RULLANDI FISKI- LOYVIR GEVA FÁMANNA- VELDI
RULLANDI FISKI- LOYVIR GEVA FÁMANNA- VELDI
RULLANDI FISKI- LOYVIR GEVA FÁMANNA- VELDI
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
Nr. 46 · 5. mars 2012 INNANLANDS<br />
7<br />
fáum einarætt til fiskin<br />
Thorvaldur Gyflason, professari, talaði við stórum og álvarsligum stavum í Norðurlandahúsinum fríggjadagin um “fólksins ogn” og<br />
kom við hvassari ávaring til føroysku politikararnar. At lata nøkrum fáum reiðarum tilfeingið ókeypis fer bæði at elva til skeiklan av<br />
valdinum í landinum, til húsagang, umframt at hetta er ólógligt sambært alttjóða lóg, segði hann. Í 1984 gav íslendska stjórnin<br />
nøkrum fáum reiðarum kvoturnar ókeypis, í 1990 bleiv lógligt hjá kvotabarónunum at selja tær við risastórum vinningi, hetta var,<br />
sambært professaranum, viðvirkandi til bólgnandi bankabløðruna, tá kvoturnar vórðu settar í veð, - og at enda til størsta<br />
landshúsagangin í heimssøguni, segði hann Mynd Bjartur Vest<br />
Í Íslandi var tað so, at<br />
nøkur fá fingu rættin til<br />
fiskin í 1984, og hesi fólkini<br />
hava síðan sett seg á alt<br />
vald í Íslandi.<br />
- Tey hava fingið kvotur<br />
nar forerandi, uttan at<br />
fólk ið, sum eigur fiskin,<br />
hevur fingið nakað afturfyri.<br />
Tað er ikki rætti mátin<br />
at gera tað uppá, segði<br />
Gylfason.<br />
Í hesum sambandi nært<br />
hann eisini við spurningin<br />
um mutur, har politik ar arnir<br />
høvdu fingið nakað<br />
aftur fyri frá teimum, sum<br />
fingu kvoturnar.<br />
- Vit hava ongi prógv,<br />
um at nakar hevur fingið<br />
nakað afturfyri, men tað<br />
hava vit fingið í sambandi<br />
við íslendska húsagangin.<br />
Har vísa kanningarnar, at<br />
mutur hevur verið ein<br />
part ur av tí skipanini.<br />
Kunnu vit ikki tá seta<br />
spurn artekn við, um mutur<br />
ikki eisini var ein partur, tá<br />
kvoturnar vóru lætnar<br />
nøkrum fáum – fyri einki?<br />
Spurningurin slapp at<br />
hanga í leysari luft, tí har<br />
er einki svar til tann spurningin.<br />
Brutu<br />
mannarættindini<br />
Tað var ikki rætt, tá nakrar<br />
fáar familjur fingu ræðisrættin<br />
á íslendska fiskivinnu<br />
tilfeinginum í 1984.<br />
Kvoturnar, sum vóru<br />
ásett ar í 1984, bygdu á<br />
fiski s kap árini 1981-83, og<br />
við teimum ásetingunum<br />
fingu “kvotabarónarnir”<br />
gjøgn um hesi ”søguligu<br />
rætt indini” fría atgongd til<br />
til feingið.<br />
Men framferðarhátturin<br />
var skeivur.<br />
Málið endaði í rættinum,<br />
og í 1998 staðfesti íslendski<br />
hægsti rættur, at skipanin<br />
var diskriminerandi og var<br />
brot á mannarættindini og<br />
tann manna rættinda sáttmála,<br />
sum Ísland hevði sett<br />
í gildi. Men sambært professara<br />
num elvdi hetta til,<br />
at valdsmiklir bólkar løgdu<br />
so stórt trýst á dómararnar<br />
í hægsta rætti, at teir stutt<br />
seinni vendu hendan sama<br />
dóm á høvdið. Tá høvdu<br />
allir fakbólkar við uni versiteti<br />
í Íslandi - undantikið<br />
løg frøðingarnir - skrivað<br />
undir yvirlýsing, har tey<br />
kravdu, at óheftnið hjá<br />
hægsta rætti varð virt.<br />
Vegna hetta endaði<br />
málið við manna rætt indadóms<br />
tólin í Haag, og í<br />
2007 staðfesti hann, at<br />
talan var um brot á grein<br />
26 í manna rætt inda sáttmála<br />
num.<br />
- Tað er serstakliga álvars<br />
ligt, tá manna rætt inda -<br />
dóm s tólurin slær fast, at<br />
talan er um eitt brot, og<br />
tað eiga tit í Før oyum at<br />
hava í huga, segði Thorvald<br />
ur Gylfa son.<br />
Gerið sum Noreg<br />
Heldur enn at hyggja eftir<br />
íslendsku skipanini, har<br />
nøkur fá meira ella minni<br />
hava fingið ognarrætt til<br />
fiskatilfeingið og við at<br />
forbróta seg móti mannarættinda<br />
sátt málanum, so<br />
mælir Thorvaldur<br />
Gylfason føroyingum til at<br />
hyggja til Noregs.<br />
Ikki eftir, hvussu tey<br />
hava avgreitt fiskatilfeingið,<br />
sum jú er ein lítil nisjuvinna<br />
har, men hvussu norðmenn<br />
hava avgreitt oljuna.<br />
- Norski staturin letur<br />
ong an iva vera um, at tað<br />
er norska fólkið, sum eigur<br />
til feingið. Tí tryggjar staturin<br />
eisini, at fólkið fær<br />
gjald frá teimum fyritøkum,<br />
sum taka tilfeingið upp.<br />
Norski statskassin fær 80<br />
prosent av inntøkunum, tí<br />
tað er norska fólkið, sum<br />
eig ur tilfeingið. Og kortini<br />
vilja oljufeløg arbeiða í<br />
norsku frálandavinnuni,<br />
vísti Thorvaldur Gylfason<br />
á.<br />
Tí var hann øgiliga<br />
greiður í sínum boðskapi,<br />
tá hann endaði sín fyrilestur.<br />
- Hyggið til Noregs og<br />
lær ið av norðmonnum.<br />
Geri ikki sum íslendingar,<br />
tí so endar galið, segði<br />
Thor valdur Gylfason.<br />
ICCPR og manna rættindi<br />
ST-sáttmálin um borgarlig og politisk rættindi<br />
(ICCPR), grein 1:<br />
“All people may, for their own ends, freely dispose<br />
of their natural wealth and resources …”<br />
Altjóðasáttmálin um borgarlig og politisk rættindi<br />
er galdandi í Føroyum.<br />
Munurin<br />
millum<br />
lands ogn og<br />
tjóðar ogn<br />
*Landsogn (t.e.<br />
almennir<br />
skrivstovubygningar)<br />
ber í sær, at landið<br />
kann selja ella<br />
veðseta slíkar ognir<br />
*Tjóðarogn (t.e.<br />
mentanarligar ognir<br />
so sum Thingvellir<br />
ella náttúrutilfeingi<br />
so sum fiskur ella<br />
orka) bera í sær, at<br />
landið kann ikki selja<br />
ella veðseta slíkar<br />
ognir<br />
*Eins og við<br />
mentanarognum<br />
okkara, so hava vit<br />
arvað okkara<br />
náttúrutilfeingi frá<br />
ættarliðunum<br />
frammanundan og<br />
mugu varðveita tað<br />
til komandi ættarlið<br />
*Vit hava ikki rætt at<br />
søpla tjóðarognirnar<br />
burtur<br />
Kelda: Thorvaldur<br />
Gyflason í NLH<br />
2. mars 2012<br />
Álvarsligar<br />
avleiðingar<br />
* Ókeypis útlutanin<br />
av kvotum í Íslandi<br />
skapti eina lítla stætt<br />
av ríkum reiðarum,<br />
sum gjøgnum sítt<br />
ríkidømi og sína<br />
politisku ávirkan<br />
skakaði valds javnvágina<br />
í landinum<br />
*Í politikki er tað<br />
”sjálvmorð” at seta<br />
seg upp móti ríku<br />
reiðarunum<br />
*Ríku reiðararnir eiga<br />
nú Morgunblaðið,<br />
sum kann sammetast<br />
við føroysku Dimmalætting,<br />
og teir brúka<br />
blaðið til at berj ast<br />
ímóti re formum og<br />
somu leiðis móti<br />
limaskapi í ES<br />
*Reiðararnir brúktu<br />
kvoturnar sum trygd í<br />
peningastovnum við<br />
álvars ligum av leiðing<br />
um<br />
*Eingin eigur<br />
nakrantíð at sleppa at<br />
brúka ogn anramanna<br />
sum trygd<br />
Kelda: Thorvaldur<br />
Gyflason í NLH<br />
2. mars 2011<br />
SETT UPP: PETRA ELIASDÓTTIR MIKKELSEN