Raport o stanie sektora małych i średnich przedsiębiorstw w Polsce
Raport o stanie sektora małych i średnich przedsiębiorstw w Polsce
Raport o stanie sektora małych i średnich przedsiębiorstw w Polsce
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
Samozatrudnieni<br />
W grupie mikro<strong>przedsiębiorstw</strong> osoby fizyczne stanowią 95% populacji. Z tego ponad dwie trzecie przedsiębiorców to osoby<br />
samozatrudnione, prowadzące jednoosobową działalność gospodarczą (69,8%, tj. 1,1 mln). Co czwarta najmniejsza firma jest<br />
prowadzona przez osobę, dla której jest to dodatkowe miejsce pracy 44 . Samozatrudnieni dominują w liczbie firm wszystkich<br />
branż gospodarki, jednak w największym stopniu w branżach usługowych, jak opieka zdrowotna i pomoc społeczna, edukacja,<br />
działalność finansowa i ubezpieczeniowa oraz kultura, rozrywka i rekreacja – udział tego typu <strong>przedsiębiorstw</strong> w liczbie firm<br />
w tych branżach wynosi ponad 85%. Najmniej samozatrudnionych pracuje w handlu (60%) i przemyśle (62%), nieco więcej<br />
w budownictwie – dwie trzecie <strong>przedsiębiorstw</strong> (67%). Koncentracja samodzielnej działalności gospodarczej na wskazanych<br />
branżach świadczy o pewnej specyfice tych sekcji, w których z powodzeniem może funkcjonować niewielki podmiot odpowiadając<br />
na lokalny i ograniczony popyt.<br />
Udział samozatrudnionych w ogólnej liczbie mikrofirm jest tym wyższy im młodszą grupę firm rozpatrujemy – stanowią oni<br />
90% firm funkcjonujących do pierwszego roku działalności. Udział ten spada jednak wraz z wiekiem firmy, choć i tak wśród<br />
firm działających na rynku powyżej 5 lat, samozatrudnieni stanowią większość (61%). Z jednej strony wskazuje to na fakt, że<br />
część <strong>przedsiębiorstw</strong> przekształca się z jednoosobowej firmy w bardziej rozwinięte mikro<strong>przedsiębiorstw</strong>o zatrudniające pracowników,<br />
jednak z drugiej strony robi to stosunkowo mała część samozatrudnionych. Może to wskazywać, że znaczna grupa<br />
tego typu przedsiębiorców traktuje samozatrudnienie (w odróżnieniu od zatrudnienia na etacie), jako wygodne (lub konieczne<br />
z uwagi na brak możliwości znalezienia odpowiedniej pracy) rozwiązanie dla siebie i nie traktuje przyjętej formy prawnej jako<br />
podwalin pod większą firmę. Wskazują na to również niewielkie nakłady na środki trwałe samozatrudnionych – cztery razy<br />
mniejsze niż wśród pozostałych mikrofirm (jedynie 3,7 tys. PLN przy 15,5 tys. PLN przeciętnie dla pozostałych <strong>przedsiębiorstw</strong>).<br />
Analizując wyniki finansowe samozatrudnionych i pozostałych <strong>przedsiębiorstw</strong> można zauważyć, że te pierwsze, pomimo, że<br />
jest ich ponad dwa razy więcej (1,1 mln do 0,48 mln) generują ponad dwa i pół raza mniej przychodów ogółem (144,3 mld<br />
PLN do 374,9 mld PLN). Wynika to z faktu, że samozatrudnieni cechują się znacznie mniejszą skalą działalności niż pozostałe<br />
mikro<strong>przedsiębiorstw</strong>a – generują sześć razy mniejsze przychody na firmę niż pozostałe <strong>przedsiębiorstw</strong>a. Z drugiej strony,<br />
z punktu widzenia rentowności na działalności gospodarczej samozatrudnieni (z wynikiem 24%) prezentują się wyraźnie lepiej<br />
niż pozostałe <strong>przedsiębiorstw</strong>a (10%).<br />
Samozatrudnieni stosunkowo rzadko stawiają na rozwój. W badaniu 45 przeprowadzonym przez PARP blisko połowa samozatrudnionych<br />
określiła swój biznes w kategoriach „wystarczy mi to co mam”. Z tym stwierdzeniem zgodziło się też ponad 40%<br />
mikroprzedsiębiorców, natomiast przedstawiciele <strong>małych</strong> i <strong>średnich</strong> firm w większości wybierali opcję aktywną tj. „kładę duży<br />
nacisk na rozwój mojej firmy…”.<br />
4.3. Wyniki i sytuacja finansowa<br />
Mikro<strong>przedsiębiorstw</strong>a w UE generują 4,5 bln EUR obrotów 46 . Podmioty te z największych pięciu krajów UE tworzą aż dwie trzecie<br />
(68,7%) obrotów najmniejszych podmiotów całej Unii. Udział polskich jednostek stanowi 3,5% tej wielkości, jednak ich znaczenie<br />
w gospodarce wyrażone udziałem w obrotach <strong>przedsiębiorstw</strong> jest nieco większe niż w UE. W ujęciu przychodów ogółem<br />
mikrofirmy w <strong>Polsce</strong> generują 700 mld PLN przychodów, co stanowi nieco ponad jedną piątą (22%) przychodów <strong>sektora</strong> <strong>przedsiębiorstw</strong><br />
(podczas gdy w UE – 18,2%) 47 . Udział mikrofirm w przychodach <strong>przedsiębiorstw</strong> na przestrzeni lat 2003-2009 nieznacznie<br />
spadał, jednak ich dynamika była dodatnia (wzrost o 40,1%), podobnie jak kosztów, choć nieco niższa (35,8%). W efekcie<br />
zagregowany wynik finansowy brutto mikrofirm w tym okresie urósł ponad dwukrotnie (2,1 raza). Po części był to jednak wynik<br />
rosnącej liczby mikro<strong>przedsiębiorstw</strong>, nie tylko poprawy ich wyników finansowych.<br />
Z punktu widzenia przeciętnego podmiotu, mikro<strong>przedsiębiorstw</strong>a zanotowały wzrost przychodów w okresie 2003-2008 (o 30%),<br />
podobny do wzrostu PKB w <strong>Polsce</strong>. Nieco niższa dynamika charakteryzowała koszty tych jednostek (wzrost o 24%). Wraz ze wzrostem<br />
przeciętnych przychodów i kosztów na jedno <strong>przedsiębiorstw</strong>o poprawiła się także rentowność mikro firm – wskaźnik<br />
rentowności obrotu brutto wzrósł z 8,8% do 15,6%. W 2009 r. wraz ze spadkiem liczby najmniejszych podmiotów przychody na<br />
przeciętną firmę wzrosły bardzo wyraźnie (o 12,8%), co świadczy o tym, że firmy, które prowadziły działalność w tym roku wyraźnie<br />
zwiększyły skalę działania. Dokonano tego jednak w wyniku nieco większego wzrostu kosztów niż przychodów na jedną firmę<br />
(o 13,7%). W efekcie rentowność obrotu najmniejszych podmiotów nieznacznie się obniżyła (do 15,1%).<br />
44 Działalność gospodarcza <strong>przedsiębiorstw</strong> o liczbie pracujących do 9 osób w 2004 r., GUS, Warszawa 2005.<br />
45 W. Orłowski, R. Pasternak, K. Flacht, D. Szubert, Procesy inwestycyjne i strategie <strong>przedsiębiorstw</strong> w czasach kryzysu, raport Polskiej Agencji Rozwoju<br />
Przedsiębiorczości, Warszawa 2010.<br />
46 Dane dotyczą sekcji C-I, K NACE Rev. 2 i obejmują rok 2009.<br />
47 Dane dotyczą <strong>przedsiębiorstw</strong> niefinansowych.<br />
49