wpływ gospodarstwa rolnego na odpływ fosforu siecią drenarską
wpływ gospodarstwa rolnego na odpływ fosforu siecią drenarską
wpływ gospodarstwa rolnego na odpływ fosforu siecią drenarską
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
222<br />
Małgorzata Rafałowska<br />
Obszar ten wyz<strong>na</strong>czono <strong>na</strong> podstawie koncentracji azotanów w wodach podziemnych,<br />
dochodzącej do 95 mg . dm –3 [6].<br />
Obszar zlewni działu dre<strong>na</strong>rskiego 520 wynosi 9,7 ha. Na gruntach ornych w 2005 r.<br />
uprawiano pszenicę ozimą, a w 2006 r. jęczmień jary. W okresie badawczym stosowane<br />
było <strong>na</strong>wożenie mineralne <strong>na</strong> zbliżonym poziomie, tzn. w 2005 r.: N - 112 kg·ha –1 ,<br />
P - 40 kg·ha –1 , K - 48 kg·ha –1 , zaś w 2006 r.: N - 98 kg·ha –1 , P - 46 kg·ha –1 , K - 60 kg·ha –1 .<br />
Obszar zlewni działu dre<strong>na</strong>rskiego 521 wynosi 15,1 ha. W 2005 r. uprawiano tam<br />
pszenżyto ozime. Stosowane było <strong>na</strong>wożenie mineralne w ilości N - 61 kg·ha –1 oraz<br />
organiczne w postaci gnojowicy w ilości 20 m 3 ·ha –1 ·rok –1 . W 2006 r. uprawiano jęczmień<br />
jary, a <strong>na</strong>wożenie było takie samo jak dla zlewni działu dre<strong>na</strong>rskiego 520. W czerwcu<br />
2006 r. została wyla<strong>na</strong> gnojowica. Na obszarze zlewni stoją budynki inwentarskie. Użytki<br />
obu zlewni z<strong>na</strong>jdują się <strong>na</strong> glebach średnio zwięzłych (piaski gliniaste mocne) zaliczane do<br />
IVa i IIIb klasy bonitacyjnej.<br />
Dział dre<strong>na</strong>rski (523) położony tuż obok zabudowań wsi Doba i <strong>gospodarstwa</strong> <strong>rolnego</strong><br />
„Dobrol” odprowadza wodę z pól uprawnych <strong>na</strong>wożonych N - 68 kg·ha –1 , P - 40 kg·ha –1 ,<br />
K - 55 kg·ha –1 w 2005 roku pod uprawę owsa, <strong>na</strong>tomiast w 2006 r. stosowano <strong>na</strong>wożenie<br />
w ilości: N - 88 kg·ha –1 , P - 41 kg·ha –1 , K - 54 kg·ha –1 pod uprawę żyta oraz z ogrodów<br />
działkowych i osiedla wiejskiego. Występują tutaj gleby lekkie zaliczane do V klasy<br />
bonitacyjnej. Obszar zlewni wynosi 41,7 ha. Rozpatrując poszczególne działy dre<strong>na</strong>rskie<br />
według intensywności użytkowania mierzonej poziomem <strong>na</strong>wożenia oraz antropopresji<br />
(zabudowania gospodarcze i mieszkalne wraz z ogródkami przydomowymi), moż<strong>na</strong> je<br />
uszeregować: 521 > 520 > 523.<br />
Próbki wód do a<strong>na</strong>liz fizykochemicznych pobierano raz w miesiącu z wylotów<br />
dre<strong>na</strong>rskich i oz<strong>na</strong>czano w nich Porg (po mineralizacji) oraz P-PO4 kolorymetrycznie<br />
z molibdenianem amonu i chlorkiem cyny(II) jako reduktorem. Badania te wyko<strong>na</strong>no<br />
zgodnie z ogólnie przyjętymi metodami [7]. Sezonową zmienność stężeń <strong>fosforu</strong> omawiano<br />
zgodnie z <strong>na</strong>stępującym podziałem pobranych próbek: zima (I-III), wios<strong>na</strong> (IV-VI), lato<br />
(VII-IX), jesień (X-XII).<br />
Omówienie wyników<br />
W czasie 2-letniego okresu badań stwierdzono, iż ilość <strong>fosforu</strong> odprowadza<strong>na</strong> <strong>siecią</strong><br />
dre<strong>na</strong>rską była uzależnio<strong>na</strong> przede wszystkim od warunków atmosferycznych, pory roku<br />
oraz intensyfikacji rolniczego użytkowania terenu.<br />
Największe średnie stężenie (1,035 mg Porg·dm –3 ) <strong>fosforu</strong> odnotowano w wodach<br />
odprowadzonych drenem 521 w 2005 r. i było ono 2,5-krotnie większe niż w 2006 r.,<br />
wynoszące 0,393 mg Porg·dm –3 , co było spowodowane wzmożonym <strong>na</strong>wożeniem<br />
gnojowicą, zaś <strong>na</strong>jmniejsze średnie stężenie (0,243 mg Porg·dm –3 ) w wodach drenu 520<br />
w 2006 r. (tab. 1).<br />
Podobnie jak w przypadku <strong>fosforu</strong> ogólnego, kształtowały się średnie stężenia <strong>fosforu</strong><br />
fosforanowego. Największe stężenie wystąpiło w wodach drenu 521 zarówno w 2005 r., jak<br />
i w 2006 r., które wynosiło odpowiednio 0,336 i 0,208 mg P-PO4·dm –3 , a <strong>na</strong>jmniejsze<br />
w punkcie 520 - 0,066 mg P-PO4·dm –3 .<br />
Na przestrzeni 2 badanych lat <strong>na</strong>jwiększą zmienność stężeń <strong>fosforu</strong> ogólnego<br />
stwierdzono w wodach drenu 521 w zakresie od 0,210 do 3,729 mg Porg·dm –3 w 2005 r.<br />
Maksymalne stężenie odnotowano w marcu <strong>na</strong> skutek spływów z topniejącej pokrywy