SKÐRSLA ÌBYGGžANEFNDAR - Óbyggðanefnd
SKÐRSLA ÌBYGGžANEFNDAR - Óbyggðanefnd
SKÐRSLA ÌBYGGžANEFNDAR - Óbyggðanefnd
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
136<br />
Ólafs Gíslasonar 1748 er aftur miðað við Hólsgil en athugasemd gerð um að Gljúfursá eða Gljúfursárgil<br />
kunni að vera réttara, annars yrði Hofsnes „ekki í Hofslandi“. Á manntalsþingi 1745 var<br />
sérstaklega um þetta fjallað og ekki annað að sjá en að niðurstaðan hafi verið sú að miða við Gljúfursárgljúfur.<br />
Þær heimildir, sem miða efri mörk Hofs við Hólsgil, virðast því gera ráð fyrir að<br />
Hofsnes eigi land ofan Hofs. Í vísitasíu Hofs 1851 er austurmörkum lýst frá upptökum Gljúfursár,<br />
eftir ánni fram í gljúfurskjaft. Úr gljúfurskjaftinum er stefnan á mörkunum við Hamarenda og<br />
þaðan sömu stefnu til sjávar. Lýsing landamerkjabréfs Hofs frá 1922 nær hins vegar mun skemur<br />
eða að Háskeri, í stað Gljúfursárgils. Merki til suðurs eru þar miðuð við fjörumörk milli Staðarfjöru<br />
og Tangafjöru.<br />
Sú breyting, sem verður á merkjalýsingu Hofs til austurs með landamerkjabréfi jarðarinnar<br />
1922, þarfnast nánari athugunar. Sama máli gegnir um merki jarðarinnar til norðurs. Heimildir eru<br />
hins vegar samhljóða um að miða við mitt Rótarfjall að vestanverðu og sjávarmál hið neðra.<br />
Verður þá fyrst litið til austurs. Í landamerkjabréfi Hofsness, dags. 2. maí 1890 og þingl. 5. maí<br />
1890, eru mörk við Hof miðuð við Hólsgil og í síðara landamerkjabréfi Hofsness, dags. 14. júlí<br />
1922 og þingl. 15. júlí 1922, er miðað við fremri brún Háaskers. Bréf Hofsness og Hofs eru árituð<br />
gagnkvæmt. Í bréfum Hofsness er mörkum við Fagurhólsmýri lýst frá upptökum Gljúfursár í<br />
gljúfrinu að Gljúfursármynni og þaðan í Hamarenda. Hamarendi er vestasti hluti Hamranna sem<br />
eru samfellt hamrabelti frá Gljúfursá austur að Hnappavöllum. Þessi lýsing var staðfest af hálfu<br />
fyrirsvarsmanna Fagurhólsmýrar. Landamerkjabréf þeirrar jarðar, dags. 29. maí 1922 og þingl. 15.<br />
júlí 1922, er áritað af hálfu Hofsness. Þar er miðað við upptök Gljúfursár hið efra og lítinn hólma<br />
vestan við Nýjalandið hið neðra. Nýjaland er rétt ofan við Leirur. Eldri heimildir um merki Fagurhólsmýrar<br />
fá ágætlega samrýmst þessu, sbr. kafla 10.7.<br />
Samkvæmt framangreindum gögnum um merki jarðanna Hofs, Hofsness og Fagurhólsmýrar frá<br />
1890 og 1922 eiga Hofsnes og Fagurhólsmýri merki saman ofan við Hof. Núverandi fyrirsvarsmenn<br />
Hofs og Hofsness telja hins vegar að Hofsnes eigi einungis land upp í Háasker og Hof þar<br />
fyrir ofan. Í landamerkjabréfum Hofsness sé merkjum lýst of langt til norður. Sú lýsing eigi við um<br />
jörðina Hof og hefði með réttu átt að vera í landamerkjabréfi hennar. Eigendur Hofsness hafa ekki<br />
sett fram kröfur í máli þessu þar sem þeir telja að jörðin liggi sunnan kröfulínu ríkisins á svæðinu.<br />
Hofsnesi var skipt út úr Hofi og landamerki þeirrar fyrrnefndu, a.m.k. nú á tímum, eru ekki talin ná<br />
upp fyrir Háasker. Skipting lands innan gömlu Hofsjarðarinnar og hugsanlegur ruglingur milli<br />
merkjalýsinga Hofs og Hofsness verður ekki talinn hafa þýðingu hér.<br />
<strong>Óbyggðanefnd</strong> telur að staðsetning landamerkjapunkta skammt undan jökulsporðinum að vestan<br />
og austan bendi til þess að eigendur jarðarinnar hafi litið svo á að merki hennar næðu allt að jökli<br />
enda náði hann nokkru sunnar á þeim tíma en nú. Þessu til stuðnings má jafnframt vísa til þess að<br />
mörkum gagnvart jökli er skýrlega lýst í lögfestu frá 1851 þar sem segir að jöklar ráði frá Rótarfjalli<br />
að upptökum Gljúfursár. Umræddum merkjum er ekki lýst í öðrum heimildum, þ. á m. landamerkjabréfi<br />
jarðarinnar. Jökullinn hefur afmarkað það land sem máli skipti með svo augljósum<br />
hætti að ekki var þá talið þurfa umfjöllunar við.<br />
Í kjölfar þess að ný landamerkjalög taka gildi 1919 eru gerð landamerkjabréf fyrir jarðirnar Hof<br />
og Hofsnes. Fyrirliggjandi gögn benda til að landamerkjum gömlu Hofsjarðarinnar sé þar rétt lýst<br />
svo langt sem þær lýsingar ná. <strong>Óbyggðanefnd</strong> telur jafnframt að líta verði til þess að land á þessu<br />
svæði er afmarkað af jöklum hið efra og sjó hið neðra.<br />
Landamerkjabréf jarðanna eru árituð, þinglesin, færð í landamerkjabók og á þeim byggt síðan<br />
um merki Hofs/Hofsness án þess að séð verði að fram hafi komið athugasemdir yfirvalda eða<br />
ágreiningur við nágranna. Landamerkjabréf Sandfells og Fagurhólsmýrar eru einnig árituð og þinglesin.<br />
Þetta bendir allt til þess að lýsing merkja hafi verið í samræmi við það sem almennt var talið<br />
gilda enda verður skipting lands innan gömlu Hofsjarðarinnar og hugsanlegur ruglingur milli<br />
merkjalýsinga Hofs og Hofsness ekki talinn hafa þýðingu hér. Jafnframt er ljóst að eigendur