A%20IM%20Osnove%20menadzmenta%20Uvod
A%20IM%20Osnove%20menadzmenta%20Uvod
A%20IM%20Osnove%20menadzmenta%20Uvod
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
INDUSTRIJSKI MENADŽMENT<br />
-Uvod u menadžment-<br />
Mr Goran Janjić<br />
Mašinski fakultet Banja Luka
Ako ne znate kuda idete, svaki<br />
put ce Vas tamo odvesti.<br />
Indijska poslovica
Menadžment<br />
Ljudska egzistencija nije moguća bez organizacije. Ljudi<br />
ulaze u organizaciju zbog ostvarivanja određenih ličnih i<br />
društvenih ciljeva.<br />
Udružen sa drugim ljudima, čovjek povećava svoje<br />
mogućnosti, lakše i brže obavlja određeni zadatak, a samim<br />
tim i lakše zadovoljava sopstvene potrebe. Da bi u tome<br />
uspio, odnosno da bi se njegovo djelovanje uskladilo sa<br />
djelovanjem drugih ljudi i organizacija postala svrsishodna,<br />
potrebni su ljudi određenih specijalnosti i zanimanja. Tu<br />
grupu ljudi, koja članovima organizacije pomaže da njihove<br />
želje, uz pomoć organizacionog napora, postanu vidljive,<br />
nazivamo menadžerima.<br />
Potreba za menadžmentom se javlja uvijek kada postoji<br />
određeni zadatak koji svojom kompleksnošću prevazilazi<br />
mogućnosti pojedinca.
Pitanje koje se onda postavlja je<br />
"Šta je menadžment?"<br />
I pored pokušaja velikog broja teoretičara menadžmenta<br />
da definišu ovaj pojam, važno je napomenuti da ne postoji<br />
jedna opšte prihvaćena definicija menadžmenta.<br />
Jedna od definicija koja se najčešće navodi je ona koju je<br />
početkom XX vijeka dala Mary Parker Follett, filozof<br />
menadžmenta:<br />
"Menadžment je umijeće da se određeni posao obavi<br />
pomoću drugih ljudi."
Korijen riječi "menadžment" potiče iz latinskog jezika -<br />
"manu agere" na latinskom znači "voditi rukom".<br />
Riječ "menadžment" je prvi put upotrijebljena u<br />
starofrancuskom jeziku - "ménagement" na francuskom<br />
znači "umijeće (sposobnost) upravljanja (usmjeravanja).<br />
Pod menadžmentom se danas obično podrazumijeva<br />
“Proces planiranja, organizovanja, vođenja i kontrolisanja<br />
rada ljudi u datim uslovima radi postizanja ciljeva".
Menadžment teorijski i praktično posmatrano ima trojaku<br />
funkciju:<br />
Menadžment kao proces upravljanja određenim poslovima,<br />
procesima ili sistemima radi efikasnog postizanja<br />
zajedničkog cilja,<br />
Menadžment kao posebna grupa ljudi – profesija, čiji je<br />
posao da upravlja izvršavanjem poslova i zadataka, koje<br />
obavljaju drugi ljudi radi efikasnog ostvarivanja predviđenih<br />
zajedničkih ciljeva.<br />
Menadžment kao posebna naučna disciplina,<br />
multidisciplinarnog karaktera, koja se bavi istraživanjem<br />
problema upravljanja određenim poslovima, procesima i<br />
sistemima.
Sadržaj i karakteristike konkretnog<br />
menadžerskog posla zavise od:<br />
1. Okruženja – oblast industrije u kojoj kompanija<br />
posluje, lokacija, lokalna zajednica..,<br />
2. Posla koji se obavlja - hijerarhijski nivo,<br />
menadžment funkcija, stepen nadgledanja<br />
zaposlenih,<br />
3. Ličnih karakteristika - ličnost, stil, …<br />
4. Situacije u kojoj se menadžer nalazi -<br />
uključujući tehnološke i vremenske faktore.
Nivoi menadžmenta<br />
Postoje različiti nivoi menadžerske akitvnosti. U<br />
velikim organizacijama, jedan broj menadžera<br />
upravlja drugim menadžerima, a ostali menadžeri<br />
upravljaju ostalim zaposlenim (radnicima).<br />
Iako se na svim nivoima menadžmenta obavljaju<br />
slične funkcije, odgovornost menadžera raste sa<br />
porastom nivoa menadžmenta.
1. Menadžerski vrh<br />
(Top Management)<br />
"Strateški menadžment". Zadužen je za integraciju<br />
ukupnog menadžmenta u organizaciji. Odgovoran<br />
je za cjelokupno upravljanje organizacijom.<br />
Menadžerski vrh sačinjava relativno mala grupa<br />
menadžera. Njihova primarna odgovornost je<br />
pronalaženje efektivnih razvojnih strategija, kao i<br />
upravljanje međuljudskim odnosima.<br />
Uobičajene titule na ovom nivou su - predsjednik<br />
kompanije (President), predsjednik borda direktora<br />
(Chairman of the Board), izvršni direktor (Chief<br />
Executive Officer - CEO), finansijski direktor (Chief<br />
Financial Officer - CFO),…
2. Menadžeri srednjeg nivoa (Middle<br />
Managers)<br />
"Taktički menadžment". Njihovo postojanje je karakteristično<br />
za srednja i velika preduzeća.<br />
Predstavljaju "vezu" između top menadžmenta i menadžera<br />
prve linije.<br />
Osnovna odgovornost im je usmjeravanje aktivnosti kroz<br />
koje se ostvaruje politika organizacije i "balansiranje" između<br />
zahtjeva nadređenih menadžera sa mogućnostima<br />
podređenih menadžera i zaposlenih.<br />
U vremenu u kojem nisu postojali kompjuteri, posao<br />
menadžera srednjeg nivoa se obično sastojao u prikupljanju<br />
informacija od menadžera prve linije, organizovanju<br />
informacija i njihovom prosljeđivanju top menadžmentu.<br />
Razvojem informacione tehnologije, značajan dio njihovog<br />
posla su preuzeli različiti sistemi elektronskog poslovanja.<br />
Tokom '80-ih i '90-ih godina XX vijeka na hiljade menadžera<br />
srednjeg nivoa je izubilo posao iz ovog razloga.
3. Menadžeri prve linije (First-Line<br />
Managers)<br />
"Operativni menadžment". Predstavlja najniži nivo u okviru<br />
koga zaposleni ostvaruju odnose sa funkcijom<br />
menadžmenta.<br />
Menadžeri prve linije su zaduženi za kontrolisanje<br />
zaposlenih i pred njima se pojavljuju kao predstavnici višeg<br />
nivoa menadžmenta i kao osobe preko kojih radnici mogu<br />
stupiti u kontakt sa menadžmentom. Potrebno je da imaju<br />
specijalistička i uža stručna znanja o tehnološkim<br />
procesima, racionalizaciji i organizaciji rada.
Top menadžment
Taktički<br />
menadžment
Operativni<br />
menadžment
Znanja i vještine koje su potrebne<br />
menadžerima<br />
Obim odgovornosti jednog menadžera određuje nivo na<br />
kojem on djeluje. Što je nivo viši, veće su i menadžerske<br />
odgovornosti za integrisanje aktivnosti organizacije i njihovo<br />
vođenje ka krajnjem cilju organizacije.<br />
Iz ovoga slijedi da sposobnosti koje jedan menadžer mora da<br />
ima zavise od nivoa na kojem će biti angažovan.<br />
Postoje tri vrste znanja i vještina potrebnih menadžerima:<br />
Tehničke vještine,<br />
Vještine u ophođenju sa ljudima,<br />
Konceptualne vještine.
1. Tehničke vještine<br />
Sposobnost primjene specijalizovanog znanja.<br />
Usmjerene su na proizvodnju i distribuciju proizvoda<br />
i usluga.<br />
Od menadžera se očekuje da poznaje metode,<br />
procedure i tehnike u okviru tehnološkog procesa.<br />
Menadžerima na nižim organizacionim nivoima je<br />
potreban veći fond tehničkih vještina, dok se idući<br />
ka višim nivoima organizacije smanjuje učešće ove<br />
vrste vještina u ukupnoj sumi potrebnih znanja.
2. Vještine u ophođenju sa ljudima<br />
Sposobnost saradnje sa ljudima (pojedincima ili<br />
grupama), sposobnost prepoznavanja i<br />
razumijevanja njihovih potreba, sposobnost<br />
motivisanja i upravljanja ljudima, a sve u cilju da se<br />
cjelokupno ponašanje zaposlenih učini efektivnim.<br />
Posjedovanje ove vrste vještina je, uz manje<br />
razlike, potrebno menadžerima na svim nivoima.
3. Konceptualne vještine<br />
Mentalna sposobnost da se izvrši dijagnoza i<br />
analizira problem u složenim situacijama.<br />
Podrazumijeva sposobnost menadžera da sagleda<br />
organizaciju kao cjelinu (kao sistem).<br />
Menadžeri moraju da budu u stanju da vide sve<br />
djelove organizacije, njihov međusobni odnos, te da<br />
uspostave sklad između organizacije i okruženja.<br />
Konceptualna znanja su najpotrebnija top<br />
menadžmentu.
Razvoj teorija (škola) o menadžmentu<br />
1.Klasična škola<br />
-Naučni menadžment<br />
-Klasična teorija organizacije<br />
2. Bihejvioristička škola<br />
-Pristup ljudskih odnosa<br />
-Pristup nauke o bihejviorizmu<br />
3. Kvantitativna škola<br />
4. Integrativne škole<br />
-Sistemska škola<br />
-Situacioni pristup<br />
-Pristup neohumanih odnosa<br />
-"Z" teorija<br />
-"Excellence" (izvrsnost) u menadžmentu<br />
5. Pristup dinamičkog angažovanja<br />
6. Novi koncepti i pristupi u menadžmentu<br />
-Organizacija koja uči ("The Learning Organization") (predstavnik: Peter Senge)<br />
-Menadžment totalnog kvaliteta ("Total Quality Management" (TQM)) (predstavnici: W.<br />
Edwards Deming, Joseph Juran, Philip B. Crosby)<br />
-Transformacija organizacije ("Transforming the Organization") (predstavnici: Francis J.<br />
Gouillart, James N. Kelly, John Kotter)<br />
-Reinženjering ("Reengineering") (predstavnici: Michael Hammer, James Champy)<br />
-Strategija kao revolucija ("Strategy as a Revolution") (predstavnik: Gary Hamel)
FUNKCIJE MENADZMENTA<br />
Proces menadžmenta obuhvata više različitih funkcija koje<br />
treba da omoguće ostvarivanje ciljeva organizacije. Među<br />
brojnim i ponekad različito formulisanim funkcijama<br />
menadžmenta istog sadržaja, u literaturi se najčešće<br />
navode sljedeće:<br />
Planiranje,<br />
Organizovanje,<br />
Vođenje,<br />
Kontrola.
CILJEVI, MISIJA, VIZIJA,<br />
ZAINTERESOVANE STRANE,<br />
EFIKASNOST I EFEKTIVNOST
Ciljevi<br />
Cilj je stanje koje pojedinac ili organizacija želi dostići.<br />
Harvey Mackay, osnivač kompanije Mackay Envelope i<br />
autor nekoliko biznis bestselera, je jednom prilikom rekao:<br />
"San je samo san. Cilj je san, sa planom i rokom za<br />
izvršenje.“<br />
Pisac Joseph Heller je pokušao da objasni vezu između<br />
menadžmenta i ciljeva - "Stvari moraju da se događaju<br />
onako kako vi želite da se dogode. Bez menadžmenta, bez<br />
intervencije organizovane snage volje, željeni rezultat,<br />
jednostavno, ne može da se postigne!"
• Tri osnovne funkcije ciljeva organizacije su:<br />
• Usmjeravajuća - Menadžeri na osnovu ciljeva<br />
upravljaju organizacijom i usmjeravaju napore<br />
pojedinaca i grupa.<br />
• Motivirajuća - Menadžeri uz pomoć ciljeva motivišu<br />
pojedince i grupe u obavljanju poslova.<br />
• Kontrolna - Ciljevi služe za kontrolu uspješnosti<br />
aktivnosti u organizaciji.
Ciljevi<br />
Postoji veliki broj principa prilikom fomulisanja ciljeva, a neki<br />
od njih su:<br />
moraju biti kvantifikovani, precizno definisani, jednostavno<br />
izraženi i lako razumljivi;<br />
treba da budu u pismenoj fomi i da budu svima poznati;<br />
treba da budu realni, dostižni, ali i dovoljno teški za<br />
dostizanje kako bi djelovali motivirajuće;<br />
usklađeni, tj. da su svi usmjereni u jednom pravcu;<br />
u formulaciji ciljeva bi trebalo da učestvuju i oni koji će raditi<br />
na njihovom ostvarivanju, kako bi ciljevi bili bolje prihvaćeni
Ciljevi<br />
Osnovni ciljevi preduzeća su:<br />
• Opstanak - očuvanje preduzeća,<br />
• Rast - povećanje obima proizvodnje, povećanje<br />
obima prodaje, povećanje tržišnog učešća...,<br />
• Razvoj - uvođenje novog proizvoda, osvajanje<br />
novog tržišta, uvođenje novih tehnologija.
Vizija<br />
• Vizija je mentalna slika kojom se uvjerljivo i realistično<br />
predstavlja moguća i željena budućnost organizacije.<br />
Predstavlja viđenje budućnosti, prihvaćeno vjerovanje i<br />
sistem vrijednosti čijim iskazivanjem lider želi da pridobije<br />
saradnike u pokretanju i realizaciji poslovanja.<br />
Vizija je poruka sa dovoljno emocionalne konotacije koja<br />
opisuje gdje preduzeće treba da ide.
Preduzetništvo<br />
Riječ "preduzetništvo" (na engleskom "entrepreneurship")<br />
potiče od francuske riječi "entreprendre", što znači preduzeti,<br />
uraditi nešto.<br />
Preduzetništvo, kao praksa, podrazumijeva stvaranje novih<br />
organizacija u cilju iskorišćavanja identifkovanih šansi.<br />
Shvatanje preduzetništva se mijenjalo kroz vjekove.<br />
"Preduzetništvo je sposobnost osobe da zapazi povoljnu<br />
priliku za posao, da prikupi potreban kapital i da započne<br />
posao preuzimajući rizik da neće uspjeti, ali u nadi da će<br />
postići uspjeh."
William D. Bygrave definisao koncept "10 D":<br />
1. San - Preduzetnici imaju viziju budućnosti i sposobnost da krenu u<br />
ostvarenje svojih snova.<br />
2. Odlučnost - Oni ne odugovlače, već brzo donose odluke.<br />
3. Radnik - Jednom kada odluče o planu akcije, sprovode ga u dijelo što je<br />
brže moguće.<br />
4. Riješenost - Ideje se sprovode sa potpunom riješenosti. Preduzetnici ne<br />
odustaju, uprkos preprekama.<br />
5. Posvećenost - Potpuno su posvećeni svom poslu.<br />
6. Odanost - Preduzetnici vole ono što rade.<br />
7. Detalji - Preduzetnici moraju kontrolisati sve kritične detalje.<br />
8. Sudbina - Žele da sami odlučuju o svojoj subini.<br />
9. Novac - Novac nije ono što ih motiviše, već nagrada za ono što rade.<br />
Novac je mjera njihovog uspjeha.<br />
10. Distribucija - Preduzetnici su spremni da prenesu dio vlasništva na druge<br />
osobe.
Efektivnost<br />
Efektivnost organizacije se vezuje za pravilan izbor ciljeva<br />
i predstavlja spoljnu odliku organizacije. Efektivnost se<br />
prati i iskazuje na bazi stepena ostvarljivosti ciljeva<br />
organizacije.<br />
Riječ je o prilagođavanju sistema okruženju.<br />
Efektivnost je kritična za uspjeh organizacije.
Efikasnost<br />
Efikasnost organizacije je sposobnost da se u ostvarivanju<br />
ciljeva ulaganja svedu na najmanju moguću mjeru.<br />
Predstavlja unutrašnju odliku organizacije.<br />
Efikasnijom se smatra organizacija koja sa određenim<br />
ulaganjima ostvaruje veće učinke, odnosno, koja određene<br />
učinke ostvaruje uz manja ulaganja.<br />
Efikasnost je bitna za uspjeh organizacije. "Efikasnost je<br />
gorivo uspjeha", kao što se kaže u reklami za avion Boeing<br />
787.
Peter Drucker rekao je: "Efektivnost znači raditi<br />
prave stvari, a efikasnost znači raditi stvari na pravi<br />
način".<br />
Zadatak menadžera je da organizaciju koju vodi<br />
učini u isto vrijeme efektivnom i efikasnom, tj. "da<br />
radi prave stvari na pravi način".
E<br />
F<br />
E Niska<br />
K<br />
T<br />
I<br />
V<br />
N Visoka<br />
O<br />
S<br />
T<br />
EFIKASNOST<br />
Niska Visoka<br />
Proizvod koji kupci ne žele.<br />
Visoki troškovi proizvodnje.<br />
Proizvod koji kupci žele. Visoki<br />
troškovi proizvodnje.<br />
Proizvod koji kupci ne žele.<br />
Niski troškovi proizvodnje.<br />
Proizvod koji kupci žele. Niski<br />
troškovi proizvodnje.<br />
Menadžer je radio "prave<br />
stvari", na "pravi način".
Zainteresovane strane (stejkholderi)<br />
Stejkholder (od engleskih riječi "stake" = udio,<br />
"holder" = držalac) su pojedinci ili grupe koji su<br />
indirektno ili direktno zainteresovani za ostvarivanje<br />
ciljeva organizacije.
Interni stejkholderi<br />
Stejkholder Interes<br />
Vlasnici Profit, poslovanje i<br />
upravljanje preduzećem<br />
Menadžment Plata, beneficije,<br />
ostvarivanje poslovnih<br />
ciljeva, usavršavanje<br />
Ostali<br />
zaposleni<br />
Plata, sigurnost posla,<br />
uslovi radnog mjesta,<br />
radna atmosfera,<br />
usavršavanje<br />
Eksterni stejkholderi<br />
Stejkholder Interes<br />
Kupci Vrijednost, kvalitet i<br />
cijena proizvoda, briga<br />
o kupcima<br />
Isporučioci Izmirivanje obaveza<br />
na vrijeme, dugotrajna<br />
saradnja<br />
Kreditori Kreditni rejting,<br />
likvidnost, novi ugovori<br />
za koje je potrebno<br />
kreditiranje<br />
Lokalna<br />
zajednica<br />
Nova radna mjesta,<br />
podrška razvoju<br />
zajednice, očuvanje<br />
životne sredine<br />
Sindikat Uslovi na radu, najniža<br />
cijena rada<br />
Država Porezi, zakonodavstvo
Životni ciklus preduzeća
Fenomen životnih ciklusa<br />
Fenomen je odavno poznat,<br />
Svi živi organizmi imaju svoj životni ciklus,<br />
Nebeska tijela (planete, zvijezde...) takođe imaj<br />
svoj životni ciklus,<br />
Imaju ga i političke partije,<br />
I preduzeća imaju svoj životni ciklus.
Zašto je značajno poznavanje teorije<br />
životnih ciklusa?<br />
Zbog prepoznavanja i razgraničavanja<br />
normalnih i prolaznih problema rasta i razvoja<br />
preduzeća u odnosu na patološke probleme<br />
Zbog pravilnog upravljanja preduzećem koje je<br />
tijesno povezano s aktuelnom fazom u<br />
životnom ciklusu
Od čega zavisi rast i starenje<br />
organizacije?<br />
• Klasična teorija<br />
• Hronološka starost preduzeća<br />
Najstarija kompanija na svijetu (koja i danas<br />
postoji) je Kongo Gumi iz Japana. Osnovana je<br />
578. godine, a danas njome upravlja 40.<br />
generacija iste porodice.<br />
• Veličina preduzeća<br />
Ukupan prihod,<br />
Profit,<br />
Tržišna vrijednost,<br />
Broj zaposlenih,
Od čega zavisi rast i starenje<br />
organizacije?<br />
Moderna teorija<br />
Fleksibilnost organizacije<br />
Stepen kontrole sopstvenih procesa<br />
Top forma - Period u kojem je organizacija<br />
podjednako sposobna da se mijenja (prilagođava) i<br />
da kontroliše svoje procese . Predstavlja mjesto<br />
presjeka krive fleksibilnosti i krive stepena kontrole.
Teorije životnog ciklusa<br />
preduzeća<br />
Lippitt & Schmidt (1967.) - 6 faza<br />
Steinmetz (1969.) - 3 faze<br />
Lawrence E. Greiner (1972.) - 5 faza<br />
Churchill & Lewis (1983.) - 5 faza<br />
Scott & Bruce (1987.) - 5 faza<br />
Isak Adižes (1988.) - 10 faza
Životni ciklus preduzeća (po Adižesu)
I faza - Udvaranje (Courtship)<br />
Rađanje i testiranje ideje o novoj organizaciji.<br />
Mnogo priče, ubjeđivanja, vrbovanja<br />
saradnika, mnogo obećavanja i traženja<br />
(finansijske) pomoći.<br />
Da li će se vizija pretvoriti u stvarnost?<br />
• Posvećenost osnivača ideji.<br />
• Testiranje realnosti.
I preuranjena devijacija -<br />
Flert (Affair)<br />
Bojazan i sumnja,<br />
Koncept se ne testira - ignoriše se tržište i<br />
realnost,<br />
Isključiva orijentacija na trenutni profit,<br />
Kontrola je nesigurna i ranjiva.
II faza - Doba povoja (Infancy)<br />
Osnivanje organizacije<br />
Umjesto snova, priče i građenja vizije, mora<br />
se RADITI!<br />
Ključna pitanja su:<br />
• Koliko si danas proizveo?<br />
• Koliko si danas prodao?<br />
Manjak prostora, opreme, kvalifikovanih<br />
ljudi i vremena.
II preuranjena devijacija - Smrt<br />
novorođenčeta (Infant Mortality)<br />
Izmiješanost tržišta,<br />
Prestanak zainteresovanosti osnivača,<br />
Osnivač gubi kontrolu nad preduzećem,<br />
Preveliko miješanje sa strane (akionara,<br />
matičnog preduzeća, države...),<br />
Predugo trajanje faze II (Doba povoja).
Životni ciklus preduzeća (po Adižesu)
III faza - Go-Go<br />
Brz i dinamičan rast (preduzeće se širi u mnogim<br />
pravcima),<br />
Velika posvećenost klijentima,<br />
Troškovi izmiču kontroli,<br />
Mora se uvesti disciplina u poslovanju.
III preuranjena devijacija - Osnivačeva ili<br />
porodična zamka<br />
Osnivač se plaši da “ne ispusti stvari iz<br />
svojih ruku”,<br />
Cjelokupno vlasništvo i upravljanje<br />
preduzećem mora da ostane u krugu<br />
porodice, bez obzira na sposobnosti i<br />
iskustvo članova porodice.
IV faza - Adolescencija<br />
Najdramatičniji prelazak u toku rasta.<br />
Organizacija mora da se “rodi” po drugi put,<br />
tj. da:<br />
• Zacrta jasan put u budućnost,<br />
• Uspostavi jasnu organizacionu strukturu,<br />
• Uvede sisteme kontrole i odgovornosti,<br />
• Profesionalizuje funkcije i način rada,<br />
• Zaposli nove, kompetentne ljude.
IV preuranjena devijacija -<br />
Razvod (Divorce)<br />
“Prerano starenje” i “nezadovoljni<br />
preduzetnici”,<br />
Sukob preduzetnika i administratora,<br />
Preduzetnici napuštaju preduzeće, dok “ljudi<br />
od sistema” ostaju.
Životni ciklus preduzeća (po Adižesu)
V faza - Top forma (Prime)<br />
Vrhunac sposobnosti i vitalnosti preduzeća.<br />
Organizacija ima viziju i vitalnost Go-go<br />
organizacije, ali se njome istovremeno dobro<br />
upravlja.<br />
Organizacija je produktivna, sistematična i<br />
inovativna.<br />
Ključni problem - Kako ostati u top formi?
VI faza - Stabilnost<br />
Ulazak u fazu starenja,<br />
Gubitak fleksibilnosti,<br />
Interni marketing prevazilazi eksterni,<br />
Organizacija se uspavljuje,<br />
Fokus na prethodnim ostvarenjima.
VII faza - Aristokratija<br />
Stvaranje ekskluzivnosti, stroge hijerarhije i<br />
elitizma.<br />
“Ne talasaj!”<br />
Dolazi do formalizacije odnosa i aktivnosti.<br />
Naglasak je na KAKO, a ne na ŠTO i ZAŠTO.<br />
Troškovi značajno rastu - tipična reakcija je<br />
podizanje cijena.
VIII faza - Rana birokratija<br />
“Lov na vještice”,<br />
Neprilagođenost zahtjevima tržišta,<br />
Fokus je na unutrašnjim ratovima,<br />
Unutrašnje borbe i podmetanja,<br />
Naglasak je na tome KO je prouzrokovao<br />
problem, a ne na njegovom rješavanju.
IX faza - Birokratija<br />
Potpuno preovladavanje forme nad<br />
funkcijom,<br />
Mnogo sistema, ali malo funkcionalnosti,<br />
Puno politika, ali nema realne kontrole,<br />
Klijenti imaju problema da budu usluženi,<br />
Pare stižu odnekud “sa strane”.
Životni ciklus preduzeća (po Adižesu)
X faza - Smrt<br />
Kraj priče,<br />
Niko više nije posvećen,<br />
Smrt može da traje godinama!<br />
Vještačko održavanje preduzeća u životu je<br />
veoma skupo,<br />
“Ako je bolest smrtna, onda je smrt lijek.” -<br />
kineska poslovica.
HVALA NA PAZNJI!