SKÐRSLA ÌBYGGžANEFNDAR - Óbyggðanefnd
SKÐRSLA ÌBYGGžANEFNDAR - Óbyggðanefnd
SKÐRSLA ÌBYGGžANEFNDAR - Óbyggðanefnd
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
96<br />
landeigendur í hvert sinn sem einhverjar framkvæmdir hafi verið á Skeiðarársandi, svo sem við<br />
uppsetningu skipsbrotsmannaskýlis.<br />
Landsvæði það, sem fjármálaráðuneytið vilji færa undir þjóðlendur, sé meginhluti lands<br />
Skaftafells II og hafi engin tengsl við aðrar ætlaðar þjóðlendur og krafan styðjist hvorki við söguleg<br />
eða landfræðileg rök. Báðum megin landsins séu sandar sem íslenska ríkið geri ekki kröfur til<br />
að verði þjóðlendur. Fjármálaráðuneytið virðist taka mið af rennsli Skeiðarár nú og setja þar eystri<br />
kröfulínu sína en allt fram á nítjándu öld hafi áin runnið miklu vestar. Rennsli jökulánna geti breyst<br />
og þar sem áður hafi verið ófær sandur eða stórfljót geti nú verið gróðurvinjar og öfugt.<br />
Því er haldið fram að í landi Skaftafells hafi aldrei verið afréttur í þeim skilningi að afnot af<br />
landinu væru takmörkuð við beitarafnot eða sameiginleg afnot með öðrum. Engin skil hafi verið<br />
milli úthaga og afrétta. Landið hafi jafnvel verið notað til vetrarbeitar áður fyrr og nágrannar fengu<br />
leyfi til þess að nýta landið að hluta til beitar. Þótt innansveitarmenn hafi á einhverjum tímum tekið<br />
þátt í smölun á Skaftafellsfjöllum sé það engin sönnun fyrir því að landið sé frekar almenningur eða<br />
aðeins háð afnotarétti. Lög um afréttarmál og fjallskil geri ráð fyrir skipulagðri smölun á heimaafréttum<br />
og eignarlöndum bænda.<br />
Landnýting eigenda hafi takmarkast vegna eldgosa og flóða. Slíkar ytri aðstæður eigi ekki að<br />
valda því að talsmenn ríkisforsjár fái landið flokkað sem þjóðlendur á þeim grundvelli að það sé<br />
illnýtanlegt landeigendum. Þeirri röksemd megi þar að auki hafna með þeirri fullyrðingu að landið,<br />
eða hluta þess, megi rækta upp og muni Ragnar Stefánsson hafa haft þann möguleika í huga er hann<br />
gekkst inn á það við landskiptin 1969 að fá í sinn hlut sandinn í stað gróðursælla staða í jöklanna<br />
skjóli.<br />
Fjármálaráðherra f.h. íslenska ríkisins hafi valið í þessu þjóðlendumáli að gera kröfur inn í land<br />
íslenska ríkisins sem heyri undir umhverfisráðherra og svo komi fjármálaráðherra sem eigandi<br />
Skaftafells I og samþykki kröfur sínar. Það sé engu líkara en fjármálaráðherra hafi ekki vitað um<br />
þjóðgarðinn, jarðarsölu og landskipti er hann setti kröfur sínar á kort í þessu þjóðlendumáli.<br />
Hafnað er rökstuðningi ríkisins um að Skeiðarársandur hafi aldrei verið numinn heldur einungis<br />
hið byggilega svæði og virðist þar átt við landræmu ofan sanda og neðan fjalla eins og landið er nú.<br />
Horfa verði til þeirra merkja sem tilgreind séu í Landnámu, þ.e. Jökulsár, og einnig til þeirrar<br />
gróðursældar sem var á landnámsöld.<br />
Í greinargerð kemur fram að jarðeigendur telja verulega skorta á að íslenska ríkið geti fært fyrir<br />
því rök hvers vegna landamerkjaskrárnar frá 1890 skuli ekki gilda sem eignarheimildir. Þá sé engin<br />
umfjöllun í greinargerð ríkisins um þýðingu afsalsins 1966 og gerðardómsins 1969 sem feli í sér<br />
ásamt landamerkjaskrám beinar eignarheimildir Skaftafells II að Skeiðarársandi.<br />
Ekki verði hjá því komist að gera sérstaklega að umtalsefni tómlæti íslenska ríkisins gagnvart<br />
því að Skeiðarársandur hafi verið hugsanlega almenningur eða einskis manns land. Slíkt tómlæti<br />
eigi að leiða til þess að ríkið glati rétti. Þvert á móti létu talsmenn ríkisins það gott heita að eigendur<br />
Skaftafells II fengu sandinn í skiptum fyrir betra land nær fjöllum.<br />
Því er haldið fram að fjármálaráðherra virðist kominn langt frá tilgangi laga nr. 58/1998 með<br />
kröfum sínum í þessu máli. Höfuðtilgangurinn með lögunum hafi verið að eyða óvissu um eignarhald<br />
að miðhálendi landsins og þannig hafi málið verið lagt fyrir alþingismenn árið 1998. Engin<br />
óvissa hafi verið um eignarhald að landi Skaftafells II enda hafi það verið þinglýst eign eigendanna.<br />
Sé alveg óskiljanlegt hvers vegna ríkið sé að seilast inn á eignarlandið og ætla verði að dugað hefði<br />
að gera Vatnajökul að þjóðlendu eins og ljóst sé af myndum sem birtist í dreifibæklingum og ætlað<br />
sé að kynna sjónarmið ríkisins í þjóðlendumálum.<br />
Við undirbúning þjóðlendulaga hafi komið fram að ekki ætti að telja þau landsvæði til þjóðlendna<br />
sem væru nú innan þinglýstra landamerkja jarða og sé engu líkara en kröfunefnd ríkisins<br />
hafi allt aðrar hugmyndir um þjóðlendur en þeir alþingismenn sem samþykktu frumvarpið að þjóðlendulögum.