SKÐRSLA ÌBYGGžANEFNDAR - Óbyggðanefnd
SKÐRSLA ÌBYGGžANEFNDAR - Óbyggðanefnd
SKÐRSLA ÌBYGGžANEFNDAR - Óbyggðanefnd
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
74<br />
hrepps, dags. 20. nóvember 1985, er birt eftirfarandi „[s]krá yfir afrétti í Hofshreppi Austur-Skaftafellssýslu“:<br />
1. Breiðamerkursandur og Breiðamerkurfjall:<br />
a. Fjallsland, þ.e. Breiðamerkurfjall og sandurinn þar fram undan. Mörk eru þau sömu og á milli Kvískerjafjöru<br />
og Fjallsfjöru að vestan, en að austan á milli Fjallsfjöru og Breiðamerkurfjöru. Eigendur<br />
og notendur eru ábúendur á Hofi.<br />
b. Breiðamörk milli Fjallslands og Fellslands. Mörk að vestan þau sömu og milli Fjallsfjöru og Breiðamerkurfjöru,<br />
og að austan milli Breiðamerkurfjöru og Fellsfjöru. Eigendur: erfingjar Björns Pálssonar<br />
á Kvískerjum að helmingi og nokkrir menn í Suðursveit að hinum helmingnum. Notandi: ábúandi<br />
Fagurhólsmýrar I.<br />
c. Hluti Fellslands milli Breiðamerkur og Jökulsár. Eigendur að 1/6 hluta úr Felli í Suðursveit eru eigendur<br />
Fagurhólsmýrar I og Hnappavalla III, og eru þeir notendur að þessum hluta.<br />
2. Hafrafell milli Svínafellsjökuls og Skaftafellsjökuls upp frá láglendi að sunnan. Að mestu leiti eign<br />
þjóðgarðsins í Skaftafelli. Austasti hluti fellsins er þó austan landamerkja milli Svínafells og Skaftafells.<br />
Hafrafell hefur frá fornu fari og er enn nytjað frá Svínafelli til sumarbeitar fyrir sauðfé.<br />
3. Skeiðarársandur milli Skeiðarár og Gígjukvíslar frá þjóðgarðsmörkum til sjávar. (Meðan ekki er<br />
girðing á þjóðgarðsmörkum, gengur fé allt að Skeiðarárjökli). Eigandi afréttarlands er Ragnar Stefánsson<br />
Skaftafelli, en notendur ábúendur í Svínafelli.<br />
Frá fornu fari hefur Svínafelli verið eignaður afréttur á Eystrafjalli vestan Skeiðarárjökuls, og var hann<br />
notaður frá Svínafelli á árunum milli 1920 og 1930. Þetta ítak var ekki tilkynnt, þegar lög voru seinast<br />
samin um ítök og mun því fallið úr gildi. 1<br />
Á aukafundi sýslunefndar Austur-Skaftafellssýslu 7. desember sama ár var samþykkt ályktun í<br />
tilefni af fyrrnefndu bréfi sýslumanns:<br />
Fyrir fundinum lágu greinagerðir frá öllum hreppum sýslunnar nema Hafnarhreppi, en glögglega<br />
kemur fram bæði í þeim greinagerðum svo og máli nefndarmanna að afréttir munu ekki til í sýslunni,<br />
heldur heimalönd. Eftirfarandi tillaga var samþykkt. Sýslunefnd A-Skaftafellssýslu ályktar eftirfarandi<br />
á aukafundi sínum 7. des. 1985.<br />
Afréttarskrá er eigi til fyrir sýsluna og verður ekki samin, enda verður talið að afréttir séu eigi til í<br />
Austur-Skaftafellssýslu í hefðbundnum og venjulegum skilningi. 2<br />
Í Göngum og réttum segir svo: „Engin almenningsafrétt er í sýslunni. Allt fjalllendi heyrir vissum<br />
jörðum til, utan þess að hjáleigur eiga óskipt fjalllendi með aðaljörðum.“ 3<br />
Eins og lög kveða á um eru í gildi fjallskilareglugerðir í sýslunni. Elsta fjallskilareglugerð fyrir<br />
Austur-Skaftafellssýslu var samþykkt af sýslunefnd 1890. Þar segir í 1. gr.:<br />
Að svo miklu leyti, sem heimaland er eigi nægilegt til beitar á sumrum, ber öllum, sem afrjett eiga eða<br />
fengið geta hjá öðrum, að nota hann til uppreksturs fyrir fjallfje sitt. Hreppsnefndin sjer um, að þetta<br />
1 Skjal nr. 4 (75). Undirstrikanir í frumriti.<br />
2 Skjal nr. 4 (77), sbr. nr. 4 (74, 75 og 76).<br />
3 Göngur og réttir. 1. b. Önnur prentun aukin og endurbætt. Bragi Sigurjónsson bjó til prentunar. Akureyri 1983. S. 35.<br />
Enda þótt fullyrt sé að engir afréttaralmenningar séu í sýslunni, er í þessu sama riti rætt um „afréttarlönd“ Skaftafells í<br />
Öræfum sem sögð eru víðlendust í Öræfum (sbr. s. 49).