Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
S a y f a | 123<br />
13. Geçmiş ve Gelecek (Mazi ve Ati)<br />
14. Doğu ve Batı (Şark ve Garb)<br />
15. İyilik ve Kötülük (Hayır ve Şer)<br />
16. Bayığ ve Yazığ (Sevap ve Günah)<br />
17. Onağ ve Yasağ (Helal ve Haram)<br />
18. Teklik ve Çokluk (Yek ve Kesret)<br />
19. Uçmağ ve Tamağ (Cennet ve Cehennem)<br />
20. Bur ve Buk (İyi Ruh ve Kötü Ruh),<br />
21. Aya ve Aza (İyicil Varlık ve Kötücül Varlık)<br />
22. Beyrü ve Bengü (Ezel ve Ebed)<br />
Türk kültüründe bu sayılan kavramların ve simgelerinin tamamı birbiriyle iç içe geçmiştir. Bazen Ak<br />
Koç ve Kara Koç olarak, bazen Ülgen ve Erlik olarak, bazen Od ve Su olarak tezahür ederler. Zıtlıklar<br />
yalnızca Türk kültürüne özgü değildir. Yeryüzündeki gelmiş geçmiş medeniyetlerin tamamında bir<br />
biçimde varlıklarını hissettirirler. İslam dini alemde her şeyin zıddıyla mevcut olduğunu açıkça ifade<br />
eder. “Herşeyden iki çift yarattık ki düşünüp anlayabilesiniz.” (Zariyat-49) Maniheizmde Aydınlık ve<br />
Karanlığın hiç bitmeyen ebedi ve ezeli savaşı anlatılır ve bu din bütünüyle ikili ve karşıtlıklar üzerine<br />
kurulu bir anlayış üzerine inşa edilmiştir. Bu aynı zamanda İyi ile Kötünün ve de İyilik ve Kötülüğün<br />
savaşıdır. Birbirlerini yenemezler, fakat Türklerin karşıtlık anlayışında iyilik ve aydınlık hep bir adım<br />
öndedir. Örneğin Ülgen kesinlikle Erlik’ten çok daha güçlüdür. İslam dini ise Allah(c.c)’ın Cemal<br />
sıfatlarının Celal sıfatlarına göre daha fazla kendisini belli ettiğini kabul eder. Çin kültüründeki Yin ve<br />
Yang bu zıtlıkları simgeselleştiren ve birleştiklerinde tam bir daire oluşturan iki balık motifidir. Moğol<br />
bayrağı içerisinde de yer alır. Bu balıkların gözlerinin renkleri ise balığın rengine göre de zıttır. Siyah<br />
balıkta beyaz göz, beyaz balıkta siyah göz vardır. Buna göre aslında her şeyin özü ve çekirdeği de<br />
kendi zıddından oluşmaktadır. İyiliğin özünde kötülük vardır, çünkü iyilik kötülüğü yok etmeyi planlar<br />
bu da bir çeşit kötülüktür. Kötülük ise iyiliği ortadan kaldırdığında düşmansız kalacak böylece de kendi<br />
kendisiyle çelişecektir ki bu durumda da barış ortaya çıkacaktır. Ortadoğu kökenli dinlerde Adem<br />
toprağı, Havva göğü sembolize eder. Yakın tarih içerisinde felsefi olarak formülleştirilen Tez (Sav) +<br />
Antitez (Karşısav) = Sentez (Bileşim) mantığı bütün bu dinsel anlayışların bilimselleştirilmiş bir<br />
bağıntısından başka bir şey değildir. İşte yukarıda değinilen zıtlığın olumlu yönünün ağır basması<br />
olgusu Türklerde simetrik veya denk olmayan (yani asimetrik) karşıtlık anlayışını ortaya koyar ki, tam<br />
da bu noktada çok ilginç bir biçimde kendisini gösteren bir unsur bu durumun en güzel örneğini<br />
oluşturur. Türk kültürünün özünde yer alan ilk ve temel karşıtlık sanıldığının aksine Ak ve Kara<br />
değildir. Temel karşıtlık Ak ve Al biçiminde açıkça belirginleşir. Bunlara Al İnancı ve Ağ İnancı da<br />
denilebilir. Diğer karşıtlıklar hep buradan türemiştir.<br />
1. Al (Hal, Yal, Gal): Ateşi, toprağı, kötülüğü, yalnızlığı, tek rakamları ortaya koyar. Kötü ruhlar<br />
hep bu külte bağlıdır. Al, ateşin rengidir. Hal Dili (Al Dili) adı verilen bir dil kötücül ruhlara<br />
aittir ve tersine konuşmayı (hem ters okumayı hem de tersini söylemeyi) içerir.<br />
2. Ak (Ağ): Suyu, gökyüzünü, iyiliği, dayanışmayı, çift rakamları içerir. İyi ruhlar daima bu kült<br />
içerisinde yer alırlar. Ak, suyun rengidir. Akrar adlı bir kült ile bağlantılıdır.<br />
Türk kültüründeki asimetrik diğer karşıtlık ise Ak ve Gök karşıtlığıdır. Her ikisi de olumlu anlamlar<br />
içermesine karşın Ak renk daima hükümdarlığı temsil ettiği için ön plandadır. Ak Orda ve Gök Orda.<br />
Yine yer ve gök karşıtlığında Gök hep üstün ve baskın durumdadır. Ak ve Kara ayrışması, Yer ve Gök<br />
karşıtlığı daha sonra ve Al ve Ak karşıtlığını da bir biçimde içlerinde barındırmaya devam ederek<br />
ortaya çıkmışlardır. Çift rakamlar, tek olanlardan daima fazla ve baskındır. Su ateşi söndürür ve<br />
gökten yağmur olarak iner. Toprak su olmadan yeşermez. Bu nedenle iyilik hep baskındır. Masallarda<br />
D e n i z K A R A K U R T <strong>TÜRK</strong> <strong>SÖYLENCE</strong> <strong>SÖZLÜĞÜ</strong>