Wykres 6. Struktura eksportu realizowanego przez MSP-eksporterów wyspecjalizowanych, według sekcji PKD, w 2010 roku Firmy z kapitałem zagranicznym i firmy bez udziału kapitału zagranicznego W 2010 r. w sektorze MSP <strong>przedsiębiorstw</strong>a z udziałem kapitału zagranicznego sprzedawały za granicą towary i usługi o większej wartości niż firmy z wyłącznym udziałem kapitału krajowego (tabela 10). Na tę pierwszą grupę firm przypadało 50,6% całego eksportu <strong>małych</strong> i <strong>średnich</strong> <strong>przedsiębiorstw</strong>. Warto podkreślić, że drugi rok z rzędu eksport MSP z udziałem kapitału zagranicznego zwiększał się szybciej niż eksport MSP bez kapitału zagranicznego. Prawdopodobnie spowodowane to było dwoma zjawiskami. Po pierwsze, zwiększenie popytu na rynkach zagranicznych mogło mieć większy wpływ na eksport firm z udziałem kapitału zagranicznego, które lepiej znają te rynki. Po drugie, wzrost wartości eksportu <strong>przedsiębiorstw</strong> z kapitałem zagranicznym mógł wynikać z przekształceń własnościowych, a w szczególności przejęć przez kapitał zagraniczny firm polskich. Tabela 10. Eksport MSP w podziale na podmioty z kapitałem zagranicznym i podmioty bez kapitału zagranicznego (w mld PLN) Wyszczególnienie przetwórstwo przemysłowe 58,5% pozostałe sekcje 7,8% transport i gospodarka magazynowa 6,6% Źródło: Dane GUS przetworzone przez IBRKK oraz obliczenia własne. Wykres 7. Struktura eksportu realizowanego przez MSP-eksporterów niewyspecjalizowanych, według sekcji PKD, w 2010 roku pozostałe sekcje 7,3% transport i gospodarka magazynowa 6,0% Źródło: Dane GUS przetworzone przez IBRKK oraz obliczenia własne. Podmioty z kapitałem zagranicznym handel 24,2% handel 34,3% działalność profesjonalna, naukowa i techniczna 2,9% przetwórstwo przemysłowe 49,5% działalność profesjonalna, naukowa i techniczna 2,8% Podmioty bez kapitału zagranicznego MSP ogółem 2007 43,32 53,98 97,30 2008 44,61 56,18 100,79 2009 52,04 51,77 103,81 2010 57,07 55,79 112,86 Źródło: Dane GUS przetworzone przez IBRKK oraz obliczenia własne. 41
42 W 2010 r. wartość eksportu MSP z kapitałem zagranicznym zwiększyła się o 9,7% w stosunku do roku poprzedniego. Eksport wzrósł we wszystkich głównych sekcjach, z wyjątkiem transportu i gospodarki magazynowej. Największy wzrost wartości wywozu zanotowano w działalności profesjonalnej, naukowej i technicznej (o 24,4%), a następnie w handlu (o 13%) i budownictwie (o 6,4%). W przetwórstwie przemysłowym wartość sprzedanych za granicę towarów zwiększyła się o 5,2%. Na 22 działy tej sekcji, dla których są dostępne dane, w 11 działach nastąpił wzrost eksportu badanych firm, a w 11 działach – jego spadek (tabela 11). Ponad dwukrotny wzrost wywozu zanotowano w dziale obejmującym produkcję komputerów, wyrobów elektronicznych i optycznych oraz w dziale poligrafii i reprodukcji zapisanych nośników informacji. Imponujący przyrost eksportu (ponad 50%) wystąpił także w działach: produkcja papieru i wyrobów z papieru oraz produkcja metali. Natomiast eksport MSP z kapitałem zagranicznym zmniejszył się znacznie w takich działach jak: produkcja wyrobów farmaceutycznych (spadek o 35,8%), produkcja pozostałego sprzętu transportowego (o 22,7%), produkcja artykułów spożywczych (o 21,1%). Tabela 11. Wartość eksportu MSP z kapitałem zagranicznym w przetwórstwie przemysłowym w latach 2009-2010 Wyszczególnienie 2009 (w mln PLN) 2010 (w mln PLN) Dynamika (rok 2009=100) Ogółem MSP z kapitałem zagranicznym 52042,2 57065,9 109,7 Przetwórstwo przemysłowe (sekcja C) 33662,5 35424,4 105,2 Produkcja artykułów spożywczych (dział 10) 6202,3 4893,9 78,9 Produkcja napojów (11) 444,2 465,1 104,7 Produkcja wyrobów tekstylnych (13) 651,1 640,7 98,4 Produkcja odzieży (14) 541,6 435,6 80,4 Produkcja skór i wyrobów ze skór wyprawionych (15) 299,2 b.d. b.d. Produkcja wyrobów z drewna oraz korka, z wyłączeniem mebli (16) 1370,2 1409,3 102,8 Produkcja papieru i wyrobów z papieru (17) 1215,6 2003,3 164,8 Poligrafia i reprodukcja zapisanych nośników informacji (18) 192,4 411,3 213,8 Wytwarzanie i przetwarzanie koksu i produktów rafinacji ropy naftowej (19) 172,9 243,7 141,0 Produkcja chemikaliów i wyrobów chemicznych (20) 1954,6 2348,8 120,2 Produkcja podstawowych substancji farmaceutycznych oraz leków i pozostałych wyrobów farmaceutycznych (21) 289,4 185,8 64,2 Produkcja wyrobów z gumy i tworzyw sztucznych (22) 3896,1 4761,0 122,2 Produkcja wyrobów z pozostałych mineralnych surowców niemetalicznych (23) 797,9 992,4 124,4 Produkcja metali (24) 676,8 1026,1 151,6 Produkcja metalowych wyrobów gotowych, z wyłączeniem maszyn i urządzeń (25) 4959,1 4922,3 99,3 Produkcja komputerów, wyrobów elektronicznych i optycznych (26) 850,5 1830,4 215,2 Produkcja urządzeń elektrycznych (27) 952,3 1040,7 109,3 Produkcja maszyn i urządzeń, gdzie indziej niesklasyfikowana (28) 3189,4 3020,2 94,7 Produkcja pojazdów samochodowych, przyczep i naczep, z wyłączeniem motocykli (29) 2182,0 2000,1 91,7 Produkcja pozostałego sprzętu transportowego (30) 1163,7 899,1 77,3 Produkcja mebli (31) 739,8 720,1 97,3 Pozostała produkcja wyrobów (32) 431,0 377,6 87,6 Naprawa, konserwacja i instalowanie maszyn i urządzeń (33) Uwagi: b.d. – brak danych; Źródło: Dane GUS przetworzone przez IBRKK oraz obliczenia własne. 490,4 436,2 88,9 3.3. Skłonność do eksportu MSP Tradycyjnie firmy z <strong>sektora</strong> MSP wykazują mniejsze powiązanie z rynkami zagranicznymi niż podmioty duże. Większą skłonność do eksportu firm większych, obrazują dwa wskaźniki internacjonalizacji <strong>przedsiębiorstw</strong>: wskaźnik udziału eksporterów w ogólnej liczbie firm i wskaźnik udziału eksportu w przychodach ogółem eksporterów (tabela 12). Dane dla pierwszego wskaźnika pokazują, że udział firm wykazujących działalność eksportową zwiększa się wraz z wielkością <strong>przedsiębiorstw</strong>a. I tak w 2010 r. w przypadku <strong>przedsiębiorstw</strong> <strong>małych</strong> udział ten wyniósł 23%, w przypadku <strong>przedsiębiorstw</strong> <strong>średnich</strong> – 43,2%, a w przypadku firm dużych – 62,1%. Dane dla drugiego wskaźnika wskazują, że im dana firma eksportująca jest większa tym wykazuje wyższy udział eksportu w przychodach z całokształtu działalności. W 2010 r. udział ten wynosił 21,3% w przypadku eksporterów <strong>małych</strong>, 24,2% – w przypadku eksporterów <strong>średnich</strong> i 30,8% – dla eksporterów dużych. W 2010 r. udział eksportu w przychodach z całokształtu działalności wynosił dla całej grupy badanych <strong>małych</strong> i <strong>średnich</strong> <strong>przedsiębiorstw</strong> eksportujących 23,5%. Najbardziej proeksportowo były ukierunkowane firmy z transportu i gospodarki magazynowej, gdzie wskaźnik ten wyniósł 38,5% (wykres 8). Był on także relatywnie wysoki w przetwórstwie przemysłowym, a stosunkowo niski w handlu.