RULLANDI FISKI- LOYVIR GEVA FÁMANNA- VELDI
RULLANDI FISKI- LOYVIR GEVA FÁMANNA- VELDI
RULLANDI FISKI- LOYVIR GEVA FÁMANNA- VELDI
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
MEININGAR<br />
MEININGAR<br />
Nr. - · - 2010<br />
Nr. 46 · 5. mars 2012 19<br />
Latið okkum fáa<br />
eina tjóðarsemju<br />
um ogn Føroya fólks<br />
Frank Davidsen<br />
Fyrst og fremst eiga<br />
vit at frásiga okkum,<br />
at fiskatilfeingi er ogn<br />
Føroya fólks<br />
Harnæst eiga vit at frásiga<br />
okkum, at evt. ríkidømi í<br />
und irgrundini er ogn Føroya<br />
fólks.<br />
Sostatt takið eg hervið<br />
hugsjónarliga og politiskt<br />
undir við Fólkaflokkinum,<br />
íð metir at tað er óðamannaverk<br />
at vanligi føroyingurin<br />
skal fáa nakran<br />
ágóða hesum viðvíkjandi.<br />
Hin vegin eigur ogn Føroya<br />
fólks at vera lutað út soleiðis:<br />
Punkt 1.<br />
Teir føroysku reiðararnir<br />
eiga ognarrættin yvir øllum<br />
fiskatilfeingi. Teir skulu<br />
eisi ni hava ognarættin yvirfyri<br />
evt. fiskatilfeingi, ið<br />
kem ur inn á føroyskt øki í<br />
sam bandi við veð ur lagsbroyt<br />
ingarnar, til dømis<br />
tun fiskur o.a.<br />
Tað er tí esini sjálvsagt,<br />
at teir, sum hava investerað<br />
í veiðitól, eisini skulu eiga<br />
fiskiloyvi í óavmarkaða tíð,<br />
eins og teir til eina og<br />
hvørja tíð kunna selja fiskiloyvi<br />
við vinningi tá teir<br />
finna tað fyri gott.<br />
Punkt 2.<br />
Viðvíkjandi oljuríkidømi í<br />
undirgrundini, so er tað<br />
eisini sjálvsagt, at tá oljufeløg<br />
hava gjørt milliarda<br />
íløg ur í boriplattformar,<br />
hjálp arskip og hvat veit eg,<br />
so eiga oljufeløgini eisini<br />
at hava allan ágóða, so<br />
leingi sum olja kann útvinn<br />
ast úr tí loyvi, teir hava<br />
fingið tillutað. Tí sum<br />
skila menn Fólkafloksins<br />
greiða frá, so er tað sum<br />
við fiskiskapi, soleiðis er<br />
tað eisini við oljuni, tað<br />
gongur upp og niður eisini<br />
har.<br />
Meira rættvíst kann tað<br />
ikki verða, og aftaná at øll<br />
hava fingið ein skattalætta,<br />
so er tað ikki meira enn<br />
rætt og rímiligt, at teir,<br />
sum skapa virðini og harvið<br />
fram burðin, ikki eiga at<br />
skatt ast av vinninginum, tá<br />
ið teir selja síni fiskiloyvi,<br />
ella tá ið teir lutað út vinnings<br />
býtið.<br />
Viðmerking til búskapar<br />
frá greið ingina<br />
frá Búskaparráðnum<br />
Elin Brimheim<br />
Heinesen<br />
Tað verður tosað og<br />
tosað um at skapa<br />
øktar inn tøku møguleikar<br />
í Føroyum,<br />
men sera fá tora at<br />
royna nakað nýtt - og<br />
tey, sum royna, fáa<br />
lítla og onga<br />
undirtøku<br />
Eitt er vist. Halda vit fram<br />
bara at gera tað sama, vit<br />
altíð hava gjørt, hendir<br />
eingin broyting.<br />
Eg haldi, at tá hugsað<br />
verður um ”tilfeingi” í<br />
Før oyum, verður ofta<br />
hugs að bara um nakað<br />
ítøkiligt, ein kann hava í<br />
hondunum (fisk, kjøt, ull).<br />
Hetta er ein fat an, ið<br />
virkar av mark an di.<br />
Ofta verður gloymt, at<br />
tilfeingi kann vera so nógv<br />
annað eisini. Vitan og<br />
kreativitetur t.d. eru gull<br />
verd - ikki minst sett<br />
saman við tí ítøkiliga. Ein<br />
góð søga selur jú ítøkiligar<br />
vør ur. Hon kann hava<br />
risa stóra ávirkan á, um ein<br />
vøra selur ella ikki.<br />
Men tað er júst har, vit<br />
halta aftaná. Her í<br />
Føroyum verður tann<br />
góða søgan ikki vird so<br />
høgt, sum hon átti at<br />
verið. Tíverri hava alt ov<br />
nógvir føroyingar sama<br />
sjónarmið sum ein ávís ur<br />
tingmaður herfyri skeltaði<br />
við at hava. Tað eru ov<br />
mong - ikki minst<br />
politikkarar - sum rætt og<br />
Skuldarbinding hjá Tórshavnar Kommunu<br />
Annfinn Brekkstein,<br />
býráðslimur<br />
Sambandsfloksins<br />
Vísandi til grein hjá<br />
undirritaða um at ansa<br />
eftir við lántøku og<br />
skuldbindingum hjá<br />
Tórshavnar<br />
Kommunu, verður av<br />
borgarstjóranum tann<br />
28. februar 2012,<br />
afturvíst, at<br />
avleiðingarnar av<br />
lántøku til gjaldføri og<br />
øktari skuld vil tyngja<br />
privatbúskapin hjá<br />
einstaka borgarunum í<br />
kommununi<br />
Borgarstjórin sær út til at<br />
misskilja mínar metingar<br />
við vilja, tí í greinini hjá<br />
mær er boðskapurin greiður,<br />
at økt skuld minkar um<br />
møguleikarnar fyri at lækka<br />
skattaprosentið, bæði uppá<br />
styttri og longri sikt.<br />
Tað hoyrir til vanliga<br />
góða búskaparstýring, at<br />
ein kommuna hevur eitt<br />
hósk andi gjaldføri. Endamálið<br />
við góðum gjaldføri<br />
er m.a. at tryggja, at kommunan<br />
til eina og hvørja tíð<br />
heldur sínar fíggjarligu<br />
skyld ur. Tað, sum er boðskapurin,<br />
er, at tað átti at<br />
verði óneyðugt at lánt seg<br />
til gott gjaldføri nevnliga<br />
tí, at kommunan hesi seinastu<br />
árini hevur havt stórar<br />
inntøkustreymar og átti at<br />
planlagt eitt positivt cashflow.<br />
Sannleikin er tann, at<br />
kommunan á ófor svar ligan<br />
hátt hevur ”brent av”<br />
gjaldførið til rakstur og<br />
íløgur og noyðist nú at<br />
taka lán. Tað er nevnliga<br />
óvanligt at ”brenna av”<br />
neyðugt gjaldføri.<br />
Í løtuni svara avdráttir<br />
og rentur av verandi lánum<br />
longu til eitt heilt kommunuskattaprosent<br />
umleið<br />
30 mió.kr. árliga – gjøld,<br />
sum alternativt kundu<br />
verði brúkt til at lækka<br />
skatta prosentið. Aftur her<br />
er boðskapurin, at tað átti<br />
at verði óneyðugt við<br />
teimum stóru inntøkum,<br />
sum kommunan hevur havt<br />
seinastu árini at upptaka<br />
lán – hetta er ein spurningur<br />
um at planleggja<br />
rakstur og íløgur soleiðis,<br />
at tað slepst undan lántøku.<br />
Tað er ein katastrofa fyri<br />
menningina av Tórshavnar<br />
Kommunu, sum í løtuni<br />
OKKARA GULU<br />
Lætt og ómakaleyst umvegis dimma.fo<br />
Nú taka vit bert ímóti lýsingum til Okkara Gulu, umvegis dimma.fo<br />
WWW. DIMMA .FO<br />
upp livir eina fólkaminking,<br />
at útlit eru til høgt skattatrýst<br />
og tí ein stramm an<br />
privatbúskap.<br />
Tað vil ongantíð verða<br />
eitt endamál í sjálvum sær<br />
at upptaka stór lán ella<br />
spara nógv upp hjá einari<br />
kommunu. Endamálið við<br />
lántøku t.d. er at framskunda<br />
eitt neyðugt forbrúk<br />
vegna tað, at tann,<br />
sum umbiður lán ikki hevur<br />
eina lutfalsliga stóra<br />
upphædd tøka her og nú<br />
ella uppá stutt sikt. Avbjóðing<br />
er væl altíð at<br />
tryggja nakrar hóskandi<br />
javn vágir í búskapinum.<br />
Strategiska avbjóðingin<br />
slætt ikki síggja týdningin<br />
av tí óítøkiliga.<br />
Síggja vit ikki tað, lyfta<br />
vit okkum ikki uppum tað<br />
’middelmådiga’ – og m.a.<br />
tí duga vit ov illa at fáa<br />
fleiri inntøkur burtur úr tí<br />
av mark aða ítøkiliga tilfeinginum,<br />
vit hava.<br />
Tíð er at byrja at hugsa<br />
minni siðbundið og viðurkenna<br />
virðini í tí, sum tey,<br />
ið duga at spinna góðar<br />
søgur, kundu givið búskapi<br />
num,tí vit hava ov<br />
mikið av góðum, spennandi<br />
søg um, ið kundu<br />
styrkt um bú skaparstøðu<br />
okkara, og sum vit í nógv<br />
størri mun kundu sagt<br />
øðrum frá úti í heimi. Vit<br />
hava einki at smæðast um.<br />
So hvat held ur okkum<br />
aftur?<br />
hjá Tórshavnar Kommunu<br />
(hvussu yvirliva vit best<br />
møgu ligt) eins og hjá øðrum<br />
kommunum er m.a. at<br />
reka kommununa bíliga og<br />
effektivt og sostatt við so<br />
lágum skattaprosenti sum<br />
gjørligt. Tað er ikki minst<br />
uppgávan at reka kommununa<br />
stabilt – eitt nú við<br />
stabilum skatta prosenti,<br />
barnafrádrátti etc., soleiðis<br />
at borgarin og vinnan veit,<br />
hvørjar fortreytirnar eru<br />
uppá sikt og kunnu trívast.<br />
Tórshavn tann 1. mars<br />
2012