You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
176<br />
frekar afmarkað svæði umhverfis Þrasaborgir í 300 m hæð en meginhluti hennar sé í 200 m hæð<br />
eða meira. Við Kaldárhöfða hagi þannig til að heiðin sé rétt fyrir ofan bæinn sem standi í kvos undir<br />
henni. Væri sá hluti jarðarinnar, sem liggur á Lyngdalsheiðinni og allt til Þrasaborgar, ekki talin<br />
beinum eignarrétti háð heldur þjóðlenda væri jörðin nánast landlaus. Því verði að telja að land ofan<br />
bæjarkvosarinnar hafi verið með í landnáminu og teljist til heimalands jarðarinnar enda geri enginn<br />
annar tilkall til hennar.<br />
Um lagarök er vísað til þess að samkvæmt 1. gr. laga nr. 58/1998 sé eignarland landsvæði sem<br />
háð sé einkaeignarrétti þannig að eigandi landsins fari með öll venjuleg eignarráð þess innan þeirra<br />
marka sem lög segi til um á hverjum tíma. Núverandi landsvæði innan landamerkja jarðarinnar<br />
Kaldárhöfða sé slíkt landsvæði. Allt land jarðarinnar til Þrasaborga sé þannig heimland, undirorpið<br />
beinum eignarrétti landeiganda.<br />
8. SJÓNARMIÐ JARÐEIGENDA O.FL.<br />
8.1. Kröfur um sáttatillögu, frávísun o.fl.<br />
Af hálfu Grímsnes- og Grafningshrepps er þess krafist að óbyggðanefnd leggi fram sáttatillögu í<br />
málinu í samræmi við 15. gr. laga nr. 58/1998. Meginhlutverk óbyggðanefndar hljóti að vera að<br />
sætta aðilja enda geti úrskurðir hennar vart verið bindandi um eignarréttindi. Með þátttöku í<br />
málsmeðferð fyrir nefndinni sé á engan hátt verið að viðurkenna úrlausnarvald hennar að þessu<br />
leyti. Eignarréttur, sem byggist á athugasemdalausum þinglýstum heimildum, verði hvorki takmarkaður<br />
né tekinn af landeigendum með úrskurði óbyggðanefndar og sé hvers konar ráðagerð um<br />
það mótmælt.<br />
Í greinargerð jarðeigenda o.fl. segir að krafa þeirra um að vísa beri frá óbyggðanefnd kröfu ríkisvaldsins<br />
um að þjóðlendur nái inn í þinglýst eignarlönd byggist á því að samkvæmt 72. gr.<br />
stjórnarskrárinnar verði ekki hróflað við eignarrétti manna nema með lögum. Í þjóðlendulögunum<br />
sé ekki að finna neina heimild til eignarnáms heldur sé þvert á móti hnykkt á því í lögunum að<br />
þjóðlendur séu utan eignarlanda. Óbyggðanefnd hafi því ekki lagaheimild til að úrskurða að til<br />
þjóðlendna skuli teljast land sem nú liggur innan þinglýstra landamerkja bújarða eða afrétta þar sem<br />
lögaðilar hafi þinglýst afsal fyrir eignarrétti sínum þar sem með þeim hætti væri í raun verið að<br />
svipta viðkomandi eiganda eignarrétti sínum. Þar með væri land, sem eigandinn hefur fullkomna<br />
eignarheimild fyrir í dag og sem viðurkennt hefur verið af yfirvöldum að hann eigi, sbr. skráningu<br />
í fasteignamat og aðrar opinberar skrár, ekki lengur fullkomin eign hans heldur væri honum gert að<br />
sækja rétt sinn fyrir dómstólum. Höfði landeigandinn ekki mál fyrir dómstólum innan 6 mánaða frá<br />
úrskurði óbyggðanefndar til viðurkenningar á eignarrétti sínum glati hann endanlega eignarrétti að<br />
umræddu landi. Landeigandanum væri gert að sækja mál fyrir dómstólum til að verja eignarrétt<br />
sinn. Á því sé byggt að málsmeðferð þessi standist ekki 6. gr. mannréttindasáttmála Evrópu um réttláta<br />
málsmeðferð fyrir dómi og því beri að vísa kröfum, sem lúta að þinglýstum eignarlöndum frá<br />
óbyggðanefnd, sbr. 3. mgr. 15. gr. laga um þjóðlendur og ákvörðun marka eignarlanda, þjóðlendna<br />
og afrétta, nr. 58/1998.<br />
Í öðru lagi sé frávísunarkrafan á því byggð að óbyggðanefnd sé ekki óháður úrskurðaraðili. Það<br />
að leggja þurfi málin undir óbyggðanefnd með þeim hætti sem ráð sé fyrir gert í lögum nr. 58/1998,<br />
sé andstætt 1. mgr. 70. gr. stjórnarskrárinnar um réttláta málsmeðferð fyrir dómi, svo og 6. gr.<br />
mannréttindasáttmála Evrópu. Mannréttindadómstóll Evrópu hafi talið ákvæði þetta eiga við um<br />
ákvarðanir stjórnvalda, sem hafi áhrif á eignarrétt og atvinnuréttindi manna í víðtækri merkingu. Í<br />
19. gr. laga nr. 58/1998 sé vissulega að finna ákvæði um heimild einstaklinga til að bera ákvörðun<br />
óbyggðanefndar undir dómstóla enda sé það gert innan mjög skamms tíma, þ.e. 6 mánaða. Engu að<br />
síður sé því haldið fram að málsmeðferðin geti ekki verið réttlát. Í fyrsta lagi benda jarðeigendur o.