SKÐRSLA ÌBYGGžANEFNDAR - Óbyggðanefnd
SKÐRSLA ÌBYGGžANEFNDAR - Óbyggðanefnd
SKÐRSLA ÌBYGGžANEFNDAR - Óbyggðanefnd
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
126<br />
sé ekki unnt að leggja til þjóðlendu land sem undirorpið er beinum eignarrétti íslenska ríkisins, sbr.<br />
t.d. úrskurð í máli nr. 1/2000, kafla 11.5.<br />
Afmörkun óbyggðanefndar á svæði nr. 2 miðast við „vesturmörk jarðarinnar Skaftafells í Öræfum“,<br />
sbr. m.a. auglýsingu nefndarinnar í Lögbirtingablaðinu 3. janúar 2001. Í því sambandi er<br />
byggt á sáttatillögu sýslumannsins í Vík um merki milli Núpsstaðar og Skaftafells, dags. 22.<br />
október 1996, sbr. 3. mgr. 6. gr. laga um landamerki, nr. 41/1919. Þrátt fyrir þetta er ljóst að eigandi<br />
Núpsstaðar gerir í máli þessu ágreining um þau mörk sem þarna eru dregin. <strong>Óbyggðanefnd</strong><br />
hefur í máli þessu komist að þeirri niðurstöðu að land innan landamerkja jarðarinnar Skaftafells,<br />
svo sem þeim hefur verið lýst hér að framan, sé eignarland. Ljóst er að eigendur Skaftafells og<br />
Núpsstaðar greinir á um túlkun merkjalýsinga jarðanna, þ.e. nákvæm vesturmörk Skaftafells. Úrlausn<br />
þess álitaefnis fellur einungis innan verksviðs óbyggðanefndar ef vesturmörk Skaftafells<br />
liggja að einhverju leyti að þjóðlendu. Sé þar hins vegar um að ræða eignarland verður að útkljá<br />
ágreininginn eftir öðrum leiðum. Vestur-Skaftafellssýsla, þ.m.t. Núpsstaður, hefur verið tekin til<br />
meðferðar hjá óbyggðanefnd en þeirri málsmeðferð er ekki lokið. Óljóst er því hvort á þessu svæði<br />
er um að ræða eignarland eða þjóðlendu.<br />
<strong>Óbyggðanefnd</strong> telur því óhjákvæmilegt að landsvæði það á Skeiðarársandi og Skeiðarárjökli<br />
sem ágreiningur eigenda Núpsstaðar og Skaftafells stendur um verði skilið frá því máli sem hér er<br />
til úrlausnar og um það fjallað í sama máli og jörðin Núpsstaður í Vestur-Skaftafellssýslu. Eðlilegt<br />
er að sama máli gegni um landskika þann syðst og vestast á Skeiðarársandi sem undanskilinn er í<br />
kröfugerð eiganda Núpsstaðar. Kröfur eigenda Skaftafells II og Núpsstaðar til þessa umdeilda<br />
landsvæðis koma því ekki til skoðunar í máli þessu. Austurmörk hins umdeilda landsvæðis og þar<br />
með vesturmörk þess lands sem hér er til meðferðar eru svo sem hér segir: Dregin er lína á milli<br />
punkta 4, 8, 3, 2 og 1, eins og þeim er lýst í kröfugerð eiganda Núpsstaðar, sbr. kafla 3.2. og merktir<br />
inn á kort, sbr. fylgiskjal VI. Að öðru leyti, þ.e. ofan við framangreindan punkt nr. 4, er afmörkun<br />
svæðisins óbreytt, sbr. kafla 2.3., en þá er komið inn á svæði sem til umfjöllunar er í kafla 10.12.<br />
Verður þá tekin afstaða til kröfu eigenda Skaftafells II um beinan eignarrétt að hluta Svínafellsjökuls<br />
sem samkvæmt framangreindu er ekki innan merkja samkvæmt landamerkjabréfi Skaftafells.<br />
<strong>Óbyggðanefnd</strong> telur ekki hægt að útiloka að umræddur hluti Svínafellsjökuls sé innan upphaflegs<br />
landnáms í Öræfum eða hafi á annan hátt orðið undirorpið beinum eignarrétti. Í því efni<br />
brestur hins vegar sönnun, samhengi eignarréttar og sögu liggur ekki fyrir. Lýsingar á landamerkjum<br />
Skaftafells og Svínafells í gerðardómi 1969 og reglugerð 1984 geta ekki gengið framar lýsingum<br />
á sömu merkjum í landamerkjabréfum Skaftafells og Svínafells frá 1890. Ljóst er að gerðardómurinn<br />
gat ekki tekið til annars en lands jarðarinnar Skaftafells enda hlutverk hans og valdsvið<br />
einungis að skipta óskiptu sameignarlandi eigenda hennar. Ákvæði reglugerðarinnar mæla fyrir um<br />
mörk þjóðgarðs í Skaftafelli en ekki Skaftafellsjarðarinnar, sbr. einnig bréf Náttúruverndarráðs,<br />
dags. 2. nóvember 1987.<br />
Jafnframt telur óbyggðanefnd að svo óljósar yfirlýsingar einstakra handhafa framkvæmdarvalds<br />
hafi ekki stofnað til réttinda Skaftafellsbænda yfir hluta Svínafellsjökuls, sbr. þá meginreglu eignarréttar<br />
að seljandi getur ekki framselt meira en hann á. Eins og notkun svæðisins hefur verið háttað<br />
hefur ekki heldur verið sýnt fram á að eignarhefð hafi verið unnin á því.<br />
Af hálfu eigenda Skaftafells II hefur ekki verið sýnt fram á að landsvæði það undir jökli, utan<br />
landamerkja Skaftafells, sem af þeirra hálfu er gerð krafa um að talið verið til eignarlands jarðarinnar,<br />
þ.e. fremsti hluti Svínafellsjökuls, sé eignarland, hvorki fyrir nám, hefð, löggerninga né með<br />
öðrum hætti. Rannsókn óbyggðanefndar leiðir einnig til þeirrar niðurstöðu að framangreint svæði<br />
sé þjóðlenda. Um réttarstöðu þess jökulsvæðis ofan Skaftafells að öðru leyti sem til meðferðar er í<br />
máli þessu vísast til kafla 10.12.<br />
Það er því niðurstaða óbyggðanefndar að land jarðarinnar Skaftafells, svo sem því er að framan