Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
1
2
İÇİNDEKİLER<br />
Fizik Nedir ..............................................................4<br />
Fiziğin Alt Dalları...................................................5<br />
Bilim İnsanları.........................................................9<br />
Kuantum Bilgisayarları......................................... 16<br />
İnternetin Gelecekteki Tarihi............................... 18<br />
Plazma..................................................................... 21<br />
Grafen.....................................................................22<br />
İlginç Bilgiler..........................................................23<br />
Zeka Soruları..........................................................24<br />
Karikatürler............................................................25<br />
Bulmaca..................................................................29<br />
3
FİZİK NEDİR ?<br />
İnsanın çevresinde<br />
yaşananları anlamlandırma<br />
isteği<br />
ile<br />
temelleri atılan<br />
Fizik, sınırları çok<br />
geniş ve tüm diğer<br />
bilim<br />
dalları ile ilişkili<br />
bir disiplin haline<br />
gelmiştir. Medeniyetimiz<br />
hızla gelişirken,<br />
bilimsel bir alt yapı<br />
üzerinde üretmeye,<br />
geliştirmeye ve bu<br />
alt yapıdan türetilen<br />
diğer düşünceler<br />
ile yaptıklarını<br />
açıklamaya çalışmıştır.<br />
4<br />
Bu çaba günümüze<br />
kadar tutkulu,<br />
inatçı ve kendini<br />
bilime adamış kişilerce<br />
taşınmış, gün geçtikçe<br />
artan imkanlar<br />
ile katlanarak<br />
büyümüş, yeni kişileri<br />
de yoluna dahil<br />
etmiştir. Bizler de<br />
kendi çağımızın yeni<br />
bilim insanları, yeni<br />
mucitleri, yeni<br />
yaratıcı kişilikleri<br />
olarak büyük bir<br />
heyecanla selçuk<br />
üniversitesi fen fakültesi<br />
fizik bölümü<br />
öğrencileri olarak<br />
bu yolculuğa<br />
katılıyoruz. soruya<br />
tekrar dönecek<br />
olursak türk dil<br />
kurumuna göre fizik<br />
ise ; maddenin<br />
kimyasal yapısındaki<br />
değişiklikler<br />
dışında kalan genel<br />
özelliklerini, genel<br />
ya da geçici yasalara<br />
bağlı, deney<br />
yoluyla incelenebilen,<br />
matematiksel<br />
olarak tanımlanabilen<br />
durum ve<br />
devinimlerini konu<br />
alan bilim dalı olarak<br />
tanımlanıyor.<br />
Peki Fiziğin İnceleme<br />
alanları nelerdir.<br />
Bizi neler Bekliyor<br />
? Neler Fizikle<br />
İlgili ?<br />
-Su dolu bir bardağın<br />
yere düşmesinin<br />
hemen aradından<br />
hangi parçanın nerede<br />
olacağını...<br />
-evrenin ne zaman<br />
ve nasıl meydana<br />
geldiğini...<br />
-bilgisayarımızın<br />
içinde bulunan bütün<br />
devre elemanlarının<br />
nasıl çalığtığı<br />
veya hızını<br />
nasıl arttırabileceğimizi...<br />
-uzaya fırlatılan<br />
bir aracın ne zaman<br />
nerede olacağı ve<br />
yakıtının ne zaman<br />
biteceği...<br />
-kısaca maddi evrenle<br />
ilgili her şey<br />
fizik biliminin inceleme<br />
alanına girer.
FİZİĞİN ALT DALLARI<br />
MEKANİK<br />
Fiziğin cisimlerin hareketlerini<br />
inceleyen alt bilim dalına<br />
mekanik adı verilir. Fizik<br />
mekanik ile başlamıştır. Bugün<br />
mekanik üç ana bölüme<br />
ayrılmaktadır: Yol, zaman,<br />
hız ve ivme arasındaki ilişkiyi<br />
inceleyen kinematik, kuvvetle<br />
hareket arasındaki ilişkiyi<br />
inceleyen dinamik ve hareketsiz<br />
bir cisim üzerindeki<br />
kuvvetlerin etkisini inceleyen<br />
alt dala ise Statik adı verilir.<br />
Mekanik Kısımları<br />
Mekanik bilimi, ideal durumları<br />
inceleyen Rijit cisimler<br />
mekaniği ve gerçek durumları<br />
inceleyen Sürekli ortamlar<br />
mekaniği olmak üzere iki ana<br />
kısımda ele alınabilir.<br />
Rijit cisimlerin mekaniği<br />
Kuvvetlerin tesiri altındaki<br />
bir cismi meydana getiren<br />
tüm parçaların, birbirlerine<br />
göre izafi olarak şekil değiştirmediği<br />
cisme rijit cisim denir.<br />
Bu cisim ideal bir cisimdir<br />
ve gerçekte tüm cisimler<br />
kuvvet etkisiyle elastik veya<br />
Plastik şekil değiştirirler.<br />
Sürekli ortamlar mekaniği<br />
Katı mekaniği<br />
Katı mekaniği veya Mukavemet,<br />
kuvvet etkisiyle şekil<br />
değiştirebilen cisimlerin<br />
statik ve dinamik dengelerini<br />
inceleyen bilim dalıdır.<br />
Akışkanlar mekaniği<br />
Akışkanların dengesini inceleyen<br />
bilim dalıdır. akışkanlar<br />
mekaniği aşağıdaki alt dallara<br />
ayrılır.<br />
1.Akışkanlar statiği<br />
Hidrostatik<br />
Aerostatik<br />
2. Akışkanlar dinamiği<br />
Hidrodinamik<br />
Aerodinamik<br />
Klasik mekanik<br />
Klasik mekanik veya bir başka<br />
adıyla Newton mekaniği,<br />
genel olarak cisimler üzerine<br />
etki eden kuvvetler ile ilgilenen<br />
bir fizik dalıdır. Klasik<br />
mekanik günlük olaylar<br />
çerçevesinde oldukça kesin<br />
sonuçlar üretmektedir, ancak<br />
ışık hızına yakın hızlarda<br />
hareket eden sistemler için<br />
göreli mekanik, çok küçük<br />
uzaklık ölçeklerinde sistemler<br />
için niceleme mekaniği, ve<br />
her iki özelliğe sahip sistemler<br />
için de göreli nicemleme<br />
alan teorisi kullanılmalıdır.<br />
TERMODİNAMİK<br />
Termodinamik; ısı enerjisi<br />
ve ısı enerjisiyle sıcaklık,<br />
özkütle, basınç gibi nicelikler<br />
arasındaki ilişkiyi inceler.<br />
Termodinamik maddelerin<br />
sıcaklıkları, sıcaklıklarındaki<br />
değişimleri ve sıcaklıkların<br />
değişimine sebep olan ısı alışverişleri<br />
gibi konular üzerinde<br />
çalışmaktadır. Isı alışverişi<br />
yapan maddeler arasında<br />
ısı akışı gerçekleşir. Isı akışı,<br />
sistemler termal dengeye<br />
ulaşıncaya yani sistemlerin<br />
sıcaklıkları eşitleninceye<br />
kadar devam eder. Termodinamik,<br />
ısı alışverişi (Görsel<br />
1.1.9) yapan sistemlerin<br />
termal dengeye ulaşıncaya<br />
kadar geçirdiği süreçlerle ilgilenmektedir.<br />
Bu süreçlerde<br />
sistemlerin sıcaklığı, fiziksel<br />
hali ve dolayısıyla boyutları<br />
ve öz kütlesi, direnci ya da<br />
rengi değişebilir.<br />
5
ELEKTOMANYETİZMA<br />
Elektrik akımının manyetizma<br />
ile olan ilişkisi keşfedildikten<br />
sonra elektrik ve<br />
manyetizma alanları elektromanyetizma<br />
adı altında<br />
birleştirilmiştir. Elektromanyetizma,<br />
elektrik ve manyetizma<br />
alanlarının ilgilendiği<br />
bütün konuları kapsar.<br />
Elektrik; elektrik yükleri,<br />
elektrik yüklerinin etkileşimleri,<br />
yüklerin hareketi ve<br />
hareketlerinin sonuçları ile<br />
ilgilenir. Elektriğin durgun<br />
haldeki yüklerin etkileşimleri<br />
ile ilgilenen bölümüne<br />
statik elektrik (elektrostatik),<br />
hareketli yükler ve etkileri<br />
ile ilgilenen bölümüne elektrik<br />
adı verilir. Yün kazağı<br />
çıkarırken duyulan çıtırtılar,<br />
arabadan inerken gerçekleşen<br />
elektrik çarpması, elektrik<br />
akımı, potansiyel fark kavramı,<br />
yıldırım ve şimşek gibi<br />
doğa olayları, bazı canlıların<br />
doğal savunma mekanizmaları<br />
elektriğin çalışma alanına<br />
girmektedir.<br />
Manyetizma; mıknatıslar,<br />
maddelerin manyetik özellikleri,<br />
manyetik alanlar ve bu<br />
alanların etkileri ile ilgilenir.<br />
6<br />
Mıknatısların birbirlerine<br />
itme ya da çekme kuvveti<br />
uygulaması, Dünya’nın manyetik<br />
alanına göre pusula<br />
iğnesinin sapması, kuşların<br />
ve bazı canlıların yerin manyetik<br />
alanını kullanarak yön<br />
bulması gibi olaylar manyetizma<br />
ile açıklanır.<br />
19. yüzyılın başlarında elektik<br />
ve manyetizma arasındaki<br />
ilişkinin keşfi ile elektro<br />
mıknatıslar yapılmış, elektrik<br />
motorları ve jeneratörlerin<br />
üretilmesi sağlanmıştır. Bu<br />
nedenle tüm elektrikli cihazlar,<br />
elektrik motorları, elektrikli<br />
otomobiller, yapılarında<br />
elektromıknatıs bulunduran<br />
kapı ziliyle telgraf cihazı,<br />
MR (manyetik rezonans)<br />
cihazı ve elektrik santralleri<br />
elektromanyetizmanın uygulama<br />
alanına verilebilecek<br />
örneklerdendir. Ayrıca CERN<br />
(Sörn-Avrupa Nükleer Araştırma<br />
Merkezi) ve radyoterapi<br />
uygulamalarında kullanılan<br />
parçacık hızlandırıcılar<br />
da elektromanyetizmanın<br />
uygulama alanı içerisindedir.<br />
Bu alanla ilgili olan meslekler<br />
arasında elektrik-elektronik<br />
mühendisliği ve öğretmenliği,<br />
biyomedikal mühendisliği<br />
gibi bölümler yer alır.<br />
OPTİK<br />
Fiziğin ışıkla ilgili olayları inceleyen<br />
bölümüdür. Yine bu<br />
olaylarla ilgili olarak kullanılan<br />
araçlara da «optik araçlar»<br />
adı verilir. Işığın niteliği,<br />
özellikleri, ışıkla ilgili araçlar,<br />
görme meseleleri ve gözlük,<br />
dürbün yapımı, fiziğin bu koluna<br />
aittir. Optik, ışıkla ilgili<br />
olayları üç değişik modelde<br />
inceler. Buna göre optik üç<br />
kısma ayrılır:<br />
1.Geometrik optik:<br />
Işığın izotrop (her tarafının<br />
fiziksel özelliği aynı) ortamda<br />
doğrusal yayılmasını temel<br />
kabul eder. Yansıma, kırılma<br />
ve aydınlanma olaylarını inceleyen<br />
optik kısmıdır. Newton,<br />
çalışmalarında ışığı bir<br />
kaynaktan yayılan tanecikler<br />
gibi düşünüyordu. Böylece<br />
geometrik optik gelişti. Işık<br />
olaylarını izah etmede yeterli<br />
zannedildi. Halbuki Newton’un<br />
düşünceleriyle gelişen<br />
geometrik optikle ancak yansıma,<br />
kırılma ve aydınlanma<br />
olayları izah edilebilir. Aynalar,<br />
ışık prizmaları, mercekler,<br />
optik aletler, geometrik optikle<br />
incelenebilir.<br />
2.Fizik optik: Işığın dalga yapısında<br />
olduğunu temel kabul<br />
ederek; girişim, kırınım ve<br />
kutuplanma olaylarını inceleyen<br />
optik kısmıdır. Newton’la<br />
aynı çağda yaşayan Huygens,<br />
Newton’un yanıldığını ve ışığın<br />
dalga şeklinde düşünülmesi<br />
gerektiğini ortaya attı.<br />
Dalga modeli, geometrik
optikle açıklanamayan girişim,<br />
kırınım, polarma (kutuplanma)<br />
olaylarını açıklayabiliyordu.<br />
3.Kuantum optiği: Max<br />
Planck’ın ışık dalgalarının<br />
enerjilerinin kuantumlu<br />
oluşunu keşfetmesiyle ortaya<br />
çıkmıştır. Buna göre ışık,<br />
atomdan yayılan enerji paketleri<br />
(dalga katarları) şeklindedir.<br />
Her bir pakete foton<br />
denir. Kuantum optiği ile<br />
ışık madde etkileşimi, fotoelektrik<br />
olay, Compton olayı<br />
incelenebilir.<br />
ATOM VE MOLEKÜL Fİ-<br />
ZİĞİ<br />
Atom ve molekül fiziği, genel<br />
olarak atomun ve moleküllerin<br />
yapısı, enerji düzeyleri,<br />
dalga fonksiyonlari ve elektromanyetik<br />
geçişleri, atomlar<br />
arası bağlar, molüküler<br />
yapılar, atom modeli, atomik<br />
spektroskopide ince yapı ve<br />
aşırı ince yapı, spektroskopik<br />
gösterim ve enerji seviyeleri,<br />
geçiş olasılığı ve seçim kuralları,<br />
Zeeman olayı, Stark<br />
olayı, moleküler spektrum,<br />
iyonik bağlar, dönme, titireşim<br />
ve elektronik geçiş<br />
spektrumu, lazer gibi bölümleri-<br />
inceleyen fiziğin bir alt<br />
dalıdır.<br />
KATI HAL FİZİĞİ<br />
Katı hal fiziği genel anlamda<br />
maddenin katı haliyle ilgilenir<br />
ve maddenin teknolojik<br />
anlamda kullanımını belirleyen<br />
elektrik, manyetik, optik<br />
ve esneklik (mekanik) özelliklerini<br />
amorf veya kristal<br />
yapısına bakmadan temel<br />
fiziksel prensiplerden hareketle<br />
inceler.<br />
Katı hal Fiziği Anabilim Dalı<br />
öğretim üyelerinin çalışma<br />
alanları, maddenin elektrik,<br />
manyetik ve optik özelliklerinin<br />
belirlenmesine yoğunlaşmıştır.<br />
Birçok deneysel<br />
altyapıya sahip olan bölümüz<br />
katıhal fiziği laboratuvarlarımızda<br />
metalik alaşım, yarıiletken,<br />
manyetik, ferromanyetik<br />
yarıiletken, tek-kristal,<br />
polikristal veya amorf yapıda<br />
nano-tel, nano-parçacık, ince<br />
film veya külçe olarak hazırlamak<br />
ve elektrik ve optik<br />
özellikleri sıfır alan altında<br />
10-300K sıcaklık aralığında,<br />
manyetik ve yapısal özellikleri<br />
ortak çalışma grubumuz<br />
olan laboratuvarlarla birlikte<br />
incelenmektedir. Maddenin<br />
tanımlanmasında deneysel<br />
metotlarla elde edilen verilerin<br />
mevcut deneysel çalışmalarımızın<br />
yanında aynı<br />
zamanda teorik modelleme<br />
ve benzeşim teknikleriyle de<br />
malzemeye ait fiziksel parametreleri<br />
belirlenmektedir.<br />
PLAZMA FİZİĞİ<br />
Evrenin, ne zaman, nasıl ve<br />
nelerden oluştuğu insanlığın<br />
var oluşundan beridir<br />
merak edilen konulardan<br />
biri olmuştur. Atomun keşfinden<br />
sonra bu merak daha<br />
da artarak “en küçüğü” bulma<br />
yoluna gidilmiştir. Bu<br />
da ancak atom ve atom altı<br />
parçacıkların incelenmesi ile<br />
gerçekleşebileceği görülmüştür.<br />
Yüksek Enerji fiziği veya<br />
diğer adıyla Parçacık Fiziği<br />
bu alanda çalışmalarını sürdürmektedir.<br />
Bu araştırmalar<br />
Teorik ve Deneysel olarak<br />
birlikte devam etmektedir.<br />
7
Teorik çalışmalar genelde<br />
üniversite ve enstitülerde<br />
çalışan bilim adamları tarafından<br />
gerçekleşmektedir.<br />
Deneysel çalışmalar ise çok<br />
daha pahalı ve farklı disiplinlerdeki<br />
bilim adamlarına ihtiyaç<br />
duyulduğundan dolayı<br />
sayılı Laboratuvarlarda yapılmaktadır.<br />
Evrenin gizemini<br />
çözmek için dizayn edilen en<br />
büyük laboratuvarlardan bir<br />
tanesi Amerika’nın Illinois<br />
Eyaletinde bulunan “Fermi<br />
Ulusal” Laboratuvarıdır, diğeri<br />
ise İsviçre ile Fransa’nın<br />
sınırında kurulan Avrupa<br />
nükleer araştırma merkezi<br />
olan CERN Laboratuvarıdır.<br />
CERN şu anda bu alanda<br />
aktif olarak çalışmalar yapan<br />
Dünya’daki tek laboratuvardır.<br />
8 TeV enerjide protonlar<br />
karşılıklı çarpıştırılarak en<br />
küçüğü bulma yolunda ilerlemektedir.<br />
NÜKLEER FİZİK<br />
Atomdan yaklaşık on bin kez<br />
küçük olan atom çekirdeğinin<br />
yapısını ve kararsız çekirdeklerin<br />
ışımalarını araştıran<br />
bilim dalı nükleer fiziktir.<br />
Kararsız radyoaktif çekirdekler,<br />
alfa parçacığı, beta<br />
parçacığı, kütlesiz nötronalar,<br />
pozitronlar gibi parçacıklar<br />
da salarlar. Çekirdek özellikleri,<br />
saçılım deneyleriyle<br />
saptanır. Çok yüksek hızlara<br />
çıkarılan yüksek enerjili parçacıklarla<br />
bombalanan hedef<br />
çekirdeklerin bu çarpışmalardan<br />
sonraki dönüşümleri,<br />
çekirdek tepkimeleri olarak<br />
adlandırılır. Çekirdek bölünmesi<br />
ve çekirdek kaynaşması<br />
yeni elementlerin oluşmasına<br />
yol açan tepkimelerdir.<br />
Nükleer fizik, atomu meydana<br />
getiren çekirdeğin<br />
özellikleri ve birbirleri ile<br />
yaptıkları etkileşmeler ile<br />
ilgilenir. Bu nedenle nükleer<br />
fiziği çekirdeğin statik<br />
özellikleri ve dinamik özellikleri<br />
olmak üzere iki ana<br />
kısma ayırabiliriz. Nükleer<br />
fizik teknolojik yeniliklerin<br />
itici kuvvetini saptayan<br />
bir alandır ve günümüzde<br />
pek çok kullanım alanına<br />
sahiptir.<br />
8
ALBERT EİNSTEİN<br />
1879-1955<br />
Albert Einstein, 14 Mart<br />
1879’da Almanya’nın<br />
Ulm kentinde dünyaya geldi.<br />
Babası Hermann Einstein,<br />
annesi ise Pauline Einstein<br />
idi. Eğitimine Münih’deki bir<br />
Katolik ilkokulunda başladı.<br />
1888 yılında ise Luitpold Gymnasium’a<br />
gitti. Bir süre sonra<br />
bu okulu bırakan Einstein,<br />
İtalya’daki ailesinin yanına<br />
gitti. Ailesi yarım kalan eğitimini<br />
tamamlaması için onu<br />
İsviçre’deki bir liseye gönderdi.<br />
Buradan mezun olduktan<br />
sonra Swiss Federal Polytechnic<br />
School’a kaydoldu.<br />
Einstein, yıllar sonra amcasına<br />
borcunu şöyle dile getirir:<br />
“Çocukluğumda yaşadığım<br />
iki önemli olayı unutamam.<br />
Biri, beş yaşımda iken amcamın<br />
armağanı pusulada<br />
bulduğum gizem; diğeri on<br />
iki yaşımda iken tanıştığım<br />
Öklit geometrisi. Gençliğinde<br />
bu geometrinin büyüsüne<br />
girmeyen bir kimsenin ilerdi<br />
kuramsal bilimde parlak bir<br />
atılım yapabileceği hiç beklenmemelidir!”<br />
Einstein, yıllar sonra amcasına<br />
borcunu şöyle dile getirir:<br />
“Çocukluğumda yaşadığım iki<br />
önemli olayı unutamam. Biri,<br />
beş yaşımda iken amcamın<br />
armağanı pusulada bulduğum<br />
gizem; diğeri on iki yaşımda<br />
iken tanıştığım Öklit geometrisi.<br />
Gençliğinde bu geometrinin<br />
büyüsüne girmeyen<br />
bir kimsenin ilerdi kuramsal<br />
bilimde parlak bir atılım yapabileceği<br />
hiç beklenmemelidir!”<br />
1900 yılında üniversite eğitimini<br />
tamamlayan Einstein,<br />
üniversitede asistan olmak<br />
istiyordu. Fakat bu isteğini gerçekleştiremedi.<br />
Bunun üzerine<br />
bir süre özel dersler verdikten<br />
sonra İsviçre’deki bir patent<br />
ofisinde işe girdi. 1909’da Zurich<br />
Üniversitesi’nde profesör<br />
oldu. 1914 yılında Almanya’ya<br />
döndü ve Berlin Humboldt<br />
Üniversitesi’nde profesör olarak<br />
görev yaptı. 1921 yılında<br />
‘fotoelektrik etkinin ne olduğunu<br />
açıklamasından ötürü’<br />
Nobel Fizik Ödülü’nü kazandı.<br />
Hitler’in Yahudilere uyguladığı<br />
baskılardan dolayı Almanya’dan<br />
ayrılmak zorunda<br />
kaldı. Önce Belçika’ya oradan<br />
da İngiltere’ye gitti. Son olarak<br />
ise ölümüne kadar yaşayacağı<br />
Amerika Birleşik Devletleri’ne<br />
gitti. Burada Princeton<br />
Üniversitesi’nde görev yaptı.<br />
1940’da Amerikan vatandaşlığına<br />
geçti. 1955’te hayatını<br />
kaybetti.<br />
Kuantum mekaniğini yetersiz<br />
ve geçici sayan çağımızın<br />
(belki de tüm çağların) en<br />
büyük bilim dehası, kendi yolunda<br />
"yalnız" bir yolcuydu;<br />
çocukluğa özgü saf ve yalın<br />
merakı, evren karşısında derin<br />
hayret ve tükenmez coşkusuyla<br />
ilerleyen bir yolcu!<br />
Hayat bisiklet sürmek gibidir.<br />
Dengede kalmak için hareket<br />
etmek zorundasınız.<br />
ALBERT EİNSTEİN<br />
9
10<br />
GRAHAM BELL<br />
1847-1922<br />
İskoçya asıllı ABD’li bilim<br />
adamı Alexander Graham<br />
Bell, 3 mart 1847’de doğdu. 7<br />
mart 1876’da telefonun patentini<br />
aldı. İlk telefon şirketi<br />
olan Bell telefon şirketini<br />
1877’de kurdu.<br />
Bell telefon şirketi bugün<br />
ABD’nin en büyük şirketlerinden<br />
biridir. Ayrıca kendi<br />
geliştirdiği fonograf için bir,<br />
hava araçları için beş, hidro<br />
uçaklar için dört ve selenyum<br />
piller için de iki patenti vardır.<br />
Babası kendini sağır ve dilsiz<br />
insanların sorunlarıyla uğraşmaya<br />
kendini adamıştı. Bu<br />
nedenle Alexander Graham<br />
Bell, küçük yaştan itibaren,<br />
daha sonradan çok işine yarayacak<br />
olan ses bilgisi konusunda<br />
bilgiye sahip oldu.<br />
Bell de kendini, sağır öğrencilerin,<br />
dolaylı olarak da olsa,<br />
seslerin dünyasını kavramaları<br />
ve yaşamalarına adadı ve<br />
ilk olarak Boston’daki Sağır<br />
ve Dilsizler Okulunda çalışmaya<br />
başladı.<br />
Telgraf şirketlerinin çıkmazı<br />
olan, bir hat üzerinde aynı<br />
anda yalnızca tek bir mesajın<br />
iletilmesi sorununa çözüm<br />
arayacak çalışmaya başlamıştı.<br />
Başlangıçta çoklu bir<br />
telgraf geliştirmeyi istiyordu.<br />
Bell, ses tellerinin ve kulak<br />
zarının titreşimlerinden<br />
yola çıkarak, insan sesindeki<br />
frekansı elde ederek, bunları<br />
elektrik sinyali biçiminde<br />
bir telden iletmenin olanaklı<br />
olup olmadığını araştırıyordu.<br />
Bunun için de diyaframla,<br />
yapay bir kulak zarı yaratmanın<br />
gerekli olduğu sonucuna<br />
vardı. Diyafram, hem konuşma<br />
sesiyle titreşim oluşturabilecek<br />
hem de elektrik akımı<br />
yaratan küçük değişikliklere<br />
tepki verebilecek kadar ince<br />
bir tabakaydı.<br />
Tam ortasına da diyafram<br />
hareket ettikçe hareket eden<br />
bir manyetik zar yerleştirdi.<br />
Ses titreşimleriyle oluşan<br />
değişiklikler, alıcı merkeze<br />
ulaştığında, alıcının diyaframında<br />
titreşime neden olarak,<br />
sinyalleri yeniden sese<br />
çeviriyordu.<br />
En değerli patentlerden biri<br />
olan telefonun patentini Bell,<br />
7 mart 1876’da, 29’uncu yaş<br />
gününden dört gün sonra<br />
aldı.<br />
İlk telefon şirketi olan Bell<br />
telefon şirketi de 1877’de<br />
kuruldu.<br />
Bell aynı zamanda çok yönlü<br />
bir araştırmacı ve mucitti.<br />
Aşırı büyük üç boyutlu kutu<br />
uçurtmaları kullanarak<br />
insan taşımayı başarmış ve<br />
bu çalışmaları sadece denemelerini<br />
yaptığı istasyonunda<br />
bulunan nehri kıyıdan<br />
kıyıya geçmek amaçlı kullanmıştır.<br />
Bell, 2 ağustos 1922’de<br />
hayata veda etti.<br />
Her şeyden önce, hazırlık<br />
başarının anahtarıdır.<br />
GRAHAM BELL
CAHİT ARF<br />
1910 - 1997<br />
1910 yılında Selanik’te<br />
doğan Cahit Arf, ilkokulu<br />
o yıllarda sultani adı verilen<br />
liselerin ilk kısmında okumuş,<br />
daha beşinci sınıftayken<br />
tanıştığı genç bir öğretmen<br />
onun matematikle ilgilenmesini<br />
sağlamıştır. Lisenin<br />
orta kısmına geldiğinde artık<br />
okul arkadaşlarının çözemediği<br />
matematik sorularını<br />
çözen Cahit Arf ’ın bu yeteneği<br />
ailesi ve hocalarının<br />
dikkatini çekmiş ve Paris’teki<br />
St. Louis Lisesinde okumak<br />
üzere ailesi tarafından Fransa’ya<br />
gönderilmiştir. Üç yıllık<br />
lise tahsilini iki yılda bitirip<br />
Türkiye’ye geri dönen Cahit<br />
Arf o sıralarda Türk hükümeti<br />
tarafından yüksek öğrenim<br />
görmek üzere sınavla<br />
Avrupa’ya gönderilecek aday<br />
öğrenciler arasına alınmıştır.<br />
Bu sınavı kazanan Cahit Arf<br />
Fransa’ya geri dönüp birçok<br />
bilim adamının yetiştiği okul<br />
olan École Normale Supérieure’e<br />
kaydolmuştur.<br />
Yükseköğreniminden sonra<br />
Türkiye’ye geri dönen Arf,<br />
bir süre Galatasaray Lisesinde<br />
hocalık yapmış ve sonra<br />
doçent adayı olarak İstanbul<br />
Üniversitesi Matematik Kürsüsü’ne<br />
geçmiştir. 1937 yılında<br />
doktorasını yapmak üzere<br />
Göttingen Üniversitesi Matematik<br />
Bölümü’ne giden Cahit<br />
Arf ’ın bu üniversitede yaptığı<br />
doktora çalışması onun dünya<br />
çapında tanınmasına yol<br />
açmıştır.<br />
Cahit Arf matematik dehalarının<br />
bile çok zor dediği<br />
bir konu üzerinde tek başına<br />
çalışmış ve bir buçuk yıl<br />
içinde konusu “non-commutative<br />
Class Field” olan<br />
doktorasını tamamlamıştır.<br />
Bu çalışmadan elde edilen<br />
sonuçların bir kısmı literatüre<br />
“Hasse-Arf ” teoremi olarak<br />
geçmiştir. Doktora tezini<br />
1938 yılında bitiren Cahit<br />
Arf bir yıl daha Göttingen’de<br />
çalışmalarını sürdürmüş, bu<br />
dönemde de dünya literatürüne<br />
“Arf Invaryantı” adıyla<br />
geçen, cebirsel ve diferansiyel<br />
topolojide büyük önem<br />
taşıyan bir çalışmaya imza<br />
atmıştır. 1938’in sonunda<br />
Türkiye’ye üniversitesine geri<br />
dönen Arf 1943’te profesör,<br />
1955’te ordinaryüs profesör<br />
olmuştur. 1962 yılına kadar<br />
üniversitede çalışmalarını<br />
sürdüren Cahit Arf o yıllarda<br />
bir yıllığına misafir profesör<br />
olarak Maryland Üniversitesine<br />
gitmiş ve ayrıca Mainz<br />
Akademisi muhabir üyeliğine<br />
seçilmiştir.<br />
1960 yılında Çekmece Nükleer<br />
Araştırma Merkezi’ni<br />
kurmak üzere görevlendirilen<br />
Cahit Arf 1962’de üniversitedeki<br />
görevinden ayrılmış ve<br />
bir yıl kadar Robert Kolej’de<br />
ders vermiştir.<br />
TÜBİTAK’ın kuruluş ve<br />
gelişmesinde büyük emekleri<br />
olan Cahit Arf 1963-1967 ve<br />
1967-1971 yıllarında TÜBİ-<br />
TAK’ın Bilim Kurulu başkanlığını<br />
yapmıştır. Cahit Arf<br />
matematiğe yapmış olduğu<br />
köklü katkılarından dolayı<br />
1974’te de TÜBİTAK Bilim<br />
Ödülü’ne layık görülmüştür.<br />
1964-1966 yıllarında Princeton’da<br />
Institute for Advanced<br />
Study’de çalışmalarını sürdüren;<br />
daha sonra California<br />
Üniversitesinde misafir<br />
öğretim üyeliği yapan Cahit<br />
Arf 1967’de Türkiye’ye dönüp<br />
ODTÜ Matematik Bölümünde<br />
çalışmaya başlamış ve<br />
1980 yılında bu üniversiteden<br />
emekli olmuştur.<br />
1980 yılında İTÜ ve Karadeniz<br />
Teknik Üniversitesinin,<br />
1981 yılında ODTÜ’nün<br />
onur doktoralarını alan, 1993<br />
yılında Türkiye Bilimler Akademisi<br />
Şeref Üyeliğine seçilen<br />
Cahit Arf 4 Şubat 1994’te de<br />
Fransa’da Commandeur des<br />
Palmes Académiques Ödülü’ne<br />
layık bulunmuştur.<br />
Ülkemizde matematiğin<br />
simgesi haline gelen Ord.<br />
Prof. Dr. Cahit Arf 26 Aralık<br />
1997’de vefat etmiştir.<br />
Bilim ve inanç iki ayrı unsurdur.<br />
Birleşirse devrim<br />
yapabilirsiniz.<br />
CAHİT ARF<br />
11
12<br />
Sir Isaac Newton<br />
1642-1727<br />
Isaac Newton, 4 Ocak 1642<br />
tarihinde çiftçi bir ailenin<br />
çocuğu olarak Woolshrope,<br />
Lincolnshire‘da dünyaya<br />
geldi. Babası, Newton doğmadan<br />
üç ay önce ölmüştü.<br />
Erken doğumla dünyaya<br />
gelen Newton, çok zayıf ve<br />
çelimsizdi. Çevresindeki<br />
insanlar onun yaşayacağına<br />
inanmıyordu. 3 yaşındayken<br />
annesi ikinci kez evlendi. Bunun<br />
üzerine bakımı anneannesine<br />
kaldı. Annesinin yeni<br />
evliliğinden üç çocuğu daha<br />
oldu. Newton, çocukluğunda<br />
yaşıtları gibi dinç, canlı ve hareketli<br />
değildi. Bu nedenle arkadaşlarının<br />
oynadığı oyunların<br />
bir çoğuna katılmazdı.<br />
Eğlencesini ve oyuncaklarını<br />
kendisi tasarlıyordu. Geceleri<br />
köylüleri korkutmak için<br />
yaptığı kandilli uçurtmalar,<br />
zamanının büyük bir kısmını<br />
ayırarak yaptığı su çarkları ve<br />
güneş saatleri onun zekasının<br />
ne denli gelişmiş olduğunun<br />
göstergesiydi.<br />
İlk öğrenimini bölgedeki<br />
okullarda tamamladı. Dayısı<br />
William, Newton’un zekasını<br />
farkeden ilk kişiydi. O sıralar<br />
annesi, ikinci kocasının da<br />
ölümü üzerine Woolshrope’a<br />
geri dönmüştü. Annesinin<br />
kasabaya dönmesi üzerine,<br />
Newton annesiyle birlikte<br />
yaşamaya başladı. Annesi,<br />
Newton’u babasından kalan<br />
çiftliği yönetmesi için yanından<br />
ayırmak istemiyordu.<br />
Fakat dayısı William, annesini<br />
Newton’u üniversiteye<br />
göndermeye razı etti. Bunun<br />
üzerine Newton, 1661 yılında<br />
Cambridge‘deki Trinity<br />
College‘a girdi. Newton’un<br />
öğretmeni Isaac Barrow hem<br />
ilahiyatçı hem de meşhur<br />
bir matematikçiydi. Barrow,<br />
geometri derslerinde kendine<br />
özgü yöntemlerle, alanları hesaplatmak,<br />
eğrilere üzerindeki<br />
noktalardan teğet çizmek<br />
için yollar gösteriyordu. Bu<br />
dersler Newton’u diferansiyel<br />
ve İntegral hesabı bulmaya<br />
yönelten ilk adımlar oldu.<br />
Newton, Cambridge Üniversitesine<br />
gitmeden önce Rene<br />
Descartes analitik geometriyi,<br />
Johannes Kepler kendi<br />
adıyla anılan üç kanundan<br />
ikisini bulmuştu. Bu gelişmeler<br />
Newton için temel oluşturmuştu.<br />
Newton yaptığı<br />
araştırma ve deneyler sonucu<br />
kendi adıyla anılan “Hareket<br />
Kanunları“nı bulmasına<br />
karşın, yayınlamak için uzun<br />
yıllar beklemişti. Aynı şekilde<br />
“Yerçekimi Genel Kanunu“-<br />
nu da yayınlamak için 20 yıl<br />
kadar bekledi. Bunun tek bir<br />
sebebi vardı. Bu da -<br />
Newton’un eleştirilmeye<br />
tahammülünün olmamasıydı.<br />
Çalışmalarına bir itiraz<br />
gelecek diye hep huzursuzluk<br />
duyardı.<br />
Newton’un en önemli buluşları<br />
diferansiyel ve integral<br />
hesaptı. Isaac Newton’u tarihin<br />
en büyük üç matematikçisinden<br />
biri yapanda bunlardı.<br />
Bu kavramlar sonucunda<br />
çok büyük kolaylıklar elde<br />
edildi. Newton’un bu buluşları<br />
yaptığı yıllarda Gottfried<br />
Wilhelm Leibnitz de aynı<br />
kavramlar üstüne çalışıyordu.<br />
Leibnitz ve Newton buluşlarını<br />
yardımlaşarak geliştirmeye<br />
başladılar. Birbirlerinin<br />
niteliklerini çok iyi biliyor ve<br />
takdir ediyor olmaları çalışmalarına<br />
hız kattı.<br />
Newton, tarihdeki diğer bilimadamlarına<br />
kıyasla farklı<br />
bir hayat yaşadı. Bir çok bilimadamının<br />
hayatı zorluk ve<br />
sıkıntılarla geçmesine karşın,<br />
Newton uzun yıllar boyunca<br />
rahat ve mutlu bir yaşam<br />
sürdü. Isaac Newton, 20 Mart<br />
1727 tarihinde 85 yaşında<br />
öldü.<br />
Eğer kayda değer bir buluş<br />
yaptıysam bunu herhangi<br />
bir yetenekten çok sabra<br />
borçluyum<br />
Sir Isaac Newton
Erwin Schrödinger<br />
1887 - 1961<br />
Zengin bir sanayicinin<br />
oğlu olduğu için evde<br />
özel dersler alarak yetişen<br />
Schrödinger daha sonra<br />
Viyana Üniversitesi’ne girerek<br />
başarılı bir öğrenci oldu.<br />
23 yaşında doktorasını bile<br />
tamamlamış bulunuyordu.<br />
Birinci Dünya Savaşı başladığında<br />
Güney-Batı cephesinde<br />
topçu subayı olarak<br />
görev yaptı. İyi rastlantılar<br />
sonucu, yara bile almadan<br />
savaştan döndü. Bir ara<br />
fiziği bırakıp felsefe ile uğraşmaya<br />
karar verdi. Fakat<br />
felsefe üzerinde çalışmayı<br />
düşlediği kent, yapılan barış<br />
antlaşmasıyla Avusturya’ya<br />
bırakılmıştı. Bu durum<br />
Schrödinger’i fizikçi olarak<br />
kalmaya zorladı. Bunun üzerine<br />
Almanya’ya geçti ve 34<br />
yaşında, Stuttgart Üniversitesi’nde<br />
profesörlük görevine<br />
başladı.<br />
Einstein’in makalelerinden<br />
birinde De Broglie’nin,<br />
maddeyi dalga olarak da<br />
düşünülebileceği görüşünü<br />
ileri süren bir dipnot vardı.<br />
Bunun anlamı, elektronların<br />
dalga özelliklerinin de bulunduğu<br />
idi. Bohr’un geliştirdiği<br />
atom modeli ile bazı şeylerin<br />
açıklanamadığını biliniyordu.<br />
Fakat elektronlara dalga<br />
özelliği verildiğinde ileri<br />
sürülen atom modeli daha da<br />
anlamlı oluyordu. Elektronlar<br />
çekirdek etrafında herhangi<br />
bir yörüngede olabiliyorlardı.<br />
Madde dalgası da bu yörüngeler<br />
etrafında, sayısı kesin<br />
dalga boyları biçimindeydi.<br />
Bu, durağan dalga yaratıyor<br />
ve elektron yörüngesinde kaldığı<br />
sürece ışık yaymayacağı<br />
anlamına geliyordu. Elektron<br />
yörüngeleri, dalga boylarının<br />
ancak tamsayı katlarına karşılık<br />
olan başka yörüngelerde<br />
bulunabiliyorlardı.<br />
Dirac ve Born gibi, Schrödinger<br />
de elektronun davranışını<br />
matematik bir formülle ifade<br />
etmeye uğraştı. Bazen “dalga<br />
mekaniği” bazen “kuantum<br />
mekaniği” denilen bu ilişki,<br />
Planck’ın kuantum kuramının<br />
matematik temeli oldu.<br />
Bu ilişkinin temel formülü<br />
Schrödinger dalga denklemi<br />
idi. 1926 yılında yayınlanan<br />
bu araştırması bir yıl önce<br />
Heisenberg’in yayınladığı<br />
matris mekaniği ile benzerdi.<br />
Birinin açıkladığını, diğeri de<br />
yapabiliyordu. Dalga mekaniği<br />
giderek yaygınlaştı. Bunun<br />
nedeni atomun yapısını daha<br />
iyi canlandırmasıydı<br />
Schrödinger bu çalışmaları<br />
nedeniyle 1933 yılı Nobel<br />
Fizik Ödülü ile onurlandırıldı.<br />
Berlin Üniversitesi’nde<br />
kuramsal fizik profesörü<br />
olduğu yıl Hitler’in iktidara<br />
gelmesi üzerine Schrödinger,<br />
ülkesi olan Avusturya’ya<br />
dönmek zorunda kaldı.<br />
1938 yılında Nazi yönetimi<br />
Avusturya’yı işgal edince,<br />
Schrödinger bu kez İngiltere’ye<br />
ve daha sonra İrlanda’ya<br />
geçti ve Dublin’de<br />
profesörlüğe başladı. Bunu<br />
duyan Dirac da aynı kente<br />
geldi ve böylece “dalga mekaniği”<br />
kurucuları güçlerini<br />
yeniden birleştirdiler. 69<br />
yaşında yurt özlemi duyan<br />
Schrödinger, Viyana’ya<br />
döndü ve ölümüne kadar bu<br />
kentte yaşadı.<br />
Amaç, hiç kimsenin görmediği<br />
bir şeyi görmek değildir.<br />
Herkesin gördüğü bir şey<br />
hakkında, kimsenin henüz<br />
düşünmediği bir şeyi düşünebilmektir.<br />
Erwin Schrödinger<br />
13
14<br />
Max Planck<br />
1858-1947<br />
Max Planck, 23 Nisan<br />
1858 tarihinde Almanya’nın<br />
Kiel şehrinde<br />
doğmuştur. Tam adı Max<br />
Karl Ernst Ludwig Planck’dır.<br />
Babası Kiel Üniversitesi’nde<br />
hukuk profesörüydü. Max<br />
Planck, Orta ögrenimini<br />
Münih’te Max Millian Lisesi’nde<br />
tamamladı. Lisedeki<br />
fizik öğretmeninin etkisinde<br />
fiziğe özel bir ilgiyle bağlandı.<br />
Liseden sonra Münih ve<br />
Berlin Üniversitesi’nde seçkin<br />
fizik profesörlerin Kirchoff ve<br />
Hemholtz’un yanında öğrenime<br />
başladı 1879’da Münih<br />
Üniversitesi’nden mezun<br />
oldu. Burada beş yıl öğretim<br />
görevliliğinden sonra Kiel<br />
Üniversitesi’nde matematik<br />
profesörü oldu. 1889’da<br />
Kirchoff ’tan boşalan kürsüye<br />
çağrıldı ve 1928’de emekliye<br />
ayrılana dek bu görevinden<br />
ayrılmadı. 1930 yılında Berlin’deki<br />
Kaiser Wilhelm Enstitüsü’nün<br />
başkanlığına seçildi.<br />
1937 yılında Kaiser Wilhelm<br />
Enstitüsü’nün başkanlığından,<br />
ertesi yıl Prusya Bilimler<br />
Akademisi’nden ayrıldı.<br />
“Kuantum Kuramı”nı geliştirmiştir.<br />
Termodinamik<br />
yasaları üzerine çalıştı. Kendi<br />
adıyla bilinen “Planck<br />
sabiti”ni ve “Planck ışınım<br />
yasası”nı buldu. 19. yüzyılın<br />
sonlarında ısıtılarak<br />
kızıl-kor hale gelmiş bir<br />
metalin çıkardığı ısı ve ışık<br />
radyasyonunun niteliği pek<br />
çok fizikçinin ilgisini çeken<br />
bir problem oluşturuyordu.<br />
Özellikle radyasyonu yalnız<br />
sıcaklık faktörüne dayanan<br />
“kara cisim” denilen aydınlatma<br />
standardı, ideal bir<br />
durum ortaya koyduğundan,<br />
çalışmalar daha çok bu tür<br />
radyasyon üzerinde toplanmıştı.<br />
Bilindiği gibi, ateşte<br />
kızdırılan bir maşadan, önce<br />
spektrumun kızıl-altı kesimine<br />
düşen uzun dalgalı<br />
radyasyonlar çıkmaya başlar.<br />
Bu süreçte maşa önce kırmızı,<br />
sonra turuncu, daha<br />
sonra sarı, en sonunda diğer<br />
renklerin eklenmesiyle beyaz<br />
görünür. Sıcaklığın daha da<br />
artmasıyla radyasyon spektrumun<br />
morötesi kesimine<br />
göre gözle görülemeyecek<br />
kadar kısa dalgalara dönüşür.<br />
Kara cisim (veya herhangi<br />
bir metal) spektrumu enerjinin<br />
farklı dalga uzunlukları<br />
arasında nasıl dağıldığını<br />
göstermektedir. Planck’ın<br />
yetkin örnek olarak aldığı<br />
kara-cisim üzerinde yürüttüğü<br />
kuramsal çalışması<br />
1900’de yayımlanır. Çalışmanın<br />
dayandığı temel düşünce<br />
şuydu: Madde her biri kendine<br />
özgü titreşim frekansına<br />
sahip ve bu frekansla radyasyon<br />
salan vibratörlerden ibarettir.<br />
1900 yılında Kuantum<br />
Mekaniğini keşfetmişti<br />
Çözümüne deneysel verileri<br />
matematiksel olarak dile<br />
getiren masum bir formül<br />
gözüyle bakıyordu. Oysa,<br />
“kuvantum” dediği bir enerji<br />
paketi ile bir dalga frekansı<br />
arasındaki ilişkiyi belirleyen<br />
denklemi , bilimde yeni<br />
bir devrimin temel taşıydı<br />
[Denklemde E enerjiyi,<br />
radyasyon frekansını, ise<br />
Planck sabiti denen sayıyı ( )<br />
göstermektedir]. Buna göre,<br />
bir enerji kuvantumu, dalga<br />
frekansıyla Planck değişmezinin<br />
çarpımına eşittir (ışık hızı<br />
gibi doğanın temel değişmezlerinden<br />
sayılan h, herhangi<br />
bir radyasyon enerji miktarının<br />
dalga frekansına orantısını<br />
simgelemektedir).<br />
Planck’ın buluşu, enerjinin<br />
sürekliliği fikrini temelden<br />
sarsıyordu. Kaldı ki, çok<br />
geçmeden Albert Einstein’in<br />
1905’te ortaya koyduğu “Fotoelektrik<br />
etki” diye bilinen<br />
teorisiyle ışık da kuvantum<br />
teorisinin kapsamına girer.<br />
Böylece ısı, ışık, elektromanyetizma<br />
vb. radyasyon<br />
türlerinin tümünün kuvanta<br />
biçiminde verilip alındığı<br />
hipotezi doğrulanmış olur.<br />
Bu hipotez daha sonra Bohr,<br />
Schrödinger, Heisenberg vb.<br />
bilim adamlarının önemli<br />
katkılarıyla çağımız fiziğine<br />
egemen kuvantum mekaniğine<br />
dönüşür. Planck, istemeyerek<br />
de olsa bu büyük devrimin<br />
öncüsüydü.<br />
Bilim, doğanın nihai gizemini<br />
çözemez çünkü biz,<br />
çözmeye çalıştığımız gizemin<br />
bir parçasıyız.<br />
Max Planck
Behram Kurşunoğlu<br />
1922-2003<br />
1922 yılında Trabzon’un<br />
Çaykara ilçesine bağlı<br />
Soğanlı köyünde doğan Prof.<br />
Behram N. Kurşunoğlu, Albert<br />
Einstein’ın genel görelilik<br />
kuramının elektromanyetizma<br />
ile birleştirilmesi üzerine<br />
çalışmalar yapmış bir Türk<br />
fizikçisidir.<br />
Ankara Üniversitesi ve İngiltere’deki<br />
Edinburgh Üniversitesi’ndeki<br />
eğitiminin<br />
ardından fizik doktorasını<br />
gene İngiltere’deki Cambridge<br />
Üniversitesi’nde tamamlayan<br />
Kurşunoğlu, Albert Einstein<br />
ve Erwin Schrödinger ile<br />
birlikte simetrik olmayan<br />
yerçekimi kuramları üzerinde<br />
önemli çalışmalarda bulunmuştur.<br />
İngiltere’de Cambridge Üniversitesi’nde<br />
fizik doktorasını<br />
tamamlayan Kurşunoğlu, Albert<br />
Einstein ve Erwin Schrodinger<br />
ile birlikte ”Unified<br />
Field” teorisinin geliştirilmesinde<br />
yer almış. Bu önemli<br />
buluş bilim tarihine ”Einstein-Schrodinger-Kurşunoğlu<br />
Teorisi” diye geçmiş.<br />
‘Genelleştirilmiş İzafiyet<br />
Teorisi’ adıyla yeni bir teori<br />
ortaya atan ilim adamımız,<br />
atom bombasının babası sayılan<br />
Oppenhelmer ve hidrojen<br />
bombasını bulan Edwvard<br />
Teller ve yaşayan en büyük<br />
fizikçi Dirac’ın en yakın arkadaşları<br />
arasında yer almıştır.<br />
Daha gençliğindeyken ünlü<br />
fizikçi Einstein’le irtibata<br />
geçmiş, Cambridge Üniversitesi’nde<br />
doktorasını yaparken<br />
Einstein’le ilmi konular<br />
ve çeşitli teoriler üzerinde<br />
mektuplaşmıştır. 1953 yılında<br />
araştırmalar yapmak üzere<br />
Amerika’ya Cornell Üniversitesi’ne<br />
giden Kurşunoğlu<br />
Einstein’in daveti üzerine evine<br />
gitmiş, orada Einstein’le<br />
aralıksız dört saat görüşmüştür.<br />
O anda Kurşunoğlu 31,<br />
Einstein’da 74 yaşlarındaymış.<br />
Bu görüşmeler esnasında<br />
Prof. Kurşunoğlu yeni teorisini<br />
ortaya attı ve Einstein’in<br />
teorisine karşılık kendi teorisinin<br />
doğruluğunu savundu.<br />
Einstein derin bir düşünceden<br />
sonra: “İkimizden biri<br />
muhtemelen doğru. Senin teorin<br />
benimkinden daha kapsamlı.<br />
Fakat zaman gösterecek.”<br />
Demiş sonra da eklemiş:<br />
” 1905 yılında arkadaşımla<br />
labaratuarda çay içerken<br />
izafiyet teorimi anlattığımda<br />
kimse dediklerime inanmaz,<br />
bana gülerlerdi. Ama sonunda<br />
kim haklı çıktı?<br />
Profesörümüz ‘hayatının en<br />
büyük projesi’ olarak kabul<br />
ettiği teorisini ilim dünyasına<br />
kabul ettirmeye çalışmıştır.<br />
“Einstein dahi ilmi hayatının<br />
yarısından fazlasını bu teoriyle<br />
geçirdi, sonuca varamadan<br />
öldü” diyen Kurşunoğlu<br />
“Genelleştirilmiş İzafiyet<br />
Teorisi’nin kabul göreceği<br />
ümidini taşımış. “Teorimin<br />
kazanacağından şüphem yok.<br />
İnşallah ben yaşarken olur bu<br />
iş” demiştir.<br />
1950’li yıllarda Atom Enerjisi<br />
alanında çalışmalarını Türkiye’de<br />
sürdürdü ve Türkiye<br />
Atom Enerjisi Kurumu’nun<br />
Kurucu üyesi oldu. Prof. Dr.<br />
Behram KURŞUNOĞLU<br />
aynı zamanda Genel Kurmay<br />
Başkanlığına danışmanlık<br />
yapmış, bir dönem Birleşmiş<br />
Milletler Bilim Komisyonunda<br />
çalışmıştır. Kuantum<br />
Fiziği konusunda yaptığı<br />
araştırmalarla özellikle “Genelleştirilmiş<br />
İzafiyet Teorisini”<br />
ortaya atan kişi olarak<br />
bütün dünyaca tanınıyordu.<br />
Genç yaşında dünya fizikçileri<br />
arasında saygın konum<br />
kazanan Prof. Kurşunoğlu,<br />
1965 yılında Miami Üniversitesi’deki<br />
Teorik Araştırmalar<br />
Merkezi’nin kurulmasında<br />
rol almış, 1992’de kapanmasına<br />
kadar bu merkezde<br />
bulunmuştur. Daha sonra<br />
araştırma kuruluşu Global<br />
Foundation’ın direktörü olmuştur.<br />
15
KUANTUM BİLGİSAYARLARI<br />
Bilgi çağında yaşıyoruz.<br />
Haliyle çağımızın en büyük<br />
gereksinimlerinden<br />
biri de doğru bilgiye olabildiğince<br />
hızlı ulaşmak. Bizim bu<br />
ihtiyacımızı karşılayan, bunun<br />
yanı sıra daha birçok şekilde<br />
hayatımızı kolaylaştıran<br />
ve hatta boş zamanlarımızda<br />
bile bizi kendine kenetleyen<br />
bilgisayarlarımız günlük<br />
hayatımızın vazgeçilmez bir<br />
parçası. Çok uzak değil, günümüzden<br />
yarım asır önce<br />
odalara sığmayan bilgisayarlar<br />
artık cebimize dahi<br />
sığacak büyüklükte. Öyleyse<br />
bundan yarım asır sonra<br />
bilgisayarlar neye benzeyecek?<br />
Ne kadar geleceği tahmin<br />
etmek imkansız olsa da<br />
kuantum bilgisayarlar önümüzdeki<br />
20 yıl içerisinde<br />
evimizi ve ofisimizi işgal edecek<br />
gibi görünüyor.<br />
Kısaca şu anda kullandığımız<br />
bilgisayarların çalışma prensibine<br />
bir değinelim. Bilgisayarlar<br />
0 ve 1 birlerden oluşmuş<br />
kodlar sayesinde bilgiyi<br />
kaydeden makinelerdir. Bu<br />
kodu oluşturan 0 veya 1 olabilen<br />
her bir birime bit denir.<br />
Yani üç bitlik bir bilgisayarda<br />
sekiz farklı işlem yapılabilir<br />
(000, 001, 011, 010, 100, 101,<br />
110, 111). Bilgisayarda işlemleri<br />
yapan ise çekirdektir. Bir<br />
çekirdekli bir bilgisayar aynı<br />
anda bir işlem yapabilirken<br />
iki çekirdekli bir bilgisayar iki<br />
işlem yapar. Çekirdeğin<br />
işlem yapma hızı da ghz ile<br />
ifade edilir (3,0Ghz hızında<br />
bir bilgisayarın her bir çekirdeği<br />
saniyede 3 milyon<br />
işlem yapar.) Peki, bu kuantum<br />
bilgisayar neyin nesidir?<br />
Normal bilgisayarlardan<br />
farkı nedir?<br />
Kuantum bilgisayarlar nanoteknoloji,<br />
süper iletkenler ve<br />
kuantum elektroniğinin<br />
yardımıyla normal bilgisayarlardan<br />
farklı bir kodlama<br />
ve bilgi depolama sistemi<br />
kullanan gelişmiş bilgisayarlardır.<br />
Kuantum bilgisayarlar<br />
bitler yerine kubitler kullanır.<br />
Kubitler bilgileri 0,1 veya<br />
bunların süperpozisyonu<br />
şeklinde depolarlar. Daha<br />
anlaşılır bir dil kullanırsak<br />
kubitler hem 0, hem 1, hem<br />
de aynı anda 0 ve1 olabilirler.<br />
Bu da klasik bilgisayarlarla<br />
kıyaslandıklarında her kubit<br />
ile katlanarak artan devasa<br />
bir olasılık farkı yaratır. Bu<br />
olasılık farkı da kuantum bilgisayara<br />
inanılmaz bir bilgi<br />
depolama özelliği ve işlem<br />
hızı verir.<br />
16
Devrim niteliğinde olan<br />
kuantum bilgisayarların da<br />
kusurları var tabi. Kubitlerin<br />
elektronlarlar olması bir kuantum<br />
bilgisayarın yapılmasını<br />
çok zorlaştırıyor.<br />
Bu kadar küçük boyutlarda<br />
bir sistem çok hassas oluyor,<br />
dışarıdan gelen en küçük<br />
bir etkide çökme noktasına<br />
geliyor. İşte bu yüzden birkuantum<br />
bilgisayar radyasyondan<br />
ve manyetik alanlardan<br />
soyutlanarak, vakumlanmış<br />
bir alanda ancak 0 kelvine<br />
çok yakın bir sıcaklıkta çalışabiliyor.<br />
Hal böyle olunca bir<br />
kuantum bilgisayarı üretmek<br />
için son teknolojinin bile yıllarca<br />
gece gündüz çalışması<br />
gerekiyor. Zahmetli sürecin<br />
sonunda çıkan bilgisayar ise<br />
bir odaya zar zor sığan, fiyatı<br />
ise on milyon dolardan aşağı<br />
gelmeyen bir kuantum bilgisayar.<br />
Fiyattan söz açılmışken<br />
kuantum bilgisayar daha<br />
tamamlanıp satış aşamasına<br />
dahi gelemedi. Şu anda kuantum<br />
bilgisayar projesi laboratuvarlardaki<br />
birkaç prototip<br />
ve ne zaman geleceği belli<br />
olmayan bir avuç siparişten<br />
ibaret. Kuan tum bilgisayar<br />
üretme konusunda<br />
çok iddialı olan D-Wave firması<br />
bir kuantum bilgisayar<br />
üretmeye çok yaklaşmış olsa<br />
da bunu bir iki yıl içerisinde<br />
ancak hayata geçirebilecek<br />
gibi görünüyor. Günümüz süper<br />
bilgisayarlarıyla günlerce<br />
süren bir işlemi 270 milisaniyede<br />
çözebilen bu teknoloji harikalarının<br />
ilk müşterileri Google<br />
gibi arama motorları ve<br />
teknoloji devleri olacak. Hatta<br />
Google 10 yıl içerisinde bir<br />
futbol sahası büyüklüğündeki<br />
ana bilgisayarının yerine kuantum<br />
bilgisayarları kullanmayı,<br />
böylece arama motorlarında<br />
bir devrim yapmayı<br />
bile düşünüyor. Bunların yanı<br />
sıra kuantum bilgisayarların<br />
yardımıyla kendi kodunu<br />
kendi yazan yapay zekalardan<br />
tutun insanlardan daha<br />
çevik asimolar üretmeyi hayal<br />
eden çılgın bilim insanları<br />
da yok değil. Unutmamak<br />
lazım ki teknoloji bir mucize<br />
olabileceği kadar bir yıkım<br />
aracına da dönüştürülebilir.<br />
Bu sadece teknolojiyi elinde<br />
tutanın<br />
ve dece teknolojiyi elinde tutanın<br />
vereceği bir karardır. Şu<br />
anda kuantum bilgisayarları<br />
geliştiren bilim insanlarına<br />
göre kuantum bilgisayar<br />
dünya üzerindeki her şifreyi<br />
saniyeler içerisinde kırabilir.<br />
Her devletin sırlarına kolayca<br />
erişebilir. Kuantum bilgisayarın<br />
böyle bir güce sahip<br />
olması, kuantum bilgisayar<br />
projesinin çok eleştiri toplamasına<br />
sebep oluyor ama<br />
görünen o ki bu eleştiriler<br />
araştırmaların hızını hiç kesmiyor.<br />
Biz de geleceğin bize<br />
sunacaklarını sabırsızlıkla<br />
beklemeye devam ediyoruz.<br />
17
İnternetin Gelecekteki Tarihi<br />
İnternet ortaya çıktığından<br />
beri işleri kolaylaştırması<br />
bir yana insan hayatında<br />
önemli değişikliklere yol açtı.<br />
Teknolojinin ilerlemesinde,<br />
bilgi depolama ve aktarmada,<br />
iletişimde ve daha birçok<br />
farklı alanda sağladığı faydalar<br />
yadsınamaz. İnternet, kullanıldığı<br />
alanları geliştirirken<br />
kendi de gelişen ve değişen<br />
bir kavram. Bu yazıda, 1964<br />
ve 2096 yılları arasında internetin<br />
geçirdiği ve geçireceği<br />
öngörülen değişikler kronolojik<br />
olarak aktarılmaktadır.<br />
1964 : Ortam oldukça gürültülü.<br />
KOrtam oldukça gürültülü.<br />
Klavyeye vuran parmakların<br />
sesi bir yana yazıcılar da<br />
dahil olmak üzere tüm makineler<br />
cızırdayıp takırdayarak<br />
çalışıyor. Bulunduğunuz<br />
yerden ileri teknoloji bir arı<br />
kovanında bulunduğunuzu<br />
düşünebilirsiniz. İnsanlar<br />
yazıcılardan çıkarttıkları destelerce<br />
kağıdı oradan oraya<br />
taşıyorlar. Arada bir de garip<br />
18<br />
aletlerin üzerindeki düğmelere<br />
basıyorlar. Tüm bu süreçte<br />
kullanılan bilgisayarlar neredeyse<br />
dolap büyüklüğünde.<br />
1984 : Apple bilgisayarlarını<br />
piyasaya sürüyor ve bunu büyük<br />
reklam kampanyalarıyla<br />
tanıtıyor. Özellikle endüstrinin<br />
IBM’in tekelinde tutulmasıyla<br />
dalga geçerek, George<br />
Orwell’in romanındaki<br />
diktatörü IBM’e benzeten ve<br />
insanlığı böylesine korkunç<br />
ve tekdüze bir distopyadan<br />
Apple’ın kurtardığını anlatan<br />
reklam oldukça dikkat çekici.<br />
Böylece Apple’ın CEO’su<br />
Steve Jobs, insanların bilgisayar<br />
teknolojisi nedeniyle<br />
basitleşen (ama sıradanlaşan)<br />
ve mekanikleşen hayatlara<br />
mahkum olmayacakları bir<br />
seçenek sunuyor. Teknolojinin<br />
getirdiği eğlenceli, rahat,<br />
samimi ve sıradanlıktan uzak<br />
bir yenilik olarak Macintosh’u<br />
sunuyor.<br />
Alışılagelmiş diğer bilgisayarların<br />
aksine, Macintosh’u kullanabilmek<br />
için herhangi bir<br />
yazılım ya da bilgisayar diline<br />
hakim olmanız gerekmiyor<br />
da. Hatta kullanımı kolaylaştırmak<br />
için masaüstündeki<br />
simgelerde dolaşmak, onları<br />
açmak ve ekranı daha etkili<br />
kullanabilmek için elle<br />
kullanılabilen elektronik bir<br />
kutu geliştirildi. Buna da fare<br />
deniyor! Fareyi oynatarak<br />
ekrandaki göstergeyi de aynı<br />
yönde hareket ettirebiliyordunuz<br />
ve pencere (windows)<br />
denen dijital çalışma sayfaları<br />
arasında gezinmek (ve üzerinde<br />
çalışmak) için fare üzerindeki<br />
tuşa basmanız yeterli.<br />
Bu cihazın keşfiyle bilgisayar<br />
kullanıcısı için programlar<br />
arasında gezinmek, metin<br />
dosyalarını düzeltmek gibi<br />
işler bir hayli kolaylaştı.<br />
1996 : Arama motorları yeni<br />
yeni popülerleşiyor. Bu yeni<br />
icat o kadar kullanışlı ki<br />
anahtar kelimeleri ni girdiğinizde<br />
önünüze ilgili tüm sonuçları<br />
getiriyor. Bazı sayfalar
yapım aşamasında bazıları<br />
tamamlanmış. Firmalar kendi<br />
sayfalarını oluşturuyorlar,<br />
ürünlerini tanıtıyorlar. Hatta<br />
artık internetten ürün satışı<br />
da mümkün olduğu için<br />
alışveriş hiç olmadığı kadar<br />
kolay. Bu arada hızlanan ve<br />
değişen hayatlarımızda tatmin<br />
olmak zorlaşıyor. Akşam<br />
yemeğinde patates kızartmasıyla<br />
kendinizi şişirdikten<br />
sonra bile hala aç hissediyorsunuz.<br />
2018 : Artık sadece bir gözlük<br />
takarak orada olmayan<br />
şeyler görebilmek mümkün!<br />
Bunun için herhangi bir<br />
kimyasal kullanmanız gerekmiyor,<br />
basit bir teknoloji<br />
ürünü olan kameralı gözlüğü<br />
takmanız yeter. Aynı zamanda<br />
sürekli olarak veri kaydı<br />
yapan bu gözlük insanlara<br />
daha detaylı ve gerçekçi bir<br />
deneyim yaşatmak için bu<br />
verileri kullanıyor. Gerçeklik<br />
ve simülasyon birbirinin<br />
içine geçmiş durumda.<br />
2022 : İnsanların bilgisayarlarla<br />
birebir iletişime girdiği,<br />
konuştuğu bir dönem. O<br />
kadar ki bilgisayarlar artık<br />
insanların kişisel asistanı<br />
haline gelmişler. Haberleri<br />
kullanıcının ilgilerine göre<br />
aktarıyorlar, sosyal ortamındaki<br />
gelişmeleri takip<br />
ediyorlar. Bunları yaparken<br />
de yine kullanıcının ilgisine<br />
ve beğenisine hitap edebilecek<br />
ürünlerin tanıtımını da<br />
yapıyorlar. Hatta kullanıcının<br />
onayı üzerine ürün anında<br />
satın alınabiliyor.<br />
2026 : Makinelerin birbiriyle<br />
iletişime geçmesiyle dünya<br />
yeniden hızlı bir değişim sürecine<br />
giriyor. Piyasaya yeni<br />
iş kolları ve şirketler katılıyor.<br />
Bu yeni milyon dolarlık<br />
yatırımlar yapılan şirketlerin<br />
binaları da oldukça fütüristik<br />
ve sürrealist. Girişten itibaren<br />
yeni bir dünyaya adım atıyor<br />
hissi uyandıran mekanda<br />
beyaz üniformalarıyla robotlar<br />
gelenleri karşılıyorlar ve<br />
kimlik kontrolünü kişilerin<br />
üzerinde taşıdıkları cihazlar<br />
aracılığıyla yapıyorlar.<br />
2030 : Bilgi ve mülk aktarımının<br />
kazandığı hız kimlik<br />
hırsızlığını da çok olası kılıyor.<br />
Bu nedenle biyometrik<br />
bilgiler aktif olarak kullanılmaya<br />
başlandı. Akıllı telefonlar<br />
parmak izlerini alabiliyor,<br />
irislerimizi tarayabiliyor. Ne<br />
var ki bu teknolojilerin bu<br />
kadar yaygın kullanımı insanların<br />
bu “ağdan” kopmasını<br />
zorlaştırıyor. Cüzdanlar<br />
artık kullanılmıyor, kişisel<br />
çipler kolların içine gömülüyor.<br />
Artık herkes herkesi<br />
biliyor. Kapılar kendiliğinden<br />
açılıyor ve marketleri hatta<br />
ülkeleri terketmek için bile<br />
sıra beklemeye gerek kalmıyor.<br />
Odaya girer girmez<br />
ışıklar, müzik, oda sıcaklığı<br />
kişinin tercihlerine göre kendiliğinden<br />
ayarlanıyor. Sanal<br />
gözlükler geceye ayarlanmış<br />
olsa bile yataklar kullanıcılarını<br />
toplantıya yetişmeleri<br />
için gerekli saatte uyandırıyor.<br />
Öte yandan devlet her şeyi<br />
gören, bilen ve her yerde<br />
olan, adım adım herkesi takip<br />
edebilen bir varlık haline<br />
geldiği için insanların mutluluğu<br />
yaşadıkları devlete<br />
oldukça bağlı durumda.<br />
2035 :Evcil hayvan besleyenlerin<br />
sayısı gittikçe azalıyor,<br />
çünkü onların yerini çok<br />
daha üstün özellikleriyle<br />
rahatça doldurabilen yaratıklar<br />
var. Bu kişisel “iblisler”<br />
nereye giderse gitsin sahibini<br />
takip ediyor ve onun isteklerini<br />
herkesten hatta kendinden<br />
bile daha iyi anlıyor. Tüm<br />
varlığını sahibine adayan bu<br />
yaratıklar hayatı kolaylaştırmak<br />
için varlar. O hem akıllı<br />
19
hem hep yanınızda, onunla<br />
ister tartışırsınız ister ondan<br />
mentorluk hizmeti alırsınız.<br />
Hepsi bir arada!<br />
Bu yaratık bir kuantum bilgisayarı<br />
tarafından ileri derecede<br />
sofistike bir program<br />
ile yönetiliyor. Özellikle bu<br />
amaç için üretilmiştir. Kuantum<br />
mekaniğinin birebir<br />
uygulaması olarak görülen<br />
(neredeyse) doğaüstü olarak<br />
nitelendirilen bu program,<br />
sadece bir program olarak<br />
değerlendirilimek için fazla<br />
akıllı. Hatta bu ileri seviyedeki<br />
zekası birçok insanı rahatsız<br />
edecek boyutta…<br />
2038 : Eğer Menkul Kıymetler<br />
Borsasına yeni biri katılırsa<br />
karşılaşacağı şey sıkıcı bir<br />
boşluk olacak. Menkul değerler<br />
çılgınca yükseliyor olsa da<br />
artık borsacılara ve bankacılara<br />
ihtiyaç yok.<br />
Dünyadaki en büyük kumarhane<br />
artık tamamen intertnet<br />
ortamına taşındı. Bu taşınma<br />
sanayi devriminden beri<br />
görülen en büyük ekonomik<br />
parçalanmaya sebebiyet verebilir.<br />
20<br />
2055 : Karaiplerde bir sahil.<br />
Yükselen dalgalar parlak<br />
köpüklere dönüyor. Hindistan<br />
cevizi palmiyeleri altında<br />
ayaklarınız bu köpüklü sulara<br />
değiyor. Kuşlar cıvıldıyor.<br />
Karşıdan yükselen güneşin<br />
ışıkları denize vuruyor…<br />
Banliyöde bir ufak bir mahalle.<br />
İtfaiye yanan evi köpükle<br />
söndürmeye çalışıyor. Ayaklarınız<br />
kapanmış spor tesisinden<br />
geriye kalan malzemelerin<br />
yer yer kuma dönmüş<br />
parçalarına takılıyor. Evlerden<br />
birinden çocuk çığlıkları<br />
duyuluyor. Alevler kırık bir<br />
duvar resminden parlayarak<br />
etrafı aydınlatıyor…<br />
Aynı yerde aynı şekilde yürüyerek<br />
bu iki farklı deneyimi<br />
de Değiştirilmiş Gerçeklik<br />
sayesinde yaşayabilirsiniz.<br />
2069 : Robert Meyer dünyadaki<br />
en tehlikeli yerlerde<br />
çalışıyor. Başınıza gelen ne<br />
olursa olsun Meyer yardımınıza<br />
koşmak için orada<br />
olur. Sel, deprem, bomba<br />
saldırısı… Meyer her zaman<br />
kurbanların yanında! İnsanüstü<br />
güçleriyle ve azmiyle<br />
tahribatın içinden yaralıları<br />
ve ihtiyacı olanları kurtarmak<br />
onun görevi. O korkusuz,<br />
inanılmaz derecede güçlü<br />
bir kahraman ve evet, onun<br />
belden aşağısı felçli. Robert<br />
Meyer, Avrupa İç İşleri Bakanlığında<br />
“zihniyle çalışan”<br />
insanlardan biri. Bonn’da<br />
bulunan Acil Durum Teknik<br />
Servisinde acil durum robotlarından<br />
birini kontrol ediyor<br />
ve çalıştırıyor. Bunu sadece<br />
beynindeki düşüncelerin<br />
oluşturduğu küçük elektrik<br />
akımlarıyla başarıyor.<br />
2096 : Gaia 2.0 sonunda<br />
posthümanistlerin uzun<br />
zamandır hayalini kurdukları<br />
şeyi gerçekleştiriyor. Projeyi<br />
geliştirenler artık zihin yüklemesi<br />
yapabildiklerini açıklıyorlar.<br />
Yani insan beyninde<br />
bulunan bilgiyi simülasyonlarına<br />
aktarabliyorlar; tüm<br />
duygular ve anılar da dahil<br />
olmak üzere. Sonuçta ulaşılan<br />
karakter biyolojik vücudun<br />
boyun eğmek zorunda kaldığı<br />
kısıtlamalardan bağımsız<br />
olacak. Dolayısıyla ölümsüz<br />
ve bilgiyi “geleneksel” olarak<br />
tanımladığımız insandan<br />
katlarca hızlı olarak işleyebilecek<br />
kabiliyette olacak. İnsan<br />
ve makinenin birleşiminden<br />
meydana gelen süper akıllı<br />
bir yaratık ortaya çıkıyor.<br />
Yeni bir tür…<br />
kaynak : motherboard.vice.com
Plazma, kimya ve fizikte<br />
“iyonize olmuş gaz” anlamına<br />
gelmektedir. İyonize<br />
gaz için kullanılan plazma<br />
kelimesi 1920’li yıllardan beri<br />
fizik literatüründe yer etmeye<br />
başlamıştır. Kendine özgü<br />
niteliklere sahip olduğundan,<br />
plazma hali maddenin katı,<br />
sıvı ve gaz halinden ayrı olarak<br />
incelenir. Katı bir cisimde<br />
cismi oluşturan moleküllerin<br />
hareketi çok azdır, moleküllerin<br />
ortalama kinetik enerjisi<br />
herhangi bir yöntemle (örneğin<br />
ısıtarak) arttırıldığında<br />
cisim ilk önce sıvıya sonra da<br />
gaza dönüşür, ki gaz fazında<br />
elektronlar gayet hızlı hareket<br />
ederler. Eğer gaz halinden<br />
sonra da ısı verilmeye devam<br />
edilirse iyonlaşma başlayabilir,<br />
bir elektron çekirdek çekiminden<br />
kurtulur ve serbest<br />
bir elektron uzayı meydana<br />
getirerek maddeye yeni bir<br />
form kazandırır. Atomun bir<br />
elektronu eksik olacak ve net<br />
bir pozitif yüke sahip olacaktır.<br />
Yeterince ısıtılmış gaz<br />
içinde iyonlaşma defalarca<br />
tekrarlanır ve serbest elektron<br />
ve iyon bulutları oluşmaya<br />
başlar.<br />
PLAZMA<br />
Fakat bazı atomlar nötr kalmaya<br />
devam eder. Oluşan bu<br />
iyon, elektron ve nötr atom<br />
karışımı, plazma olarak adlandırılır.<br />
İyonize olma durumu, en az<br />
bir elektronun atom ya da<br />
molekülden ayrıldığı anlamına<br />
gelir. Serbest elektrik yükü<br />
sayesinde plazma yüksek bir<br />
elektrik iletkenliğine kavuşur<br />
ve elektromanyetik alanlardan<br />
kolaylıkla etkilenir.<br />
Atmosferin üstünde, manyetosferde,<br />
özellikle kutuplara<br />
yakın bölgelerde görülen<br />
auroralar, güneş rüzgarlarından<br />
kaynaklanan yüklü<br />
parçacıklarla çarpışan oksijen<br />
atomlarının iyonize olması ile<br />
oluşurlar ve enfes görüntüler<br />
verirler.<br />
Plazmanın Özellikleri<br />
* Plazma dış ortama karşı<br />
elektriksel olarak nötrdür.<br />
Yani plazma içerisindeki<br />
pozitif yüklerin (iyonların<br />
yükleri) sayısı, negatif yüklerin<br />
(elektronlar) sayısına<br />
eşittir.<br />
* Plazma içerisindeki ayrışma,<br />
iyonizasyon ve bu<br />
olayların tersi olan yeniden<br />
yapılanma olayları sürekli<br />
meydana gelir. Adı geçen<br />
bu olaylar kendi aralarında<br />
plazma içerisinde bir dinamik<br />
denge halinde bulunurlar.<br />
* Plazma iyi bir elektrik ve<br />
ısı iletkenidir. Plazma içerisindeki<br />
parçacıklar bir enerji<br />
taşıyıcısıdırlar. Dolayısıyla<br />
elektrik ve ısı enerjisini de<br />
iletirler (taşınırlar). Plazma<br />
içerisindeki hızlarının yüksek<br />
oluşu nedeniyle özellikle<br />
elektronlar elektrik ve ısı<br />
iletiminde esas rolü oynarlar.<br />
kaynak : www.msxlabs.org<br />
21
Hayatta, ana malzemesi<br />
günlük yaşantımızda<br />
kullandığımız ve çok<br />
kolay bulunabilen bir<br />
malzemeden yapılabilen<br />
bir madde düşünebilir<br />
misiniz?<br />
Ayrıca bu maddenin günümüzde<br />
ve hatta geleceğimizde<br />
en çok istenilen ve en çok<br />
kullanılacak olduğunu bir<br />
düşünebilir misiniz?<br />
Evet, bu madde Nobel Fizik<br />
Ödülü kazanmış bir bilimsel<br />
araştırmadan ortaya çıkmış<br />
ve 21. Yüzyılın mucize maddesi<br />
olan Grafen. Peki bu<br />
malzemeyi bu kadar mucizevi<br />
yapan ne mi?<br />
22<br />
GRAFEN<br />
Grafen karbon atomlarının bal<br />
peteği şeklinde dizilmiş olan ve<br />
doğada tek bir atom kalınlığına<br />
sahip iki boyutlu halde bulunan,<br />
mekanik, elektrik, termal ve optik<br />
özellikleri taşıyan bir malzemedir.<br />
İnsanları en çok şok eden kısmı<br />
asıl grafenin günlük hayatımızda<br />
kullandığı basit bir kurşun<br />
kalem ucundan ibaret olmasıdır.<br />
Grafit yani kurşun kalemimizin<br />
ucu, grafen tabakalarının üst üste<br />
binmesinden oluşmaktadır. Evet,<br />
günlük yaşantımızda kullandığımız<br />
kurşun kalemde bulunan<br />
grafen kim bilir gelecekte elektrik<br />
ve elektronik sanayisinde ayrıca<br />
bilim dünyasında en öne çıkan<br />
isim olacaktır. Grafen karbon<br />
atomlarından oluşan bir maddedir.<br />
Karbon atomların bir özelliği<br />
iki boyutlu altıgen bir dizgininin<br />
olmasıdır. Bu özelliğiyle beraber<br />
grafen doğadaki tek iki boyutlu<br />
maddeyi de oluşturmakta, böylece<br />
eşsiz ve benzersiz özellikler de<br />
kazandırmaktadır<br />
Grafenin olağanüstü özelliklerinden<br />
bir tanesi dijital teknolojide ve<br />
elektronik sanayide çok gelişmiş<br />
olmasıdır. Çünkü grafendeki bir<br />
atom kalınlığında karbon tabakalarında<br />
elektronlar özgürce ve<br />
sanki kütleleri yokmuşçasına seri<br />
bir şekilde hareket edebiliyorlar.<br />
Böylece dijital teknolojide en yeni<br />
madde olarak görünüyor. Eskiden<br />
dijital teknolojide muhteşem ve<br />
olağanüstü olarak görülen silikon<br />
silisyum artık grafen sayesinde<br />
bir arka bölümde görülmektedir.<br />
Silikon silisyum ve grafen karşılaştırıldığında<br />
elektronlar silikon<br />
silisyumda 100 kat daha yavaş<br />
hareket ettikleri görülmektedir.
İLGİNÇ BİLGİLER<br />
HAİN HUNI<br />
Fark ettiyseniz huni kullanarak bir şeyi doldururken zaman zaman su şişeye boşalmaz ve huninin tepesine<br />
kadar yükselir. Bu durumda huniyi biraz yukarı kaldırmak gerekebilir. Neden böyle yaptığımızı biliyor musunuz?<br />
Huniye boşaltılan su şişeye girdikçe şişenin içinde kaçacak yeri olmayan havayı sıkıştırmaya başlar. Şişenin<br />
içindeki hava basıncı huninin içindeki suyun akışını durdurur. Bu durumda huniyi biraz yukarı kaldırıp sıkışan<br />
havanın çıkmasına izin vermek gerekir. Böylece sıvı tekrar akmaya başlayacaktır.<br />
SUDAKI TAS<br />
Terazinin bir kefesine bir bardak su ve bir tas koyun. Diğerine ise karşı kefeyi dengeleyecek şekilde ağırlık<br />
koyun. Sonra bardaktaki suyun içine atin. Sizce denge bozulur mu?<br />
Denge bozulmaz. Taş suyun içinde dışarıda olduğundan daha hafif olacaktır. Çünkü su taşa yukarı doğru bir<br />
itme kuvveti uygular. Ayrıca taş kendi hacmi kadar suyu taşıracaktır. Bu durumda su bardağın dibine fazladan<br />
biraz daha kuvvet uygulayacaktır ki bu da tam olarak taşın kaybettiği ağırlık kadar olacaktır.<br />
FOTOĞRAF NASIL ÇEKİLİR<br />
Fotoğraf makinemize koyduğumuz filmler ışıktan etkilenir çekmek için düğmeye basınca objektifin içinden<br />
küçük bir pencere açılıp kapanır. Böylece; ışıkla birlikte çevrenin görüntüsü de filmin üzerine düşmüş olur.<br />
Işık ve gölgenin şiddetine göre filmin üzerine düşmüş olur. Işık ve gölgenin şiddetine göre filmin üzerinde lekeler<br />
oluşur. Makineden çıkarılan film banyo edilince bu lekeler daha da belirginleşir. Negatif olan bu görüntü<br />
önce pozitif hale getirilir sonra da fotoğraf kağıdı üzerine düşürülür.<br />
SU NEDEN SES ÇIKARIR?<br />
Bir ırmağın ya da bir bardaktan diğer bardağa boşalttığımız suyun sesini dinlediniz mi hiç? Su sesinin dinlendirici<br />
bir etkisi vardır üstelik. Bu hoş sesi hareket eden suyun içindeki hava kabarcıkları çıkarır. Tıpkı bir zilin<br />
sallanan tokmağı gibidir bu kabarcıklar. Sıkışıp sonra boşaltırlar havalarını. Bu hava kabarcıklarını bir bardaktan<br />
diğer bardağa boşalttığınız suyun içinde rahatlıkla görebilirsiniz.<br />
SESİN HIZI NEDİR?<br />
Sesin havada bir saniyedeki hızı 344 metre bir dakikadaki hızı 20.400 metre bir saatteki hızı 1.224 km’dir. Katı<br />
cisimler üzerinde ses hızı daha fazladır. Suda ses bir saniyede 1.461 metre ağaç üzerinde 2786 metre demirde<br />
5127 metre taşta ise 6000 metre hıza ulaşır. Sesten daha hızlı uçan uçakların sesini biz patlamalar şeklinde<br />
duyarız.<br />
GÖK NEDEN GÜRLER?<br />
Şimşek çakması sonucunda ortaya çıkan sıcaklık havayı ısıtır ve genişletir. Bu genleşme sonucunda birbirinden<br />
hızla uzaklaşan hava molekülleri gök gürültüsü dediğimiz o korkunç sesi çıkarırlar.<br />
23
ZEKA SORULARI<br />
* Işık 300.000 km/sn hızla yayıldığına göre karanlık hangi hızla çökmektedir?<br />
* Işık hızında giden bir arabada oturduğumuzu varsayarsak, farları (ışıkları) yakınca<br />
ne olur?<br />
* Dünya döndüğü halde neden bir helikopter havada sabit durduğunda aynı yerde<br />
olur?<br />
* Çelik sudan daha yoğundur. Bu gerçeğe rağmen çelik gemiler suda nasıl yüzer ?<br />
* Oda sıcaklığında bulunan civalı bir termometre hızlıca çok sıcak bir suya daldırılırsa<br />
civa seviyesi yükselmeden önce kısa bir süre alçalır. niçin ?<br />
* Bir kişi bottan rıhtıma atlamaktadır. malesef botunu rıhtıma bağlamayı unutmuştur.<br />
adam botundan rıhtıma doğru atlatınca bot rıhtımdan uzaklaşır. bu<br />
durumu açıklayınız.<br />
* Bir virajı dönen arabanın teğetsel ivmeye sahip olupda merkezcil ivmeye sahip<br />
olmaması mümkünmüdür ?<br />
* sürtünme kuvveti bir cismin kinetik enerjisini arttırabilir mi ?<br />
24
KARİKATÜRLER<br />
25
26
27
28
29
ekim 2018<br />
sayı : 1<br />
- Esra DURAR<br />
- Göktuğ UZUN<br />
- Ayşegül GÜNGÖR<br />
- Ayşegül GÜNGÖR<br />
- Göktuğ UZUN<br />
- Esra DURAR<br />
- Göktuğ UZUN<br />
Editörler<br />
İçerik<br />
Tasarım<br />
30