Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
Hrúðurkarlar eru suðvestur af Þórisjökli, innan marka Borgarfjarðarsveitar og utan þess svæðis sem<br />
hér er til meðferðar.<br />
Í ákvæði 2. gr. fjallskilareglugerðar er á sama hátt miðað við Klakk í Langjökli að austanverðu<br />
og Hrúðurkarla að vestanverðu, án nánari tilgreiningar. Um norðurmörk afréttarins á milli Klakks<br />
og Hrúðurkarla er ekki fjallað. Af elstu heimildum um hinn upphaflega Grímsnesafrétt verður<br />
ekkert ráðið umfram það að afrétturinn hafi náð norður fyrir Skjaldbreið. Engar óyggjandi heimildir<br />
eru um að leitir á þessu svæði hafi náð lengra en í Lambahlíðar, sunnan við Stóra-Björnsfell.<br />
Í kaflanum um staðhætti og gróðurfar á Grímsnesafrétti kemur fram að áætlað sé að um landnám<br />
hafi nokkuð samfelldur gróður þakið mikinn hluta lands á afréttinum upp undir 500 m hæð yfir<br />
sjávarmáli. Síðan hafi tekið við slitróttur bersvæðisgróður upp að 700-800 m hæð, þ.e. að suðurhlíðum<br />
Litla-Björnsfells, Stóra-Björnsfells og Langafells. Ætla má að hálendið þar norður af hafi<br />
þá, eins og nú, verið nánast gróðurlaust allt norður að Þórisjökli, svo og Þórisdalur og umhverfi<br />
hans milli Þórisjökuls og Langjökuls norður að Prestahnjúk og Geitlandsjökli. Ólíklegt verður að<br />
teljast að á þessu svæði hafi verið bithagar síðan land byggðist.<br />
Ekkert bendir því til þess að land við Þórisjökul, norðan við Stóra- og Litla-Björnsfell og inn í<br />
Þórisdal, hafi að staðaldri verið nýtt til sumarbeitar fyrir búfé. Þá verður jökull eðli máls samkvæmt<br />
ekki notaður til sumarbeitar fyrir búfé. Samkvæmt þessu telur óbyggðanefnd eðlilegt að miða<br />
norðurmörk Grímsnesafréttar fyrr og síðar við línu sem dregin er úr Klakki í hæsta punkt Stóra-<br />
Björnsfells, þaðan í hæsta punkt Litla-Björnsfells og loks að mörkum við Borgarfjarðarsveit í<br />
stefnu á Hrúðurkarla.<br />
Að austanverðu er Laugardalsafréttur. Ákvæði 2. gr. fjallskilasamþykktarinnar miðar við Skefilfjöll<br />
í Sköflung um Langafell í Klakk í Langjökli. Mið er þannig tekið af fundargerðinni frá 1920.<br />
Lýsingar oddvita og hreppstjóra eru á sama veg nema hvað stefna norður í Sköflung er tekin nokkru<br />
austar en í fundargerð eða reglugerð, þ.e. úr Skriðunni. Ekki verður séð að það eigi við rök að styðjast.<br />
Lýsing fjallskilareglugerðarinnar á austurmörkum, veitir einungis upplýsingar um þann hluta<br />
hins upphaflega Grímsnesafréttar sem Grímsneshreppur hélt eftir 1920.<br />
Að sunnanverðu er makaskiptalandið frá 1896. Um þetta atriði gildir hið sama og áður greindi<br />
um þann samning, af honum verður dregin sú ályktun að suðurmörk Grímsnesafréttar hins forna á<br />
þessu svæði megi ráða af lýsingu norðurmarka í landamerkjabréfi Þingvalla frá 1886. Samkvæmt<br />
landamerkjabréfinu liggja merkin úr austurrótum fjallsins Skjaldbreiðs „og svo kringum það norður<br />
fyrir með-fram rótum þess, og úr norðurrótum þess eftir beinni stefnu á Leirárhöfða...“, allt þar til<br />
kemur að skurðarpunkti við línu þá úr Gatfelli í vestasta Hrúðurkarl sem áður var gerð grein fyrir<br />
og afmarkar framangreinda landspildu norðan Þingvallalands.<br />
Samkvæmt því sem hér hefur verið rakið eru mörk þess hluta hins upphaflega Grímsnesafréttar,<br />
sem er norðan við makaskiptalandið svo sem hér segir:<br />
Mörk afréttarins og landskika norðan Þingvallakirkjulands: Lína sem dregin er frá hæsta hnúknum<br />
á Gatfelli, og þaðan beina stefnu í vesturhornið á Hrúðurkörlum. Þar sem þessi línan sker<br />
markalínu við Borgarfjörð er hornmark og einnig þar sem hún sker norðurmörk Þingvallakirkjulands.<br />
Mörk afréttarins og lands í Borgarfirði eru frá suðvesturhorni Þórisjökuls, stefnu í ós Brunnavatns,<br />
þar sem Reyðarlækur fellur úr vatninu. Mörk afréttarins til norðurs eru um línu sem dregin<br />
er frá Klakki í hæsta punkt Stóra-Björnsfells, þaðan í hæsta punkt Litla-Björnsfells og loks að<br />
mörkum við Borgarfjarðarsveit í stefnu á Hrúðurkarla. Mörk Grímsnesafréttar og Laugardalsafréttar<br />
eru Skefilfjöll í Sköflung um Langafell í Klakk í Langjökli. Mörk afréttarins og Þingvallalandsins<br />
eru frá mörkum við Laugardalsafrétt í austurrótum fjallsins Skjaldbreiðs og svo kringum<br />
það norður fyrir meðfram rótum þess, og úr norðurrótum þess eftir beinni stefnu á Leirárhöfða, allt<br />
þar til kemur að skurðarpunkti við framangreinda línu úr Gatfelli í vestasta Hrúðurkarl.<br />
Hluti þess landsvæðis sem hér er til umfjöllunar fellur þannig utan Grímsnesafréttar.<br />
Mörk þessi eru um línu sem dregin er úr Klakki í hæsta punkt Stóra-Björnsfells, þaðan í hæsta<br />
201