RASPRAVE o nacionalnom identitetu - Institut za istoriju Sarajevo
RASPRAVE o nacionalnom identitetu - Institut za istoriju Sarajevo
RASPRAVE o nacionalnom identitetu - Institut za istoriju Sarajevo
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
HOMOGENIzACIJA BOŠNJAKA KROz PREPOROD 1990.<br />
tom smislu kadrovsko osposobljavanje 44 , te obnova tradicionalnih i uspostava<br />
novih vjerskih manifestacija 45 i dr.<br />
44 Kadrovska onesposobljenost koja je proisticala iz višedecenijske lojalnosti režimu se nameće<br />
kao bitan problem i razlog osude Iz-e. Obnova tabačkog mesdžida je u tom smislu<br />
dvoznačna. Simbol procesa iz 1983., kada je <strong>za</strong>tvoren, demonstrativno se obnavlja 25. augusta<br />
1990. kao trijumfalni pozdrav režimu na <strong>za</strong>lasku. Međutim njegova važnost leži i u tome<br />
da mesdžid iz 1983. i ovaj obnovljeni iz 1990. predstavlja tribinu koja je trebala odgovoriti<br />
potrebi vjerskog preporoda u suštinskom smislu, na svjež i neposredan način., Nedžad latić,<br />
“tabački mesdžid ponovo služi muslimanskoj omladini”. Preporod, 15. august 1990, 5;<br />
“Kuća mladosti i znanja”. Preporod, 1. septembar 1990, 9.<br />
“Mnogo je onih koji se vraćaju vjeri. Ili, <strong>za</strong> prvo vrijeme, bar svojoj tradiciji. Kakvoga će<br />
dojma biti novi džematlija ako uvidi da njegov imam jedva sriče maternji jezik i da mu je<br />
vaz više improvi<strong>za</strong>cija nego suvisla poruka”. Hadžem Hajdarević, “aktualnost hutbe danas”.<br />
Preporod, 15. juli 1990, 2; Hutbi se poklanja posebna pažnja iz razloga što se je početak<br />
vjerskog buđenja manifestirao, upravo, kroz obavljanje džuma nama<strong>za</strong> petkom. Pola stoljeća<br />
komunističke vlasti je ostavilo u urbanim sredinama uveliko sekularizirano društvo, tako<br />
da se vjerska pouka <strong>za</strong> odrasle nameće kao imperativ u uslovima kada je vjerski preporod<br />
bitan popratni koncept u homogeni<strong>za</strong>ciji Bošnjaka, Muharem Omerdić, “Vjerska pouka <strong>za</strong><br />
odrasle – imperativ našeg vremena”. Preporod, 15. septembar 1990, 27.<br />
u komunizmu izgrađeni dio Sarajeva obilježen visokim neboderima i nacionalno mješovitim<br />
stanovništvom je simbolizirao stvaranje <strong>za</strong>jednice naroda na temelju ideje bratstva i<br />
jedinstva. upravo <strong>za</strong>to je rad na obnovi vjerskog života u ovom području <strong>za</strong>služivao posebnu<br />
pažnju. Ocjenjujući stanje duha kod muslimana, u jednom intervjuu početkom 1990.,<br />
alija Izetbegović konstatuje da su “ intelektualac i seljak religiozni, ali onaj sloj “između”<br />
uglavnom nije.“(naša je pretpostavka da se konstatacija odnosila na srednji urbani sloj koji<br />
je i izrastao u vrijeme komunizma i koji je bio odan ideji bratsva i jedinstva)., Džemaludin<br />
latić (intervju sa a. Izetbegovićem), “Islam – alternativa krizi moderne kulture”. Preporod,<br />
1. mart 1990, 10/11.<br />
45 Godine 1990, 16./17. juna, uz veliku euforiju, obnavlja se hodočašće na ajvatovicu, tzv.<br />
mali hadž bh. Muslimana. Nedžad latić i Fahira Fejzić, “ajvatovica drugi put u slobodi”.<br />
Preporod, 1. juli 1990, 8/9.<br />
Veče ilahija i kasida koje se održalo u zetri 17./18. marta 1990. predstavljalo je prvu izvedbu<br />
vjerskih pjesama izvan <strong>za</strong>konom predviđenih objekata, i u tom smislu je simboliziralo<br />
prodor vjere u sferu javnog, svojevrstan trijumf nad vlašću u eroziji, o čemu govori i naslov u<br />
Preporodu “Čuda nema-čudo se dogodilo”.<br />
Najinteresantnije od svega jeste masovan odziv, bilo je naime prisutno više od dvadeset hiljada<br />
ljudi, koji svjedoči o potrazi <strong>za</strong> potisnutim identitetima. Organi<strong>za</strong>tori predstave bili su<br />
Radio – <strong>Sarajevo</strong> i Gazi Husrev-begova medresa koji su se usljed potencijalnog neodziva publike<br />
mogli suočiti sa finansijskim fijaskom. Vremena nacionalno-vjerskih homogeni<strong>za</strong>cija<br />
učinila su ovakve manifestacije popularnim i ekonomski probitačnim., aziz Kadribegović,<br />
→<br />
<strong>RASPRAVE</strong> O NACIONALNOM IDENTITETU BOŠNJAKA 201