Pokaż treść!
Pokaż treść!
Pokaż treść!
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
— 56 —<br />
Nic pospolitszego, jak liczne kamienie i głazy rozmaitej<br />
wielkości, rozsiane po całej prawie Europie.<br />
Można je znajdować na równinach, w warstwach napływowych,<br />
można i w górzystych miéjscach, gdzie jednak<br />
obecność ich jest trudną do wytłumaczenia.<br />
W nauce wszystkie owe głazy i kamienie zwą się<br />
ogólnie ,,napływem z północy“ a pojedynczo głazam<br />
erratycznemi, błędnemi lub naniesionemi (polnemi) *).<br />
Mnóstwo brył najrozmaitszych wymiarów, między<br />
któremi są ważące po kilkanaście tysięcy centnarów **),<br />
zalega równiny i płasko wzgórza Europy, Ameryki i Azyi.<br />
Przekonano się, że można je spotykać od saméj północy<br />
aż do 30 st. szerok. północnej, im bliżej ku równikowi,<br />
tém rzadzéj. Rzecz najszczególniejsza, że głazy,<br />
znajdujące się na bokach lub u podnóży gór, najczęściej<br />
leżą na północnych pochyłościach, a tern samem na południu<br />
lub południo-zachodzie skał z których pochodzą.<br />
Im bliżej do bieguna, tém rozmiary tych okruchów<br />
większe, a boki ich mniéj oszlifowane. W yglądają one<br />
tak jak gdyby zostały świeżo ze skał wyłamane i przeniesione<br />
ostrożnie w te miejsca, gdzie je obecnie znajdujemy.<br />
Jednakże pochodzą one najczęściej z gór od<br />
*) T. Kjerulf dzieli kamienie erratyczne w swéj „Geologie des<br />
Südlichen u n d M ittel N o r w e g e n Bonn, 1880, na Blöcke, to jest głazy<br />
o kantach i bobach surowych — rozmiarów dużych (znać że te głazy nie<br />
były toczone); na Scheuer steine, to jest głazy oszlifowane, Reibsteine—ka<br />
mienie polne, które przyjmowały udział w polerowaniu skał, i Rolsteine,<br />
których kształty są obtoczone i okrągłe.<br />
**) „P flugstein,“ w blizkosci Zurichu, wystaje nad ziemię na 60<br />
stóp, a wagę jego obliczono na qo,ooo centarów.<br />
http://rcin.org.pl