Gongufaldarin f¿royskt.qxd - Kunning.fo
Gongufaldarin f¿royskt.qxd - Kunning.fo
Gongufaldarin f¿royskt.qxd - Kunning.fo
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
TIL GONGU<br />
Í FØROYUM<br />
kr. 10
2<br />
VÆLKOMIN<br />
Við hesum faldara bjóðar Ferðaráð Føroya tær<br />
vælkomnum at ganga í okkara vøkru náttúru.<br />
Einki er sum ein gongutúrur í haganum, har tú<br />
kanst njóta friðsæluna og anda ta frísku luftina.<br />
Føroyar eru einastandandi at ferðast í, tí tær nýtist<br />
ikki at fara langt fyri at uppliva stórsligna og<br />
óspilta náttúru. Eisini eru mong áhugaverd støð,<br />
sum eru knýtt at søgu og søgn, at síggja á leiðini.<br />
Gistingarmøguleikar eru í hópatali, so gonguferðin<br />
nýtist ikki at enda sama dag.<br />
Siðsøga og djóralív<br />
Úti í haganum fært tú eina hóming av, hvussu<br />
lívið hjá okkara <strong>fo</strong>rfedrum hevur verið. Gróthús,<br />
neyst, gomul teigalendi, torvheiðar og kráir<br />
minna okkum á, hvussu nær tey livdu upp at<br />
náttúruni. Eisini sært tú gamlar bøgarðar, neytageilar,<br />
rættir, ból, seyðahús og fransatoftir, sum<br />
eru leivdir av smáum húsum, hagar fólk í gomlum<br />
døgum leitaðu sær skjól undan sjórænarum.<br />
Nógvur heiðafuglur er at síggja: spógvi, mýrisnýpa,<br />
lógv, tjaldur, kjógvi, skúgvur, ravnur og<br />
kráka.<br />
Men eisini seyður, gæs og harur eru vanlig<br />
sjón.<br />
Bygdagøtur<br />
Scandinavian Travel Award 2004<br />
Gongutúrarnir, sum eru lýstir í hesum faldara,<br />
eru allar uttan tveir, eftir bygdagøtum. Bygdagøturnar<br />
eru elligomlu samferðsluleiðirnar millum<br />
bygdir. Áðrenn koyrivegirnir komu, varð vanliga<br />
gingið millum bygdir, eitt nú á ting, í handilsørindum<br />
ella til næstu kirkju til gudstænastu,<br />
barnadóp, brúðarvígslu og at enda ta seinastu<br />
ferðina, borin í kistu.<br />
Gøturnar eru merktar við varðum, sum eisini<br />
eru elligamlir. Eins og í grannalondunum vísa<br />
varðarnir, hvørja leið gøtan gongur, so tann, sum<br />
gongur gøturnar, ikki villist av leið.<br />
Túrarnir niðan á Klakk og út á Bøsdala<strong>fo</strong>ss eru<br />
ikki eftir bygdagøtum, men eftir ferðagøtum.<br />
Túrarnir í hesum faldara eru lýstir fyri fólk,<br />
sum ferðast í bili, bussi ella øðrum akfari. Í støðum<br />
hava kommunurnar sett bygdagøtutalvur<br />
upp, har túrarnir byrja og enda, annars verður<br />
greitt frá, hvussu tú kemur til staðin. Tíðin, sum<br />
er sett við hvønn túrin, vísir, hvussu leingi tú<br />
gongur túrin í vanligari gongd. Matsteðgir og tílíkt<br />
eru ikki roknað uppí. Kortini, sum nevnd<br />
verða, eru topografisk kort, 1:20 000 frá Kort og<br />
Matrikelstyrelsen, 1991. Kort fáast í bókahandlum<br />
og kunningarstovum kring landið. Tær nýtist<br />
ikki kort til allar túrarnar, spyr kunningarstovurnar<br />
til ráðs.<br />
Úgevari: Ferðaráð Føroya 2004, undir Bryggjubakka 17, P.O. Box 118, FO - 110 Tórshavn, Tel +298 355800,<br />
Fax +298 355801, tourist@tourist.<strong>fo</strong>, www.tourist.<strong>fo</strong> · Myndir: Absalon Hansen, J. A. Arge, Guillaume Desmurs og Ferðaráð Føroya<br />
Rithøvundur: Randi Meitil · Layout: Reproz · Kort: Partur av korti úr Føroyum 1:100.000 © Kort & Matrikelstyrelsen (A 61-03)<br />
Forsíðumynd: Djúpadalur, Kalsoy · Gongur tú í fjøllunum, er ábyrgdin tín · Fyrivarni verður tikið fyri prentvillum og broytingum
Vís náttúruni ans So fara vit av stað<br />
Náttúran er viðkvom, tí er sera umráðandi, at vit<br />
øll fara væl um, so hon framhaldandi verður<br />
varðveitt.<br />
-Gakk eftir varðunum og aðrari merking og<br />
far ikki av gøtuni út í bø ella haga.<br />
- Lat hagaportrini aftur eftir tær.<br />
- Far væl um varðar, hegn og garðar.<br />
-Lat seyð, fuglar og plantur fáa frið.<br />
- Ikki er loyvt at taka plantur, grót, egg, ungar<br />
o.a. við sær úr haganum.<br />
-Tað er siður at henta lesull.<br />
- Lat ikki burturkast liggja eftir.<br />
-Ansa eftir leysum gróti, einamest um tit eru<br />
fleiri saman.<br />
-Ansa eftir ikki at ganga teg út í mýrilendi.<br />
Har kann vera djúpt.<br />
-Hundar mugu ikki verða tiknir við í hagan.<br />
-Tjald kann ikki setast upp í haganum uttan<br />
loyvi frá jarðareigara.<br />
- Ikki er loyvt at súkkla ella koyra í haganum<br />
ella eftir varðagøtunum.<br />
-Koyrir tú í bussi, verður rátt til, at tú kannar<br />
fráferðirnar, áðrenn tú fert av stað. Á<br />
summum bussleiðum eru ikki so nógvar<br />
fráferðir, og harafturat kunnu eisini<br />
broytingar koma í ferðaætlanini.<br />
-Sig familju, verti ella kunningarstovu frá,<br />
hvagar leiðin gongur. Sig somuleiðis frá, tá tú<br />
ert komin vegin fram.<br />
-Gakk altíð saman við øðrum.<br />
-Hav altíð okkurt at drekka, mat ella okkurt<br />
søtt við.<br />
-Hav altíð kort, kumpas og floytu við.<br />
-Gott er at hava fartele<strong>fo</strong>n við á ferðini, men<br />
minst til, at í haganum er ikki net samband<br />
allastaðni.<br />
Veðrið valdar<br />
www.visit-faroeislands.com<br />
- Lurta eftir veðurtíðindunum, um líkindi eru<br />
at ganga.<br />
- Far ikki av stað, um mjørki er.<br />
-Kemur mjørki á, er sera umráðandi at halda<br />
seg til varðarnar. Er so tjúkt, at ikki sæst<br />
millum varðarnar, er best at bíða við ein<br />
varða og at halda seg heitan.<br />
-Vend aftur, um illa veit við. Tað er ikki<br />
skomm at venda aftur.<br />
-Ver væl ílatin, helst í fleiri pløggum, hvørt<br />
uttan á øðrum. Veðrið kann skifta brádliga.<br />
3
4<br />
Tíð: 3 tímar av ferjuleguni niðan á Klakk og<br />
aftur,11/2 tími av Hálsi niðan á Klakk og aftur.<br />
Torleiki: Lætt<br />
Longd: 10 km<br />
Hædd: Upp í 413 m<br />
Kort: 611<br />
KLAKSVÍK – HÁLSUR –<br />
KLAKKUR<br />
Av ferjuleguni gongur tú ígjøgnum býin og síðani<br />
eftir einum partvíst asfalteraðum eyrvegi,<br />
Ástarbreytini 1, sum gongur heilt niðan á Háls.<br />
Fólk við bili hava møguleika at seta bilin frá sær<br />
har.<br />
Hóast gøtan niðan á Klakk ikki er so nógv avmerkt,<br />
so er sera lætt at finna. Tá tú stendur við<br />
hagaportrið, miðar tú teg eftir tí hægsta punktinum<br />
norðan fyri teg. Eisini stendur ein varði á<br />
fyrstu sýnini, sum tú kanst hava sum ýti. Í<br />
byrjanini gongur tú ígjøgnum gamlar torvheiðar.<br />
Allan vegin niðan á Klakk er vallað og so gott<br />
sum ikki ein steinpirra. Hetta er eitt av teimum<br />
fáu støðunum í landinum, har til ber at standa á<br />
skíðum um veturin.<br />
Her er nógvur heiðafuglur: tjaldur, kjógvi,<br />
mýrisnýpa, lógv, spógvi og likka. Ravnur er eisini<br />
at síggja, og títlingurin heldur til við niðurdotnu<br />
kráirnar.<br />
Í dalinum beint sunnan fyri Hálsin er tað, tey<br />
gomlu kallaðu á Vaktini 2. Søgnin sigur, at her<br />
sótu fólk á varðhaldi og hugdu eftir ófriðarskipum.<br />
Tá ið tú næstan ert komin niðaná og hyggur<br />
oman líðirnar vestanfyri á fjallinum, sært tú<br />
Føgrulíð 3. Her stóð Fólkaháskúlin, sum varð<br />
settur á stovn í 1899, tey fyrstu árini, inntil hann<br />
varð fluttur til Havnar. Her yrkti Símun av<br />
Skarði í 1906 tjóðsangin.<br />
Komin niðan á Klakk, hava vit eitt einastandandi<br />
útsýni í allar ættir. Bratt er niðurfyri, ver tí<br />
ikki áhaldsin! Vestanfyri síggja vit Leirvíksfjørð<br />
og Gøtunes, Mjóvanes, og um sýnið er gott, eisini<br />
Nólsoynna. Norðanfyri síggja vit Kalsoynna<br />
og Kalsoyarfjørð. Á Kalsoynni síggja vit tríggjar<br />
bygdir. Syðst er Syðradalur, so koma Húsar og<br />
Mikladalur. Longri norðuri er Trøllanes, sum vit<br />
ikki síggja. Framman fyri okkum hava vit tað<br />
prúða Kunoyarnes. Kunoyggin er tann javnt<br />
hægsta oyggin í landinum. Har eru seks fjøll<br />
hægri enn 800 metrar. Eystanfyri síggja vit<br />
Haraldssund, og endiliga hava vit eisini Klaksvíkina,<br />
sum breiðir seg út undir okkum. Upprunaliga<br />
vóru fýra bygdir her: í Uppsølum, í<br />
Gerðum, á Myrkjanoyri og í Vági.<br />
Tá tú kemur oman av Klakki, sært tú framman<br />
fyri teg Hálgafelli og so Háfjall. Hinumegin á<br />
Klaksvíkini sært tú Myrkjanoyrarfjall og Kjølin.<br />
Kjølurin kemur av, at fjallið líkist einum holvdum<br />
báti.<br />
Túrurin endar á sama staði, sum hann byrjaði.<br />
01<br />
3<br />
2<br />
1
Tíð: 2 tímar. 40 minuttir eyka niðan til Altarið.<br />
Torleiki: Miðal. Jøvn brekka er niðan á Skarðið. At<br />
ganga oman til Hellurnar er brattari.<br />
Longd: 9 km<br />
Hædd: Upp í 353 m. (Altarið er á 483 m)<br />
Kort: 512<br />
FUGLAFJØRÐUR – HELLURNAR<br />
Tú fert frá kunningarstovuni mitt í býnum og<br />
gongur niðaneftir vestan fyri fótbóltsvøllin.<br />
Fyrsta teinin gongur gøtan gjøgnum bø. Oman<br />
fyri niðasta varða er ein ryggur, kallaður Rossaryggur<br />
1. Farvegur av gøtuni sæst snúgva seg<br />
niðan eftir rygginum. Vendir tú tær á, sært tú út<br />
yvir Fuglafjørð og í vestri síggjast Blábjørg,<br />
Jøklaskarð, Gjógvaráfjall og Niðan á Hús, har<br />
fuglfirðingar í gomlum døgum krógvaðu seg<br />
fyri sjórænarum. So kemur Nón, har sólin stendur<br />
á um nónbil, sum er klokkan trý seinnapart,<br />
Breiðaskarð, Kambur, Trælavatnaskarð, Tyrlar<br />
og Ritafjall, sum fuglfirðingar kalla Leirvíksfjall.<br />
Gøtan úr Fuglafirði til Hellurnar verður kallað<br />
Sjúrðargøta. Søgnin sigur frá um eina kempu úr<br />
Suðuroy, sum var komin til Oyndarfjarðar at<br />
royna styrki. Ein dagin var Sjúrður bóndi í Fuglafirði<br />
farin til útróðrar við synum sínum. Illveður<br />
kom á teir, og teir seta upp í Oyndarfirði. Tá<br />
eggjaðu oyndfirðingar Sjúrði til at royna seg<br />
ímóti suðuroyarkempuni, men hann helt, at<br />
heldur skuldi sonur sín, Sjúrður, royna. Teir fóru<br />
so at glímast, og Sjúrður yngri vann. Pápin gav<br />
soninum 24 hagafrælsi afturfyri. Hesi frælsi eru<br />
framvegis til.<br />
Á veg niðan á Fuglafjarðarskarð 2 gongur tú<br />
fram við Malunarhavi. Søgnin sigur frá um<br />
neytakonuna Maluna, sum var við barn, og sum<br />
hinar neytakonurnar flentu at, tí hon ikki kláraði<br />
at fylgja við teimum. Tá lyfti Malan havið, sum<br />
vigar 176 kg. Einar 100 metrar vestan fyri gøtuna<br />
rennur Neytakonukeldan. Í henni lá neytakonukrússið,<br />
sum ein kundi nýta at sløkkja sær tostan<br />
við.<br />
Komin niðan á Skarðið, sært tú tveir stórar<br />
varðar. Gamal siður er, hvørja ferð ein gongur<br />
um Skarðið, at kasta tríggjar smáar steinar í hesar<br />
varðar, meðan ein sigur »I navn Gud Fader,<br />
Guds Søn og Gud Helligånd«. Hetta er fyri ikki<br />
at villast, og at signa ferðina.<br />
Av Skarðinum sært tú norðan fyri Oyndarfjørð:<br />
Tind, Knúk og Sandfelli.<br />
Fyrsta sunnudag í augustmánaði er siður at<br />
halda fólkafund á Skarðinum. Av Skarðinum ber<br />
til at leingja túrin 40 minuttir og ganga niðan til<br />
Altarið 3, ovast á Rustakambi. Haðani er frálíkt<br />
útsýni yvir Norðoyggjar og Norðhavið.<br />
Hulduheyggjar 4 eru til vinstru handar, tá tú<br />
gongur oman av Skarðinum. Her hjálpti jarðarmóðirin<br />
á Dalbø í Fuglafirði eini huldukonu í<br />
barnsneyð. Afturfyri fekk hon góða samsýning.<br />
Ein onnur søgn sigur frá um eitt jarðarstríð<br />
millum oyndfjarðarbóndan og Gullbrand, sum<br />
var bóndi í Fuglafirði. Ein dagin vóru báðir og<br />
róku seyð. Tá sær oyndfjarðarbóndin Gullbrand<br />
binda nakrar av sínum seyðum úr, sum vóru<br />
farnir um mark. Bóndin hevnir seg, stingur Gullbrand<br />
í hel við stavinum og leggur líkið hjá úrbundna<br />
seyðinum á rættargarðinum. Seinni biður<br />
oyndfjarðarbóndin synir sínar fara eftir úrbundna<br />
seyðinum og lata frammorreyða veðrin<br />
liggja eftir. Gullbrandur var í morreyðum koti.<br />
Synirnir bóru líkið niðan í Gullbrandshellið 5 og<br />
haðani niðan undir Skarðið, har teir jarðaðu tað<br />
við eina hellu, sum verður rópt Gullbrandsleiðið<br />
6. Gøtan gongur fram við leiðinum.<br />
Tá tú nærkast Hellunum, gongur tú oman<br />
Kliv 7 og oman Spreingisbrekku. Eitt sindur bratt<br />
er at ganga, til tú kemur til hagaportrið.<br />
Bussleið 400 røkir Fuglafjarðarleiðina.<br />
Leið 481 koyrir av Hellunum til Oyndarfjarðar<br />
og Skálabotns.<br />
02<br />
5<br />
7<br />
6<br />
4<br />
3<br />
1<br />
2<br />
5
6<br />
Tíð: 2 tímar<br />
Torleiki: Miðal. Eitt sindur tungt niðaná úr Kambsdali,<br />
síðani gongur gøtan eftir sløttum, inntil tú<br />
fert at ganga oman móti Skálafirði.<br />
Longd: 3,5 km<br />
Hædd: Upp í 373 m<br />
Kort: 511<br />
KAMBSDALUR – SKÁLAFJØRÐUR<br />
Bussur 400 røkir leiðina til Kambsdals.<br />
Tú gongur frá bussinum einar 300 metrar til<br />
skótahúsini Kambur 1. Gøtan byrjar við ánna, og<br />
gongur tú tá fyrst fram við gomlum torvheiðum<br />
og kráarløgum hjá fuglfirðingum.<br />
Tá tú ert komin niðan á Skarðsbrúnna 2, hevur<br />
tú vítt útsýni yvir Fuglafjørð. Norðan fyri Fuglafjarðarfjøllini<br />
daga Nestindar á Kallsoynni upp<br />
ímóti himmalinum. Ytst á syðru síðu undir Borgini<br />
stingur ein kneysi seg út, kallaður Eingilskahús<br />
. Har sat ein maður á varðhaldi í ófriðartíðum.<br />
Haðani sæst væl bæði norðureftir og suðureftir.<br />
Vóru ófriðarskip at síggja, rann hann yvir í<br />
Eysturskarð at glaða oman í bygdina.<br />
Tú sært eisini nakað norður í Djúpini, Kalsoynna,<br />
Skarðsgjógv á Kunoynni og Leirvíksfjall.<br />
Har lá fyrsti koyrivegurin til Leirvíkar 3. Oman<br />
móti sjóvarmálanum liggur Varmakelda. Síðst í<br />
19. øld vóru tvær leirvíksgentur á veg til gongu<br />
úr Leirvík til Eiðis, har tær skuldu ferðast í 14<br />
dagar. Tá ið tað frættist av Eiði, at tær vóru ongantíð<br />
komnar fram, varð leitað í øllum norðara<br />
parti á Eysturoynni, og undir Varmakeldueiði<br />
funnu tey nakrar ognarlutir hjá aðrari gentuni.<br />
Um tað mundið, mintust fólk í Fuglafirði seg at<br />
hava sæð tvey hetlendsk skip undir Varmakeldueiði,<br />
og ein bát koma rógvandi inn til lands.<br />
Fólk fingu illgruna til skipið. Genturnar spurdust<br />
ongantíð aftur.<br />
Tú fert nú at koma niðan á Trælavatn. Her er<br />
um sumrarnar eitt likkubøli. Norðan fyri vatnið<br />
kemur tú inn á gomlu varðagøtuna. Gøtan gongur<br />
eftir sløttum, men lendið er ójavnt og skurslut.<br />
Javnfjart, einar 100 metrar sunnan fyri gøtuna<br />
ganga nakrir marknavarðar sum hagamark<br />
4. Ansa eftir ikki at ganga skeivt!<br />
Tá ið tú sært Skálafjørðin, heilt út á Toftavatn,<br />
og tú hevur Nólsoynna í baksýni, greinar gøtan<br />
seg sundur í tvey 5. Gøtan vinstrumegin fer oman<br />
í Ánadal, og hin fer oman í bygdina í Skálafirði.<br />
Varðarnir á gøtuni til Skálafjarðar síggjast vestanfyri,<br />
við Reyðafelstindi 6 í baksýni.<br />
Tá ið tú gongur oman í Tundradal, er best at<br />
ganga oman við ánni sunnarumegin (vinstrumegin).<br />
Hiðani sæst yvir á Øksnagjógv og Typpa<strong>fo</strong>ss<br />
7 hinumegin dalin. Søgnin sigur, at har<br />
goymdi búrkroppurin, Ormur bóndi á Skála, líkini<br />
av oyrarbóndanum og soni hansara. Ormur<br />
hevði dripið báðar tveir. Hann fekk óivað samvitskubit<br />
seinni og avdúkaði seg, tá hann rópti<br />
hart í svøvni: »Klæðini liggja undir kvørnini og<br />
kropparnir undir Typpa<strong>fo</strong>ssi.«<br />
Ein onnur søgn sigur, at í fyrndini vóru fýra<br />
menn úr Hattarvík, floksmenninir, sum ætlaðu<br />
at leggja allar Føroyar undir seg. Teir fóru harðliga<br />
fram, men eina ferð vórðu teir tiknir og<br />
dømdir at verða stoyttir oman av hægstu Valaknúkum<br />
8. Dómurin varð framdur, og teir vórðu<br />
grivnir við Tingsteinin 9 undir Valaknúkum.<br />
Úr Skálafirði kanst tú halda áfram beinleiðis til<br />
Selatraðar (sí túr nr. 5 á kortinum).<br />
Úr Skálafirði koyrir leið 400 til Leirvíkar,<br />
Fuglafjarðar og Havnar. Leið 480 koyrir út á<br />
Strendur og til Selatraðar, leið 481 koyrir til<br />
Oyndarfjarðar.<br />
03<br />
7<br />
9<br />
8<br />
1<br />
2 3<br />
6<br />
5<br />
4
Tíð: 2 tímar úr bygdini Lamba, 11/2 tími úr grótbrotinum.<br />
Torleiki: Lætt. Eitt sindur tungt úr Lamba og niðaná,<br />
so er lættgongt allan vegin.<br />
Longd: 5,3 km<br />
Hædd: 30 m – 243 m<br />
Kort: 511 og 510<br />
LAMBA – RITUVÍK<br />
Leið 440 koyrir av Toftum til Lambareiðis. Fert tú<br />
við leið 400 úr Fuglafirði ella Havnini, kanst tú<br />
skifta til buss 440 í Søldarfirði, sum koyrir víðari<br />
til Lambareiðis. Haðani hevur tú tveir møguleikar.<br />
Annar møguleikin er at ganga einar 700 metrar<br />
móti bygdini Lamba til bygdagøtutalvuna,<br />
har tann gamla bygdagøtan byrjar1. Tú fert upp<br />
um trappustigan og gongur niðan við ánni. Tað<br />
er eitt sindur bratt at koma niðaná. Hin møguleikin<br />
er at fara eftir einum asfalteraðum vegi,<br />
sum gongur niðan til eitt grótbrot. Tann fyrsti<br />
varðin stendur niðri í bønum, umleið 75 metrar<br />
frá skeltinum2. Haðani kanst tú eisini koma inn á<br />
gøtuna.<br />
Tá tú er komin niðaná, hevur tú vítt útsýni út<br />
yvir Lambavík. Har strandaði danska skipið,<br />
Norska Løva, nýggjársaftan 1707. Skipið var á<br />
veg til Eysturindia og ódnarveður brast á. Tey<br />
vóru tá stødd vestur úr Suðuroyggjum (Hebridunum),<br />
og haðani róku tey til Føroya. Í dag eru<br />
eingi spor at síggja eftir Norsku Løvu, men<br />
nakrir lutir av skipinum eru enn til. Í Havnar<br />
kirkju hongur skipsklokkan og eitt modell av<br />
skipinum, sum ein av manningini hevur gjørt.<br />
Tvey borð komu eisini av skipinum. Annað er í<br />
einum bóndahúsum í Lamba, og ein stólur úr<br />
hesum tilfari er í savninum Blásastovu í Gøtu.<br />
Tá tú hyggur suðureftir, sært tú varðarnar<br />
standa á rað eitt langt strekki móti Rituvík. Vit<br />
ganga ígjøgnum gamlar torvheiðar. Lendið er<br />
slætt og gott at ganga á.<br />
Tá tú nærkast Rituvík, sært tú Nólsoynna í<br />
baksýni. Tú sært suður á Eystnes, vindmylluna á<br />
Skarhæddini, Svangaskarð og á Streymoynni<br />
sært tú munnan til Kaldbaksfjørð.<br />
Vallað lendi er at ganga á heilt oman til vegin<br />
í Rituvík.<br />
Leið 442 koyrir úr Rituvík.<br />
Ein annar góður og lættur túrur er eftir varðagøtuni<br />
millum Nes og Æðuvík, túrurin tekur ein<br />
tíma.<br />
04<br />
1<br />
2<br />
7
8<br />
Tíð: 31/2 tíma<br />
Torleiki: Miðal/tungt. Niðaná er bratt, tungt og drúgt<br />
at ganga. Komin niðaná, verður gingið eftir<br />
toluliga sløttum. Vallað er oman til Selatraðar.<br />
Longd í km: 7<br />
Hædd: Upp í 360 m<br />
Kort: 511 og 510<br />
SKÁLAFJØRÐUR – SELATRAÐ<br />
Til Skálafjarðar koyrir leið 400 úr Fuglafirði, Leirvík<br />
og Havn. Leið 480 koyrir av Strondum og<br />
leið 481 úr Oyndarfirði.<br />
Fyrst gongur tú eftir koyrivegnum gjøgnum<br />
bygdina Skálafjørð umleið tveir kilometrar, til tú<br />
kemur til Innaru Ennisá 1, norðan fyri eitt grótbrot.<br />
Her gongur tú upp. Ovast í brattanum<br />
gongur tú ígjøgnum eitt urðarkent lendi, Ennisstíggj<br />
2. Her er umráðandi at halda seg til gøtuna<br />
og vara seg fyri leysum gróti.<br />
Komin niðaná, gongur gøtan beint eitt langt<br />
strekki. Lendið er fyrst grýtut, so er vallað, men<br />
eisini er mýrilendi, og her mást tú ansa tær og<br />
ikki ganga teg í blotar, tí tú kanst søkka djúpt<br />
niður.<br />
Her sært tú víða. Eystanfyri sært tú Støðlafjall,<br />
Gøtueiði, Borðoyarnes og Sigatind. Vendir tú tær<br />
á og hyggur norðureftir, síggjast høgu fjøllini<br />
norðanfyri á Eysturoynni, teirra millum Slættaratindur.<br />
Høgrumegin hevur tú Reyðafelstind,<br />
har tú týðiliga sært Eysturoyarsyllina ovast. Ein<br />
kann ímynda sær tær veldigu náttúrukreftirnar,<br />
sum har hava virkað, tá ið grótbræðingin er<br />
komin upp innan úr jørðini og hevur skotið seg<br />
inn millum basaltfláirnar fyri meira enn 50 milliónum<br />
árum síðani.<br />
Søgnin sigur frá um Orm bónda á Skála, sum<br />
var ein illgerðarmaður og seyðatjóvur. Hann<br />
hevði dripið oyrarbóndan og son hansara, og tí<br />
varð hann dømdur at missa lív á Eysturoyar<br />
tingi, Stevnuváli. Stevnuválur er ein heyggur við<br />
ánna inni millum Fjarða, einar 50-100 m sunnan<br />
fyri, har Heltnará rennur oman í Fjarðará. Tá<br />
dómurin varð upplisin, flýggjaði Ormur bóndi<br />
og reið hesa somu leiðina, sum vit ganga. Menn<br />
fóru aftan á honum. Í brekkuni legðist hesturin<br />
fyri, og hann mátti halda fram til beins. Tá fekk<br />
ein maður hann aftur á Selatraðskarði, kastaði<br />
seg við knívi í hond eftir Ormi bónda og rakti<br />
hann í hælsinuna, so hon kvettist av. Ormur<br />
bóndi varð nú tikin, avrættaður og grivin við<br />
Stevnuvál, haðani síggjast kundi í allar teir hagapartar,<br />
sum hann hevði stolið í.<br />
Tá tú hevur sneitt móti Selatrað, hevur tú<br />
Borgarfelli vinstrumegin. Tú sært eisini yvir á<br />
Streymoynna, Sornfelli og Skælingsfjall vestanfyri.<br />
Komin oman av slættanum, sært tú norður<br />
gjøgnum Sundalagið og Hósvík. Eisini sært tú<br />
suður gjøgnum Tangafjørð, fjarðarmunnan í<br />
Kollafirði, og norðastu húsini í Kollafirði.<br />
Oman fyri bygdina Selatrað gongur gøtan nær<br />
teirri gøtuni, sum kemur av Skála. Ansa eftir ikki<br />
at fara av gøtuni nú! Tú skalt halda teg til varðarnar<br />
á gøtuni 3 vestanfyri (høgrumegin). Tá tú<br />
ert komin oman móti bøgørðunum, fert tú um<br />
eina á, sum rennur við eina grótrætt. Har fert tú<br />
um eitt portur og so oman móti bygdini<br />
ígjøgnum eina geil.<br />
Bussur nr. 480 koyrir til og frá Selatrað.<br />
05<br />
3<br />
2<br />
1
Tíð: 31/2 tíma oman á Fjørð 6 í Vestmanna. 4 tímar<br />
um tú gongur oman við Gjógvará 4 .<br />
Torleiki: Miðal. Eitt sindur tungt niðaná. Ansa tær við<br />
Bjendalsgjógv 5 tí bratt er niðurfyri.<br />
Longd: 10 km<br />
Hædd: Upp í 385 m<br />
Kort: 411 og 311<br />
HVALVÍK – VESTMANNA<br />
Túrurin byrjar við Myllá, sum rennur norðan fyri<br />
Missiónshúsið í Hvalvík. Gingið verður fram við<br />
ánni, inn um eitt portur og so gjøgnum eina<br />
gamla geil. Rás er fram við ánni norðanfyri. Einar<br />
200 metrar frá Hvalvíksgjógv1 er fyrsti varðin.<br />
Tá tú ert komin um Eggjarmúla2, er frálíkt útsýni<br />
inn gjøgnum Saksunardal, longsta dal í<br />
landinum. Hiðani fylgir gøtan SEV linjuni heilt<br />
til Vestmannar.<br />
Fyrsta gravkúgvin, ið varð keypt til landið,<br />
kom til Hvalvíkar. Hon var kallað Hvalvíkskúgvin.<br />
Eina ferð vildu vestmenningar læna<br />
hana til eitthvørt arbeiði. Tá fóru teir við henni<br />
upp um Hvalvíksskarð eftir hesi somu gøtu.<br />
Vit koma nú fram á ein varða, laðaður á ein<br />
stóran stein – kallaður Kellingarsteinur3. Gøtan<br />
greinar seg sundur við næsta varða eftir Kellingarstein<br />
– hin syðra fer til Kvívíkar og hin norðara<br />
til Vestmannar.<br />
Uppi á Hvalvíksskarði síggja vit yvir á Mýrarnar<br />
og eina av teimum fyrstu byrgingunum hjá<br />
SEV, gjørd fyrst í 60 árunum og tríggjar vindmyllur<br />
frá 2003. Suðureftir er fjallarøðin við<br />
Egilsfjalli, Goturshálsi, Sátuni og Skælingsfjalli,<br />
og á Vágalandinum síggjast Reynsatindur,<br />
Heldarstindur og Havnartindur.<br />
Beint framman fyri okkum hava<br />
vit Loysingarfjall. Frásøga er um<br />
eina smágentu í Vestmanna, ið var<br />
blivin burtur í bygdini og ongastaðni<br />
var at finna. Dagin eftir fann<br />
ein seyðamaður hana ovarlaga á<br />
Loysingafjalli. Hon segði frá, at ein<br />
maður í hvítum klæðum hevði leitt<br />
seg og givið sær at eta. Ongin kendist<br />
við henda mann.<br />
Ein onnur frásøga er um eina<br />
unga neytakonu, sum var blivin<br />
burtur við Gjógvará4 06<br />
4<br />
í áarføri. Hon 7<br />
hevði verið áhaldsin og fór eftir<br />
ánni oman í tann stóra <strong>fo</strong>ssin. Ikki var hugsingur<br />
um, at hon kom livandi frá fallinum. Tá ið fólk<br />
heima við hús hoyrdu tíðindini, varð beinanvegin<br />
farið at leita. Men onki lík funnu tey. Gentan<br />
var ikki deyð. Nakin og illa fyrikomin lá hon<br />
niðri í gjónni og neyðhelt sær á einum steini,<br />
meðan hon hoyrdi fólk rópa eftir sær. Hon tordi<br />
ikki at gera vart við seg av ótta fyri huldufólkum<br />
og trøllum. Ikki fyrr enn dagin eftir, tá áarførið<br />
var hæsað av, tordi hon at nærkast húsum. Tað<br />
var eitt satt undur, at hon kom frá hendingini við<br />
lívinum.<br />
Eftir varðunum og SEV linjuni kemur tú oman<br />
vinstrumegin Bjendalsgjógv 5. Tá gøtan sneiðir<br />
suðureftir, skal ein ansa sær, tí bratt er niðurfyri.<br />
Tveir møguleikar eru at ganga oman í Vestmanna.<br />
Við byrgingarnar um Fossá greinar gøtan<br />
seg sundur. Tú kanst ganga eftir koyrivegnum<br />
oman á Fjørð 6 ella fara upp um ketuna hjá<br />
SEV, yvir um fyrstu byrgingina, halda fram eftir<br />
varðunum og koma oman í Vestmanna fram við<br />
Gjógvará, har áðurnevnda neytakona varð burtur,<br />
og oman í Miðalsbrekku 7.<br />
Bussur nr. 100 røkir Vestmannaleiðina.<br />
5<br />
6<br />
3<br />
2<br />
1<br />
9
10<br />
Tíð: 21/2 tíma frá bussstegðiplássinum við<br />
tunnilsmunnan oman fyri Oyrareingir.<br />
Torleiki: Lætt/miðal. Úr Kollfjarðardali til varðan á sýnini<br />
er eitt sindur tungt. Haðani er lættgongt.<br />
Longd: 4,4 km<br />
Hædd: Upp í 260 m<br />
Kort: 410<br />
KOLLFJARÐARDALUR –<br />
LEYNAR<br />
Farið verður frá Búnaðardeplinum 1 í Kollfjarðardali.<br />
Tey, sum koyra við bussi, kunnu koyra við<br />
leið 300 úr Vágum og leið 100 úr Vestmanna ella<br />
Havnini. Bussarnir úr Vágum og Vestmanna<br />
steðga við statoilstøðina í Kollfjarðardali, har tú<br />
skalt skifta buss. Eisini ber til at koyra við leið<br />
400 úr Fuglafirði, Leirvík ella Havnini. Steðgiplássið<br />
2 er við tunnilsmunnan oman fyri Oyrareingir.<br />
Haðani gongur tú eftir landsvegnum<br />
móti Búnaðardeplinum, umleið ein km, til tú<br />
kemur til eitt portur vinstrumegin vegin. Frá<br />
portrinum gongur tú fyrst eftir einum dyrkingarvegi,<br />
til tú kemur til sjálva bygdagøtuna.<br />
Oman í Kollfjarðardal við Búnaðardepilin<br />
renna tríggjar áir, túrurin byrjar við mittastu<br />
ánna, Brekká 3, sum rennur norðan fyri Búnaðardepilin.<br />
Gingið verður niðan við ánni og ein<br />
kann hava varðan uppi á sýnini sum ýti.<br />
Tá tú ert farin niðan um Oyggjarvegin 4 og<br />
stendur við tann fyrsta varðan 5, sneiðir tú<br />
norðureftir.<br />
Við annan varðan kemur tú til Skælingsvatn 6.<br />
Vatnið hevur eisini havt onnur nøvn, og eitt av<br />
teimum er Nykatjørn. Tíðliga í tíðini hava fólk<br />
varnast, at okkurt livandi og óvanliga stórt helt<br />
til í vatninum, og sum mannahugsan var, so<br />
mátti tað vera nykurin. Nykurin býr í vøtnum og<br />
er ein skapningur, ofta líkur hesti. Frásagnir eru<br />
um fólk, sum hava roynt at fanga nykin, og hava<br />
fingið ovurstór síl í gørnini. Soleiðis varð beint<br />
fyri nykinum og navninum Nykatjørn.<br />
Tríggir hagar hava mark við vatnið: Norðari<br />
Skælingshagi, hagin uttan fyri húsini í Leynum<br />
og Heygshagi í Kollafirði. Fleiri gøtur koma saman<br />
her. Tær eru gamla Oyggjargøtan, gøtan, vit<br />
ganga á úr Kollfjarðardali til Leyna og gøtan til<br />
Skælings.<br />
Fjallið norðan fyri Skælingsvatn eitur Sátan.<br />
Her síggja vit Streymoyarsyllina, og í homrunum<br />
eigur havhestur.<br />
Sunnan fyri okkum er Skælingsfjall. Fyrr var<br />
hildið, at tað var hægsta fjall í Føroyum, men tá<br />
hæddin varð máld við framkomnum mátitólum,<br />
vísti fjallið seg at vera 100 m lægri enn tað hægsta.<br />
Siðvenja er at fara niðan á Skælingsfjall jóansøkunátt<br />
at síggja sólina fara í kav, og nakrar tímar<br />
seinni rísa aftur.<br />
Tá tú gongur longri, sært tú yvir á Vágalandið<br />
vestanfyri og Koltur sunnanfyri.<br />
Varðarnir ganga allan vegin oman í Leynabygd.<br />
Leið 100 steðgar Frammi á Trøð á Stykkinum,<br />
beint eftir tað, at tú ert komin um brúnna.<br />
07<br />
6<br />
5<br />
4<br />
3<br />
1<br />
2
Tíð: 21/2 tíma annan vegin<br />
Torleiki: Tungt. Bratt og tungt er at ganga niðan Gásadalsbrekkuna.<br />
Somuleiðis er bratt niðan úr<br />
Gásadali. Ansa eftir leysum steinum á gøtuni!<br />
Longd: 3,5 km<br />
Hædd: 100 - 434 m<br />
Kort: 210<br />
BØUR – GÁSADALUR<br />
Leið 300 koyrir av Havnini til Sørvágs. Avtala<br />
um at koma til Bíggjar við bussi skal gerast<br />
frammanundan við bussføraran og tann ferðandi.<br />
Har koyrivegurin endar, einar 3 km vestan<br />
fyri Bíggjar bygd, byrjar gamla bygdagøtan.<br />
Gásadalur hevur verið ein av mest avbyrgdu<br />
bygdum í landinum. Ringt er at koma til bygdina<br />
sjóvegis, og ongin vegur hevur verið. Tí hevur<br />
henda gøtan verið einasta samband til aðrar<br />
bygdir, tá farið varð til handils ella onnur ørindi.<br />
Hóast tyrlan hevur flogið til Gásadals síðani<br />
1983, so hevur postmaðurin gingið upp um fjallið<br />
tríggjar ferðir um vikuna til februar 2003, tá<br />
hol varð sprongt gjøgnum fjallið. Eftir ætlanini<br />
verður tunnilin liðugur í 2005.<br />
Fyrsta strekkið er gøtan brøtt, og gongur tætt<br />
úti við eggina 1. Gakk tí sera, sera varliga og fylg<br />
pelunum, men gloym tó ikki at njóta tað framúrskarandi<br />
útsýnið yvir Sørvágsfjørð, Tindhólm,<br />
Gáshólm og Mykines.<br />
Í Gásadali er ongin kirkja, tí er gudstænasta og<br />
lestur í skúlanum. Kirkjugarðurin er frá 1873.<br />
Fyri tað vórðu fólk grivin í Bø. Kistan varð borin<br />
upp um fjallið til Bíggjar. Ógvuliga tungt var at<br />
ganga, og tað einasta staðið, har berararnir<br />
hvíldu, var við Líksteinin 2, sum tú kemur til<br />
miðskeiðis á ferðini.<br />
Longri frammi kemur tú til Kelduna Vígdu 3.<br />
Søgur siga frá um eitt pinkubarn í Gásadali, ið<br />
varð vorðið ógvuliga sjúkt og mátti til læknan í<br />
Bø. Á veg til Bíggjar versnaði barnið, og tað stóð<br />
um lív. Sambært kristnari trúgv missir tú sálarinnar<br />
frelsu, doyrt tú ódoyptur. Tískil vígdi<br />
prestur, ið var við í ferðini, í skundi kelduna og<br />
doypti barnið.<br />
Tá tú heldur fram á ferðini, sært tú Risasporið<br />
4. Søgnin sigur frá um tveir risar. Annar búði í<br />
Gásadali og hin í Mykinesi. Eina ferð vóru teir<br />
komnir til ilnar, og gásadalsrisin ætlaði sær út til<br />
Mykines at fáa gjørt av trætuna. Tá gjørdi gása-<br />
dalsrisin sær renningarlop eftir fjøllunum, og í<br />
einum lopi kom hann út í Mykines. Hann spenti<br />
so fast í vøllin, at sporið sæst enn tann dag í dag.<br />
Av Skarðinum snýr gøtan sær oman fjallasíðuna<br />
til bygdina. Ansa eftir tí leysa grótinum!<br />
Í bygdini eru miðaldartoftirnar Uppi við Garð<br />
og Gæsutoftir.<br />
Til ber at flúgva úr Gásadali við tyrlu tríggjar<br />
ferðir um vikuna. Ætlar tú tær við tyrlu heim aftur,<br />
mást tú frammanundan bíleggja pláss hjá<br />
Atlantsflogi.<br />
08<br />
4<br />
3<br />
2<br />
1<br />
11
12<br />
Tíð: 2 tímar aftur og fram<br />
Torleiki: Lætt. Tú gongur so at siga eftir sløttum<br />
heilt út til <strong>fo</strong>ssin, haðani tú sært víða.<br />
Longd: 5 km aftur og fram<br />
Hædd: 30 m – 100 m<br />
Kort: 309<br />
MIÐVÁGUR – BØSDALAFOSSUR<br />
Leið 300 koyrir úr Sørvági og úr Havnini.<br />
Tú fert úr bussinum við løgreglustøðina 1 í<br />
Miðvági og gongur fyrsta strekkið gjøgnum<br />
bygdina suðureftir, til tú kemur til hagaportrið.<br />
Meðan tú gongur í bygdini, sært tú eystur á<br />
Trøllkonufingur. Tað er ein stakkur sandavágsmegin.<br />
Tú kemur nú til hagaportrið 2, har gøtan<br />
byrjar. Henda gøtan er ikki bygdagøta, men<br />
gomul torvgøta, sum fólk nýttu, tá tey fóru at<br />
skera torv. Tú gongur fram við nógvum torvheiðum<br />
og niðurdotnum kráum. Ongir varðar<br />
eru á gøtuni.<br />
Vatnið er størsta vatn í Føroyum. Tað verður<br />
kallað bæði Leitisvatn og Sørvágsvatn, men<br />
flestu vágafólk kalla tað Vatnið.<br />
Fleiri frásøgur eru um tey <strong>fo</strong>rnisku við Vatnið.<br />
Á leiðini úr Miðvági til Sørvágs skuldi vera ein<br />
hulduheyggur. Eina ferð bjóðaði ein huldukona<br />
presti inn í heyggin. Har skuldu vera nógv trøll<br />
inni. Tá prestur, sum dugdi meiri enn at mata<br />
seg, fór haðani, læsti hann heyggin, so hann ikki<br />
kundi latast upp aftur. Tá skuldi tað bæði rína og<br />
hvína innanfyri.<br />
Nykur hevur eisini verið við Vatnið. Nykurin<br />
er ein skapningur, ofta líkur vøkrum hesti, og<br />
hann býr í vøtnum. Hann lokkar fólk til sín, og<br />
so dregur hann tey við sær til botns í vatninum.<br />
Eina ferð vóru børn farin at spæla við Vatnið. Tá<br />
kom nykurin í skapilsi av einum stórum hesti<br />
oman til teirra, og tey fóru upp á bakið á honum<br />
at spæla. Minsti drongurin, sum ikki var sloppin<br />
uppá, rópaði bangin á beiggja sín, Niklas: »Nika<br />
beiggi« (hann dugdi ikki rættiliga at tosa enn).<br />
Nykurin, ið helt tað vera navn sítt, ið hann rópti,<br />
misti tá megi sína og hvarv, og børnini vórðu<br />
bjargað. Nykurin missir alla sína megi, tá hann<br />
hoyrir navn sítt nevnt.<br />
Úti í Svanga 3 er nógvur fuglur um summarið.<br />
Trælanípa er meitilberg, sum stingur seg steyrrætt<br />
142 metrar upp úr sjónum. Navnið skal hon<br />
hava fingið, tí søgnin sigur at trælir vórðu stoyttir<br />
oman her í víkingaøld. Her skalt tú ansa eftir<br />
ikki at ganga teg útav. Hiðani sæst tað syðsta á<br />
Streymoynni, Hestur, Koltur, Sandoyggin, Skúvoyggin<br />
og Suðuroyggin.<br />
Tá tú kemur heilt út at tromini við Bøsdala<strong>fo</strong>ss,<br />
sært tú eina av teimum mongu leivdunum í<br />
Vágum, sum bretar løgdu eftir seg eftir annan<br />
heimsbardaga.<br />
Er Bøsdalaá ikki stór, sleppur tú turrskødd/ur<br />
yvirum. Tá kanst tú ganga niðan á eitt skarð, har<br />
frálíkt útsýni er yvir Geituskorardrang. Tú sært<br />
eisini Sørvágsbjørgini, Mykines og Mykineshólm,<br />
og hyggur tú suðureftir, síggjast Sandoyggin,<br />
Skúvoyggin og Suðuroyggin.<br />
Heimaftur gongur tú eftir gøtuni niðri við<br />
Vatnið somumegin sum tá tú gekst út. Gøtan<br />
gongur at enda gjøgnum eina rætt 4.<br />
Leið 300 hevur fimm steðgipláss í Miðvági.<br />
09<br />
3<br />
4<br />
2<br />
1
Tíð: 2 tímar<br />
Torleiki: Lætt<br />
Longd: 7 km<br />
Hædd: 100 m - 230 m<br />
Kort: 408, 508 og 509<br />
TÓRSHAVN – KIRKJUBØUR<br />
Túrurin byrjar úti á Krossinum, har Velbastaðvegurin<br />
og vegurin oman til Sandá møtast. Har<br />
er gøtan til Kirkjubøar.<br />
Fyrst gongur tú niðan brekku. Her sæst farvegurin<br />
eftir eini rossagøtu, sum tey eina ferð<br />
fóru at gera og eftir ætlan skuldi binda Havnina<br />
og Velbastað saman.<br />
Hon varð tó ongantíð liðug. Tá tú næstan ert<br />
komin niðaná, er ein stórur steinur einar tveir<br />
metrar frá einum varða. Gamalt var ikki at ganga<br />
ímillum varðan og steinin, tí so skuldi tú<br />
doyggja, áðrenn árið var liðið.<br />
Komin niðaná, og um tú vendir tær við, hevur<br />
tú eitt gott útsýni yvir Havnina og alla Nólsoynna.<br />
Tá tú fert aftur til gongu, rundar tú<br />
Reynsmúlan og kemur til Reynsmúlalág.<br />
Framman fyri teg hevur tú eisini tvey smá vøtn,<br />
har ofta nógv rita er. Fylgir tú varðunum, sært tú<br />
ein talarastól 1 laðaður úr gróti. Seinastu 120 árini<br />
hava fólkafundir verið hildnir á hesum staði við<br />
veittrandi fløggum, tjóðskaparligum røðum og<br />
<strong>fo</strong>sturlandssangum yrktir til høvið. Tú kanst<br />
ímynda tær, hvussu mannamúgvan hevur sitið í<br />
brekkuni framman fyri talarastólin og lýtt á Jóannes<br />
bónda, sum var ein av undangongumonnunum<br />
í føroysku tjóðskaparrørsluni.<br />
Gøtan heldur fram suðureftir. Á leiðini sært tú<br />
Velbastað, og tú hevur eitt stórfingið útsýni yvir<br />
Sandoynna, Hest, Koltur og Vágar. Søgnin sigur<br />
frá um Magnus, ein ungan mann í Koltri, sum<br />
fríggjaði til eina gentu í Hesti. Pápi gentuna vildi<br />
ikki vita av, at tey komu saman. Tí møttust tey í<br />
loynd. Hann svam um sundið á kyrrindum, var<br />
saman við gentuni, og tá streymurin aftur var til<br />
vildar, svam hann aftur til Kolturs. Hetta varnaðist<br />
pápi gentuna, og tað dámdi honum illa. Eina<br />
ferð, tá Magnus kom upp á land, stóð pápin fyri<br />
honum við øks og hótti við at drepa hann. Fríggjarin<br />
var nú noyddur at venda aftur, og tá spurdist<br />
einki aftur til hansara. Óivað hevur streym-<br />
urin tikið hann og ført hann til havs. Søgnin<br />
sigur eisini, at eftir hetta, tók tað serliga rákið seg<br />
upp á Kolturssundi, ið nevnt verður Grísarnir.<br />
Hetta skuldi vera í hevnisøku.<br />
Tá tú nærkast Kirkjubø, sært tú ein hólm,<br />
Kirkjubøhólm, sum hevur verið landfastur og<br />
partur av bygdini. Úti á hólminum síggjast enn<br />
gamlar húsatoftir.<br />
Gøtan gongur nú so líðandi oman móti bygdini<br />
og endar við rulluportrið einar 50 metrar frá<br />
teimum fyrstu húsunum.<br />
Bussur nr. 101 koyrir millum Kirkjubø og<br />
Havnina.<br />
10<br />
1<br />
13
14<br />
Tíð: 5 tímar aftur og fram. 15 min. oman í Stallin.<br />
Torleiki: Miðal. Niðan á Hvíliplássið 3 er bratt. Síðani er<br />
slætt út á Borðuna.<br />
Longd: 6 km út til Nólsoyar vita og haðani 800 m<br />
vestur í Stallin.<br />
Hædd: Upp í 200 m<br />
Kort: 508 og (509, bert gamla gøtan er merkt á )<br />
NÓLSOY – BORÐAN<br />
Av Havnini siglir Ritan av Bursatanga við Eystaruvág<br />
út til Nólsoyar.<br />
Túrurin byrjar við vegin, sum gongur úr Nólsoyar<br />
bygd, suðureftir. Beint innan fyri bøgarðin<br />
gongur tú fram við einum øki við nógvum toftum<br />
úr eldri tíð. Hetta er ein gomul búseting, ið nevnist<br />
Korndalur 1. Ein av toftunum vinstrumegin, er<br />
Prinsessutoftin. Søgnin sigur frá um eina kongsdóttur,<br />
ið var komin til ilnar við pápa sín, tí hann<br />
vildi ikki kennast við mannin, sum hon hevði<br />
kosið sær og var vorðin við barn við. Tey flýddu,<br />
komu til Nólsoyar og settu búgv í Korndali.<br />
Stutt uttan fyri bøgarðarnar sæst farvegurin eftir<br />
teirri gomlu vatnleiðingini. Henni skalt tú fylgja<br />
til gamla vatnbrunnin 2. Har taka varðarnir við, og<br />
skjótt fert tú at ganga niðan brekkuna fyri vestan<br />
á oynni. Har tú gongur upp, er eitt stað, har fólk<br />
fyrr krógvaðu seg fyri sjórænarum, kallað »Uppi í<br />
Skipi«.<br />
Komin næstan niðaná, er Hvíliplássið 3. Vanligt<br />
er at hvíla seg her. Vit síggja Norðuroyggjar, inn á<br />
Skálafjørðin, Sundalagið, alla Havnina og eitt<br />
sindur av Sandoynni. Eitt sindur syðri, á<br />
Kaginum 4, er sera gott útsýni suðureftir. Navnið<br />
kemur av, at fólk í ófriðartíðum, hava gingið frá<br />
skýlum í oynni og higar at kaga, um ófriðarskip<br />
lógu á víkini.<br />
Ansað væl eftir blotum undir Longubrekku 5.<br />
Við Kolturskeldu 6 sæst Koltur daga fram undan<br />
Reynsendanum.<br />
Úti á Borðuni gongur gøtan gjøgnum gamlar<br />
torvheiðar. Varðar eru allan vegin út til Nólsoyar<br />
vita á Tumbanum. Tá tú gongur, kanst tú eisini<br />
hava sum ýti tvær mastrar 7, sum stinga seg upp,<br />
har vitahúsini standa. Eitt sindur norðan fyri húsini<br />
bygdu bretar tvey hús, tveir sonevndar<br />
attrapar, fyri at villleiða týskararnar undir krígnum.<br />
Nólsoyar viti var bygdur frá 1892-93. Linsutólið<br />
er eitt tað størsta av sínum slagi í heiminum.<br />
Linsan er 2,82 m høg og vigar umleið 4 tons. Eins<br />
og vitin, so eru vitahúsini eitt vala bygningsverk.<br />
Tey eru laðað úr høgdum gróti, og oman fyri húsini<br />
sæst staðið, har teir hava tikið grótið. Húsini<br />
eru bygd til trý húski. Tá flest fólk búðu úti á<br />
Borðuni, vóru 10 børn. Á Borðuni skiftust tey við<br />
Nólsoyar bygd at hava skúla. Nú býr eingin úti á<br />
Borðuni, men vitapassararnir ganga higar<br />
dagliga. Úti fyri vitanum sært tú drangin Kapilin.<br />
Til ber eisini at ganga oman í Stallin 8. Stallurin<br />
er lendingin, har alt, sum varð ført út á Borðuna,<br />
varð uppskipað. Men eisini hava nólsoyingar ført<br />
nógv torv sjóvegis um Stallin. Navnið Stallurin<br />
kemur av, at bátarnir kundu liggja lið um lið eins<br />
og ross í einum stalli.<br />
Á vegnum heim aftur mást tú vera varin og<br />
halda teg til varðarnar, fyri ikki at villast, tá tú fert<br />
at ganga oman brekkuna. Har standa tveir varðar<br />
tætt saman. Hin norðari er Omansneiðingarvarðin<br />
9. Hann vísir tær, nær tú skalt sneiða oman.<br />
11<br />
1<br />
3<br />
4<br />
2<br />
6<br />
9<br />
5<br />
8<br />
7
Tíð: 3 1/2 tíma<br />
Torleiki: Lætt til Skarvanesar, miðal til Dals<br />
Longd: 7,5 km<br />
Hædd: Upp í 100 m (300 m til Dals)<br />
Kort: 506<br />
GUÐRUNARLØKUR – SKARVA-<br />
NES – DALUR<br />
Úr Havnini koyrir bussur 101 til Gomlurætt.<br />
Haðani siglir tú við Teistanum til Skopunar. Úr<br />
Skopun koyrir tú við leið 601 móti Dali og fert úr<br />
bussinum við Guðrunarløk 1.<br />
Tú kanst eisini fara við leið 600 móti Skálavík<br />
og biðja um at verða settur av við krossvegin<br />
Skálavík/Húsavík, og so ganga 200 metrar móti<br />
Húsavík til Guðrunarløk, sum rennur við eina<br />
rætt við vegin.<br />
Av Guðrunarløki til Skarvanes.<br />
Gingið verður frá rættini við Guðrunarløk fram<br />
undir rókunum sunnanfyri. Undir rókunum er<br />
Runtaurð 2. Søgnin sigur, at Runti var seyðatjóvur,<br />
sum krógvaði seg har. Jóladag hevði hann<br />
hættað sær út úr sínum skýli at kóka sær eitthvørt<br />
til matna, eftir sum hann ikki helt fólk vera<br />
úti tá. Men so var ikki. Hann varð sæddur og<br />
tikin.<br />
Eitt stutt petti longri frammi við gøtuna koma<br />
vit til Klovnastein 3. Tað eru tveir steinar, sum<br />
standa soleiðis, at teir tykjast at vera ein, sum er<br />
klovin. Gamalt var, at ein skuldi ikki ganga ímillum<br />
teir, tí so skuldi ein doyggja, áðrenn árið var<br />
liðið.<br />
Gev tær far um, at lendið, her vit ganga, eru<br />
gamlir torvheiðar.<br />
Tá tú hevur sneitt suður um Líðarrøkur 4, fáa<br />
vit eitt vakurt útsýni yvir Dunjavatn 5, við Stóru<br />
og Lítlu Dímun og Suðuroynni í baksýni. Eisini<br />
síggja vit Salthøvda og Sands bygd. Norðanvert<br />
Stóru Dímun er Øssursdrangur, nevndur eftir<br />
Øssuri Havgrímssyni, høvdingi í víkingaøld,<br />
sum Sigmundur Brestisson drap í valdstríði.<br />
Sunnan fyri drangin er Grønaskor. Øssur bað um<br />
at verða grivin, soleiðis at høvdið vendi móti<br />
Grønuskor. Er sýnið gott, sæst heilt til Mykines.<br />
Høgrumegin er Skúvoyggin. Í Skúvoy er vakurt<br />
og áhugavert at ganga út á Høvdan til Fagradals.<br />
Oman fyri Skarvanes verður farið inn um tað<br />
liðið, ið er nærri ánni. Gakk oman millum ánna<br />
og SEVmastrina og ikki gjøgnum bøin.<br />
Av Skarvanesi til Dals.<br />
Á Skarvanesi eru tveir vegir, ið ganga javnfjarðir.<br />
Far suður eftir tí ovara. Vegurin endar við ein<br />
niðurdotnan grótgarð, uttan fyri hann byrjar gøtan<br />
til Dals. Um Dalsrók 6, umleið ein hálvan kilometur<br />
frá Skarvanesi er eitt stutt petti eitt sindur<br />
bratt niðurfyri. Annars gongur gøtan so líðandi<br />
niðaneftir til Handasta Varða 7. Meðan tú gongur<br />
niðan til Handasta Varða, sært tú høgrumegin út<br />
yvir eitt stórt mýrilendi og Vatnsdalsvatn. Eftir<br />
síðsta varða í Dali, verður gingið eftir koyrivegnum<br />
oman í bygdina.<br />
Leið 601 koyrir úr Dali til Skopunar.<br />
12<br />
5<br />
4<br />
6<br />
3<br />
1<br />
2<br />
7<br />
15
16<br />
Tíð: 2 tímar<br />
Torleiki: Miðal. Eitt sindur tungt upp Káragjógv. Haðani<br />
er lættgongt. Túrurin er ikki vælegnaður fyri<br />
fólk, ið eru bangin fyri hæddum.<br />
Longd: 6,5 km<br />
Hædd: Upp í 350 m<br />
Kort: 403 og 503<br />
HVALBA - TRONGISVÁGUR<br />
Leið 702 koyrir úr Sandvík og av Tvøroyri til<br />
Hvalbiar.<br />
Gøtan byrjar á Fitjunum vestan fyri Nes í<br />
Hvalba. Fyrst gongur tú fram við stikinum millum<br />
bøin og hagan niðan á Lítla Hamar 1. Uppi á<br />
hamrinum er ein steinløgd gøta, sum nú er vallað.<br />
Hon eitur Prestgøta, helst tí, at hon er so<br />
breið, at ongantíð var neyðugt hjá presti at fara<br />
av hestinum. Gøtan gongur niðan í Káragjógv,<br />
har Kári prestur segðist detta oman. Upp gjónna<br />
er gøtan stundum brøtt, men tó ikki torfør at<br />
ganga. Tað tekur umleið ein hálvan tíma at koma<br />
upp á fjallið.<br />
Komin uppá sært tú Hvalbiarfjall framman<br />
fyri tær. Gongur tú eftir varðunum, er fyrsta<br />
høvdin, tú kemur til, Lítli Íslendingur 2 og beint<br />
vestanfyri eru Sigmundarsteinar 3. Teir eita Sigmundur,<br />
Tórður og Einar. Gongur tú millum<br />
teirra, verður tú antin gamal í stundini, ella<br />
gongur tú ikki av árinum. Søgnin sigur, at Sigmundur<br />
Brestisson hevur borið steinarnar niðan<br />
higar. Sigmundur var víkingahøvdingi og er<br />
kendur úr Føroyingasøgu. Hann búði í Skúvoy<br />
umleið ár 1000. Størsta bragd hansara var at<br />
svimja úr Skúvoy til Sandvíkar – tað mesta av<br />
teininum við tveimum monnum á bakinum.<br />
Komin niðan á Íslending 4, eina høvd við varðan,<br />
ið stendur hægst, er stórsligið útsýni. Hiðani<br />
síggjast Dímunarnar báðar, Skúvoyggin, Sandoyggin<br />
eystanfyri. Vestanfyri sæst ein partur av<br />
Hvalbiar bygd, Norðbergsvatn, Norðbergseiði<br />
og Grímsfjall í baksýni. Slætt er nú at ganga suður<br />
á Mannagjógv. Triði varðin eftir Miðjufjalli<br />
hevur sína egnu søgu. 1. desember 1917 fór ein<br />
hvalbingur av Tvøroyri til Hvalbiar. Veðrið var<br />
gott, men tá hann hevði gingið eina góða løtu,<br />
kom kavaódn á hann. Hann tordi ikki at halda<br />
áfram, men steðgaði við henda varðan. Fyri at<br />
halda hitanum fór hann at taka varðan niður og<br />
laða hann upp aftur í teirri vón, at fólk skuldi<br />
koma at leita eftir honum. Eftir drúgva tíð, tá ið<br />
hann hevði mist vónina um at fáa hjálp og hevði<br />
sett seg, komu menn fram á hann og fingu hann<br />
í øllum góðum til Hvalbiar.<br />
Hálva leið millum Hvalba og Mannagjógv<br />
hevur tú eitt einastandandi útsýni yvir Vatnsdal<br />
og Vatnsdalsvatn við tveimum hólmum. Har er<br />
nógvur fuglur.<br />
Av Mannagjógv gongur gøtan oman til Trongisvágs.<br />
Leið 702 koyrir úr Trongisvági til Sandvíkar,<br />
Tvøroyrar og Drelnes.<br />
13<br />
1<br />
2<br />
3<br />
4
Tíð: 4 tímar<br />
Torleiki: Tungt. Tungt er at ganga niðan á Mannaskarð<br />
og Vágsskarð. Komin niðaná er lættgongt.<br />
Longd: 6,6 km<br />
Hædd: 30 m - 420 m<br />
Kort: 503 og 502<br />
ØRAVÍK – VÁGUR<br />
Leið 700 koyrir úr Sumba, Vági og av Tvøroyri til<br />
Øravíkar. Leið 703 koyrir úr Fámjin og Froðba.<br />
Í Øravík gongur tú fyrst einar 100 m eftir vegnum<br />
til Fámjins. Vinstrumegin er ein vegur. Tá tú hevur<br />
gingið knappar 200 m niðan eftir honum, kemur tú<br />
til hagaportrið. Hiðani sæst niðan á Mannaskarð,<br />
har gøtan eisini gongur.<br />
Gøtan gongur fram við Tinggilinum Upp millum<br />
Stovur 1, har hildu suðuroyingar í gomlum døgum<br />
ting. Landslagið her, nevnt dysjar, er sermerkt við<br />
gilum og hvøssum ryggum. Eisini er Tingborðið og<br />
søgnin um húskallurin í Hvalba, Snæbjørn. Hann<br />
varð dømdur fýra ár at arbeiða í jarni á Bremerhólmi,<br />
fyri at hava keypt unnustu síni turriklæði<br />
umborð á loynikeypsskipi. Snæbjørn var ónøgdur<br />
við dómin og ætlaði at sláa dómaran kaldan, men<br />
rakti fútan so at hann doyði. Snæbjørn flýddi av<br />
tingstaðnum, og livdi leingi friðleysur ymsastaðni í<br />
Suðuroy.<br />
Drúgt er at ganga úr Tinggilinum og niðan á<br />
Mannaskarð. Síðsti teinurin er grýtutur, verð varin,<br />
so at steinar ikki fara á rull! Uppi á Mannaskarði er<br />
frálíkt útsýni yvir Dalin, Vatnsnes og Bessavatn. Har<br />
Hovsá rennur úr Vatnsnesi, bygdi SEV í 60 árunum<br />
eina byrging og boraði ein tunnil úr Vatnsnesi og<br />
oman í Botn 2 til SEV verkið í Vági. Tey ala laks og síl<br />
í vatninum. Tú sært røðina, sum har suðuri gongur<br />
úr Vágfelli. Síðani kemur Vágsskarð, sum henda<br />
gøtan eisini gongur um, og Hvannafelli. Á høgru<br />
hond hevur tú Borgarknapp sum líkist eini miðaldarborg.<br />
Fýra kommunur hava mark í Borgarknapp:<br />
Hovs, Porkeris, Vágs og Fámjins kommuna.<br />
Millum vøtnini gongur gøtan eftir Vatnaryggi 3.<br />
Umframt at har er nógvur heiðafuglur, so skuldi<br />
vera tiltikið nógv huldufólk her. Hovbingar høvdu<br />
gott samband við tey <strong>fo</strong>rnisku, og ein hovbingur<br />
segðist hava fingið børn við eini huldukonu. Ein<br />
dagin hovbingurin og kristni sonur hansara vóru út<br />
at rógva, bjargaðu mamman og huldusynirnir teimum.<br />
Eystanfyri (vinstrumegin) gøtuna á Vatnaryggi<br />
er Ærgidalur 4. Har hevur Føroya Fornminnissavn<br />
grivið út húsatoft, sum er partur av einum ærgi<br />
(sæter á norskum) úr víkingaøld. Tá var vanligt, at<br />
fólk búðu í haganum um summarið, meðan neytini<br />
lógu úti. Í Hovi var í víkingaøld gudahov, - halgidómur,<br />
har tey blótaðu, tað er at ofra til norrønu<br />
gudarnar.<br />
Søgnin sigur, at skálkurin Snopprikkur reið eftir<br />
hesi gøtuni til Hvalbiar undan laðangarðsbóndanum.<br />
Snopprikkur hevði stolið bóndans hest í<br />
Sumba.<br />
Tá tú ert komin um Vágsskarð, gongur gøtan so<br />
líðandi omaneftir, til tú kemur til Hvannadal 5. Har<br />
er eitt sindur bratt at ganga oman. Varðarnir ganga<br />
oman til Hvanndalsá. Eystan fyri ánna, einar 50 m<br />
oman fyri har, sum tú fert um hana, er eitt byrgi. Tað<br />
er eitt inngirt hagastykki, sum fyrr varð nýtt til<br />
fremmandan seyð, sum skuldi hagfestast (venja seg<br />
við hagan). Tú gongur oman til Vágs vestan fyri viðarlundina.<br />
Gev tær far um farvegin eftir ein gamlan<br />
grótgarð niðri við ánna. Úr Vági koyrir leið 700 til<br />
Sumbiar og Tvøroyrar.<br />
14<br />
2<br />
1<br />
4<br />
3<br />
5<br />
17
18<br />
HENTAR ADRESSUR<br />
Norðuroyggjar<br />
Norðoyar <strong>Kunning</strong>arstova<br />
FO-700 Klaksvík<br />
Tel 456939<br />
Fax 456586<br />
in<strong>fo</strong>@klaksvik.<strong>fo</strong><br />
Eysturoy<br />
<strong>Kunning</strong>arstovan í Saltangará<br />
FO-600 Saltangará<br />
Tel 449449<br />
Fax 449180<br />
in<strong>fo</strong>ey-r@post.olivant.<strong>fo</strong><br />
www.framtak.com/eysturoy<br />
<strong>Kunning</strong>arstovan í Fuglafirði<br />
FO-530 Fuglafirði<br />
Tel 444860<br />
Fax 445180<br />
in<strong>fo</strong>ey-f@post.olivant.<strong>fo</strong><br />
www.framtak.com/eysturoy<br />
Streymoy, Nólsoy, Hestur og Koltur<br />
<strong>Kunning</strong>arstovan<br />
Niels Finsens gøta 13<br />
FO-100 Tórshavn<br />
Tel 315788/227039<br />
Fax 316831<br />
www.visittorshavn.<strong>fo</strong><br />
torsin<strong>fo</strong>@post.olivant.<strong>fo</strong><br />
Aldan Ferðaráð Føroya<br />
undir Bryggjubakka 17, P.O.Box 118, FO-110 Tórshavn<br />
Tel +298 355800, fax +298 355801<br />
tourist@tourist.<strong>fo</strong><br />
www.tourist.<strong>fo</strong><br />
Vágar - Mykines<br />
Vága <strong>Kunning</strong>arstova<br />
FO-370 Miðvági<br />
Tel 333455<br />
Fax 333475<br />
vagar@post.olivant.<strong>fo</strong><br />
Sandoy, Skúvoy og Stóra Dímun<br />
Sandoyar <strong>Kunning</strong>arstova<br />
FO-210 Sandi<br />
Tel 361836/222078, fax 361256<br />
www.visitsandoy.<strong>fo</strong><br />
sandin<strong>fo</strong>@post.olivant.<strong>fo</strong><br />
Suðuroy<br />
Suðuroyar <strong>Kunning</strong>arstova á Tvøroyri<br />
FO-800 Tvøroyri<br />
Tel 372480<br />
Fax 371814<br />
sout-inf@post.olivant.<strong>fo</strong><br />
Suðuroyar <strong>Kunning</strong>arstova í Vági<br />
FO-900 Vági<br />
Tel 374342<br />
Fax 373539<br />
in<strong>fo</strong>vag@post.olivant.<strong>fo</strong><br />
Almennur flutningur<br />
Strandfaraskip Landsins<br />
Yviri við Strond 4, P.O.Box 88, FO-110 Tórshavn<br />
Tel 343030, fax 343003<br />
ssl@ssl.<strong>fo</strong><br />
www.ssl.<strong>fo</strong><br />
Atlantic Airways (tyrlan)<br />
Flogvøllurin í Vágum, FO-380 Sørvági<br />
Tel. 341060, fax 341061<br />
booking@atlantic.<strong>fo</strong><br />
www.atlantic.<strong>fo</strong><br />
<strong>Kunning</strong>ardiskurin<br />
<strong>Kunning</strong>ardiskurin á Flogvøllinum<br />
FO-380 Sørvági<br />
Tel 353300/216868, fax 353301<br />
diskurin@post.olivant.<strong>fo</strong>
Túrfyriskiparar<br />
MB-tours<br />
Tel 322121, fax 322122<br />
mb@mb.<strong>fo</strong>, www.mb-tours.com<br />
Faroe Trekking<br />
Tel 320404<br />
www.trekking.<strong>fo</strong>, trekking@trekking.<strong>fo</strong><br />
Ferðaleiðarafelagið<br />
Tel 22 32 49<br />
GreenGate Incoming<br />
Tel 350520, fax 350521<br />
in<strong>fo</strong>@greengate.<strong>fo</strong>, www.greengate.<strong>fo</strong><br />
Smyril-Line Incoming<br />
Tel 345900, fax 345950<br />
incoming@smyril-line.<strong>fo</strong>, www.smyril-line.<strong>fo</strong><br />
Flogfelag Føroya Incoming<br />
Tel 332955, fax 332310<br />
hotel@ff.<strong>fo</strong>, www.flogfelag.<strong>fo</strong><br />
Aðrir fyriskiparar<br />
Nógvir einstakir túrar verða fyriskipaðir kring landið,<br />
eitt nú út á Stakkin og aðrastaðni. <strong>Kunning</strong> um túrar<br />
fæst á www.kunning.<strong>fo</strong> og á kunningarstovunum. Í<br />
økisfaldaranum fært tú eisini eitt yvirlit yvir ymsar<br />
fyriskipaðar túrar.<br />
Gongufeløgini<br />
Gongufeløg eru knýtt at flest øllum kunningarstovunum<br />
í Føroyum. Feløgini skipa fyri gongutúrum<br />
kring allar Føroyar, og øll eru vælkomin at melda seg<br />
sum lim. Ert tú limur í einum gongufelag, kanst tú<br />
melda teg til túrarnar hjá hinum gongufeløgunum<br />
kring landið. Eitt minni gjald er knýtt at einstøku<br />
túrunum.
08<br />
Vegur<br />
Tunnil<br />
Undirsjóvartunnil<br />
Tunnil í gerð<br />
Ferjur<br />
09<br />
06<br />
07<br />
13<br />
05<br />
02<br />
03<br />
14<br />
10<br />
04<br />
12<br />
11<br />
01<br />
V<br />
N<br />
S<br />
E
Bókahandlar sum selja føroyakort<br />
H.N. Jacobsens Bókhandil, Tórshavn<br />
Tel 311036<br />
SMS, Bókasølan, Tórshavn<br />
Tel 319575<br />
Hjalmar Jacobsens Bókahandil, Tórshavn<br />
Tel 311584<br />
Bókabúðin, Saltangará<br />
Tel 449292<br />
Alfabókahandilin, Klaksvík<br />
Tel 455533<br />
Leikalund, Klaksvík<br />
Tel 457151<br />
Eldhús, Sandur<br />
Tel 36 10 02<br />
Suðuroyar Heimavirki, Vágur<br />
Tel 373960<br />
<strong>Kunning</strong>arstovurnar selja eisini kort.<br />
Pløgg og útgerð<br />
Klædna- og ítróttahandlarnir kring landið hava stórt<br />
úrval av útgerð. Meiri fæst at vita um teir á kunningarstovunum.<br />
Føroyskar sagnir<br />
Í faldaranum verður víst á nakrar sagnir, ið hava samband<br />
við gongutúrarnar. Staðkend fólk og ferðaleiðarar<br />
duga at siga frá sagnum, og á bókasøvnum kring<br />
landið ber til at læna bøkur um søgur og sagnir í<br />
Føroyum. Bókasølurnar selja eisini bøkur við sagnum<br />
og søgum úr Føroyum.
Ferðaráð Føroya<br />
undir Bryggjubakka 17 · Postsmogu 118 · FO – 110 Tórshavn<br />
Tel 355800 · Fax 355801 · tourist@tourist.<strong>fo</strong> · www.tourist.<strong>fo</strong><br />
www.visit-faroeislands.com