EXPROOF
EXPROOF
EXPROOF
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
Avrupa uygulamasına göre ZON 1 ve ZON 2 sahalarda kullanılan ark ve ısı çıkaran aletler<br />
(elektrik ve mekanik, yeni EC talimatı 94/9, mekanik aletleri de aynı kapsama almıştır)<br />
yetkili otoriterlerce test edilip sertifikalandırılmak zorundadır. Bu ortamlarda sertifikasız alet<br />
kullanılamaz. ZON 0 da kullanılan aletlerin üzerinde bu zon için imal ve test edildiklerini<br />
belirten ayrıca bir işaret olmalıdır. İleride bahsedeceğimiz gibi ATEX, ex-korumalı aletleri<br />
kullanım ortamlarına göre kategorilere ayırmış, yani kullanılacağı ZON’ları belirlemiştir.<br />
BENZİN ve LPG gibi halka açık dolum istasyonlarının, tehlikeli bölge belirlemeleri<br />
(yukarıda bahsettiğimizin aksine) işverene bırakılmamıştır. Bu gibi halka açık yerler için<br />
özel standart ve yönetmelikler mevcuttur. Ayrıca bazı tesislerle ilgili asgari emniyet<br />
mesafeleri de verilmiştir. Bu gibi veriler değişik tüzük ve yönetmelikler içersindedir ve toplu<br />
halde bir bilgi bulmak mümkün değildir. Daha ziyade yangınla mücadele mevzuatının<br />
içersinde yer almaktadır. Zaten exproof olayı da yangınla mücadelenin bir parçasıdır.<br />
3.6 ZON AYIRIMLARI<br />
Bir petrol rafinerisinin, kimya tesisinin veya patlayıcı ortam oluşabilen herhangi bir<br />
fabrikanın bir kısmında sürekli patlayıcı ortam var ise, o tesisin her yerinde ex-korumalı<br />
tipten elektrik aleti kullanma zorunluluğu yoktur ve bu doğru da olmaz. Patlayıcı v e<br />
parlayıcı maddelerle uğraşan iş yerlerini, tehlike derecelerine göre bölgelere (ZON’lara)<br />
ayırmadan önce, tehlikesiz yerlerin (ortamın) nereler olduğunu bilmekte yarara vardır.<br />
Çünkü ilk hedef, zorunlu olmadıkça, patlayıcı oluşan yerlere hiç yaklaşmamaktır. Örneğin<br />
bir benzin dolum istasyonunun yakın çevresi patlamaya maruz ise de 10-20 m ilerisinde<br />
hiçbir tehlike yoktur ve buralara yerleştirilecek aletlerde herhangi bir önlem almaya da<br />
gerek yoktur.<br />
Parlayıcı, patlayıcı ve yanıcı maddelerin depolanması, nakli ve kullanımı ile ilgili çok çeşitli<br />
yönetmelikler mevcuttur. Bunların hemen tamamı yangınla mücadele mevzuatında (tüzük,<br />
yönetmelik, talimat gibi) yer almakta olup, içerlerinde bazen “patlayıcı ortamlarla “ ilgili zon<br />
ayırımları bulunmaktadır. Zaten yazımız konusu “exproof” da yangınla mücadelenin bir<br />
parçasıdır.<br />
Parlayıcı, patlayıcı ve yanıcı maddelerin depolanması, nakli ve dağıtımı ile ilgili uluslar<br />
arası yönetmeliklerin hemen tamamı “patlayıcı ortamlarla” ilgili zon ayrımlarına temkinli<br />
yanaşmakta ve kesin tavır koymamaktadırlar. Evvela zonların tarifi yapılmakta ve buna<br />
dikkat edilerek gerekli önlemlerin alınması istenmektedir. Örnek olarak bazı asgari<br />
mesafeler verilse dahi, ana düşünce tarifte saklı olduğu için sorumluluk tesisi dizayn<br />
edende kalmaktadır.<br />
Zon ayrımları yapan yönetmelikler “asgari emniyet mesafesi”nden de bahsedilmektedirler.<br />
Örneğin bir benzin deposunun konutlara 50 metre mesafede olması gibi. Alınacak exproof<br />
önlemleri açısından bu asgari emniyet mesafelerinin bilinmesinde yarar vardır. Emniyet<br />
mesafeleri depoların büyüklüğüne bağlı olup verilen uzunluklar ülkeden ülkeye çok<br />
farklıdır. Aşağıda bilgi için bazı örnekler verilmektedir.<br />
a) ASGARİ EMNİYET MESAFELERİ<br />
Patlayıcı ortam oluşan tesislerin (Zonların) belli uzaklığına monte edilen elektrik aygıtlarında<br />
herhangi bir önlem almaya gerek yoktur. Bu uzaklıklar EMNİYET MESAFESİ olarak<br />
adlandırılır ve aşağıdaki tabloda trafo ve şalt tesisleri ile ilgili emniyet mesafeleri görülmektedir.<br />
Burada verilen değerler Federal Almanya uygulamaları olup 25 yıl önce yayınlanan<br />
bir makaleden alınmıştır. Günümüzdeki geçerliliği garanti edilmemekle birlikte bir fikir<br />
19