Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
(Kaynak: Türk Söylence Sözlüğü, <strong>Deniz</strong> <strong>Karakurt</strong>)<br />
S a y f a | 212<br />
� Tulpar: (Tul/Yul). Moğolca Zulbah (kel, saçsız) sözcüğüyle alakalı olabilir. Çünkü Türk<br />
mitolojisinde kel atlara sık rastlanır ve kellik kahramanlarda olduğu gibi atlarda da gücü<br />
simgeler. Yol sözcüğü ile de aynı kökten gelme ihtimali vardır. Tulu sözcüğü eski Altyacada<br />
kıraç rengi ifade eder.<br />
(Eşanlam: YILMAYA)<br />
TUMAR: Muska.<br />
Eşdeğer: TOMAR<br />
Bazı hastalıkları, kötülükleri ve nazarı uzaklaştırmak için boyna asılan veya üstte taşınan yazılı kağıt.<br />
Genellikle olası bir hastalıktan korunmak amacıyla veya tedavi için taşınır Çoğunlukla üçgen<br />
biçimindedir. Deri, meşin, gümüş ve altın kılıflar içine konarak boyuna asılır ya da kola takılır Dört<br />
köşeli olan ve hamaylı (hamail) adıyla bilinen türü bütün İslâm dünyasında yaygın biçimde<br />
kullanılmaktadır Muskalara sure, ayet, hadis veya bir dua yahut da Allah’ın isimleri yazılabilir. Bunun<br />
dışında meleklerin, peygamberlerin, hatta efsanevi kişilerin adları ve anlaşılmaz tılsımlı sözler,<br />
simgeler, yıldız işaretleri, rakamlar, işaretler, insan ve hayvan resimleri ile garip harf şekilleri dahi<br />
yazılıp çizilmiştir İslam inancı ise yardımın yalnızca Allah’tan dilenmesini vurgulamıştır ve muskalara<br />
çok da fazla izin verilmemiştir. (Kaynak: Türk Söylence Sözlüğü, <strong>Deniz</strong> <strong>Karakurt</strong>)<br />
� Tumar: (Tom/Tum). Kıvrılmış kağıt demektir. Yuvarlamak, kıvırmak anlamları Moğolca, Türkçe<br />
ve Tunguzcanın tüm lehçelerinde mevcuttur. Ayrıca Tom/Yom sözcüğü kutsallık ve talih ifade<br />
eder. Tunguzcada Tomka/Tomko, Moğolcada Tom/Tomu/Tomo sözcükleri yuvarlamak,<br />
bükmek manalarını ihtiva eder.<br />
TURA: Rab.<br />
Eşdeğer: TÜRE, TURI<br />
İslamdaki Allah(c.c) inancı ile büyük oranda örtüşen bir kavramdır. Tektir. Herşey ona bağlıdır.<br />
Herşeye hükmeder. Ortağı yoktur. Çuvaşçada yer alır. Diğer Türk-Moğol lehçe ve şivelerindeki Tanrı<br />
kavramı hiçbir zaman tekillik içermez. Örneğin en üstün ve başat güç durumunda bulunan Göktanrı<br />
karşısında bile bir Yertanrı vardır. Fakat Tura sözcüğü bu konudaki yegane örnek olarak tek ve mutlak<br />
Yaratıcıyı anlatmaktadır. Burada ilginç ve dikkate değer olan şey, Çuvaşların İslam inancına coğrafi<br />
olarak en uzak ve en yalıtık toplumlardan birisi olmasıdır. Dolayısıyla dış tesirlerle veya etkileşimle<br />
değil, tamamen kendiliğinden ortaya çıkmış gibi görünmektedir. Ailelerin çocukları olduğunda kalıp<br />
uzun yaşaması ve sağlıklı olması dileğini içeren ve cok eskilere dayanan bir gelenek bu gün de<br />
sürdürülmektedir. Durak, Dursun, Durmuş, Durdu, Duran, Turan vb. adlar da hep aynı psikoloji ve<br />
geleneğin ürünüdür. Tanrının değişik özellikleri nitelenir: Bağışlayan, Acıyan, Yarlıgayan, Esirgeyen,<br />
Gözeten, Bilen... İslamiyet öncesinde Tanrı değişik isim ve sıfatlarla anılmıştır. En önemlileri aşağıdaki<br />
gibi sıralanabilir.<br />
1. Bar: Var olan demektir.<br />
2. Oğan: Rab, Var eden, yaratan demektir.<br />
3. Kuday: Hüda, yaratıcı demektir.<br />
4. Çalap: Kudretli demektir.<br />
5. Yalap: Nur demektir.<br />
6. Yaradan: Yoktan var eden demektir.<br />
7. Bayar: Zengin, ulu demektir.<br />
8. Bayat: Ezeli demektir.<br />
D e n i z K A R A K U R T <strong>TÜRK</strong> <strong>SÖYLENCE</strong> <strong>SÖZLÜĞÜ</strong>