Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
<strong>Ævintýr</strong> <strong>á</strong> <strong>Snar</strong> <strong>VATNDRÝLADRONGURIN</strong> <strong>Síða</strong> 1 <strong>av</strong> 2<br />
18. <strong>VATNDRÝLADRONGURIN</strong><br />
a. Uppskrift <strong>av</strong> Kirkju, Fugloy<br />
Eina ferð var tað ein drongur, sum hevði mist bæði faðir og móður og <strong>á</strong>tti ongan eftir í<br />
verøldini til at fj<strong>á</strong>lga um seg. Ymsi fólk góvu honum eitt sindur til arbeiðis, lótu hann bera<br />
vatn fyri seg og góvu honum hvørja ferð ein drýl afturfyri. Av hesum varð hann skýrdur<br />
“vatndrýladrongurin” og livdi <strong>av</strong> tí, sum hann fekk fyri at bera vatn. Ein dagin bað<br />
køksgentan hj<strong>á</strong> konginum hann bera sær vatn, og hann var fegin at fara. T<strong>á</strong> ið hann tók<br />
vatn upp úr <strong>á</strong>nni, kom eitt síl upp í byttuna; hann tekur sílið og sigur við tað, at nú skal<br />
hann drepa tað. Men sílið biður hann ikki gera tað og lovar honum níggju ynskir afturfyri;<br />
hvør ynskur, sum hann ger, <strong>av</strong> hesum níggju, skal ganga út. So sleppir hann sílinum, setur<br />
seg <strong>á</strong> byttuna og ynskir eftir tí, at byttan skal bera hann heim aftur til køksgentuna. Byttan<br />
<strong>av</strong> stað við honum og heim í kongsgarðin. Kongadóttirin stendur í vindeyganum, sær hann<br />
koma ríðandi <strong>á</strong> byttuni og brestur í skellil<strong>á</strong>tur. “Hatta er ikki minst býtt í dag, sum hatta<br />
ber seg at,” sigur hon og heldur við hann, at hatta er ikki tespiligt vatn at drekka. “So víst<br />
sum hetta vatnið er reint, verður tú við barn,” sigur drongurin. Og so varð kongadóttirin<br />
við barn. T<strong>á</strong> ið kongur s<strong>á</strong>, hvussu statt var við dóttrini, varð hann óður og spurdi, hvør ið<br />
<strong>á</strong>tti barnið. Hon visti ongan, segði hon, men hugsaði, at tað mundi vera<br />
vatndrýladrongurin, tí hon kendi nakað <strong>á</strong> sær tann dagin, ið hon læði at honum, sum hann<br />
reið byttuni. [Til at f<strong>á</strong>a at vita hetta víst, fekk kongurin barninum eitt gullepli at spæla við:<br />
t<strong>á</strong> ið hann, sum p<strong>á</strong>pi var, kom, skuldi barnið siga: “P<strong>á</strong>pi, tak!” So varð alt mannfólk í<br />
ríkinum samankallað <strong>á</strong> slottinum, og við tað sama at vatndrýladrongurin kom, fór barnið<br />
til hansara og rópaði: “P<strong>á</strong>pi, tak! 1.<br />
Nú var kongurin so reint í luftini, at hann vildi beina fyri<br />
øllum trimum: dóttrini, dronginum og barninum, og læt gera eina tríbotnaða ammu (stóra<br />
tunnu) til at seta tey inn í. Botnur var í miðjuni, og hvørt var sett inn sínumegin, drongurin<br />
og kongadóttirin; barnið var hj<strong>á</strong> mommuni. So setti kongur tunnuna <strong>á</strong> stikul beint <strong>á</strong><br />
sjógvin. T<strong>á</strong> ið nakað er umliðið, spyr drongurin kongadóttrina, um hon er ikki svong. Tað<br />
batar henni einki, heldur hon, um hon sigur, at hon er svong, og heldur ikki skoytir hon um<br />
nakað fr<strong>á</strong> honum fyri ta vanlukku, sum hann hevur ført yvir hana. Eina løtu eftir spyr hon,<br />
um hann hevur mat. So ynskir hann n<strong>av</strong>ara, knív og drýl at liggja hj<strong>á</strong> sær, borar hol <strong>á</strong><br />
miðbotnin, býtur drýlin sundur í helvt og stingur annan drýlendan inn ígjøgnum holið til<br />
hennara. Nú f<strong>á</strong>a tey betur tosað saman. Hon spyr hann, hvussu tað ber til, at hon kom at<br />
verða við barn, og hann sigur henni, at tað var við ein ynsk: hon læði at honum, og tí ynskti<br />
hann so. Hon spyr, um allir ynskirnir eru uppi hj<strong>á</strong> honum. Nei, sigur hann: hann hevur<br />
fleiri eftir enn. So m<strong>á</strong>tti hann ynskt tey øll trý aftur upp <strong>á</strong> land, sigur hon. Tað kann hann<br />
altíð gera, heldur hann og ynskir so miðbotnin burtur, at bæði kunnu vera saman. T<strong>á</strong> ið tey<br />
h<strong>av</strong>a verið saman eina løtu, ynskir hann, at tunnan skal standa uppi <strong>á</strong> landi. Við tað sama<br />
eru tey <strong>á</strong> turrum, og hann spennir nú botnin burtur úr tunnuni. Tey ganga og raka ikki við<br />
nakað hús. So ynskir hann sær og kongadóttrini eitt stórt slott at búgva í, fagrari enn slottið<br />
hj<strong>á</strong> konginum, p<strong>á</strong>pa hennara. Tað er alt í senn, so stendur slottið fyri teimum. Tey eru nú<br />
so ógvuliga fegin, og hann sigur við hana, at nú skulu tey gera stórt brúdleyp og bjóða<br />
konginum, p<strong>á</strong>pa hennara, og øllum teim stóru harrunum. Teir koma allir. Hon letur<br />
borðreiða, og borðbúnaðurin er prýðiligur og kongligur. Kongur situr til borðs næst<br />
brúðfólkunum; lítið hugsar hann um, at tað eru tey bæði, vatndrýladrongurin og dóttir<br />
hansara. Vín verður skonkt úr einum gullsteypi, sum gongur ímillum manna; ein maður<br />
1 Hetta uppískoytið verður sum oftast lagt burturúr, t<strong>á</strong> ið sagt verður fr<strong>á</strong> hesum ævintýrinum.<br />
________________________________________________________________________________<br />
2011 www.snar.fo/aevintyr
<strong>Ævintýr</strong> <strong>á</strong> <strong>Snar</strong> <strong>VATNDRÝLADRONGURIN</strong> <strong>Síða</strong> 2 <strong>av</strong> 2<br />
missir tað undir borðið og skal taka tað upp aftur; men einki steyp finst - tað er horvið.<br />
Allir undrast: onkur sk<strong>á</strong>lkur man h<strong>av</strong>a tikið. Kongur biður allar standa upp fr<strong>á</strong> borði at<br />
leita og reisist sj<strong>á</strong>lvur úr sessi. Nú skramblar niður undan skikkju hansara sj<strong>á</strong>lvs - tað er<br />
gullsteypið. Kongur stendur so lotur; honum skilst ikki, hvussu hetta er komið upp <strong>á</strong> seg,<br />
sigur hann. Nú tekur dóttirin at læa: <strong>á</strong> sama h<strong>á</strong>tt, sum hon varð við barn, er hetta komið<br />
upp<strong>á</strong> hann - við ein ynsk. Kongur stendur rættuliga bilsin; men nú siga brúður og<br />
brúðgómur honum fr<strong>á</strong> øllum, sum til hevur gingist við teimum. Hin gamli er ógvuliga fegin<br />
við at h<strong>av</strong>a fingið dóttrina aftur og býður b<strong>á</strong>ðum heim í slott sítt; men tey vilja heldur<br />
búgva í teirra egna slotti, siga tey. T<strong>á</strong> ið hin gamli kongurin doyði, varð vatndrýladrongurin<br />
kongur eftir hann, og her endar søgan.<br />
Fr<strong>á</strong>søgn: Jóhan Hendrik Matras, Kirkju<br />
b. Uppskrift <strong>av</strong> Syðradali, Kalsoy<br />
Trækket med guldbægeret, som prinsessen ved bryllupsgildet bortønsker og får til at sidde<br />
under faderens, kongens, kåbe, er taget fra en anden variant, optegnet i Sydredal, Kalsø,<br />
efter fortælling af Erika Katrine Johannesen. I Fugløvarianten er det alt sølvtøjet på bordet<br />
(knive, gafler og skeer), som bortønskes pa denne måde. I øvrigt ere de to varianter<br />
overensstemmende.<br />
En kat og en mus h<strong>av</strong>de en krukke med smør i fællesskab, som de vilde gemme til<br />
juleaften. De satte den på et afsides sted. Katten foregiver for musen, at dens søster har<br />
født et barn, og at den (katten) er bedt om at være gudmoder. Den går hen og slikker af<br />
krukken, og da musen spørger om barnets n<strong>av</strong>n, svarer katten: Upp úr toppi. Anden gang<br />
er barnets n<strong>av</strong>n Mitt um miðju (krukken er da halvtom), og tredje gang Alt, d. v. s.: forbi.<br />
Juleaften ser musen, at alt smørret er slikket, skælder katten ud og løber sin vej; men<br />
katten lover at dræbe musen, hvor den ser den. Heraf fjendskabet mellem mus og kat.<br />
Fr<strong>á</strong>søgn: Erika K. Johannessen, Syðradali, Kalsoy<br />
Jakob Jakobsen: ”Færøske folkesagn og æventyr”, 1898-1901<br />
<strong>Ævintýr</strong>ið er her endurgivið við st<strong>av</strong>seting Hammershaimbs.<br />
18 AT 675<br />
________________________________________________________________________________<br />
2011 www.snar.fo/aevintyr