ku) oraz fakt, że przez ostatnie lata głównym dostawcą broni dla Indii była Rosja. Dlaczego odpadli Rosjanie? Powody mogą być dwa: Hindusi chcieli pozyskać najnowsze technologie oraz uniezależnić się od jednego (rosyjskiego) źródła dostaw. Premier Władimir Putin osobiście zadzwonił do szefa indyjskiego rządu Manmohana Singha, by wyrazić rozczarowanie decyzją Delhi. Dalej posunął się Timothy Roemer, amerykański ambasador w Indiach, który nie tylko wyraził „głębokie rozczarowanie”, lecz także ustąpił ze stanowiska. Wykluczając z przetargu Amerykanów, Indie „wybrały samolot ponad partnerstwo strategiczne”, napisał w międzynarodowym magazynie „The Diplomat” Ashley Tellis, były doradca do spraw bezpieczeństwa w administracji George’a W. Busha. 54 POLSKA ZBROJNA NR 4 | 22 StycZNiA 2012 mi, która będzie rezultatem decyzji o zakupie Eurofightera”. Do promocji Eurofightera Angela Merkel wykorzystała także wizytę w Indiach w maju 2011 roku, gdy osobiście zachęcała gospodarzy do zakupu Typhoona. 175-osobowa delegacja niemieckich polityków i biznesmenów miała dać czytelny sygnał, jak dużą wagę przykłada Berlin do strategicznego partnerstwa z Delhi, zapewniał Thomas Matussek, niemiecki ambasador w Indiach. Już wcześniej EDAS (European Aeronautic Defence and Space Company) utworzył z indyjskim koncernem Larsen & Toubro spółkę zajmującą się budową urządzeń elektronicznych dla wojska. Po powrocie do Berlina kanclerz Merkel musiała stawić czoła zarzutom opozycji, któ- George’a W. Busha. musiała stawić czoła zarzutom opozycji, któ- bez powodu”, uważa Trudny wybór? kraj producenta Typ samolotu Chiny FC-1, J-10, J-11 J-20 FranCJa Fran rafale indie i Tejas Light Combat aircraft ircraft Japonia F-2 p ppakisTan JF-17 rosJa r su-30Mk, k, su-34, su-35, u-35, MiG-29sMT, MiG-35, suchoj T-50, pak-Fa pak pak-Fa -Fa -F sszweCJa Jas-39 Gripen UUsa F-15e, F-16C/d, F-16C/d F-16 in, in, in F/a-18e/F, e/F, ee/F, e F-22, F-15se, F-15se F-35 nieMCy, włoChy, hiszpania, iszpania, wieLka BryTania BryT BryTania Tania Typhoon (eurofighter) Niemieckie zachęty Dziennik „Die Welt” zwrócił uwagę na postawę Waszyngtonu: domaganie się rewanżu za podpisanie w 2008 roku amerykańsko-indyjskiego układu nuklearnego (uznawał on Indie za kraj atomowy i umożliwiał Delhi współpracę nuklearną z innymi krajami). Tymczasem Eurofighter zaproponował Hindusom partnerskie podejście, na zasadzie równy z równym. Niemiecka kanclerz Angela Merkel w liście wysłanym pod koniec 2011 roku do premiera Singha zaproponowała, aby Delhi zostało piątym partnerem w konsorcjum Eurofighter, oczywiście po udanej transakcji. Europejczycy także nie mieli nic przeciw temu, aby większość zamówionych maszyn powstała w zakładach Hindustan Aeronautics Ltd po dokonaniu stosownego transferu technologii. Rzecznik rządu w Berlinie potwierdził, że zaproponowano Indiom „pogłębioną technologiczną i gospodarczą współpracę z czterema europejskimi kraja- indie Polityczny tajfun ra krytykowała ją za nakręcanie spirali zbrojeń w Azji Południowo-Wschodniej. Claudia Roth, szefowa Zielonych, przypomniała, że ewentualna dostawa do Indii nowoczesnych myśliwców łamie dotychczasową linię niemieckiej polityki eksportowej: nie można dostarczać broni krajom, które mogą ją wykorzystać do podsycania napięć w regionie i w konflikcie z innymi państwami. Tymczasem spór z Pakistanem o Kaszmir oraz współpraca militarna Pekinu z Islamabadem są dla Indii silnym bodźcem do stałego zwiększania wydatków na obronę. Dynamiczny rozwój gospodarki ułatwia to zadanie. Nowe Nadzieje W listopadzie 2011 roku szef indyjskiego lotnictwa Norman Anil Kumar Browne zapewniał, że zwycięzca przetargu zostanie wyłoniony w połowie grudnia. Pod koniec 2011 roku ministerstwo obrony wyjaśniło, że nastąpi to w „najbliższych tygodniach”, jednak FOt. dAmiAN FigAJ rzecznik nie podał terminu, a opóźnienia tłumaczył skomplikowaną oceną, w której trzeba wziąć pod uwagę nie tylko cenę maszyny, lecz także obiecany transfer technologii. Indyjska komisja przetargowa musi przeanalizować również koszty użytkowania maszyn (przez 40 lat) oraz serwisu (godzina Eurofightera w powietrzu kosztuje 70 tysięcy euro). Z informacji dochodzących z Nowego Delhi obserwatorzy wyciągają odmienne wnioski. Jedni twierdzą (pisał o tym „Der Spiegel”), że Eurofighter może wygrać przetarg z powodów politycznych. Inni mówią o możliwym unieważnieniu konkursu i rozpisaniu go na nowo. W tym drugim wariancie do gry powrócą Amerykanie i Rosjanie. „Decyzja wskazująca zwycięzcę jest ciągle przesuwana, chyba nie bez powodu”, uważa Konstantin Makijenko, wicedyrektor moskiewskiego Centrum Analiz Strategii i Technologii. W nowym przetargu rosną szanse produ centów wykluczonych z obecnej rozgrywki: Amerykanów, ponieważ Indie rozbudowują strategiczne partnerstwo z Waszyngtonem; Szwedów, dlatego że złożyli najkorzystniej szą cenowo propozycję; oraz Rosjan, gdyż są dotychczas najważniejszym partnerem Indii w dostawach zbrojeniowych i blisko współpracują z Delhi, jeśli chodzi o lotnic two wojskowe. Dla Eurofightera nowy przetarg byłby poważnym ciosem. W grudniu 2011 ro ku firma przegrała z Lockheedem Martinem rywalizację o nowe samolo ty dla Japonii. Już dziś z powodu odwlekanej przez Indie decyzji przedsiębiorstwa współpracujące z konsorcjum ograniczają zatrudnienie i produkcję. Miliony wydano na promocję i reklamę, koszt udziału trzech maszyn w targach lotniczych Aero India w Bangalore w 2009 roku wyniósł ponad 7 milionów euro. Z wyścigu nie zamierza także rezygnować Rafale, choć na jego niekorzyść przemawia to, że tych maszyn nie mają siły powietrznego żadnego kraju oprócz Francji. 86-letni syn twórcy koncernu, Serge Dassault, zapewnia jednak, że „jest to najlepszy samolot świata”. Pierwsze myśliwce powinny zostać dostarczone w 2015 roku, dwa lata później mają być gotowe pierwsze samoloty montowane w Indiach. Niewykluczone, że zamówienie zostanie rozszerzone o dodatkowe 63 maszyny. W marcu 2011 roku sztokholmski Międzynarodowy Instytut Badań nad Pokojem uznał Indie za największego na świecie importera broni. „Biorąc pod uwagę wysoką stawkę, a także rosnące wpływy, Indie jako nabywcy są teraz w stanie dyktować warunki Stanom Zjednoczonym i Rosji”, napisał w magazynie „The Diplomat” Nitin Gokhale, komentator indyjskiej stacji NDTV. n
POLSKA ZBROJNA NR 4 | 22 StycZNiA 2012 55