Mál nr. 5/2005 - Óbyggðanefnd
Mál nr. 5/2005 - Óbyggðanefnd
Mál nr. 5/2005 - Óbyggðanefnd
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
Bugana framan við melagötu ofanvið Hólselsland, og svo nefnda lauftorfu<br />
austan á fjarðarsundsás, brúka þessir 3. nefndu bæir - sem skiptin eru gjörð á<br />
milli - í sameiningu til beitar. Og móana utan og vestan við Þorgrímslæki,<br />
útað fornum heiðar merkjum, eiga þeir einsog heiðina fyrir ofan í sameiníngu,<br />
eptir réttri tiltölu við dyrleika þeirra.<br />
...<br />
Af þessu landaskipta brifi leiðir að [allir] [hér hefur molnað úr skjalinu og er<br />
þetta orð ágiskun] eldri samningar eru með því, úr gildi gengir, og hefur það<br />
hér eptir fyrir alda og óborna fullkomið lagagildi. 165<br />
Þorvaldur Thoroddsen segir í Lýsingu Íslands árið 1919:<br />
Upp af Múlasýslum og Norður-Þingeyjarsýslu eru afarvíðáttumikil beitarlönd<br />
og afréttir, enda fjárrækt þar með miklum blóna, t.d ... Fjallasveit og víðar.<br />
Upp af Þistilfirði er mikill og grösugur heiðafláki, er heitir Búrfellsheiði, enda<br />
hefir þar áður verið mikil bygð; í Fjallasveit eru mikil víðirlönd og mellönd,<br />
og lifa menn þar því nær eingöngu á sauðfjárrækt. 166<br />
Stjórnarráð Íslands sendi öllum sýslumönnum landsins bréf 29. desember<br />
1919. Þar var þeim tilkynnt að vegna þingsályktunar um rétt ríkisins til vatnsorku í<br />
almenningum frá 27. september beri þeim að skila skýrslu við fyrsta tækifæri um<br />
svæði í sýslum þeirra sem teljast vera almenningar og um afréttarlönd sem ekki<br />
sannanlega hafa tilheyrt eða tilheyri nú nokkru lögbýli. 167 Steingrímur Jónsson<br />
sýslumaður í Þingeyjarsýslu svaraði 6. apríl 1920 og í svari hans kemur m.a.<br />
eftirfarandi fram:<br />
Um aðra almenninga en þessa er mér ekki kunnugt, en vel má vera, að í<br />
óbygðum Norður-Þingeyjarsýslu séu einhver lönd, sem rétt sé að telja<br />
almenninga, þó mér reyndar þyki það fremur ólíklegt. Einnig má vera, og er<br />
enda líklegt, að suður af Fnjóskadal, vestanvert við afrétt Bárðdæla, séu svæði<br />
sem telja beri til almenninga. 168<br />
Jóhann Stefánsson, sýslumaður í Þingeyjarsýslu, lýsir „afréttum“ og<br />
fjallskilum þannig vorið 1959:<br />
Hverjir afréttir eru í sýslunni?<br />
Fjallahreppur:<br />
Hólssandur liggur milli Öxarfjarðar og Fjallahrepps, afrétt tilheyrandi báðum<br />
þeim hreppum. Takmörk að vestan Jökulsá á Fjöllum. Austan Krókavötn og<br />
Flár. Búfjárhagar Hólssels ráða að sunnan.<br />
165<br />
Skjöl <strong>nr</strong>. 2 (141) a-b og <strong>nr</strong>. 2 (142) a-b.<br />
166<br />
Þorvaldur Thoroddsen, Lýsing Íslands III. bindi. Kaupmannahöfn 1919, bls. 195.<br />
167<br />
Skjal <strong>nr</strong>. 2 (39).<br />
168<br />
Skjal <strong>nr</strong>. 2 (40).<br />
47