<strong>KIVILCIM</strong> HAYDİÇOCUKLAR OYUNA OYUN VE EĞİTİM HAZIRLAYAN Hakan ERTAŞ "Çocukların oyunu oyun değil, onların en ciddi uğraşıdır." Montaigne Haydi, gelin güzel bir oyun oynayalım. Oyunumuz çok basit. Ben yazımızın başında size bir soru soracağım ve sonunda cevabı bulduracağım. Bir kuralımız var bu oyunda. Sadece çocuklar ve çocuk kalabilenler cevaplayacak bu soruyu. Nedir sizce oyun? Boş zamanlarımızı geçirmek için uydurulmuş eğlenceli etkinlikler mi? Yada hep yenen ve yenilen tarafın olduğu bir çekişme mi? Çoğu yetişkine göre eğlenceden öte bir şey olmayan oyun, çocuk için de eğlenceli bir şey olmakla beraber sadece eğlenceden ibaret değildir. Oyun, çocuk için gözlemlediği davranışları, deneyerek kazandığı, becerileri egzersiz yaptığı, öğrenme deneyimlerini geliştirdiği ve büyüdüğünde sürdüreceği rolleri öğrendiği bir yaşam alıştırmasıdır. Eğitim çocuklara istenen davranışları kazandırma, dolayısıyla çocuğu karmaşık yaşama hazırlama süreci olduğundan oyun; çocuğun eğitimi ve mutluluğu için her zaman en doğal, en kolay, en çabuk deneyim kazanma ve öğrenme aracı olmuştur. Çocuklar, yürümeye başladıktan sonra sürekli hareket eden etkin varlıklardır. Çocuk hareket ederek büyür ve bu yüzden bedensel hareketlere de besin kadar ihtiyaç duyar. Kendisini yemek için çağıran annesine “Daha oyunum bitmedi ki!” diyerek, aslında oyunun kendisi için besin gibi bir ihtiyaç olduğunu anlatmaya çalışır. Koşarken, tırmanırken, zıplarken, atlarken yeni beceriler edinen çocuklar; oyun sırasında kollarını, bacaklarını, parmaklarını ve bedenin diğer kısımlarını koordineli bir biçimde kullanarak motor becerilerini geliştirirler. Çocuklar oyun oynarken kendilerini ve çevrelerini keşfederler. En iyi ve kalıcı öğrenme yöntemi olan keşfetme ile yeni şeyler öğrenir ve öğrendiklerini pekiştirirler. Keşif yaptıklarında yaratıcılıkları ve hayal güçleri artarken problem çözme yetenekleri de gelişir. Çocuk oynadıkça eğitimde önemli bir yeri olan algısal gelişimi için duyuları gelişir ve yetenekleri serpilir. Dikkat ve hafıza becerileri artar. Oyun aynı zamanda çocuk için bir çeşit rahatlama aracıdır. Yetişkinlerle ve diğer çocuklarla iletişiminde anlatamadığı, etkilendiği olay ve duygularını oyununa katar. Günümüzde kabul edildiği üzere, çocukluğunda yeterince oyun oynamayan çocuklar gelecekteki yaşamlarında en çok uyum sıkıntısı çeken bireylerdir. Bu nedenle tüm eğitimciler şu noktada birleşmektedirler; evde veya okulda çocuğun oyununu engellemek, hareket etmesi için uygun ortam yaratmamak, ona yapılabilecek en büyük kötülüktür ve bu durum çocuğun öğrenmesinin önüne bir duvar örer. Bu yüzden, her çocuğun oyun hakkını korumak için Çocuk Hakları Bildirgesi’nin 31’inci maddesinin 1’inci bendi şöyle der: “Taraf devletler çocuğun dinlenme, boş zaman değerlendirme, oynama ve yaşına uygun eğlence etkinliklerinde bulunma, kültürel ve sanatsal yaşama serbestçe katılma hakkını tanırlar.” Geleceğin en mükemmel mühendisleri, doktorları, öğretmen veya bilim insanları daha çocukken oyunlarıyla belli eder kendilerini. Şimdi gelelim cevabımıza: Bütün bir yaşamdır aslında oyun. Önümüzdeki yıllara, yaşantılara meydan okuyacak becerileri kazandığımız, yetenek ve kişiliğimizin farkına vararak geleceğimizi inşa edebileceğimiz etkinliklerdir. Ünlü bir edebiyatçının sözü ile bitirelim bizde oyunumuzu; “Çocukların oyunu oyun değil, onların en ciddi uğraşıdır.” Montaigne Öz güven duygusunun gelişmesini, Bilişsel, dil, motor ve sosyal açıdan gelişmesini, Kendini başkasının yerine koyarak çok yönlü düşünebilmesini, İşbirliği, dayanışma ve paylaşma duygusunun gelişmesini, Kendini ifade edebilmesini, Öğrendiği şeylerin kalıcılığını, Değişik yaşantıları tanımasını, Eğitim ve öğretimde aktif rol almasını, Rahatlamasını ( oyun ve değişiklik ihtiyacını gidermesi), Kendini ve vücudunu tanımasını, nerede ve nasıl kullanılabileceğini, Yaratıcı olmasını, Yaşamı çok yönlü algılamasını Araştırma istek ve duygusunun gelişmesini, Farklı görüş açılarına sahip olmasını, eleştirmeyi, tartışmayı öğrenmesini sağlar.
25