Krste Petkov Misirkov Za makedonskite raboti
Krste Petkov Misirkov Za makedonskite raboti
Krste Petkov Misirkov Za makedonskite raboti
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
Sega da se zapra{ame drugo: dali }e bide to~no da se veli deka vo<br />
Makedonija ima dve narodnosti, i ako ima edna, toga{ dali taa narodnost<br />
mo`e da bide nare~ena srpska ili bugarska?<br />
Vo Makedonija, kako i vo sekoja druga zemja, ima mnogu nare~ja,<br />
bliski edno do drugo. Taa bliskost na edno nare~je se projavuva, od edna<br />
strana, kon site drugi makedonski nare~ja vo op{tite fonetski ili<br />
zvukovni, morfolo{ki ili formeni i leksi~ki ili zborovni osobini; od<br />
druga strana, sekoe nare~je e najblisko do negovite sosedni nare~ja, imaj}i<br />
so niv op{ti osobini {to se nemaat vo pooddale~enite od nego drugi<br />
nare~ja, i toa zapadniot del od nare~jeto e poblisko do negoviot zapaden<br />
sosed i so nego tukure~i se slevaat, isto~niot do isto~niot itn. i taka<br />
nare~jata kako da se vrzani edno so drugo kako kolcata vo eden sinxir.<br />
Sega se postavuva pra{aweto: koi kolca od na{iot sincir nare~ja }e se<br />
nare~at srpski, a koi bugarski i vrz koja osnova?<br />
Pri re{avaweto na ova pra{awe ne treba da se zaboravaat i<br />
slednive pra{awa: koi nare~ja od srpskiot i od bugarskiot jazik se<br />
priznavaat za najtipi~ni za ovie jazici i koi nivni osobenosti se<br />
priznavaat za najkarakteristi~ni za edniot i za drugiot jazik? Dali tie<br />
najkarakteristi~ni crti se imaat vo site makedonski nare~ja? Dali<br />
<strong>makedonskite</strong> nare~ja imaat svoi op{ti karakteristi~ni osobenosti {to<br />
se nemaat ni vo srpskiot ni vo bugarskiot jazik? Dali vo <strong>makedonskite</strong><br />
nare~ja pooddelno preovladuvaat makedonizmite pred srbizmite ili<br />
bugarizmite ili obratno? Najposle, dali osobinite na krajnite ili<br />
periferni makedonski nare~ja i govori ni dozvoluvaat da gi smetame za<br />
pobliski do srednoto i najtipi~no makedonsko nare~je vele{ko-prilepskobitolskoto<br />
ili do centralnite nare~ja na srpskiot i bugarskiot jazik?<br />
Kako najtipi~en i ra{iren srpski dijalekt se javuva bosanskohercegovskoto<br />
ili ju`noto srpsko nare~je {to od vremeto na Vuk Karaxi} e<br />
literaturen jazik na Srbo-Hrvatite. Centralnoto ili vele{koprilepskoto<br />
makedonsko nare~je nikojpat ne mo`e da bide po svoite<br />
osobini odneseno kon srpskiot jazik, za{to me|u nego i centralnoto<br />
srpsko-hrvatsko nare~je ili sega{niot srpsko-hrvatski jazik ima isto<br />
takva razlika kako i me|u ~e{kiot i polskiot jazik. ]e se re~e, vo<br />
sredinata na Makedonija Srbi nema. Od sega{noto priznavawe na<br />
postoewe na Balkanskiot Poluostrov samo tri slovenski narodi:<br />
Slovenci, Srbo-Hrvati i Bugari, so negiraweto na Srbi vo centarot na<br />
Makedonija, kako indirektno da se priznava imaweto tamu Bugari. No dali<br />
dene{noto gledi{te e pravilno? Nema Srbi, zna~i ima Bugari. No<br />
nemaweto Srbi dali navistina zna~i deka ima Bugari?<br />
Vo centralnoto makedonsko nare~je, me|u drugoto, se imaat vakvi<br />
fonetski osobini: staro<strong>makedonskite</strong> glasovi ъ i ь, vo onie mesta kade<br />
{to se imaat za~uvano, preminuvaat vo o i e, na pr., denot od<br />
staromakedonskoto dьnьtъ preku dьnъt; sonot od sъnъtъ; namesto staroto tj<br />
i dj imame } i | ili j} i j|, na pr., vrej}a i tu|a 135 ; namesto nj imame jw, na<br />
pr., kojw namesto konj, namesto on - a, na pr., raka i dr. Site tie osobini ne