Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
Karmaşanın içinden...<br />
n Hiç bir Ekim ayı bu kadar sıkıntılı<br />
geçmemişti. Antalya’da sansür<br />
tartışmaları kamuoyunun topyekün<br />
çabasıyla mutlu sonlandı. Sansüre<br />
uğratılmak istenen belgesel festivale<br />
kabul edildi ve problem bitti.<br />
Artık Antalya’da filmleri konuşmanın<br />
sırası geldi. Bütün bu karmaşanın<br />
dışına çıktığımızda ise sinema sezonu<br />
son sürat devam ediyor. Bahara<br />
Yolculuk filminin başrol oyuncusu<br />
Aslıhan Güner konuştuğumuz<br />
ilk isim oldu. Hemen ardından Biz<br />
Babasız Büyüdük filminin yönetmeni<br />
Ahmet Çadırcı dergimize<br />
konuştu. Geçen ayın önemli filmlerinden<br />
Kanunsuzların iki başrol<br />
oyuncusu Bülent Ünal ve Orhan<br />
Eşkin filmlerinin uyuşturucu karşıtı<br />
yönüne dikkat çektiler. Yazarlarımız<br />
ise bu ayın gündem yaratan filmlerinden<br />
yola çıkarak önemli dosyalar<br />
yazdılar. Didem Peker Başaran<br />
Semih Kaplanoğlu’nu ve sinemasını<br />
bizim için yazdı. Utku Ögetürk Film<br />
Ekimi’nden bir seçki yaptı. Murat<br />
Kızılca Rec serisini odağına aldı.<br />
Masis Üşenmez The Giver filminden<br />
yola çıkarak ütopik filmleri size yazdı.<br />
Melis Zararsız sinemada kadına<br />
şiddeti konu edindi. Halil İbrahim<br />
Sağlam Gone Girl filminden yola<br />
çıkarak David Fincher filmlerini sizin<br />
için derledi. Johny Depp’in başrolünü<br />
oynadığı Transcendence filmi Egemen<br />
Tokatlıoğlu’nun elinde teknoloji başa<br />
belamıdır sorusunun cevabını arayan<br />
bir dosyaya dönüştü. Başak Bıçak ise<br />
Denzel Washington’un The Equalizer<br />
filmiyle haşır neşir oldu. Murat Tolga<br />
Şen Antalya’da yaşananları ve sinema<br />
dünyasının çıkmazlarını kendi üslubuyla<br />
sizlere aktardı. Banu Bozdemir<br />
Adana’da kaldı ve orada neler oldu<br />
neler bitti bir toplama yaptı. Fırat Sayıcı<br />
Uzunun Kısası köşesinde Cibik’in<br />
yönetmeni Turgay Kural ile tatmin edici<br />
bir röportaj yaptı. CineDizi köşemiz ise<br />
dopdolu. Nergiz Karadaş Kiraz Mevsimi<br />
dizisininin kritiğini yaparken Ah Neriman<br />
dizisinin başarılı oyuncusu Ahmet<br />
Rıfat Şungar’a teybini uzattı. Yazarımız<br />
Gizem Merve Kaboğlu Benim Adım Gültepe<br />
dizisindeki tokat olayını sayfasına<br />
taşıdı. Şenay Tanrıvermiş yabancı dizi<br />
Orange is The New Black’in kritiğini<br />
yaptı. Daha bitmedi. Portreler, Pek<br />
Yakında, kritikler, vizyon filmleri ve<br />
daha neler neler sizi bekler...<br />
Yayın Sahibi<br />
Genel Yayın Yönetmeni<br />
Serdar Akbıyık<br />
Yazı İşleri Müdürü<br />
Banu Bozdemir<br />
Alper Turgut<br />
Masis Üşenmez<br />
Egemen Tokatlıoğlu<br />
Deniz Uğur<br />
Didem Peker Başaran<br />
Nergiz Karadaş<br />
YAZARLAR<br />
Fırat Sayıcı<br />
Melis Zararsız<br />
Murat Kızılca<br />
Utku Ögetürk<br />
Halil İbrahim Sağlam<br />
Şenay Tanrıvermiş<br />
Gizem Merve Kaboğlu
Konu: Film, Kip S. Thorne’nun<br />
evrende ‘Solucan Delikleri’nin gerçekten<br />
var olduğu ve bu sayede zamanda<br />
yolculuğun mümkün olabileceği teorisinden<br />
ilham alınarak yaratılmıştır.<br />
Filmin hikayesi bir grup cesur kaşifin<br />
bu deliklerden birine gitmeye karar<br />
vermesi sonrasında gelişiyor. Bu<br />
bilinmeyen boyuta yapacakları yolculukta,<br />
birlikte kalabilmek için verdikleri<br />
mücadele her birini ayrı zorluklarla<br />
karşılaştırıyor.<br />
Yönetmen: Christopher Nolan<br />
Senaryo: Christopher Nolan<br />
Oyuncular: Anne Hathaway, Matt<br />
Damon, Michael Caine, Matthew<br />
McConaughey, Wes Bentley
Yönetmen: Miguel Arteta<br />
Senaryo: Miguel Arteta<br />
Oyuncular: Steve Carell, Jennifer<br />
Garner, Ed Oxenbould<br />
Konu: Alexander saçında<br />
bir sakızla uyanır ve gün<br />
boyunca başına gelen her<br />
şey daha da kötüye gidecektir…<br />
Yönetmenliğini Miguel<br />
Arteta’nın üstlendiği filmin<br />
senaryosunu Judith Viorst’un<br />
kitabından uyarlayanlar ise Lisa<br />
Cholodenko ve Rob Lieber.<br />
Bol kahkaha içeren aile komedisinin<br />
kadorsunda ise Jennifer<br />
Garner, Steve Carell ve Bella<br />
Thorne başrolleri çekiyor.<br />
Yönetmen:<br />
Barry Levinson<br />
Senaryo: Barry Levinson<br />
Oyuncular: Al Pacino, Greta Gerwig,<br />
Kyra Sedgwick<br />
Konu: Simon Axler, 60’lı<br />
yaşlarda bir anda oyunculuk<br />
yeteneğini kaybeden bir aktördür.<br />
Washington’da bir tiyatroda<br />
sergilenen Macbeth oyununda<br />
rol almış ve sonrasında olumsuz<br />
eleştirilerin hedef noktası<br />
olmuştur. Bu durum Axler’ı derin<br />
bir depresyona sürükler,<br />
oyunculuğu bırakmayı düşünme<br />
noktasına kadar götürür. Eşinden<br />
ayrıldıktan sonra bir psikiyatri<br />
servisine gider ve burada hayatını<br />
değiştirecek Sybil ile tanışır.
Yönetmen: Michael R. Roskam<br />
Senaryo: Michael R. Roskam<br />
Oyuncular: Tom Hardy, Noomi Rapace, James<br />
Gandolfini<br />
Konu: Genç yönetmen Michael R. Roskam’ın<br />
kamera arkasına geçtiği film, yeraltı dünyasının<br />
kasvetli renklerini izleyiciye solutmayı<br />
hedefleyen incelikli bir suç dramasına ev<br />
sahipliği yapıyor. Bob ve Marv ikilisinin, kayıp<br />
para peşinde sürüklenip gittikleri ve stilize bir<br />
ganster filmi olarak tanımlanan The Drop, kelimenin<br />
tam anlamıyla yer altı dünyasına post<br />
modern bir soluk ve farklı bir grafik yaklaşım<br />
getiriyor.
Yönetmen: Bobby Farrelly<br />
Senaryo: Bobby Farrelly<br />
Oyuncular: Jim Carrey, Jennifer<br />
Lawrence, Jeff Daniels,<br />
Laurie Holden, Rachel Melvin<br />
Yönetmen: Reinhard Klooss<br />
Senaryo: Reinhard Klooss<br />
Oyuncular: Kellan Lutz, Anton Zetterholm,<br />
Spencer Locke<br />
Konu: Salak ile Avanak Harry ve Llod’un son<br />
derece garip maceralarını sunuyordu. Filmin,<br />
Jim Carrey’in varlığı ile yarattığı ilgi, yapımcıları<br />
harekete geçirdi ve evrim başladı. Dumb and<br />
Dumberer’da ikilinin evrimine tanıklık ediyoruz.1986<br />
yılındayız. Harry ve Lloyd aynı okulun<br />
öğrencileridir. Ve nihayet tanışırlar. Tanışmaları<br />
ateşle barutun birbirini bulmaları gibi olacaktır!..<br />
Konu: Asıl adı John Clayton olan Tarzan trajik<br />
bir olay sonrasında kendini uçsuz bucaksız<br />
bir ormanda bulur. Bir maymun sürüsü<br />
tarafından kendi yöntemlerince beslenen ve<br />
yetiştirilen Tarzan, uzun yıllar boyunca insan<br />
ırkıyla hiçbir iletişimi olmadan büyür. Genç<br />
bir adam olduğunda ise yaşadığı ormanda<br />
hayatında gördüğü en güzel şey olan Jane<br />
Porter ile karşılaşır.
Yönetmen: Scott Frank<br />
Senaryo: Scott Frank<br />
Oyuncular: Liam Neeson,<br />
Dan Stevens, Boyd Holbrook<br />
Konu: Eskiden NYPD’de<br />
bir detektif olan Matt<br />
Scudder (Liam Neeson)<br />
şimdi pişmanlıklarla<br />
dolu alkolik bir hayat<br />
yaşamaktadır ve telafi<br />
etmesi gereken birçok<br />
şey vardır. Şehrin en<br />
korkunç uyuşturucu<br />
suçlularını hedef alan<br />
bir seri kaçırılma olayı<br />
cinayetlerle sonlanmaya<br />
başlayınca, bu çevrenin<br />
acımasız lideri Scudder’ı<br />
sanıkları bulmak ve onlara<br />
kanlı bir adalet sunmak<br />
için ikna eder.<br />
Yönetmen: Liv Ullmann<br />
Senaryo: Liv Ullmann<br />
Oyuncular: Jessica Chastain, Colin<br />
Farrell, Samantha Morton<br />
Konu: İsveçli asil bir aileye<br />
mensup olan Julie, önemli bir<br />
gecede, ait olduğu sınıfın rutin<br />
ve geleneklerinden fazlasıyla<br />
sıkılarak hizmetçilerin verdiği<br />
partiye konuk olur. Genç kadın<br />
burada hizmetçilerden biri olan<br />
John’dan etkilenir. İkisi arasında<br />
başlayan aşk, tüm düzeni altüst<br />
edecek; ikisi için de trajik anların<br />
yaşanmasına neden olacaktır.
n Yıllar önce Nesimi Yetik’in zeka ve mizah dolu<br />
kısa filmi “Annem Sinema Öğreniyor”u izlemiştim.<br />
Fırsat bulursanız mutlaka izleyin diyebileceğim,<br />
kısa film dünyamızın önemli örneklerinden<br />
biri. Yetik’in uzun metraj çektiğini duyduğumda<br />
heyecanlanmış ve “Toz Ruhu”nu sabırla beklemeye<br />
koyulmuştum. Altın Koza’da izleme fırsatı<br />
bulduğumda film beni biraz Araf’ta bıraktı.<br />
Filmin kısaca konusu şöyle… Metin İstanbul’da<br />
yaşayan bir erkek gündelikçidir. Kendi halinde,<br />
mutlu bir dünyası vardır. Arabesk müzik tutkunudur,<br />
şarkılar besteler. Metin’in küçük dünyası ilk<br />
olarak İstanbul’a asker olarak gelen yeğeni Ümit’in<br />
ziyaretiyle değişir. Ama dünyasının asıl sarsılışı<br />
müşterisi Suzan Hanım’ın evinde birlikte çalıştıkları<br />
Neslihan’ın evine gelmesiyle olur. En nihayetinde<br />
Metin’in hayatına giren iki kişi de kendi yollarına<br />
doğru giderler. Metin yine küçük dünyasında,<br />
yalnızlığıyla baş başa kalır.<br />
Son dönem bağımsız sinemamızın en iyi<br />
oyuncularından biri kuşkusuz ki, Tansu Biçer. Onu<br />
izlemek, dokunduğu karakterleri gerçek kıldığına<br />
şahit olmak inanılmaz bir keyif. “Küf”, “Yük”,<br />
“Neden Tarkovski Olamıyorum?”, “Yozgat Blues” ve<br />
“Beş Şehir” filmlerindeki doyurucu oyunculuklarıyla<br />
artık tescilli bir ‘gerçek’ oyuncu Biçer. “Toz<br />
Ruhu”nda da Metin karakterinin tüm inceliklerini<br />
seyirciye geçiren Biçer, Koza’da aldığı ödülü sonuna<br />
dek hak etti kanımca. Biçer’e eşlik eden<br />
iki oyuncuyu da anmadan geçmemeli. Metin’in<br />
yeğenini canlandıran Aytaç Uşun ve Metin’in<br />
hayatına çok kısa bir süreliğine giren manikürcüyü<br />
canlandıran Selin Yeninci yalın oyunculuklarıyla<br />
tebriki hak ediyorlar.<br />
Sorunlar hikayede, hikayenin gidişatında boy<br />
gösteriyor. Söz konusu üç muhteşem karakteri<br />
gereksiz uzatılmış bazı sahnelerle, yürümeyen<br />
bazı diyaloglarla maalesef ki öldürmüş Yetik. Giriş<br />
bölümünün muazzamlığı ve dengesi, filmin yarısından<br />
itibaren yalpalamaya başlıyor. Filmde çok büyük bir<br />
çatışma olmaması da cabası. Ayrıca keşke ‘arabesk’<br />
kavramı bir motif olmaktan öteye geçebilseydi. Metin’in<br />
arabeske olan tutkusu neden havada kalıyor? Metin’in<br />
yalnızlıkla çok büyük bir derdi gözükmüyorken, neden<br />
şöhret olmakla olmamak arasında gidip geliyor?<br />
Senaryo, neden tatmin edemiyor bizleri? Bunların<br />
cevabını duymak istiyor/isteyecek seyirci…<br />
Festival odaklı çekildiği her halinden belli<br />
olan bu proje, yurt içi ve dışı birçok festivalden ödüllerle<br />
dönecek elbet. Son yılların en zeki/yaratıcı film<br />
afişlerinden birine de sahip olmasıyla dikkatleri çekecek<br />
olan “Toz Ruhu” umarım dilediği etkiyi yaratır ve<br />
Yetik’in bundan sonraki filmlerine de ön ayak olur. Ki,<br />
onda yaratıcı bir yönetmen gözü olduğunu ve yeni soluk<br />
olarak iyi bir alternatif oluşturduğunu son söz olarak<br />
söylemem gerek!
n Cem Yılmaz’ın yeni projesi “Pek Yakında”, Gora,<br />
Arog, Yahşi Batı, absürt güldürü hattını takip eden<br />
bir film değil, iyi ki de değil, kendi adıma, sinema<br />
duygusu daha yoğun hissedilen, komedinin yanı<br />
sıra dramatik altyapısı da bulunan Her Şey Çok Güzel<br />
Olacak ve Hokkabaz’ı daha çok sevmiş ve bu istikametteki<br />
yapıtlara, memleket sinemasının ihtiyacı<br />
olduğunu söylemiştim. Peki, ülke sinemasının, buna<br />
neden ihtiyacı var? Çünkü sinemamızın 100 yaşına<br />
girmesini kutlarken, bu büyük sevdaya, geçmişin<br />
hatırlanmasına, aptal kutusu televizyon karşısında,<br />
beyazperde de var ulan katkısına,<br />
gerek var arkadaş, harbiden gerek<br />
var. Festivaller, türlü türlü etkinlikler,<br />
bir asırlık listeler, çeşitli paneller…<br />
Yani bir şeyler, elbette yapılıyor, lakin<br />
bir asrın bırakın yoğun coşkusunu,<br />
herhangi bir duygu zerresini dahi,<br />
hissedemiyorsak, bu filmi önemli,<br />
değerli ve ötesinde zorunlu bulurum,<br />
umarım anlatabildim meramımı… Hah! Filmin<br />
eksikleri, kusurları, aksayan yanları yok mu, ohhooo<br />
tonla, Cennet Sineması (Cinema Paradiso) ayarında<br />
filmler çekene dek, ben talep edeceğim, üstüne<br />
yazıp, çizeceğim. Mesaj alınmıştır sanırım.<br />
Az sonraaaaaa, nasıl haberler için dikkatimizi çekiyorsa,<br />
Pek Yakında da sinemaseverlerin heyecanını<br />
yükselten bir hitabet ve üstelik bekleyişin, artık<br />
sona ereceğinin müjdecisi… Hele dublaja yatkın<br />
davudi bir ses ve yanına da temposu yüksek güzel<br />
bir müzik varsa, oh mis… Bu film, sinemayı gerçekten<br />
seven bir adamın çekeceği bir film, Yeşilçam’a,<br />
erotik zamanlara, efektsiz vakitlere, unutulmaz<br />
aktörlere göndermeleri var, her şeyden önce…<br />
Sonra kült yabancı filmlerin unutulmaz sahnelerini<br />
de ıskalamamış, öyküsüne onları da katmış.<br />
Şimdi filmin korsanı olmaz, filmi yeniden çektik mi<br />
ki, korsan diyoruz, elbette hayır! İllegal yollardan<br />
çoğaltılmış, indirilmiş, basılmış, dağıtılmış yapıtlar<br />
bunlar, özetle kaçak film, bunun adı. Dağıtıcılara<br />
korsan diyebiliriz, o ayrı. İşte bu korsanlar, bize Kore<br />
sinemasını sevdirmişler. Yalan mı? Değil! Uzakdoğu<br />
sinemasına bayılıyorum, sinemaya gelmiyor, TV’de<br />
gösterilmiyor, orijinal DVD’si de yok, çünkü ucuz<br />
yapıtlar, aksiyonlar, korku, gerilim vesaireyle dolmuş<br />
dükkanlar, ne yapalım, bu güzelliklerden geri mi<br />
kalalım, dadanıyoruz haliyle… Konu anlaşılmıştır;<br />
bir film korsanının, sinema yolculuğu… Öte yandan<br />
Cem, arada eleştirmenliğe de soyunmuş, bizim kendi<br />
aramızda geyiğini yaptığımız şeyleri, beyazperdeye<br />
taşımış, Cihangir’den, meşhurlara, sanat filmlerinden,<br />
entelektüel tayfaya, hepsiyle, üstelik kendisiyle de<br />
dalgasını geçmesini bilmiş. Daha ne olsun?<br />
Oyunculuklara gelirsek, kimisi iyi, kimisi kötü, kimisi<br />
de resmen döktürüyordu, eskimiş kadroyu geçelim,<br />
onlar birbirlerine iyi uyum sağlamış ve resmen tek<br />
beden olmuşlar. Çağlar Çorumlu, Cengiz<br />
Bozkurt ve Zerrin Tekindor, üçünü<br />
direkt ayırıyorum, sabaha kadar gelsinler<br />
evde takılsınlar, gözümü kırpmadan<br />
izlemezsem namerdim. Arada beliren<br />
ünlüler, sanat filmlerinin gediklisi Tansu<br />
Biçer, ince düşünülmüş işlerdi, gülümsetti.<br />
Filmin en temel sorunu süresi, filmine<br />
biraz kıysa, aile meselesi sahnelerini biraz kıssa,<br />
gereksiz bir, iki yeri atsa, tadından yenmezdi. Hem<br />
duygusal olacak, hem de kahkaha atılacak, ikisinin<br />
geçişlerini bırak, birlikte peliküle sığışmaları bile zor<br />
mevzudur, hiç değilse denemiş, cesaret, iyi bir şeydir.<br />
Reklam ve ürün yerleştirme mevzusunun abartılması<br />
hususuna takılmadım, affedersiniz, benim kadar çok<br />
yabancı film seyretseniz, kafanız AVM gibi olur, misal<br />
beni, Danimarka’daki bir markete ışınlasanız, yeminle<br />
yabancılık çekmem, o denli… Pek Yakında’nın sonunda<br />
gösterilen, hani filmde çekildiğini gördüğümüz<br />
Şahikalar: Kötülüğün Sonu adlı yapıtın fragmanı ise,<br />
harbi harbi ne güzeldi. Bence Cem, oradan yürüsün,<br />
gayet keyifli ve zevkli bir iş çıkabilir, nihayetinde…<br />
Not: Cem Yılmaz, benim için filmi, Alper’in<br />
beğenmesi önemli niye dedi, inanın bilmiyorum,<br />
yıllar önce Arog’un setine gitmiştim, o kadar… Yani<br />
tanışmıyoruz. Belki de benimle arkadaş olmak ve çay<br />
ısmarlamak istiyordur, ama çekiniyordur, kim bilir?
n Bilimkurgu benim en sevdiğim tür. Herşeyden<br />
önce yaratıcılığı sınırlamayan hatta tam tersi özendiren<br />
bir tarafı var. İnsana ve topluma dair ilerisi<br />
için öngörüde bulunmak için bu yapıdan daha iyisi<br />
var mı? Son dönemde birçok korku filmi seyretsek<br />
de aksiyonla boğulmamış ve sadece görselliğe<br />
dayanmayan yapım çok az. Bu hafta iki tane bilimkurgu<br />
vizyona giriyor. Bir tanesi yazımıza konu<br />
ettiğimiz Seçilmiş diğeri ise Evrim. Çok şanslıyız<br />
ki bu iki film değerli ile safsatayı bize örnekleyebiliyor.<br />
Evrim ünlü oyuncuların ismine dayanmış,<br />
popüler bir yapım. Bir roman uyarlaması. Her ne<br />
kadar ergen romanı olsa da yurt dışında 10 milyon<br />
satmış ve değer verilen bir roman. Büyük savaştan<br />
sonra toplum aynı acıları yaşamamak için kendini<br />
yeniden dizayn etmiş ama bu yeni modelde insani<br />
duygular her anlamda traşlanmış. Mesela dokunmak<br />
yok, duygusal ilişkiler yasaklanmış. Hatta<br />
toplumun en küçük yapısı aile bile romantizmden<br />
uzak bir düzenlemeyle oluşturuluyor. Aileler kendileri<br />
çocuk doğuramıyor. Anne olarak seçilen<br />
kadınlar çocuk doğuruyor ve yeni doğan bebekler<br />
ailelere veriliyor. Onlar da ergenliğe geldiklerinde<br />
toplumun hangi sınıfında yer alacaklarsa o sınıfla<br />
beraber yaşamaya başlıyorlar. Herkes aynı tipte<br />
evlerde yaşıyor. Bütün vatandaşlara her sabah<br />
evlerinden çıkmadan önce bir ilaç enjekte ediliyor.<br />
Bu ilaç sayesinde insanlar duygusal tepkimelerden<br />
uzak tutuluyor. Hatta durum öyle kanıksanmış ki<br />
insanlar dünyayı siyah beyaz görüyorlar. Jonas<br />
arkadaşlarıyla ergenliğe ulaşmış bir genç. Fakat<br />
diğer arkadaşlarından biraz daha farklı. Sonunda<br />
yılın en önemli günü geliyor. Bütün gençler ailelerinden<br />
ayrılıp hayat boyunca sahip olacakları<br />
kariyer seçimi gününün heyecanını yaşıyorlar.<br />
İhtiyarlar heyeti bütün çocukların gelişimlerine göre<br />
herkesi sınıflandırıyor. Kimi bahçıvan oluyor, kimi<br />
güvenlik görevlisi, bazıları ise anne olmakla görevlendiriliyorlar.<br />
Jonas’ın sırası geldiğinde o atlanıyor.<br />
Bütün gençlerin görevi söylendikten sonra Meryl<br />
Streep’in canlandırdığı Şef Elder Jonas’ı anı biriktiren<br />
olarak seçiyor. Çok önemli olan bu görev Jonas’ın<br />
omuzlarına hiç beklemediği sorumluluklar yüklüyor.<br />
Jeff Bridges’ın canlandırdığı usta anı biriktiriciden<br />
insanlık tarihinin geçmişini öğrenmeye başlıyor.<br />
Şiddetten ve insanlığın gerçeklerinden uzaklaşmış<br />
bir sistemin içinden gerçeklerle yüz yüze geliyor.<br />
Savaşın acısını insanın güvenilmezliğini dinliyor.<br />
Sonra anlıyor ki aslında huzur için huzursuzluğu,<br />
güven için güvensizliği bilmek gerekiyor. Sistemin<br />
insanları sakatladığını, kişisel özgürlüklerin, farklılığın<br />
yok edildiğini görüyor. Birilerinin isteği doğrultusunda<br />
tüketilen hayatların boşluğunu gözlemliyor. Ve tabii<br />
isyan geliyor. Filmin bireyselliğe verdiği önemi değerli<br />
buluyorum. Fakat ütopik dünyanın Soğuk Savaş<br />
döneminde üretilen bilimkurgulara benzerliği biraz da<br />
canımı sıkmıyor değil. 1960-70’lerde komünizme gönderme<br />
yapan filmlerden bir esinti var bu ütopik dünyada.<br />
Bireysellik çok önemli, farklılıkları kabul etmek,<br />
kendi yaratıcılığını beslemek ve üretmek hayatın<br />
belki de sırrı. Ama bu bireyselliği kapitalizmin enerjisi<br />
olarak kullanıp başka sistemleri kötülemek beni bozar.<br />
Sanki eli ayağı bağlanmış bir adamı tekmeliyorlar<br />
gibi hissediyorum. Üstelik iktidar her yerde aynı.<br />
O ütopik dünyada da Şef Elder aslında faşizan bir<br />
karakter, dünya yok olmadan önceki iktidarlarda. Yani<br />
hangi sistemde yaşarsan yaşa iktidar olmak insanı<br />
bozuyor. Zaten insan insanın kurdu değil midir? Bütün<br />
kötülükleri biz birbirimize yapmıyor muyuz? Sistemleri<br />
bırakalım. Bütün kontrolü hümanizme terkedelim. Bu<br />
da benim kurgum olsun.
n Biz Babasız Büyüdük Ahmet Çadırcı’nın<br />
ikinci uzun metrajlı filmi. Yıllar önce Renkli<br />
Türkçe’yi çeken Çadırcı birtakım teknik yetersizliklerden<br />
dolayı film çekmeye ara vermişti<br />
ya da çekememişti demek daha doğru olur.<br />
Bu filmini de zorlu şartlarda çektiğini biliyorum,<br />
Kültür Bakanlığı’ndan destek alan film Setem<br />
Akademi’nin vizyona giremeyen filmlere destek<br />
projesi kapsamında izleyiciyle buluşacak. Aynı<br />
zamanda Cinemajestik’te de vizyonda.<br />
Biz Babasız Büyüdük çoğunluğu çocuk oyuncularla<br />
kotarılmaya çalışılmış bir büyüme hikayesi<br />
diyebiliriz. Kırgız yazar Aşım Cakıpbekov’un<br />
öykülerinden derlenerek yazılan filmin<br />
handikaplarından biri çocukluk hallerine ilişkin<br />
detaylarda fazlaca takılması diyebiliriz. Alim ve<br />
sınıfa yeni gelen Selma arasında oluşan aşk<br />
hali, aslında çocuk ve sonrasında da kadın<br />
dünyasının ayrıntıları konusunda birşeyler<br />
söyler gibi. Alim’in asker olan ve bir türlü gelmeyen<br />
babası onu içine kapanık bir çocuk<br />
yapmıştır. Selma’nın rahat tavırları Alim’in boşta<br />
kalan duyguları için iyi bir yer doldurma gibi<br />
gözükse de Alim’in fazlaca utangaç olması ve<br />
Selma’nın bu tavrı kullanmaya yönelik tavırları<br />
içindeki boşluğu doldurmanın pek de mümkün<br />
olamayacağını gösterir.<br />
Film ikinci kısmında Alim ve Selma’nın büyüklük<br />
hallerinde hala çocukluk masumiyetini arıyor<br />
ama bunu kahramanlarından Selma’nın büyümeye<br />
ilişkin sözleriyle bozuyor. Oysa Alim belki de<br />
yıllarca Selma’nın boşluğuyla öylece kalmıştır<br />
ortada. Onu tekrar gördüğünde her şeye tekrar<br />
çocukluğa ilişkin detaylarla bakmak ister ama<br />
işler öyle gitmez. Yani çocukluğundaki her türlü<br />
boşluk büyüdüğünde de oradadır.<br />
Film şöyle genel olarak bakınca iki sorunu<br />
akla getiriyor. Bir çocuk oyuncu yönetmenin<br />
zorluğunu ve sinemada ayrı ve özel bir uğraş<br />
gerektirdiğini. Filmin uzun süren birinci kısmı<br />
çocuk dünyasının masumiyetle birleşen acımasızlığını iyi<br />
bir şekilde kuşanıyor ama fazlaca da uzuyor diyebiliriz.<br />
Yani Alim ve Selma arasındaki durum pek inişe çıkışa<br />
saplanmadan stabil bir biçimde akıyor. Bu da filmde<br />
oluşması muhtemel gerilimi yaratamıyor. Ancak hikaye<br />
ikinci yani karakterler büyüme haline geçince rahatlıyor.<br />
Ama taşra sinemasına ilişkin detayları başarıyla<br />
yerleştirdiğini söylemek mümkün. Tekrarlar, ertesi güne<br />
netleşmeden taşınan durum ve duygular, yavaşlık ve<br />
güzel açılar. Bunlar taşra sinemasına ilişkin detaylara<br />
oturuyor. Ama kendi imkanlarıyla çekilen, herhangi bir<br />
grubun desteğini almadan kendi yağıyla kavrulan bir film<br />
olduğu için festivallarde ön jürilerde takılıyor, vizyona<br />
giremiyor. Oysa ‘festival filmi’ mantığına cuk diye oturuyor.<br />
Uğraşılmış açılar ve başarılı görüntü yönetimiyle<br />
birçok açıdan sorunsuz görünüyor.<br />
Biz Babasız Büyüdük biraz çocuk oyuncu yönetmenin<br />
zafiyetiyle tekrarlara düşen, ‘baba’ mevzusuna çok da<br />
açıklık getiremeyen bir büyüme hikayesi. Ahmet Çadırcı<br />
13 yıl sonra çektiği sinema filmiyle (arada belgeseller de<br />
çekti) taşra sinemasını selamlıyor, tamamına eremeyen<br />
duygulardan yola çıkıyor. Daha fazla film çekerek üzerindeki<br />
kırgınlığı atacağını düşünüyorum Çadırcı’nın...
n Birileri polemiğe girip benim için<br />
“mesleki konumu tartışmalı” diyor ama<br />
yazmaya devam ediyorum, başka işim<br />
yok çünkü… Onunla da çarpışmıyorum,<br />
mesele üstüne toprak atılamayacak kadar<br />
önemli…<br />
Öncelikle, bu film festivali enflasyonuna<br />
artık siz de şaşırıyorsunuz sanırım. Eskinin<br />
kabak-kiraz-armut festivallerinin<br />
yerini “film festivalleri” aldı. Parası olan<br />
valilik-belediye uluslararası, parası olmayan<br />
üniversiteler-sinema kulüpleri vs. gibi<br />
kurumlar da kısa film festivalleri düzenliyor.<br />
Kiminde salonlarda oturacak yer<br />
yok, kiminde de seyircinin yerinde yeller<br />
esiyor!<br />
Peki, neden bu merak? Çünkü bürokratlar<br />
‘artistlerle’ bir araya gelmeyi seviyor, onlarla<br />
birlikte kürsüye çıkmayı da… “Kemal<br />
Sunal Türkiye’nin Şerlok Holmes’idir” gibi<br />
(Şarlo’yu kastediyor olmalı) hatalı cümleler<br />
kurarak aslında sinemanın sanatına<br />
ne kadar uzak-ilgisiz olduklarını ispat<br />
ediyorlar ama mühim olan oradaki halka<br />
sinemayı götürmek, sevdirmek!<br />
Pardon da, sinemayı sevdirmek ne demek?<br />
2015 yılında hala böyle bir iddiamız<br />
var inanabiliyor musunuz! Bence<br />
sıkıcılığın dağlarında gezinen kötü ‘festival<br />
filmleri’ olmasa halk zaten sinemayı<br />
sever/di. 70’leri hatırlayın; Portakal’da,<br />
Koza’da, halkın sinemada izleyip çok<br />
sevdiği gerçekten iyi filmlerin yarıştığı<br />
zamanları… Neden Türkan Şoray hala bu<br />
kadar çok festival geziyor sanıyorsunuz.<br />
Sevdirmiş yaptığı sinemayı bu halka, onu<br />
görmek istiyorlar. Sultan’ı geçtim, Nuri<br />
Alço’nun bile şimdikilerden daha çok<br />
kıymeti var oralı halkın gözünde ama Altın<br />
Portakal komitesinden biri çıkıp “Festivaller<br />
eski sinemacıların tatil yeri değildir”<br />
deyiveriyor. Halbuki, o Yeşilçamlılar festivalin<br />
vitrini, onlar da olmasa halkın umurunda<br />
değil yaptığınız festival. Halk için
festival demek hala Yeşilçam demek, az kaldı<br />
sabredin, iyice yaşlandılar, aramızdan göçüp<br />
gittiklerinde rahat edersiniz.<br />
Halk falan diyerek sıkıcı şeylerden bahsediyorum<br />
değil mi? O zaman sinemanın sanatına<br />
erişmek için biraz daha yükselelim.<br />
Bakın, Altın Portakal’ın başı kaç gündür sansürle<br />
belada… Altın mı değil mi bilmem ama üzerine<br />
“kara sakız yapışmış”<br />
gibi eline alanın diğerine<br />
fırlattığı bir top oldu Portakal…<br />
Sosyal medyada<br />
herkes ağzında bir şeyler<br />
geveliyor ama tartışmayı<br />
netleştirecek bir tavırdan<br />
söz etmek olanaksız.<br />
Yılmaz Erdoğan açıkladı;<br />
“ben filmi izlemedim, bilmiyorum,<br />
sorumluluk bende<br />
değil, ben ulusal yarışma<br />
jürisindeyim” diye…<br />
Korkma Yılmaz abi, otur<br />
izle, Nuri Bilge Ceylan’ın<br />
Kış Uykusu filmi değil bu,<br />
20 dakikada bitiveriyor.<br />
Zaten seni jüri olarak değil<br />
Portakal’daki ‘özgürlükçü<br />
sinemacı’ olarak sorumlu<br />
tutuyoruz, biraz cesaret!<br />
Gelelim festival komitesinin<br />
dramına… Hepsinin<br />
iyi niyetli olduğuna eminim,<br />
güvenmemiz gereken<br />
saygın kişilikler bunlar, tesadüfen o konumlara<br />
da gelmiş değiller ama…<br />
Bizim büyük çaresizliğimiz şurada başlıyor;<br />
bu komiteyi oluşturanlar, siyasilerin yönettiği<br />
fonlara, festivallere hepimizden daha yakın.<br />
Bilerek ya da bilmeden giderek daralan bir<br />
çemberin içinde dönmeye mecbur kalmış olabilirler.<br />
Komitedekilerden biri SE-YAP başkanı,<br />
yapımcısı olduğu filmlere itirazım yok ama o<br />
filmlerin en büyük finansörü Kültür Bakanlığı.<br />
Komitenin diğer üyesi ise SİYAD başkanı… O<br />
da Star gazetesinde yazıyor, AKP’li belediyelerin<br />
yaptığı festivallerin gözde danışmanı. CHP’li<br />
başkan Mustafa Akaydın’ın tertiplediği Altın Portakal<br />
organizasyonlarında bırakın komitede yer<br />
almayı, “Altın Portakal bir panayır” diyerek protesto<br />
eder, gitmezdi bile…<br />
Hiçbirini hedef göstermiyorum ama festivaller<br />
genelinde şu anlaşılsın isterim; kurulan<br />
komiteler, kurullar,<br />
danışmanlıklar vs.<br />
sadece sinema sevgisiyle<br />
açıklanamıyor. Bunlar<br />
akçeli işler, güçlü bir<br />
ekonomisi var. O yüzden<br />
insanlara “hadi istifa et”<br />
falan demeyin, edemezler.<br />
İktidarla aynı parkta<br />
oynamak böyle bir şeydir,<br />
“yoruldum” deyince<br />
kaydıraktan inemezsin!<br />
Her şeyi bir kenara<br />
bırakıp şu meseleyi<br />
netleştirelim artık!<br />
Aslında sinema sanatı<br />
özgür falan değilmiş,<br />
bunu 20 dakikalık bir<br />
belgesel sayesinde<br />
anladık. ‘Gezi’ sayesinde<br />
güncel bir derdimiz var,<br />
12 Eylül’ün bitmeyen<br />
hesaplaşmalarından<br />
ancak sıra geldi ve<br />
aslında bu ‘bağımsız<br />
sinema’ mefhumunu değerlendirenlerin özgürlük<br />
anlayışının suntadan yapılmış olduğunu gördük.<br />
Bundan sonra herkes durduğu yeri iyi seçmeli.<br />
Türk/iye sineması yıllardır dönüştürülüyor, süreç<br />
neredeyse tamamlandı. Bizim biletlerimizden<br />
kesilen ancak siyasilerin kontrolündeki fonlar<br />
sayesinde iktidara bağımlı bir ‘bağımsız<br />
sinemacılar’ çağı başlatıldı. Hükmedenlerin işine<br />
gelen ‘özgürlük alanlarında’ çekilmiş filmlerle<br />
doldu ortalık. Film çekmek için fonlara talip<br />
olan sinemacılar istemsiz de olsa daha özgür
ir Türkiye’de yaşadığımız illüzyonuna hizmet<br />
ettiler, ona göre yazılmış senaryolar fonlandı.<br />
Hiçbirine kızmıyorum, sinema yapmanın<br />
derdindeler ama tarifleri ellerinden alındı. İşte<br />
bazı isimlerin bu kadar önemli yerlere gelip<br />
suyun başını tutmalarının, günden güne<br />
kötüleşen filmlerle bizi bitmiş karakterlerle dolu<br />
bir nihilizm bataklığında boğmalarının sebebi<br />
bu; ‘meselesi olan’ sinemadan korkuyorlar. Bu<br />
film yapma anlayışını eleştirince de ‘filmlere<br />
küfretmiş’ oluyorsun, bu çok saçma!<br />
Tabi, asla sinemalarda gösterilmeyecek<br />
kısacık bir belgesel ve cesur bir ön jüri sayesinde<br />
imparatorluk gemileri epey isabet aldı.<br />
Reyan Tuvi’nin filmini SE-YAP, SİYAD başkanı<br />
dururken ben mi savunacağım?<br />
Savunuyorum zaten, hem de onlara<br />
karşı! Bağımsız-tescilsiz bir<br />
eleştirmenin yaptığı gibi, gücümün<br />
yettiği kadar…<br />
Festivali ‘sansür yokmuşçasına’<br />
savunan açıklamalar da okuyorum,<br />
onlar da bir zamanların<br />
“ben tanırım, iyi çocuktur”<br />
saçmalığından daha güçlü bir<br />
haklılık noktası oluşturamıyor.<br />
Festivalin belgesel jürisi başkanı<br />
olan Can Candan’ın (Benim<br />
Çocuğum) görevi bıraktığını<br />
açıklayan ve net ifadelerle dolu<br />
açıklaması bu çırpınışları boşa<br />
çıkardı. Tabi jüriler tarafında<br />
“bekleyelim görelim” diyenler<br />
çoğunlukta… Şaşırmadım ama şu saatten sonra<br />
neye yarayacak? Beyaz adam çatal dillidir<br />
ama soluk benizlilerle uzlaşılabileceğini sanan<br />
Kızılderililer her zaman olacaktır. Onlar yüzünden<br />
çadırlar toplanmaz, kabilenin kadınları<br />
çocukları açıkta kalır sonra süvari birliğinin<br />
borusu öter ve kıyım başlar!<br />
Yine de bu sansür skandalı hayırlara vesile<br />
oldu. Artık kimin statükocu, kimin özgürlükçü<br />
olduğu anlaşılacak ve anlaşıldı da. Bundan<br />
sonra, ‘uzaklara dalmış sigara içen adam resimlerini’<br />
izleyip sinema-sanat vs. nutukları atıp<br />
dolaşmak daha zor olacak. 72 SiYAD üyesi<br />
ki derneğin toplamı 98 kişi zaten, başkana<br />
rağmen açıklama yaptı, duruşunu belli etti.<br />
Başkan bunu bir ‘denizde isyan’ tertibi olarak<br />
değerlendire ve hepsini “kolayca gaza gelen<br />
cahiller” ilan etse de buna şiddetle ihtiyaç vardı<br />
yoksa kurumsal olarak zan altında kalacaklardı.<br />
İşte bu yüzden Alternatif SİYAD diye bir şeyi<br />
telaffuz eder olduk. Hoş, iki üç gün sonra<br />
‘kol kırılır yen içinde kalır’ duygusallığıyla<br />
hareket etmeye başlayabilir ve oklarını yine<br />
bize fırlatmaya başlayabilirler, hatta içlerinden<br />
birisinin “sen şu sansür işini hallet,<br />
sonra sataşanlara birlikte dalarız” minvalindeki<br />
yazısından çıkan sonuç bu ama ortalık<br />
zımba gibi bağımsız sinema yazarlarıyla dolu,<br />
SİYAD’ın artık her daim alternatifi var. Bunun da<br />
iyice farkındalar; bazı emekli tiranların ‘tescilli<br />
olmayanlar’, ‘iki paralık adamlar’<br />
gibi çıkışları o yüzden.<br />
Festivaller, komiteler,<br />
danışmanlar, jüriler…<br />
Akçe hesabıyla girişilince<br />
tuhaflaşan, samimiyetsizleşen,<br />
sinemayı yapanları/yazanları<br />
üzen şeyler bunlar… Üzülmeyenler<br />
varsa ki var, not almanın<br />
tam zamanı!<br />
Son sözlerimi söz konusu<br />
filmin yönetmeni Reyan Tuvi’ye<br />
sarf etmek istiyorum. Çok ani<br />
bir gelişmeyle, filmi belgesel<br />
yarışma kısmına dahil edildi<br />
çünkü Kendisi “sansür makinesinin<br />
istediği şekilde” boyun<br />
eğdi ve filmi yeniden düzenleyerek<br />
festivale gönderip yarışma hakkını<br />
kazandı. Bu sansüre karşı kazanılmış bir zafer<br />
değil, bu bir yenilgi! Onun derdi bambaşkaymış,<br />
şu saatten sonra ne çektiğiyle hiç ilgilenmiyorum,<br />
bundan sonra da sinemada ne yaptığını<br />
merak etmeyeceğim.<br />
Ne demiş Tarkovski usta;<br />
“İlkelerine bir kez olsun ihanet eden insan,<br />
hayat ile olan saf ilişkisini yitirir. Bir insanın<br />
kendine karşı hile yapması, onun, filminden,<br />
hayatından, her şeyinden vazgeçmesi demektir.”<br />
Not: Bir şekilde filmlerini festival kurumlarıyla<br />
pazarlık noktasına getiren sinemacılara da laflar<br />
hazırladım ama o başka bir yazının konusu…
Bahara Yolculuk filminde duygu dolu bir anneyi<br />
canlandıran Aslıhan Güler, dizilerdeki rollerim<br />
dolayısıyla at da binerim kılıç ta kuşanırım dedi…<br />
SERDAR AKBIYIK<br />
n Türk sinemasının en baskın isimleri her zaman<br />
aktiristler olmuştur. Yeşilçam’da dört<br />
yapraklı yonca diye anılan Türkan Şoray, Hülya<br />
Koçyiğit, Filiz Akın ve Fatma Girik’ten beridir<br />
birçok güzel kadın oyuncu sinemamıza emek<br />
verdi. Günümüzün çok şey beklenen aktiristlerinden<br />
biri de Aslıhan Güner. Yakın bir vakitte<br />
vizyona girecek olan Bahara Yolculuk filminde<br />
hasta bir anneyi canlandıran güzel isim hem<br />
filmi hem de kariyerindeki hedeflerini anlattı.<br />
Filmin senaryosu size geldiğinde bu filmde<br />
olmalıyım dedirten şey ne oldu?<br />
Filmin senaryosundan önce bu filmde varım<br />
dedirten ilk unsur yönetmenim Hamdi Alkan’dı...<br />
Kendisi beni bizzat aradı ve bir film yapacağız<br />
Kırgızistan’da, var mısın dedi, bende siz<br />
varsanız varım hocam dedim. Öyle güvenir,<br />
öyle severim çünkü Hamdi hocamı. Bundan 8<br />
yıl önce de çalışmıştık ben daha küçüktüm, o<br />
zamanlar bir yanda okul bir yanda oyunculuk…<br />
Sonrasında kısmet olmamıştı bir kaç kez bir<br />
araya gelmiştik fakat çalışmamıştık. Bu kez bir<br />
film söz konusu olduğunda Hamdi Alkan’dan da<br />
teklif geliyorsa hayır deme gibi bir seçeneğim<br />
yoktu. Elbette ki casta uygun olduğum için,<br />
bana güvendiği için filmdeki “Sevgi” karakterini<br />
benim oynamamı ister diye düşündüm<br />
-ki öyle de oldu- senaryoyu okuduğumda<br />
yanılmadığımı anladım evet dedim. Tüm kalbimle<br />
canlandıracağım bir karakter olacak ‘Sevgi’…<br />
Rolünüzle ilgili bilgi verebilir misiniz?<br />
Sevgi çok fedakar. Her şeyden önce 2 evladı<br />
olan bir anne ve eşine sorgusuz sualsiz bağlı<br />
bir eş. Öyle ki filmde daha sonra hastalığının<br />
olduğunu öğrendiğinde dahi birçok şeyi göze<br />
alıp gizliyor durumunu. Her şeye göğüs gere-<br />
bilecek kadar güçlü bir kadın.. Ben genelde yer<br />
aldığım her projede bir öncekinden farklı başka bir<br />
karakteri canlandırmak istiyor ve seçimlerimi ona<br />
göre yapıyorum. ‘Sevgi’ benim için farklı bir karakterdi<br />
o yüzden severek ve memnuniyetle oynadım<br />
rolümü.<br />
Bazı rollere hazırlanmak gerekir. Ama bir anneyi<br />
oynamak fazla da gözlem gerektiren bir şey<br />
değildir. Bu handikabı nasıl aştınız? Bir anneyi<br />
oynamak korkutucu mu?<br />
Muhakkak… Ben ne olursa olsun her rolüm için<br />
ufak da olsa hazırlanırım ama en çok da kendi<br />
içimde karaktere en yakın halimi bulur onu işlerim.<br />
Burada da öyle oldu anaç ruhum fedakar tarafım<br />
‘Sevgi’ye can verdi. Onun dışında anne oynamak<br />
tabii ki zor olmadı hissettikten sonra bakışlarım,<br />
vücut formum, duruşum bile değişti. Sevgi karakterini<br />
izlediğinizde dediğimi anlayacaksınız...<br />
Sizi daha önce sinemada daha çok komedi filmlerinde<br />
gördük ama “Bahara Yolculuk” sanıyorum bir<br />
dram. Bu nasıl bir tecrübe oldu?<br />
Evet kısa bir süre önce Karadeniz’de Sümela ve<br />
Moskova’nın Şifresi Temel filmlerinde yer aldım.<br />
Şahane bir iş ve ekiple çok eğlenerek çok güzel<br />
işler çıkardık önümüzdeki yaz da inşallah<br />
üçüncüsünün çekimlerine başlayacağız. Ben<br />
aslında daha çok dramalarda yer aldım diyebilirim.<br />
Geçmişte yaptığım işlere dönüp baktığımda yüzde<br />
80’i dram. Komediyi kesinlikle çok seviyorum<br />
fakat ben drama oyuncusuyum diyebilirim. O ağır<br />
duyguları tüm damarlarımda hissederek oynamak<br />
vücudumun her yanına inanılmaz bir adrenalin<br />
salgılıyor. Kendimi zorladığımı hissediyorum artı<br />
olarak sonuç oynadığım sahne başarılı olduğunda<br />
onun verdiği mutluluğun benim için benzeri olmuyor.<br />
“Bahara Yolculuk” filmi de dram ağırlıklı<br />
fakat her şeyden önce tamamen bir gerçek. Gerçek<br />
bir hikaye... Hikayenin gerçek olması zaten
çok etkileyici. O yüzden seyircinin<br />
de çok daha fazla<br />
etkileneceğini düşünüyorum..<br />
Ayrıca filmde öyle görseller<br />
olacak ki tahmin ediyorum tüm<br />
sinemaseverler hayranlıkla<br />
izleyecek o görüntüleri.<br />
Aslında anne ve ölümcül bir<br />
hastalık olabildiği kadar klişe de<br />
olabilir. Bu hataya düşmemek için<br />
nasıl bir yol seçtiniz?<br />
Hiç abartmadık bu durumu o<br />
yüzden öyle naif ve gerçek oldu<br />
ki... Öyle seyircinin gözüne sokarak<br />
ah hastayım ölüyorum<br />
ölmek üzereyim hissiyatını vermedik.<br />
Biz bir hikaye anlattık ve<br />
onun içinde insana dair ne varsa<br />
hayatın içinde neye ne kadar yer<br />
veriliyorsa biz de o kadarına yer<br />
verdik evet hasta ama o kadar…<br />
Kırgızistan’da çekimleriniz oldu.<br />
Çok da alışıldık bir coğrafya<br />
değil. İzlenimleriniz neler?<br />
Sinemasal anlamda muazzam<br />
görsele ve coğrafyaya sahip bir<br />
yer Kırgızistan... En bakir yerlere<br />
ilk kez bizler kameralarla girdik<br />
diyebilirim rahatlıkla. Seyirciye<br />
de bu büyük bir artı olacak kesinlikle.<br />
Göremeyecekleri birçok<br />
yeri muhteşem şekilde bizim<br />
filmimizle birlikte görme fırsatını<br />
bulacaklar... Ben her yeni mekanda<br />
şaşkınlık ve hayranlıkla<br />
çalıştım…<br />
Filmde hikayesi anlatan insanlarla<br />
bir karşılaşmanız oldu mu?<br />
Böyle bir hazırlık aşaması geçirdiniz<br />
mi?<br />
Malesef olmadı. Fakat hikayenin<br />
gerçeğinide birçok kez<br />
yapımcımız Haluk Bey’den<br />
dinledim. Hikayenin gerçek<br />
olduğunu bilmek bile bana yetti<br />
zaten…<br />
Hamdi Alkan yılların komedyeni<br />
ve yönetmeni. Onunla çalışmak<br />
nasıl bir tecrübeydi?<br />
O inanılmaz bir insan.. Simdi<br />
ne desem hakikaten kelimelerle<br />
anlatamam ama kendisine de<br />
söyledim herkese de söylerim<br />
ki Hamdi Alkan bu filmde benim<br />
için her şeydi. Setteki A’dan<br />
Z’ye ne varsa 1 olanı 1000 yaptı<br />
kendisi. İnanılmaz pozitif, hümanist,<br />
herkesi düşünen, ekibine<br />
oyuncusuna sahip çıkan,<br />
insana insan olduğu için değer<br />
veren, her şeyi güzelliklerle<br />
görebilen biri o.. Yanında negatif<br />
olmanız mümkün değil.. Onun<br />
dışında oyuncu kimliği olan<br />
bir yönetmenin oyunculara<br />
olan katkısını tahmin edebilirsiniz<br />
sanıyorum. Çalışmaktan<br />
sonsuz mutluluk duyduğum<br />
çok sevdiğim çok saydığım<br />
hocamdır Hamdi Alkan, tekrar<br />
tekrar teşekkür ediyorum kendisine<br />
tüm kalbimle…<br />
Dizi ve sinemayı birlikte<br />
götürüyorsunuz. Bu kariyerinizde<br />
nasıl devam edecek. Son<br />
dönemde size gelen projelerin
kalitesiyle ilgili ne söylersiniz?<br />
Benim genelde hep sinema ve dizi<br />
projelerim muhakkak çakışıyor.<br />
Çalışma tempom inanılmaz bir<br />
hale dönüşse de genç yaşımda ne<br />
kadar çok sinema projesinde yer<br />
alırsam benim için o kadar iyi diye<br />
düşünüyorum. Son dönemde gelen<br />
tekliflerle ilgili sunu söyleyebilirim<br />
yaklaşık 8 ay boyunca birçok yeni<br />
dizi ve sinema senaryoları okudum<br />
ama hepsine hayır dedim. Beni<br />
heyecanlandıran projeler olmadı,<br />
ben de beklemeyi tercih ettim o<br />
yüzden. Kalite anlamında belli<br />
yapım firmaları hariç çitanın gittikçe<br />
düştüğünü görüyorum ki bu<br />
kaçınılmaz. Konu eksikliği ve senarist<br />
yetersizliğimiz malesef ortada<br />
bu alanda özellikle gençlere kapılar<br />
açılmalı ve üstadlar tarafından gerekirse<br />
yetiştirilmeli, şans verilmeli<br />
diye düşünüyorum. Çünkü sürekli<br />
birbirini tekrarlayan projelerden<br />
artık insanlar sıkıldı. Sıcak samimi<br />
Türk örf adetlerine uygun bizden<br />
hikayeleri seviyorum ben mesela.<br />
İstiyorum ki bizden bizi biz yapan<br />
değerlerin içinde olduğu güzel orjinal<br />
hikayeler senaryolar üretilsin…<br />
İnşallah zamanla daha da güçlenecek<br />
sektör, inanıyorum ve diliyorum<br />
ki bu kaliteyle birlikte olsun…<br />
Türk sinemasının 100. Yılı bu konu<br />
hakkındaki düşünceleriniz neler?<br />
Sizi sinema tarihimizde en etkileyen<br />
Türk filmi, aktiristi ve aktörü kimlerdi?<br />
Nice basarili yıllara diyeyim öncelikle.<br />
Beni oyunculuğa aşık eden<br />
kendimi bildim bileli bu yola<br />
baş koymama sebep olan Türk<br />
sinemasına olan sevgimi herkes<br />
bilir. Türk filmi aşığıyımdır ben<br />
bin kere izlesem ayni heyecanı<br />
yasar ayni gözyaşını döker ayni<br />
kahkahayı atarım... Hatta bazen<br />
keşke bende 70’lerde 80’lerde<br />
oyuncu olabilseydim derim…<br />
Türkan Şoray, Fatma Girik, Filiz<br />
Akın, Hülya Koçyiğit, Gülşen<br />
Bubikoğlu, Adile Naşit, Tarık<br />
Akan, Kadir İnanır, Kartal Tibet,<br />
Ediz Hun, Hulusi Kentmen, Kemal<br />
Sunal... Ayırabilir miyim?<br />
İnanın hepsi... Hepsini çok ama<br />
çok seviyorum… Hepsinin her<br />
filmi benim için baş tacıdır...<br />
Kesinlikle ayıramam…<br />
1980’ler ile 1990’ların ikinci<br />
yarısını kadar Türk<br />
sinemasında feminizmin etkileri<br />
gözükür. Müjde Ar, Nur Sürer<br />
gibi bu durumun faturasını<br />
ödemiş isimlerimiz var. 2000<br />
sonrası sinemamızda bu anlamda<br />
bir geriye adım atıldığını<br />
düşünüyor musunuz? Yorumlar<br />
mısınız?<br />
Sinema birebir insan ve<br />
toplum yansıması olduğundan<br />
toplumda ne öne çıkıyorsa<br />
o sinemada muhakkak yer<br />
alıyor. Ben o dönemleri tabii<br />
ki hatırlamıyorum fakat<br />
az çok bildiğim kadarıyla<br />
toplumda kadın haklarıyla<br />
ilgili ve kadınlarla ilgili her zaman<br />
büyük bir kanayan yara<br />
vardı ve hala da var. Bu durum<br />
zaman zaman şiddetle gündeme<br />
gelirken malesef bazen<br />
unutuluyor. O dönemlerde<br />
de kadınların erken yasta evlendirilmeleri,<br />
üzerlerine kuma<br />
getirilmesi, taciz, tecavüz<br />
aile içi şiddet vs gibi konular<br />
islenip toplumda farkındalık<br />
yaratılmak istendi ve sinemada<br />
yorumlandı. Günümüzde de<br />
yapılıyor benzer örnekleri var<br />
tabiî ki. Fakat daha çok ataerkil<br />
yapısı olan projeler on planda<br />
ve çoğunlukta oluyor. Yine de<br />
yer yer kadın ağırlıklı işleri de<br />
görüyoruz…
Daha yeni dizi setinde bir emekçi<br />
hayatını kaybetti. Dizi sektöründe<br />
iyileşme gerektiğine<br />
inanıyor musunuz? Bunun<br />
için bir eylem planınız veya<br />
düşünceniz var mı?<br />
Dizilerde şartlar ağır değil<br />
dersem yalan olur evet çok<br />
uzun saatler çok az dinlenmelerle<br />
çalışılıyor sonuç<br />
olarak da malesef bir çok<br />
kotu olay görüyor duyuyor ve<br />
yaşıyoruz.. Bu durumları ve<br />
şartları iyileştirmek için aslında<br />
yapılması gerekenler belli, her<br />
zaman da konuşuluyor biliyorsunuz<br />
fakat bir adim atılmıyor…<br />
Eylemle veya sokağa dökülmekle<br />
de çözülmez bu is ancak<br />
gerekli mercilerle düzenli<br />
toplantı ve görüşmeler sonucu<br />
konuşup anlaşılarak sonuca<br />
varılabileceği kanaatindeyim..<br />
Bundan sonraki sinema projeniz<br />
nedir?<br />
Bundan sonraki sinema projem<br />
Temel filmimizin 3.sü olacak<br />
inşallah ama onun dışında<br />
gelen teklifleri ve senaryoları<br />
da değerlendiriyorum. Tabii ki<br />
su an okuduğum bir senaryoyu<br />
beğendim mesela tek sıkıntım<br />
zaman, eğer uygun şartlar<br />
ayarlanırsa yer alabileceğim bir<br />
proje…<br />
Kızıl Elma dizisinde yer<br />
alıyorsunuz. Aksiyon dizisinde<br />
çalışmak nasıl bir tecrübe?<br />
Daha öncede TRT’de Osmanlı<br />
Kıyam dizisinde yer almış<br />
at üstünde kılıç sallayan ok<br />
atan bir Osmanlı kadınını<br />
canlandırmıştım. Onun dışında<br />
silah tutmayı, dövüşü ve aksiyonu<br />
biliyorum, tecrübeliyim<br />
diyebilirim. O yüzden benim<br />
için zor olmuyor…
n 12 yıldır, dünyanın önemli festivallerinde<br />
gösterilen filmleri bizlerle buluşturmaya devam<br />
eden Filmekimi; bu yıl, on üçüncü defa yine yılın<br />
merakla beklenen filmlerini sinemaseverlerle<br />
buluşturacak.<br />
Özellikle festivalin, ülkemiz seyircisi<br />
açısından merak seviyesi tavan<br />
yapmış filmlere ilginin arttığı<br />
bir takvim diliminde yer alması<br />
-Sundance, Cannes, Venedik ve<br />
Toronto gibi festivallerin hemen<br />
ardından düzenleniyor olması-<br />
Filmekimi’ni konsept bir festival<br />
olmasına rağmen ülkenin en önemli festivallerinden<br />
biri olma konumuna getiriyor. Üstelik 2011<br />
yılından bu yana sadece İstanbul’a bağlı kalmayan<br />
festival Ankara, İzmir, Diyarbakır, Şanlıurfa,<br />
Trabzon, Konya ve Gaziantep’te de sinemaseverlerle<br />
bu önemli filmleri buluşturmaya devam<br />
ediyor.<br />
Durum böyle olunca, bir hafta içerisine<br />
sığdıracağımız filmler oldukça önem taşıyor.<br />
Biz Filmloverss ekibi olarak programımızı<br />
belirlemeye başladık. Festivalde yer alan 43<br />
filmin tamamını seyredip sizlere ulaştırmak<br />
için sabırsızlanıyoruz. Bu 10 filmlik seçkideyse<br />
ben sizlere bir haftalık süre zarfında<br />
programınızı hazırlamanıza yardımcı olacak,<br />
“sinema salonu”nda izlenmesi gerektiğine<br />
inandığım filmleri derlemeye çalıştım. İKSV’nin<br />
düzenlediği ve ülkenin en önemli uluslararası<br />
film festivali konumunda bulunan İstanbul Film<br />
Festivali’nde, sizlere gizli cevherleri önermeyi<br />
tercih ederken, Filmekimi’nin bir hafta gibi oldukça<br />
kısa bir programı sebebiyle daha popüler<br />
ve kaçırılmaması gereken filmleri önermeyi tercih<br />
ettim. Umarım yardımcı olur.<br />
Filmekimi 2014 ’te Kaçırılmaması Gereken Filmler<br />
Whiplash<br />
1985 doğumlu genç yönetmen Damien<br />
Chazelle’nin Sundance’a damgasını vuran; hem<br />
seyirci hem de büyük jüri ödülünü kazanarak<br />
gönüllerde taht kurduğu belli olan uzun metrajı<br />
Whiplash, sadece Filmekimi 2014’ün değil kendi<br />
adıma yılın en merak edilen birkaç filminden bir<br />
tanesi. Geçtiğimiz yıl The Spectacular Now’daki<br />
performansı ile büyük beğeni toplayan Miles<br />
Teller’in başrolünü üstlendiği Whiplash’ın ül-
kemizde vizyona girmesini beklemek hayalcilik<br />
olur.Sözün özü, Filmekimi takviminizi<br />
hazırlayın ve ne olursa olsun Whiplash’a<br />
programınızda yer açın.<br />
Boyhood<br />
Ülkemizde ilk kez !f İstanbul’un kapanış filmi<br />
olarak sınırlı sayıda seyircinin izleme şansı<br />
bulduğu Boyhood’un, ülkemizde vizyona<br />
girmeyeceği geçtiğimiz günlerde kesinlik<br />
kazanmıştı. Bu sebeple Filmekimi takviminde<br />
yer aldığını görünce çığlık çığlığa sevinmenin<br />
en doğal hakkımız olduğunu düşünüyorum.<br />
Richard Linklater’ın toplamda 12 seneye<br />
yayarak, aynı oyuncularla çektiği Boyhood,<br />
Berlin Film Festivali’nde en iyi yönetmen<br />
ödülüne layık görüldü. Filmin Oscar için en<br />
güçlü aday olarak gösterildiğini ekleyerek<br />
olası bir ödül sonrası film ülkemizde vizyona<br />
girer mi ya da bu şu an için mümkün müdür<br />
bilemiyorum ama Boyhood kesinlikle sinema<br />
salonunda izlenmesi gereken bir başyapıt.
Leviathan<br />
Andrey Zvyagintsev’in Cannes Film<br />
Festivali’nde “En İyi Senaryo” ödülüne<br />
layık görülen son filmi Leviathan, günümüz<br />
Rusya’sının sorunlarını ele alırken filmle ilgili<br />
Zvyagintsev’in en cesur filmi yorumları<br />
yapılıyor. Cannes Film Festivali’nin ardından<br />
yabancı basından birçok sinema yazarının Altın<br />
Palmiye için “Kış Uykusu”ndan daha çok hak<br />
ediyordu yorumlarında bulunduğu filme dair bu<br />
kararı vermek için Filmekimi’nde seyretmenin<br />
gerektiğini düşünüyorum.<br />
Maps to The Stars<br />
Cannes Film<br />
Festivali’nde Julianne<br />
Moore’e “En İyi<br />
Kadın Oyuncu” ödülünü<br />
kazandıran David<br />
Cronenberg’in son filmi<br />
Maps to the Stars bir<br />
Holywood taşlaması<br />
olarak dikkat çekiyor.<br />
Geçtiğimiz günlerde<br />
filmin ABD dağıtımcısı<br />
Focus World filmin vizyon tarihinin 2015’e<br />
çekildiğini açıklamış ve olası bir Oscar ödülü<br />
olur mu düşüncelerinin de rafa kaldırılmasına<br />
sebep olmuştu. Bu açıklamadan sonra filmin<br />
vizyona girmesi yerine online platformlar üzerinden<br />
seyirci ile buluşturulması dahi gündemde<br />
olan filmi Filmekimi’nde seyredebilecek olmak<br />
büyük şans.<br />
Il-dae-il<br />
Sizce, Kim ki-duk<br />
mu Filmekimi için<br />
film çekiyor yoksa<br />
Filmekimi mi Kim-kiduk’un<br />
yeni filmlerinin<br />
tarihine göre takvim<br />
hazırlıyor?<br />
Her filminin ardından<br />
daha ne kadar ileri<br />
gidebilir sorularını<br />
da beraberinde getiren<br />
Güney Koreli<br />
auteur ki-duk’un bu<br />
son filmi prömiyerini Venedik Film Festivali’nde<br />
gerçekleştirdi. Liseli bir kızın kaçırılıp tecavüze<br />
uğramasıyla başlayan filmde yönetmenin ne kadar<br />
ileri gittiğiyse tam bir merak konusu.<br />
A Pigeon Sat on a<br />
Branch Reflecting on<br />
Existence<br />
Variety ve The<br />
Guardian yazarlarının<br />
100/100 olarak<br />
değerlendirdiği<br />
A Pigeon Sat on<br />
a Branch Reflecting<br />
on Existence<br />
prömiyerini Venedik<br />
Uluslararası<br />
Film Festivali’nde<br />
gerçekleştirdi. A<br />
Pigeon Sat on a<br />
Branch Reflecting on Existence’ın yönetmeni<br />
Roy Andersson’ın “Yeni filmim Dostoyevsky’den<br />
fazlasıyla etkilenmiş durumda” diyerek tasvir<br />
ettiği film için yabancı eleştirmenler “absürd”<br />
“sürrealist” ve “şok edici bir kara komedi” gibi<br />
tasvirlerde bulundular. Ben kaçırmayacağım<br />
sizin de kaçırmamanızı tavsiye ediyorum.
Mommy<br />
Kanadalı genç yönetmenimiz Xavier Dolan’ın<br />
şimdiden büyük bir hayran kitlesi oluştu. Zira<br />
kendisi bu ilgiyi ve övgüyü kesinlikle hak ediyor.<br />
Cannes Film Festivali’nde Jüri Ödülü’nü<br />
sinema tarihinin en önemli yönetmenlerinden<br />
Jean-Luc Godard ile paylaşan Dolan,<br />
Mommy’de de filmlerinde sıklıkla işlediği anne<br />
sorunsalını ele alıyor. Genç yönetmeninin ilk<br />
filmi “Annemi Öldürdüm”de de anne rolünü<br />
üstlenen Anne Dorval’ın başrolde yer aldığı<br />
filmde bu kez Dolan oyuncu olarak yer almıyor.<br />
White God<br />
Cannes Film<br />
Festivali’nde Belirli<br />
Bir Bakış ödülünü<br />
kazanan ve özellikle<br />
sinema yazarlarının<br />
açılış sahnesinin<br />
muazzam olduğunu<br />
belirttiği White God<br />
Macaristan’ın bu seneki<br />
Oscar aday adayı<br />
olarak göze çarpıyor.<br />
Filmin yönetmeni Mundruczo’nun “marjinaller<br />
ve ezilenlerle dayanışma” için çektiğini söylediği<br />
White God, sokak köpeklerinin başı çektiği, insan<br />
zulmüne karşı patlayan bir “köpek isyanı”nı<br />
sahipleri tarafından sokağa atılan kırma köpek<br />
Hagen’in bakış açısından izliyor.<br />
Still the Water<br />
Yönetmeni Naomi<br />
Kawase’nin “başyapıtım”<br />
olarak tanımladığı doğa<br />
güzellemesi Still the Water<br />
doğa, insan, yaşam, aşk<br />
ve ölüm arasındaki ilişkiyi<br />
masalsı bir gözle ele alıyor.<br />
Film, tropik bir adada,<br />
denizde bir ceset bulan iki<br />
genç sevgilinin hikâyesini<br />
anlatıyor. Jüri başkanının<br />
Jane Campion olduğu Cannes’da Altın Palmiye<br />
için yarışan iki kadın yönetmenden biri olan<br />
Kawase, çocukların gözünden anlattığı Still the<br />
Water filminde gelenekler ve yabancılaşma üzerinden<br />
Japon toplumunu mercek altına alıyor.<br />
Two Days One Night<br />
Jean-Pierre ve Luc<br />
Dardenne’in son filmi Two<br />
Days One Night’ın çekim<br />
sürecinin başlamasından<br />
bu yana geçen süre<br />
zarfında, filme dair<br />
eleştirileri okuyana kadar<br />
elle tutulur bir bilgi elde<br />
edinememiştim. Öyle ki film<br />
henüz festivallerde gösterilmeden<br />
veya fragmanları<br />
yayınlanmadan önce filmin konusu hakkında da<br />
pek bir bilgi yoktu. Lakin, tüm bunların yanında<br />
filmin yönetmenlerinin Dardenne kardeşler<br />
olması bile filme dair büyük bir merak yaratmaya<br />
yetiyordu. Cannes’da Altın Palmiye için yarışan,<br />
ülkemizde ilk kez Altın Koza Film Festivali’nde<br />
gösterilen film, işini kaybetmemesi için çalışma<br />
arkadaşlarını alacakları primden vazgeçirmeye<br />
çalışan fabrika işçisi Sandra’nın iki gününü konu<br />
alıyor. Sözün özü ben Dardanne kardeşlerin<br />
bu filmini de beyazperdede izleme şansını<br />
kaçırmayacağım. Benden size tavsiye, siz de<br />
kaçırmayın.
n Sinemasına 16 yıl kala, set fotoğrafçılığı,<br />
dizi yönetimi, reklam ve köşe yazarlığında<br />
yerleşik olan yönetmen, hayatındaki en<br />
büyük sabiti şiirle, bir resimde yarım saat<br />
teneffüs edebilme hücresini yanına alarak<br />
filmlerine taşınır.<br />
Uzak seyirde durağan algılanabilecek filmleri,<br />
önyargının salona sokulmadığı bir<br />
anlayışta, seyirci üzerinde baskı kurmayan,<br />
sıkıcı bir didaktiklik içermeyen öğreti<br />
niteliğindedir. İşaretler, rüyalar, imge ve<br />
hayaller filmlerine yerleştirilmiş anlatım aracı<br />
hissini vermekten çok, var olanın kameraya<br />
dahil edildiği doğallıkta okunur.<br />
Sadece sinema diliyle değil, el yapımı<br />
yöntemleriyle de yönetmen sineması<br />
tanımlamasının karşılığını verir ölçekte<br />
cömerttir. Senaryoyu çekim öncesinde oyuncularla<br />
paylaşmamayı ve ne anlatılacağını<br />
her sahnede ayrı ayrı vererek senaryo bütününün<br />
film bittikten sonra görülmesini tercih<br />
eder. Çekim mekanı, filmde kullanılacak<br />
materyaller gibi tamamlayıcı kararlarını da<br />
henüz senaryo aşamasındayken başlatır.<br />
Kağıt üzerinde işleyen sahne, yerinde de<br />
ışıldıyorsa devam eder. Bu tatbikat sırasında,<br />
sonla başlangıcı birlikte görme isteğiyle<br />
filmlerindeki atmacayı kurduğu sofradan<br />
uçurarak aşağıda görünenle ilgili işaretleşir<br />
Kaplanoğlu. Perdesinin en ayırt edici özelliği,<br />
gecikmeli kanıksamaya yol açan usta yönetmenin,<br />
sıralamada yarattığı bu paradoksu sevdirmesidir.<br />
Meselesi senaryo olmayan, her şeyin bütünlük<br />
içinde olmasını odağına alan yönetmen, bu<br />
anlayışını sadece bir öz değerlendirme askısında ya<br />
da yer almayı tercih ettiği kalıp dolabında tutmaz.<br />
Yarım sayfalık bir sinopsis, 15-20 sayfalık tretman<br />
ve 50 sayfalık bir senaryonun 110 dakikalık bir filme<br />
gitmesi, şüphesiz o zamanın nasıl doldurulduğu<br />
hakkında algıyı bir dikkat toplantısına çağırır.<br />
Kameranın merceği, seyircininkinden geçerken<br />
Kaplanoğlu sinemasında, ses, oyunculuk, görüntü<br />
yönetimi, kurgu gibi unsurlar arasında hiçbir<br />
hiyerarşinin olmadığı, her şeyin eşit dağıtıldığı<br />
haberi bir yaprağın düşüşüne ayrılan süreyle yine<br />
yönetmenin vizöründen verilir.<br />
Gerçeklik önceliğidir ve bir baş ucu yastığı olarak<br />
sadece film film kılıf değiştirir. İnsanın bir eylemi<br />
gerçekleştirirken geçirdiği zamanı, kesmeden,<br />
kısaltıp parçalamadan aynen vermesi<br />
yani hareket neyse onu bire bir<br />
kadraja alması, sinemasında zamanı<br />
yataylaştırdığının kanıtıdır.<br />
Her şey şimdiki zamanda<br />
olup bitiyorsa kozmik<br />
ve metafizik hep vardı<br />
diyerek yaşamın<br />
matematiğinden de<br />
birkaç formül fısıldar.<br />
Bu fısıltının müzikle<br />
birlikte duyulmama<br />
ihtimali için ana<br />
duygunun, ana<br />
durumun önüne<br />
hiçbir şeyin<br />
geçmesini istemeyen<br />
bir<br />
yaklaşımla film<br />
müziği olgusunu<br />
ihlal<br />
eder…normal<br />
hayatta yolda
yürürken çalmayan bir müziğe, duyguları<br />
manipüle ettiği fikriyle sinemasında da yer<br />
vermez. Filmlerinde, çekimin gerçekleştiği<br />
yörenin aksanı ya da kostümleri gibi yerel<br />
motifleri hikayelerinin içinde önemli bir öğe<br />
olmadığını düşündüğünden vurgulamaz.<br />
Oyuncuların role yakınlık ve uzaklığına, iyi<br />
gözlem yaparak yakalanan doğallığa inanmayan<br />
yönetmene göre, insanın içinde her<br />
şey mevcut...seslenilmesi yeterli. Filmlerinin<br />
yapımcılığını üstlenmesinin katkısıyla, ilk<br />
hafta çekimlerini geri dönüşümsüz bir yere<br />
alabilirken, bir planı farklı hava koşullarında,<br />
farklı saatlerde 6 kez çekebilir…görmek<br />
istediği anın onayına kadar. Doğanın sesini<br />
zamansızlığıyla üstü üste katlayan yönetmen,<br />
yanlarına terk edilen, hatırlanan ve dönülen<br />
bir metafor olarak ev olgusunu da ekler.<br />
Yerleşmiş Andrey Tarkovski kalıntılarının<br />
yanı sıra, duyarlılığını Batı sinemasından<br />
öteye çevirerek, Uzakdoğu sinema algısını<br />
Kurosawa’nın dışına taşırarak, Tsai Ming<br />
Liang, Hou Hsiao-Hsien Yasujiro Ozu gibi<br />
yönetmenlere, İran’dan Kiyaristemi’ye<br />
giden beğenisiniyle yeni Türk Sineması<br />
için öndeyişini hazırlar.* ‘Sanatın ana<br />
kaynağını hep şiir olarak düşündüğümden,<br />
şiirin süzgecinden geçmemiş, şiirin<br />
matematiğinden ve geleneğinden kopmuş<br />
bir sinemanın, resmin, tiyatronun kalplere<br />
ve bu coğrafyanın insanlarına çok sirayet<br />
edemeyeceğini düşünüyorum’ diyerek kendi<br />
yapmaya çalıştığı sinemanın içinde çok<br />
sevdiği, usta şair Ece Ayhan’ın etkilerini<br />
miras bilir. İlkokulun sonlarında şiir yazmaya<br />
başlayan ilk imzalı şiir kitabını İlhan Berk’in<br />
elinden alan yönetmenin, bu sürecine Varlık,<br />
Oluşum, Gösteri, Argos, Gergedan gibi<br />
edebiyat dergilerinde yayınlanan şiirlerine<br />
(hatta Süt filminde kitapçı sahnesindeki<br />
Kuyu şiiri kendisine aittir) etkisi olan diğer<br />
bir kişi de lisedeki öğretmeni şair Nahit Ulvi<br />
Akgün’dür. Yönetmenin gençlik sürecinden<br />
başlayan tutarlı çizgisi, filmlerinde iç<br />
devamlılık olarak yanındadır. Senaryo, kurgu,<br />
görüntü yönetiminde çalıştığı ekibini sabitler,<br />
aynı oyuncuyu başka bir filminde yine konuk<br />
edip aynı koltuğu, aynı bardağı birçok filminde<br />
kullanır.<br />
Zamanı tersten bir devinimle yeniden tasarladığı<br />
Yusuf Üçlemesi ‘nde , Yusuf’un orta yaşından<br />
çocukluğa giden hayatını acelesiz bir zamanda<br />
anlatır…bir tür tümdengelimle.<br />
Üçlemenin merkezi Yumurta, Yusuf’un hatırladığı<br />
hayatıyla, kendisine taktığı çelme için ‘bir nedenle’<br />
arkasına dönmesiyle başlar. Annesinin ölüm haberiyle<br />
İstanbul’daki sahaf dükkanından Tire’ye açılan<br />
pergel, gerçek bir vedalaşma yerine yuvarlağın<br />
etrafını belirginleştirir. Döndükçe kalınlaşan, rengi<br />
koyuldukça hızı yavaşlayan bir zaman algısında<br />
anlatılan filmde, görevlerini yerine getirip rutin<br />
hayatına dönmeye yeltenen Yusuf, kozmik/tanrısal<br />
tüm işaretlerin çengeline takılır…bir gününde<br />
adaklıkların gelişiyle geciken dönüşü, diğer anında<br />
bürokratik masada uzayan bir kağıt olur, sonrası<br />
başının biraz üzerinde onu takip eden atmaca, kal<br />
diyeni çoktur. İstanbul için son hamlesinde, gazda<br />
daha fazla duramayan ayakları arabasını bir araziye<br />
çeker, adaklık koruyucusu köpeğin inandırıcı<br />
figanıyla kararsızlığını evin önüne park eder. Her<br />
şey birlik içinde Yusuf’u iknaya geçerken, o da<br />
evin manevi kızı Ayla(Işıl Aksoy) için yeniden<br />
şiir yazabileceğini seslenir, annesini gördüğü<br />
boşluğa …Bal’daki gibi içinden. Kitaplaştırılmış şiir<br />
dosyasına rağmen, devamını sağlamadığı şairliği de,<br />
belki kasabanın tıkalı yollarında açılacak, evin her<br />
köşesinde kullanılan saatler, rahatlayan geçmişin<br />
şerefine 24’e eşit olarak bölünebilecektir. Film,<br />
Uluslararası festivallerden tüm ekibine kazandırdığı<br />
çok sayıda ödülün yanı sıra, 2007 Antalya Altın Portakal<br />
En İyi Film, En İyi Senaryo Ödülü ve sonraki yıl<br />
İstanbul Uluslararası Film Festivali’nden Altın Lale<br />
ile ayrılırken, 60.Cannes Film Festivali’nde ‘Yönetmenlerin<br />
15 Günü’ bölümüne seçilmiştir. Ferzan<br />
Özpetek’in Hamam ve Yüksel Yavuz’un Bir Parça<br />
Özgürlük filmlerinden sonra bu bölüme seçilen<br />
üçüncü türk filmidir.<br />
Üçlemesinde en sevdiği film olarak belirttiği Süt’ün,<br />
Tülin Özen’in içinden yılan çıkarma sahnesiyle<br />
yapılan açılışı, sütün etkisini göstermek için maket<br />
yılanlarla çekilmesi planlanırken, Tülin Özen’in<br />
zoologların set için bulundurdukları küçük bir su<br />
yılanını ağzında tutabileceğine tüm ekibi ikna etmesiyle<br />
gerçek bir sahneye dönüşür. Şairlere açtığı<br />
parantezlerle, kapanmış edebiyat dergilerine selam<br />
gönderen naiflikte, Bal ve Yumurta’dan daha yalnız
ir filmdir, Süt. Annesiyle(Başak<br />
Köklükaya) sütçülük yaparak Tire<br />
pazarındaki payına razı yaşamı<br />
dışında, tüm zamanlarını daktilosu<br />
ve şiir kitaplarıyla geçiren 18’indeki<br />
Yusuf(Melih Selçuk), geçerliliğini<br />
yitiren geçim kaynağı için bir B planına,<br />
kalkınma telaşına kapılamayacak kadar<br />
ara dönemde bir gençtir. Babasız evdeki<br />
erkek boşluğunu dolduramadığını,<br />
görünmeyen otoritenin onayından<br />
geçmemiş şairliğini, erkeklikle kadınlık,<br />
geleneksellikle modernlik arasındaki<br />
tamamlanmamış ‘yerini’ annesi bir<br />
erkekle yakınlaştığında fark eder…<br />
babasından miras kalan epilepsi kriziyle<br />
motorundan düşüp pastörize edilmemiş<br />
şişeleri dağıldığında. Eksikliklerinin<br />
çektiği ip de beyazdır süt gibi, sonra daktilosuna<br />
sardığı kağıt , ağzından çıkan<br />
köpükler gibi, hepsi beyazda hazır<br />
olmuşlardır. Geçirdiği kriz, hayatlarına<br />
giren istasyon şefinden parametrik<br />
olarak büyük olmasa da, Yusuf ‘un<br />
anneden kopuş, evin kaybı geriliminde<br />
erkeğe dönüşümünün zeminidir, tek bir<br />
kayıpla… babası gibi uçuruma kovan<br />
asmak için halatlarla yükselmek yerine,<br />
sanayi harikası makinalarla aşağıya<br />
inecektir, yerin altına, beyaz rahat<br />
pozisyonuna geçip gitmiştir. Filmin<br />
kapanışında Yusuf’un baretindeki<br />
ışıkta, önünü görebilen bir yetişkinlik<br />
vurgulanırken, seyirci belleği, şiiri ilk<br />
kez bir dergide yayınlandığında koşarak<br />
çığlık atan çocuğun yoluna uğrar. Aziz<br />
zamanın eliyle(!), Yusuf çoktan oynadığı<br />
yerden kalkıp çoğunluğun onayladığı<br />
yere taşınmıştır. 3.Granada Cines del<br />
Sur Film Festivali kapsamında Melih<br />
Selçuk ‘a En İyi Erkek Oyuncu ve<br />
Uluslararası İstanbul Film Festivali ile<br />
ekibine FIPRESCI Radikal Halk Jürisi<br />
ödüllerini getirmiştir.<br />
2009 yapımı üçlemenin son filmi<br />
Bal’da, Yusuf’un(Bora Altaş) dilsizlikle<br />
dil arasında kaldığı dönem, sadece<br />
babasına fısıltıyla konuşabildiği, tenef-
füs ziliyle gözlemciliği pencerede devam<br />
eden günleri, bugün üzerinden<br />
anlatılır. Süt’te ergenliğini, Yumurta’<br />
da yetişkinliğini izlediğimiz şairin<br />
çocukluğunu ya da Yusuf’un rüyaya<br />
dalmadan önce dinlediği masalını izleriz.<br />
Balcı babanın gövdesi, halatlarla<br />
bağladığı ağaçtayken, bir eli de Kafkas<br />
arısının iğnesiyle Yusuf’a ilişiktir.<br />
Gündelik hayatın toparlayıcı rolü, maddesel<br />
boyutu Anne Zehra(Tülin Özen)<br />
ve manevi olanın dağıtıcısı, iletişimin<br />
‘sesi kriter almayan’ kapısı baba Yakup<br />
(Erdal Beşikçioğlu), dengenin temsili<br />
gösterimindeyken, doğa zili basıp kaçar.<br />
Yalnızlığı, ilk kez duyduğu bir Arthur<br />
Rimbaud şiiriyle el değmemiş olmaktan<br />
çıkarken defterine konan arının kovan<br />
mücadelesi için sınıfına girmediğini<br />
düşündürtecek kadar da derinde durur.<br />
Diğer haberci dostu atmacayla annesini<br />
aynı yüz ifadesinde görüp okul çantasını<br />
omzundan çıkartarak seçtiği bir ağacın<br />
dibinde uykuya dalar. Yusuf’un torbası<br />
Yakup’un öğrettiği bin çiçek ismiyle<br />
doludur, rüyası da iki kişilik. Türk-Alman<br />
ortak yapımı filmin 2010 gösterimi,<br />
17.Adana Altın Koza ve 29.Uluslararası<br />
İstanbul Film Festivalinde lokal ödüllerini<br />
toplarken, 60.Berlin Film Festivali’nde<br />
en iyi film dalında aldığı ödülle Metin<br />
Ersan‘ın Susuz Yaz filminden 46 yıl<br />
sonra ilk kez Türk Sineması’na Altın Ayı<br />
ödülünü kazandırmıştır.<br />
Sinemasını özetleyen tek bir temsili<br />
kare için, Yumurta filminde, kadının<br />
ölüme gidişinin servi ağaçlarına doğru<br />
yürüyerek anlatıldığı açılış sahnesini, bir<br />
proloğu veren yönetmenin hayat algısı,<br />
bütünüyle perdesindedir…şairi Ece<br />
Ayhan’ın dizesindeki gibi bir anlayışla:<br />
‘Peki, nasıl oldu da hatırladı denizde<br />
boğulduğunu’<br />
*Uygar ŞİRİN, Yusuf’un Rüyası, Timaş<br />
Yayınları,2010<br />
**Ayşe PAY, Yönetmen Sineması Semih<br />
Kaplanoğlu, Küre Yayınları,2010
Bu hafta vizyona giren<br />
Biz babasız büyüdük<br />
filminin yönetmeni<br />
sessiz çoğunluğun<br />
sesi oldu. Sinema<br />
izleyicisinin kaçırmaması<br />
gereken bu filmin<br />
yönetmeni soruları<br />
cevapladı.<br />
SERDAR AKBIYIK<br />
n Ahmet Çadırcı izleyici tarafından çok bilinmez<br />
ama Türk sinemasında emekçi dediğinizde ilk<br />
akla gelen isimlerdendir. Etrafımızda mazlumu<br />
oynayıp nemalanan bir çok yönetmenin tersine<br />
kendi emeğiyle kendi etik değerleriyle bu<br />
piyasada yaşamaya çalışan bir isimdir. Yıllar<br />
sonra ikinci filmini çekti. Ahmet Çadırcı’nın Biz<br />
Babasız Büyüdük filmi ideolojiler üstü ve savaş<br />
karşıtı bir film olarak da algılanabilir. Ama içinde<br />
mücadele ve haksızlığa isyan var. İşte Ahmet<br />
Çadırcı’nın verdiği cevaplar.<br />
Sizi senaryoyu yazmaya iten şey neydi?<br />
2008 yılında kendi çocukluğumla ilgili bir senaryo<br />
yazıyordum. O yıllarda Kitap fuarına<br />
gitmiştim. Fuarın en arkalarında, Avrasya Yazarlar<br />
Birliği’nin standında bir kitap gördüm: Kırgız<br />
yazar Aşım Cakıpbekov’un öyküleri. Kitabın<br />
kapağında at üstünde bir Kırgız çocuğu vardı.<br />
Kitabı aldım, bir gecede okudum. Kitaptan çok<br />
etkilendim. Öyküler benim çocukluğuma çok<br />
benziyordu. Sonradan kapak fotoğrafının yıllar<br />
önce izlediğim ünlü Kırgız yönetmen Tolomuş<br />
Okeyev’in bir filmi olduğunu anımsamadım.<br />
2009 yılında yapım desteği için Kültür ve Turizm<br />
Bakanlığı’na başvurdum, ama bazı nedenlerden<br />
kitabın telif hakkını alamadım. Aşım Cakıpbekov<br />
ölmüş, varislerine de ulaşamadım. 2011 yılında<br />
yeniden kitabın telif haklarının peşine düştüm.<br />
Manas Üniversitesinden Kemal Göz’ün yardımıyla<br />
Telif Haklarını aldım, Kültür Bakanlığı’na<br />
başvurdum.<br />
Kitap uyarlaması sinemada zor zanaat. Uyarlama<br />
çekmenin sırrı nedir?<br />
Edebiyatın malzemesi sözcükler. Bir edebiyatçı<br />
sayfalarca doğa betimlemeleri yapabilir, roman<br />
karakterlerinin iç çatışmalarını anlatabilir.<br />
Filmin malzemesi ise görüntülerdir. Yönetmen,<br />
edebiyatçının sözcüklerle anlattığını görüntülerle<br />
anlatması gerekiyor. Sinema görselliğe<br />
dayanıyor. Yönetmen bir roman ya da öyküyü,<br />
çeviri yapar gibi sinemanın diline çevirmelidir.<br />
Filmin öyküsü çocukluk ve gençlik üzerine.<br />
Çocuk oyuncularla çalışmak nasıl bir tecrübeydi?<br />
Aslında filmin doğallığını bozmasın diye çocuklara<br />
senaryoyu geç verdim. Çünkü kalıplaşmış,<br />
ezberlemiş, gibi oynayabilirler diye düşündüm.<br />
Belki oyuncu koçuyla çalışabilirdim. Bütçe sınırlı<br />
olduğu için oyuncu koçuyla çalışamadık. Zaman<br />
zaman zorlansam da, sonuç olarak memnunum<br />
çocukların oyunundan.<br />
Filminizde babası asker olan bir erkek çocuğu ile<br />
onun çocukluk aşkı arasındaki hikaye anlatılıyor.<br />
Filmdeki asker figürü size neleri ifade ediyor?<br />
Ben gerçekçiliğe inanırım. Daha önce sözünü<br />
ettiğim gibi, kitabı Kırgız yazardan uyarladım.<br />
Öyküler aslında 2. Dünya savaşında Nazilere<br />
karşı savaşan, anayurtlarını savunan Kırgız<br />
askerlerin çocuklarının eşlerinin öyküsünü<br />
anlatıyor. Yani öykülerde de çocuğun babası<br />
askerde. Film asıl olarak köy çocuğunun aşkını<br />
anlatıyor, geri planda ise bir çocuğun gözünden<br />
savaşın insanlar üzerindeki yarattığı etkileri var.<br />
Ben kişisel olarak savaşların, acıların olamadığı<br />
bir dünyayı özlüyorum. Ama “Zalimler silahlarını<br />
yağlarken mazlumlara da bıçağını at “ demenin<br />
çok anlamlı olduğunu sanmıyorum. Şimdi öyküyü<br />
Kırgız bir yönetmen ya da başka bir yönetmen<br />
dönem filmi olarak çekseydi anti-faşist film olarak<br />
algılanırdı. Ben bu öyküleri Türkiye’ye uyarladım.<br />
Öyküyü Çanakkale Savaşlarına ya da Kıbrıs<br />
Savaşının olduğu döneme de uyarlayabilirdim.<br />
Ama dönem filmi olarak bütçe gerekli, ben günümüze<br />
daha yakın diye 1991 yılına uyarladım.
Bu kuşkusuz risk olduğunu biliyordum.<br />
Türkiye’de, özellikle günümüzde çocuğun<br />
babasının asker olması bazı insanlarda ters<br />
etki yapmış olabilir. Aynı öyküde çocuğun<br />
babası “gerilla” olsaydı filme bakış açıları<br />
farklı olacaktı. Festivallere de rahat kabul<br />
edilecekti belki ödül de alacaktı. Oysa bir<br />
PKK’lının da filmi yapılabilir, bir askerin de<br />
önemli olan bakış açısıdır. “İnsana ait olan<br />
hiçbir şey bize yabancı değildir”<br />
Çocuklar masumiyetin ifadesidir. Filminizden<br />
yola çıkarak günümüzde masum olan bir şey<br />
var mı?<br />
Arthur Schopenhauer “çocukluk, hayatımız<br />
boyunca özlemle geri dönüp baktığımız masumiyet<br />
ve mutluluk dönemi, hayatın cennetidir,<br />
kayıp cennet,” demektedir. Gerçekten de<br />
bu küreselleşme çağında, cep telefonlarının,<br />
tablet bilgisayarların hayatımızın bir parçası<br />
olduğu günümüz dünyasında, çevrenin,<br />
doğanın kirlemesinden daha korkunç olarak<br />
insan ruhu da kirlendi. Artık eski masum<br />
aşklar yok, “aşkın ömrü üç yıl” deniliyor.<br />
Türk sinemasında muhalif film deyince artık<br />
neredeyse Kürt yönetmenlerin filmleri akla<br />
geliyor. Siz kendi filminiz için muhalif bir film<br />
diyebilir misiniz. Bunu biraz yorumlar mısınız?<br />
Ben özellikle muhalif film diye film yapmadım.<br />
Sevdiğim, yapmak istediğim bir film yaptım.<br />
Ama filmin kendisi muhalif oldu. Çünkü şu<br />
anda Türk sinemasında festivallerdeki genel<br />
çizgiye aykırı. Türkiye’de festivallerde belli<br />
konuları işlemesi ödül alması yeterli oluyor.<br />
Oysa her konu işlenebilir. Önemli olan filmdir.<br />
Filme bakılmalı; “derdini anlatabilmiş mi, sinema<br />
dili nasıl?” diye. Filmler sanatın, sinemanın<br />
ölçüsüyle değil, grupsal, kişisel yakınlıklar<br />
ya da husumetler, politik yaklaşımlar, ideolojik<br />
bakışlarla değerlendiriliyor. Biraz önce<br />
söylediğim gibi Biz Babasız Büyüdük çocukluk<br />
aşkı, öte yandan savaş karşıtı aslında.<br />
Filminiz iki sinemada vizyona giriyor. Niye<br />
böyle? Başka sinema yapılanması filminize ilgi<br />
gösterdi mi?<br />
Bazı dağıtım şirketleri ile görüştüm pek ilgilenmediler.<br />
Bir dağıtım şirketi olumlu yaklaştı,<br />
sonra o dağıtım şirketi iflas etti. Bazı filmlere<br />
de ödemeleri yapmadığını duydum. Başka Sinema<br />
dağıtım grubunu da randevu almak için 7-8<br />
kez telefonla aradım. “ Biz sizi arayacağız “dediler,<br />
ama dönmediler. Kalktım, dağıtım şirketine<br />
çat kapı gittim; sekreter telefonumu aldı, yine<br />
aramadılar. Ben de yeni açılan SETEM Akademi<br />
Sineması ve CineMajestik sinemasında gösterim<br />
yapmaya karar verdim.<br />
Türk sinemasında neredeyse klasik öykü anlatımı<br />
unutuldu. Sizin sinemanızda bu etki var mı? Bunu<br />
bir handikap olarak görüyor musunuz?<br />
Bu sinemanın doğuşundan beri sinema estetiği<br />
açısından tartışılan bir konu. Sinemanın<br />
edebiyatın, tiyatronun, diğer sanatların etkilerden<br />
kurtulması, kendi dilini oluşturması<br />
gerektiğini savunan kuramcılar, sinemacılar oldu.<br />
Ama Tarkovski, Bresson, Goddard gibi bir kaç<br />
dahi yönetmen dışında bunu yapabilen çok az<br />
yönetmen oldu. İnsanlar ilkçağlardan beri öykü<br />
anlatmayı ve öykü dinlemeyi seviyorlar. Benim iki<br />
film de öykü var. Bunu da handikap olarak gör-
müyorum şimdilik.<br />
Son filminizi 1999 yılında çekmiştiniz. Bu kadar<br />
ara vermenizin sebebi nedir?<br />
Renkli –Türkçe’yi çektiğimden beri bağımsız<br />
sinemayı savundum. Hiçbir yapımcıya gitmedim.<br />
Bu da bana pahalıya patladı diyebilirim. Oysa film<br />
çekmek için finans gerekli. Türk sinemasında<br />
Yeşilçam tipi yapımcı da kalmadı. Türkiye’de ancak<br />
Kültür Bakanlığı ve yurtdışı fonlardan destek<br />
almadan film çekmek olanaksız gibi. Yurtdışı<br />
fonlara başvurmadım. Kültür Bakanlığına da daha<br />
önce bir kaç kez yapım desteği için başvurdum,<br />
olmadı. Ancak 2011 de Biz Babasız Büyüdük filmi<br />
destek aldı.<br />
Kültür bakanlığının projelere para yardımı<br />
yapması dışında nasıl bir katkısı olabilir?<br />
Kültür Bakanlığı şimdi destekleri artırdı. Yapımcı<br />
% 50sini ben karşılayacağım dediği için aldığınız<br />
bütçenin iki katı fatura isteniyor. Belki bu konuda<br />
art KDV gibi bir şey olabilir. Daha önemlisi<br />
Bakanlık dağıtım konusunda bir şeyler yapabilir.<br />
Dağıtım desteği verebilir. Bakanlık belirli<br />
kentlerde sinema salonları ya da Kültür Merkezleri<br />
açabilir.<br />
Bundan sonraki projeniz nedir?<br />
İstanbul’da geçen bir senaryom var onu çekmek<br />
istiyorum.<br />
Dizi yönetmenliğine nasıl bakıyorsunuz?<br />
Dizi yönetmenliği hiç düşünmedim. Bazen<br />
daha rahat film çekmek için “acaba dizi çeksem<br />
mi ?” diye düşündüğüm oldu. Ama gerçekten<br />
dizi çekmek çok zor. Haftanın 5-6 günü, gece<br />
gündüz çalışıyorlar. Ben biraz zamanın kendime<br />
ait olmasını istiyorum. Ayrıca dizi çekmek<br />
sinema dilinizi etkileyebilir. Aslında normal<br />
dizilerden farklı olan, 4-5 bölümlük sinema filmi<br />
gibi diziler çekilebilir. Belki öyle bir dizi olursa<br />
çekebilirim.<br />
Benim size sormadığım ama sizin söylemek<br />
istediğiniz bir şey var mı?<br />
Biz Babasız Büyüdük, Türkiye’de Atıf Yılmaz’ın<br />
Cengiz Aytmatov’dan uyarladığı Selvi Boylu<br />
Al Yazmalım’dan sonra Kırgızca’dan uyarlanan<br />
ikinci film. Sovyetler Birliği dağıldıktan<br />
sonra da dünya da Kırgız edebiyatından uyarlanan<br />
ilk film. Aşım Cakpbekov’un öyküleri de<br />
Aytmatov’un öyküleri kadar güzel.
n Şiddet; zorlama ve baskı ile bedensel<br />
ya da ruhsal zarara neden olabilecek<br />
hareketlerin tümü olarak açıklanabilir.<br />
Sanat ta her zaman şiddeti konu etmiş,<br />
ona farklı perspektiflerden bakmamızı<br />
sağlamıştır. Elbette sinema da şiddete<br />
bakmanın, onu anlatmanın çok güçlü bir<br />
yolu. Savaş döneminden tutun da psikolojik<br />
rahatsızlıkları konu alan filmlere kadar<br />
şiddetin başı çektiği sayısız film var sinema<br />
tarihine baktığımızda.<br />
Konu kadına şiddete gelince iş çok daha<br />
farklılaşıyor ve kadına uygulanan şiddetin<br />
de sinemada çeşit çeşit işlendiği filmler söz<br />
konusu fakat biz bu ay vizyona giren Gone<br />
Girl/Kayıp Kız üzerinden, karısına/partnerine<br />
şiddet uygulayan/onu öldüren erkeklerin<br />
yer aldığı bazı filmlere bakmak istedik.<br />
Gone Girl: Senaryosu aynı isimli romanın<br />
sahibi Gillian Flynn’e, yönetmenliği ise usta<br />
isim David Fincher’a ait filmde esrarengiz<br />
biçimde kaybolan Amy’nin hikayesine<br />
odaklanıyoruz, şüpheli ise elbette kocasıdır.<br />
Oldukça esrarengiz ve oyunlu bir film Gone<br />
Girl, sürpriz bozmak istemeyiz. Fincher yine<br />
çok ustaca bir iş çıkarmış, montaj, oyunculuk<br />
ve müzikler, filmi düz bir gerilimden çok<br />
daha ötesine taşımış. Bu ayın kaçırılmaması<br />
gereken filmlerinden…
The Secret Window: Stephen King’in<br />
romanından uyarlanmış David<br />
Koepp yönetmenliğindeki filmin<br />
gizemli hikayesinde Johnny Depp’in<br />
canlandırdığı<br />
psikopat karakter,<br />
eski karısını ve<br />
onun sevgilisini<br />
öldürüp, bahçeye<br />
gömüp sonra da<br />
bir güzel mısır<br />
yiyordu. Unutulmaz<br />
sahnelerden…<br />
Fracture: 2007<br />
yapımı Gregory<br />
Hoblit imzalı film<br />
Anthony Hopkins ve<br />
Ryan Gosling’i karşı<br />
karşıya getirişiyle<br />
bile dikkat çekici.<br />
Kendisini aldatan<br />
karısını öldüren ve<br />
akabinde polisleri<br />
çağıran olgun adam ile genç ve<br />
başarılı bir savcı karşı karşıya geliyor<br />
filmde, filmde gizemli yanlar yok değil<br />
ama Gone Girl’ün yanında lafı bile<br />
olmaz. Yine de Hopkins’in performansı<br />
ve Gosling’in toy zamanları için<br />
yeniden bakılabilir…<br />
A Perfect Murder:<br />
98 yapımı Andrew<br />
Davis imzalı filmde<br />
sevgisini bir türlü<br />
gösteremeyen<br />
adamın, bu ilgisizlik<br />
sonucu onu<br />
aldatan karısını<br />
öldürme planlarını
ne kadar sinsice yaptığını izliyoruz. Michael<br />
Douglas ve Gywneth Paltrow performansları ise<br />
tartışılmaz.<br />
Sleeping With The Enemy: 91 yapımı Joseph<br />
Ruben imzalı filmde<br />
hikaye belli. Dışarıdan<br />
bakıldığında kusursuz<br />
bir evliliğe sahipler<br />
ama aslında Martin<br />
hasta ruhlu biri.<br />
Laura’nın yaşamını<br />
cehenneme çevirince<br />
bu baskıya dayanamayan<br />
kadın sıradışı<br />
bir planla kocasından<br />
kaçmayı düşünüyor<br />
ama kazdığı kuyuya<br />
kendi düşüyor…Klasik<br />
bir konu olmakla<br />
birlikte gerilim öğeleri<br />
iyidir filmin, Julia Roberts’ın varlığı da filmi<br />
izlenir kılıyor.<br />
The Color Purple: 85 yapımı usta yönetmen Steven<br />
Spielberg imzalı film Alice Walker’ın Pulitzer<br />
ödüllü romanından uyarlanan, 11 dalda Oscar<br />
adayı olan, kadına şiddetin başarıyla anlatıldığı<br />
güçlü bir film. Danny Glover, Whoopi Goldberg<br />
başrollerde.<br />
The Killer Inside Me: Jim Thompson’ın aynı<br />
adlı romanından beyazperdeye adapte edilmiş<br />
olan film, Micheal Winterbottom imzalı. 2012<br />
yapımı filmde Casey Affleck ,Jessica Alba ve<br />
Kate Hudson’ı izliyoruz. Film şiddet sahnelerinin<br />
aşırılığıyla epey konuşulmuştu.<br />
What’s Love Got to Do With it: 93 yapımı filmde<br />
Tina Turner’ın hayatı konu ediliyor. Kendisini<br />
Tina Turner yapan kişi aynı zamanda hayatını<br />
zindan eden, onu türlü şiddete maruz bırakan<br />
menajeri/sevgilisi/kocasıdır.<br />
The Burning Bed: Robert Greenwald imzalı<br />
84 yapımı filmde şiddet gören kadın rolünde<br />
Farah Faxcett’i izliyoruz. Bu kez şiddet görenin<br />
intikamı da acı oluyor. Paul Le Mat, filmdeki<br />
rolüyle Altın Küre ödülü kazanmıştı.
Türe merhaba niteliğindeki<br />
filmin öncüllerine bir bakalım:<br />
Nineteen Eighty-<br />
Four(1984)<br />
George Orwell’in<br />
aynı adlı Distopik<br />
başyapıtından<br />
uyarlanan film<br />
totaliter bir rejimin<br />
insanlar üzerindeki<br />
baskısını<br />
anlatıyor. “Big<br />
Brother” hepimizi<br />
izliyor.<br />
Brazil(1985)<br />
Sam Lowry’nin<br />
bürokrasi ile başı<br />
derttedir ve tek<br />
isteği tüm teknolojiyi<br />
ve bu futüristik<br />
dünyayı geride<br />
bırakıp hayallerinin<br />
kadını ile<br />
beraber olmaktır.<br />
Ancak sistem<br />
onun bombalama<br />
faaliyetlerinin<br />
arkasındaki isim<br />
olduğunu söyler<br />
ve böylece hayatı<br />
tehlikeye girer.<br />
Soylent<br />
Green(1973)<br />
Dünya nüfusu<br />
patlamış, kaynaklar<br />
kirlenmiş,<br />
yiyecek tek şey<br />
ne olduğunun<br />
bilinmediği<br />
Soylent denilen<br />
denizden<br />
geldiği söylenen<br />
bir besin. Ve bu<br />
gizemli besinin ne<br />
olduğunu çözmeye<br />
çalışanlar.<br />
Mad Max (1979)<br />
Tamamen yıkım<br />
ve kaos içindeki<br />
bir dünyada yol<br />
alan eski polis<br />
Max ailesinin<br />
katledilişinden<br />
sonra bir<br />
vigilante’ye<br />
dönmüş ve kendince<br />
doğru olan<br />
değerlerin peşine<br />
düşmüştür.<br />
12 Monkeys (1995)<br />
Blade Runner<br />
(1982)<br />
Kurgu Bilim<br />
edebiyatının<br />
önemli isimlerinden<br />
Philip<br />
K.Dick’in “Do Androids<br />
Dream of<br />
Electric Sheep?”<br />
öyküsünden uyarlanan<br />
film distopik<br />
bir Los Angeles<br />
arka planında<br />
replikant denilen<br />
robotlar ile insanlar<br />
arasındaki<br />
ilişkileri anlatıyor.<br />
Gelecek 12 Maymun<br />
adlı bir çetenin<br />
yaptıklarından dolayı<br />
tehlikededir. Tehlikeli<br />
bir virüs yayılmış<br />
ve insanlığın<br />
sadece %1’i<br />
kurtarılabilmiştir.<br />
Zamanda yolculuğu<br />
bulan sistem<br />
12 Maymun’un<br />
yaptıklarını düzeltmek<br />
için bir<br />
mahkum’u geçmişe<br />
yollar.
The Matrix (1999)<br />
Sistem bu sefer<br />
robotların elindedir<br />
ve insanları sadece<br />
enerji ihtiyaçları için<br />
canlı tutmaktadırlar.<br />
Seçilmiş kişi Neo ve<br />
Morpheus’un başı<br />
çektiği ekip insanlık<br />
için mücadele verecektir.<br />
Logan’s Run(1976)<br />
22<strong>74</strong> yılında insanlık<br />
neredeyse kusursuz<br />
görünen bir sistem<br />
ile yönetilmektedir.<br />
Tüm dünyevi<br />
zevklerin serbest<br />
olduğu bu yaşamda<br />
tek problem 30<br />
yaşına geldiğinizde<br />
bir seremoni ile<br />
öldürülmenizdir. Logan<br />
sistemin dışına<br />
çıkınca gerçek<br />
dünya ile tanışır ve<br />
geri dönüp sistemi<br />
yıkmaya karar verir.<br />
Planet of the<br />
Apes(1968)<br />
Yıllarca bize<br />
ne kadar benziyorlar<br />
yoksa<br />
maymundan<br />
mı geliyoruz<br />
dedik. Ama<br />
bilemedik ki<br />
onlar da evrilip<br />
bir gün bizi esir<br />
alacaklar. Hala<br />
devam eden<br />
bu unutulmaz<br />
distopya gezegenin<br />
tek sahibinin<br />
maymunlar<br />
olduğu bir ortamda insanlığın bu rol<br />
değişimine karşı duruşunu anlatıyor.<br />
Children of Men(2006)<br />
Bir şekilde bütün<br />
kadınların kısır kaldığı<br />
bir dünya. Uzun zaman<br />
sonra hamile kalan bir<br />
kadını güvenli bir bölgeye<br />
taşımaya çalışan bir aktivist<br />
çete insanlığın devamı<br />
için belki de son umuttur.
aldığı olumsuz eleştirilere rağmen gişede bütçesini<br />
üçe dörde katlamayı bilen Darkness (2002),<br />
vasat üstü hayalet filmi Fragile (2005) ve biraz<br />
önce bahsi geçen ‘6 Films to Keep You Awake’<br />
serisinden To Let (2006) isimli filmleri yönetti.<br />
(Bu arada ‘6 Films to Keep You Awake’ serisini<br />
izlemediyseniz, mutlaka izlemenizi öneririm.)<br />
n İspanya’dan dünyaya bir salgın gibi hızla<br />
yayılan [Rec] serisinin dördüncü halkası, ülkemizde<br />
Ekim ayının son vizyon haftasında<br />
gösterime giriyor. Bu vesileyle [Rec] külliyatına<br />
kısaca bir göz atarak, serinin önceki filmlerini<br />
hatırlatalım istedik.<br />
2000 sonrası atağa kalkan İspanyol Korku<br />
Sineması’nın ön saflarda çarpışan cesur<br />
yönetmenlerinden ikisi, Jaume<br />
Balaguero ve Paco Plaza’dır<br />
desem, sanırım çok az kişi itiraz<br />
eder. Plaza, İngiliz yazar<br />
Ramsey Campbell’in 2001 tarihli<br />
romanı Pact of the Fathers’dan<br />
uyarlanan Second Name (2002),<br />
belli başlı eksiklerine rağmen<br />
kurtadam filmlerine düşkün<br />
bünyeleri memnun etmekte<br />
zorlanmayan Romasanta: The<br />
Werewolf Hunt (2004) ve birbirinden<br />
güçlü yaklaşık yetmiş dakika<br />
uzunluğundaki altı televizyon<br />
filminden oluşan ‘6 Films to Keep<br />
You Awake’ serisi dahilindeki<br />
The Christmas Tale (2005) isimli filmlerden<br />
sorumlu yönetmen. Balaguero ise gene Ramsey<br />
Campbell’in 1981 tarihli (film ile aynı adı taşıyan)<br />
romanından uyarladığı The Nameless (1999),<br />
[Rec] (2007)<br />
Balaguero ve Plaza, 2007 senesinde güçlerini<br />
birleştirerek yazının ana konusu olan serinin ilk<br />
filmi [Rec] fenomenine ortaklaşa imza attılar.<br />
TV muhabiri Angela ve kameramanı Pablo,<br />
Barcelona’daki itfaiye ekiplerinden birinin gece<br />
vardiyasını görüntülemek üzere itfaiye merkezinde<br />
çekim yapmaktadır. Gece sessiz geçecek<br />
gibi görünürken, apartman dairesinde mahsur<br />
kalan yaşlı bir kadın ile ilgili bir ihbar telefonu<br />
gelir. İtfaiye ekibi süratle hazırlanır ve Angela ile<br />
Pablo’yu da yanlarına alarak, olay yerine gitmek<br />
üzere yola çıkar. Apartman sakinleri, binanın<br />
giriş holünde toplanmış, yaşlı kadının dairesinden<br />
gelen çığlık sesleri hakkında tartışmaktadır.<br />
Angela ve Pablo, iki polis memuru<br />
ve birkaç itfaiyeci ile beraber<br />
yaşlı kadının dairesine çıkar. Bu<br />
arada olay yerine gelen askeri<br />
birlikler binayı karantina altına<br />
alarak mühürler. İşlerin çığırından<br />
çıkması çok uzun sürmez.<br />
Cannibal Holocaust’un (1980)<br />
temellerini attığı ve The Blair<br />
Witch Project’in (1999) kurdeleyi<br />
keserek açılışını yaptığı ‘buluntu<br />
film’ (found footage) yolu,<br />
umulanın çok üzerinde, ağır bir<br />
trafiğe maruz kaldı. Bu yoldan<br />
ilerleyen onlarca sıradan örneğin<br />
arasından kolayca sıyrılmayı<br />
başaran [Rec], hem seyircilerden, hem de<br />
eleştirmenlerden olumlu not aldı. Gayet sağlam<br />
bir gişe başarısı ile de devam filmleri kapısının<br />
ardına kadar açılmasını sağladı.
Bu arada paranın kokusunu alan Hollywood,<br />
[Rec]’e karşı kayıtsız kalamadı ve aceleyle<br />
Quarantine (2008) isimli bir ‘yeniden yapım’<br />
çekti. Eylül ayında vizyona giren ilginç bir ‘buluntu<br />
film’ örneği As Above, So Below (2014),<br />
Shyamalan’ın öyküsünden senaryolaştırılan<br />
Devil (2010) ve The Poughkeepsie Tapes (2007)<br />
gibi filmlerden mesul John Erick Dowdle’un<br />
yönettiği filmin başrolünde ise ülkemizde de<br />
bir hayli popüler olan TV dizisi Dexter’dan<br />
tanıdığımız Jennifer Carpenter var. Quarantine,<br />
[Rec]’in neredeyse bire bir çekimlerinden<br />
oluşuyor. Tek farkı oyuncuların milliyeti<br />
ve konuştukları dil. İlginçtir, Quarantine’e de<br />
Quarantine 2: Terminal (2011) isimli bir devam<br />
filmi çekildi. Ancak kendi öncülünün öyküsünü<br />
devam ettiren Quarantine 2’nun, [Rec] 2 ile bir<br />
ilgisi yoktur.<br />
[Rec]² (2009)<br />
İlk filmin dünya çapında<br />
haklı olarak ilgi görmesi<br />
üzerine, Balaguero<br />
ve Plaza ikilisi tekrar<br />
kolları sıvayarak devam<br />
filmini de beraber<br />
yönettiler. İlkinin kaldığı<br />
yerden devam eden<br />
[Rec] 2’da karantinaya<br />
alınan apartmana geri<br />
döneriz. Sağlık Bakanlığı<br />
tarafından görevlendirilen<br />
Dr. Owen ve<br />
bir özel harekât timi apartmana girer. Bu sefer<br />
olayları Pablo’nun kamerasından değil, askerlerin<br />
kasklarına yerleştirilmiş kameralar aracılığı<br />
ile takip ederiz. Birden fazla kaynaktan takip<br />
ettiğimiz olaylar silsilesi, ilk filmde olan bitenin<br />
sebepleri hakkında detaylı açıklamalar yapar,<br />
merakımızı giderir ama doğruya doğru, [Rec]<br />
2 ilk filmin vasat bir kopyası gibi görünmekten<br />
kurtulamaz.<br />
[REC]3: Genesis (2012)<br />
Serinin üçüncü filminde birtakım değişikliklere<br />
gidildi. Paco Plaza, yönetmenlik koltuğuna tek<br />
başına kuruldu ve salgını apartmandan dışarıya<br />
taşıdı. Tek değişiklik bunlar değildi; Koldo ve<br />
Clara’nın düğün hazırlıklarının, el kamerası ve<br />
cep telefonu kamerası gibi kaynaklar aracılığıyla<br />
aktarıldığı giriş bölümü<br />
ile ‘buluntu film’miş gibi<br />
yaparak başlayan [Rec]<br />
3, ilerleyen dakikalardan<br />
itibaren geleneksel çekim<br />
yöntemlerine geçiş yapar.<br />
Düğündeki konuklardan<br />
birinin rahatsızlanmasıyla<br />
başlayan tedirginlik,<br />
yerini aynı kişinin etrafa<br />
saldırıp diğer konukları<br />
ısırmaya başlamasıyla,<br />
hiç durmayan bir kovalamacaya<br />
ve kaosa bırakır.<br />
Filmin bundan sonrası çok fazla sürprize yer<br />
vermeden, tipik bir zombi ya da ‘infected’ filmi<br />
gibi devam eder. [Rec] 3, serinin ilk iki filmi ile<br />
bağlantısızmış gibi dursa da, final sahnesi ile ana<br />
öyküye eklemlenmeyi de ihmal etmez.<br />
Genelde pek beğenilmeyen [Rec] 3, en çok önceki<br />
filmlerin ciddi ve klostrofobik havasını terk<br />
edip, eğlenceli ama sıradan bir zombi filmi haline<br />
bürünmesiyle eleştirildi. Bu arada [Rec] 3’nin, ilk<br />
zombi filmimiz Ada: Zombilerin Düğünü (2010)<br />
ile benzer bir çıkış noktasına sahip olmasını da<br />
ilginç bir detay olarak buraya ekleyelim. (Tersi<br />
olsaydı neler derlerdi kimbilir.)<br />
[REC]4: Apocalypse (2014)<br />
Gelelim 31 Ekim’de vizyona girecek olan [REC]<br />
4’a. Serinin (eğer bir değişiklik olmazsa) son<br />
filmini de Jaume Balaguero tek başına yönetiyor.<br />
İlk filmin yıldızı Manuela Velasco, gene Angela<br />
rolüyle seriye geri dönüyor.<br />
Balaguero, Fangoria’ya verdiği röportajda, filmin<br />
iddialı alt ismine ilişkin şunları söyledi; “[Rec]<br />
serisindeki filmlerin hepsinin bütçesi hemen<br />
hemen aynıdır. Bu yüzden bu filmde zombilerle<br />
dolu Barcelona sokakları gibi devasa sahneler<br />
görmeyeceksiniz. Zaten daha en başta öyle<br />
büyük sahneler çekme gibi bir niyetimiz yoktu,<br />
sadece kontrolümüzde olan güçlü bir öykü<br />
olmalıydı.” Balaguero, [REC] 4’un ikinci filmin<br />
kaldığı yerden devam edeceğini ve ‘buluntu film’<br />
tarzını tamamen terk edeceğini de sözlerine<br />
ekledi. Dördüncü filmin seriye neler katacağını<br />
görmek için Ekim ayının son gününe kadar beklememiz<br />
gerekiyor. Umarım beklediğimize değer.
Bu ay Ben<br />
Affleck ile oynadığı<br />
Gone Girl filmi ile<br />
karşımıza gelecek<br />
olan Rosemund<br />
Pike hiç de alışık<br />
olmadığımız bir<br />
aktrist. Oxford’ta<br />
okumuş, Almanca,<br />
Fransızca bilen,<br />
çello çalan<br />
dörtdörtlük<br />
bir hatun…
SERDAR AKBIYIK<br />
n Rosemund Pike daha ilk filmiyle gönüllerde that kurdu. James<br />
Bond’un güzellerinden olarak mesleğe adım atan Pike, Die Another<br />
Day filmiyle o kadar başarılı oldu ki 2002 yılında Empire’ın En<br />
İyi İlk Oyunculuk ödülünü aldı. Bond kızı olarak karşısında Halle<br />
Barry vardı. Barry ile aralarında 12 yaş olmasına rağmen doğal<br />
olgunluğuyla hiç de altta kalmadı. Doom, Johnny English Reborn,<br />
Wrath Of The Titans gibi büyük bütçeli Hollywood filmlerinde<br />
başarıyla oynarken bağımsız yapımlarında aranan yıldızı oldu. An<br />
Education, Made in Dagenham ve Barney’s Version gibi muhteşem<br />
filmlerde bizi kendine aşık etti. Şu an 34 yaşında olan Pike öyle bir<br />
çizgi dışı güzelliğe sahip ki hem olgun kadın rollerini hem de çıtır<br />
güzel kız kimliğini üstünde başarıyla taşıyabiliyor. Bunun en büyük<br />
kanıtı da Barneys Version’da canlandırdığı karakterin gençliğini ve<br />
yaşlılığını canlandırırken sergilediği performanstı. Böyle isimlerle<br />
karşılaştığımızda bazı kadınların mükemmelliği aklımızı başımızdan<br />
alıyor. Pike’ın birçok üstün özelliği var. Aileden sanatçı güzel oyuncu.<br />
Annesi çellist, babası opera sanatçısı. Pike’ın küçüklüğü anne<br />
babasının meslekleri yüzünden Avrupa’da gezerek geçmiş. Almanca<br />
ve Fransızca biliyor. Çello ve piyano çalıyor. Bütün bunların<br />
üzerine Oxford’ta okumuş. Okuldaki arkadaşı ise Chelsea Clinton.<br />
Özel hayatını insanların gözü önünde yaşamaktan nefret ettiğini<br />
söyleyen Pike 2 yaşında bir oğula sahip. Jack Reacher’in çekimlerini<br />
bitirdiğinde dört aylık hamileydi. Doğumdan hemen sonra ise Martin<br />
Freeman ve komedyen Simon Pegg ile başrolünü paylaşacağı The<br />
World’s End filminin çekti. 2014’te Along Way Down, Hector and<br />
the Search for Happiness, What We Did on Our Holiday ve bu ay<br />
ülkemizde de vizyona girecek olan Gone Girl ile sinemaseverlerin<br />
karşısına çıkacak. Yani Rosemund Pike’a durmak yok…
BANU BOZDEMİR<br />
n 9 Haziran 1963 tarihinde doğmuş<br />
asıl adı John Christopher Depp II<br />
olan Johnny Depp Amerikalı oyuncu,<br />
senarist, yönetmen, yapımcı,<br />
müzisyendir. Favori yönetmeni Tim<br />
Burton ile birçok güzel filme imza<br />
atmışlardır.<br />
2003 yılında Karayip Korsanları:<br />
Siyah İnci’nin Laneti, 2004 yılında<br />
Düşler Ülkesi ve 2007 yılında<br />
Sweeney Todd: Fleet Sokağının<br />
Şeytani Berberi filmlerindeki<br />
performansı ile En İyi Erkek Oyuncu<br />
Akademi Ödülü’ne ( Oscar ) aday<br />
gösterilmiştir. Filmlerde birbirinden<br />
zıt, görsel olarak renkli ve<br />
tipik karakterleri canlandırmasıyla<br />
tanınmaktadır. Resmi Araştırmalara<br />
Göre dünya üzerinde en çok hayrana<br />
sahip oyuncudur. Ayrıca Karayip<br />
Korsanları’nın son filmi Karayip<br />
Korsanları Gizemli Denizlerde filminde<br />
oynamak için 75 milyon dolar<br />
alarak bir film için en çok ücret alan<br />
oyuncu olarak Guiness Rekorlar<br />
kitabına girmiştir. Toplamda ise son<br />
10 yılın en çok para kazanan oyuncusudur.<br />
Dünya sinema tarihinde<br />
bir milyar dolardan fazla gişe elde<br />
eden 12 filmden 4 tanesi Johnny<br />
Depp’e aittir (Karayip Korsanları:<br />
Ölü Adamın Sandığı, Karayip<br />
Korsanları:Gizemli Denizlerde, Alice<br />
İn Wonderland, Karayip Korsanları:<br />
Dünyanın Sonu) Bu zaman kadar<br />
çektiği filmlerin toplam hasılatı 8<br />
milyar dolar’dan fazladır . Her yıl<br />
düzenlenen ve kazananları halk<br />
tarafından seçilen People Choice’s<br />
Awards’da(Halkın Seçimleri) 2004,<br />
2005, 2006, 2007, 2008, 2010, 2011,<br />
2012, 2014 yılların da Halkın Favori<br />
Aktörü seçilmiştir.<br />
Kendisini bu ay Walfy Pfister imzalı<br />
Evrim / Transcendence filminde<br />
bilim adamı Will Cater rolünde<br />
izleyeceğiz… Bir nevi hasret<br />
gidereceğiz de denebilir…
n Yaz sezonunda Fox Tv’de başlayan ve yeni<br />
sezonda da devam edecek olan Kiraz Mevsimi’nin<br />
başrollerini Özge Gürel (Öykü), Dağhan Külegeç<br />
(Mete), Serkan Çayoğlu (Ayaz) ve Nilperi<br />
Şahinkaya (Şeyma) paylaşıyor. Hedef kitlesi genç<br />
jenerasyon (özellikle y kuşağı) görünse de kişisel<br />
gözlemlerime dayanarak izleyici yaş ortalamasının<br />
tek bir kuşakla sınırlanmayacağını söyleyebilirim.<br />
Dizinin hikâyesine gelince dizide 5 tane çiftimiz<br />
ve her birinin kendilerine has ilişki dinamikleri<br />
var. Ama esas kızımız-oğlumuz Öykü ve Ayaz.<br />
Diğer karakterler ise, ilişkilerinde iniş çıkış<br />
yaşamakla birlikte Öykü-Ayaz aşkına vurgu yapmak<br />
için var aslında. Dizinin başında Öykü eski<br />
komşusu, en yakın arkadaşının abisi ve aslında<br />
kendisini kıskanan ve sürekli ayağını kaydırmak<br />
için oyunlar oynayan ama arkadaşıymış gibi<br />
davranan Şeyma’nın yeni sevgilisi olan Mete’ye<br />
çocukluğundan beri âşıktır. İlerleyen bölümlerde<br />
ise, tesadüfen tanıştığı ve sonrasında gelişen<br />
olaylar yüzünden bir ara sevgili rolü oynadığı<br />
Ayaz’a âşık olur. (bu tesadüflerden biride en büyük<br />
hayali başarılı bir modacı olmak olan Öykü’nün<br />
idolünün Ayaz’ın annesi Önem Dinçer olmasıdır.)<br />
Önce bu aşkı kendisine bile itiraf edemeyen Öykü,<br />
iki aşk arasında kalır ama sonunda kendisiyle<br />
yüzleşir ve Ayaz’a olan aşkını itiraf eder. Mete’nin<br />
iş ortağı ve en yakın arkadaşı olan Ayaz, Mete’nin<br />
sakin, geleneksel kişiliğinin tersine sosyal,<br />
eğlenceli ve çapkın bir karakterdir. Tanıdığı kızların<br />
aksine Öykü’nün fazlasıyla doğal, dürüst ve optimist<br />
kişiliği Ayaz için eğlenceli bir oyun olarak başlayan<br />
bu ilişkiyi aşka dönüştürür.<br />
ZENGİN OĞLAN-FAKİR KIZ<br />
AŞKI ESKİLERDE KALDI<br />
İlk bakışta zengin oğlan-fakir ama gururlu/yetenekli<br />
kız çevresinde seyredecek duran ya da seyretmesini<br />
öngördüğümüz ve hatta belki de umduğumuzun<br />
aksine hikâyemiz karakterler arasındaki sınıf farkını<br />
teğet geçiyor. Toplumsal bir gerçeklik olarak var<br />
olan sınıf farkı zengin kız-fakir oğlan (ya da tam<br />
tersi) aşkıyla yıllarca Yeşilçam ve sonrasında televizyon<br />
dizilerinde temel çatışma konusu olarak<br />
gelenekselleşen anlatı yapısıyla karşıma çıktığından<br />
mıdır bilinmez, birçok izleyici gibi bende nerede<br />
bir zengin oğlan-fakir kız görsem böyle bir sınıf<br />
çatışması bekler olmuşum. Oysaki gerçek hayatta<br />
zengin ve fakir arasında artan uçurumun aksine<br />
özellikle 2000’lerde taşları yerine oturan yeni popüler<br />
Türk sinemasına benzer olarak son dönemin birçok
dizisinde de karakterlerin, sınıfsal görünümlerine<br />
ilişkin temsiller değişti. Bu değişimin bir örneği de<br />
Kiraz Mevsimi. Dizide Öykü ve Ayaz arasındaki sınıf<br />
farkı teğet geçilerek, aşkı merkeze alan ve aşkın ne<br />
olduğuna, nasıl yaşanması gerektiğine vurgu yapan<br />
kodlamalar ile romantik aşkın reçetesi sunuluyor<br />
aslında. Bu sayede karakterlerin yaşadığı sanal<br />
evrende, sosyal bir gerçeklik olan sınıf farkı ve/<br />
veya aşka ilişkin izleyicilerin algıları yönlendiriliyor.<br />
Örneğin alışılmışın aksine Öykü ve Ayaz arasındaki<br />
sınıf farkının sorun yaratmaması ya da kızlar arası<br />
muhabbetlerde geçen “teklif ederse hemen evet<br />
deme”, “ilk buluşmada sakın öpüşme”, “yemeğe<br />
gidin hesabı ödeme kibarlığı gösterirse sevgilisiniz<br />
yoksa değilsiniz”, “sinemaya gidin âşık olduğun<br />
adam romantik film seçerse sevgilisiniz aksiyon<br />
seçerse değilsiniz”, şeklinde ki diyaloglar aşkın<br />
reçetelendiriliyor olması genç izleyicilerin ilişkiye<br />
bakış dinamiklerini de etkiliyor kuşkusuz.<br />
Bunların yanı sıra daha öncede söylediğim gibi aşkı<br />
merkeze alan dizide karakterlerin diğer kimlikleri<br />
(Öykü’nün evlat ya da öğrenci<br />
kimliği) ve ilişkilerine ilişkin<br />
kopukluklar, yüzeysel geçişler yok değil. Örneğin<br />
Öykü’nün öğrencilik hayatına son birkaç bölümde<br />
yer verilmemesi, ailesine düşkün olmasına<br />
rağmen Öykü’nün evden giden dikiş makinesini<br />
hala fark edememesi, dizinin başında Öykü’ye gizli<br />
bir aşk beslediğine ilişkin güçlü sinyaller veren<br />
Emre’nin bir anda kendisine âşık olan Burcu’ya<br />
karşılık vermesi bunun en güzel örneği.<br />
Peki, Neden Kiraz Mevsimi<br />
Dizinin tutma sebeplerinden bir tanesi izleyicinin<br />
yeni yüzler görmek istemesi ve ekipte yeni yüzlerin<br />
ağırlıkta olması. İzleyici yorumlarından da<br />
anlaşılacağı gibi özellikle Öykü ve Ayaz’ı çok<br />
sevimli bulmaları ve birbirlerine yakıştırmaları.<br />
Bir diğeri ve belki de en önemlisi modellik yapan,<br />
Zeytin Tepesi ve Kuzey Güney adlı diziler ile<br />
Hande Yener’in “Ya Ya Ya” adlı parçasının klibinde<br />
rol alan Serkan Çayoğlu’nun fiziksel özellikleriyle<br />
ön plana çıkması, beğenilmesi ve bu<br />
sayede geniş bir hayran kitlesinin oluşması. O<br />
kadar ki ne beyaz atlı romantik prensin, dublajın<br />
da etkisiyle bazen abartıya kaçan oyunculuğu ne<br />
de Öykü karakterinin doğal, naif kişiliğini vurgulamak<br />
için gereksiz tepkiler veren Özge Gürel’in<br />
doğal olmayan oyunculuğu bile izleyicinin gözüne<br />
batmıyor. Romantik komedi olan dizinin izleyici<br />
tarafından benimsenmesini sağlayan bir diğer<br />
etken hem ekibin hem de hikâyenin enerjisinin<br />
yüksek olması. Her ne kadar Öykü-Ayaz’ın bir<br />
türlü sevgili olamamasına tepki gösterseler de (ki<br />
son bölümde nihayet kavuştular) dramdan sıkılan<br />
ve mutlu aşk görmek isteyen, bu nedenle de Öykü<br />
ve Ayaz’ın romantik görüntüleri ile yetinen izleyicilere<br />
doğru adres olarak geliyor Kiraz Mevsimi.<br />
Ama ben yine de âşıkların kavuşmasının ardından<br />
içerikte rutine ve/veya tekrara düşebileceği tehlikesinden<br />
ötürü hikâyeye derinlik katılması<br />
gerektiğini düşünüyorum. Gerçi bir işin kalitesinin<br />
ya da başarısının reytingle ölçüldüğü günümüz<br />
dizi dünyasında Kiraz Mevsimi bir süre daha kendisine<br />
yer bulur gibi geliyor.
n Yasak aşk ekranda sıkça işlendi, ben de defalarca<br />
farklı diziler üzerinden farklı noktalara<br />
değinerek yasak aşkı yazdım. Bu kez yasak<br />
aşkın içindeki kadın imgesini cımbızlamak istiyorum.<br />
“Benim Adım Gültepe” Kanal D’nin yeni<br />
sezonda ekrana sürdüğü iddialı işlerden biriydi<br />
ancak beklenen başarı ilk bölümdeki çıkışın<br />
ardından istikrar gösteremedi, neden diye<br />
soranlarınıza elbette yanıtlarım var ve bu yanıt<br />
bahsettiğim aldatan kadın karakterde gizli…<br />
Öncelikle Benim Adım Gültepe dizisi genel<br />
çerçevede bana motivasyon unsurundan<br />
eksik görünüyor, “izlerken içim şişti” en<br />
açıklayıcı tabir, zira dizide bir bölümde bir<br />
tane gülen insan bulursanız öpüp başınıza<br />
koyun. İzleyiciye sürekli dram pompalanan<br />
dizinin bu yoksunluğu Hayat Devam<br />
Ediyor’u anımsatıyor, her ne kadar göreceli<br />
olarak başarılı bir iş olsa da bir süre sonra<br />
izleyicinin “içinin şiştiği” en net eleştiriydi.<br />
Dizideki insanlar sürekli mutsuzdu… Bakın<br />
Öyle Bir Geçer Zaman ki de dramdı ancak<br />
Osman’a ağladığımız kadar da gülüyorduk<br />
biz… Bu nokta bir yana asıl meseleye<br />
gelirsek, Benim Adım Gültepe adlı dizi yasak<br />
aşk anlatarak risk aldı, kadın karakteri<br />
sıradanlaştırarak ve aldatmayı aşkla tamamlayarak<br />
tabulara dokundu ancak dizinin ikna
ediciliğini sarsan öğeler de yine aynı iddialı<br />
parçalarda gizliydi.<br />
Biz ilk bölümde hatta dizinin tanıtımlarında<br />
Halil ile Gülümser’in randevulaşmasını<br />
gördük. Dizi izleyiciye aşkı göstermeden “ben<br />
aldatmayı anlatıyorum”u ilan etti. Halil ile<br />
Gülümser’in aşkı Gülümser için bir ihtiyaç ve<br />
inandırıcı olsa da, Halil’in “evli, çocuklu” bir<br />
kadınla yasak birlikteliğine yaklaşımım her<br />
izleyicide olduğunu düşündüğüm gibi şüphe<br />
ile gerçekleşti. Halil’in aşkına inanmam 3<br />
bölüm sürdü ki zaten ipler 5. bölümde koptu.<br />
Şurada anlaşalım Türkiye’deki dizilerde bir<br />
tane aldatan ve sonunda mutlu olan kadın<br />
örneği bulamazsınız… Kutsal aile mitimiz<br />
buna izin vermez. Bu kadınlar senaryolarda<br />
şöyle ikiye ayrılır, ya Yaprak Dökümü’ndeki<br />
Ferhunde veya Huzur Sokağı’ndaki Emel<br />
gibi kötülerdir ya da Yasak dizisinin Calibe’si<br />
ve Aşkı-ı Memnu’nun Bihter’i gibi aşık<br />
olmuşlardır. Bizim hikayelerimizde aldatma<br />
için bir meşruiyet gereklidir, kadın yalnızca<br />
zevk için aldatmaz, zevk için aldatan kötüdür<br />
ve bu yalnız cinsel zevk değil genelde para<br />
hırsıyla da beraber görülür. Veyahut, kadın<br />
aşıktır… Ancak bu aşkın cezasını da yine o<br />
çekecektir çünkü aşk meşruiyet sağlamaz<br />
öyle olsa neden adına yasak densin...<br />
Hatırlayınız Yaprak Dökümü’nün sonunda<br />
yalnız başına fotoğrafa bakarak ağlayan<br />
Ferhunde’dir, Bihter kendini öldürerek<br />
cezalandırmış, Calibe hamile ve tek başına<br />
bilmediği bir şehirdedir… Benim Adım<br />
Gültepe’ye dönersek Gülümser<br />
de cezalandırıldı, eşi<br />
hapiste olan kadın ilişkisi ortaya<br />
çıktığında eşinin kardeşi<br />
tarafından öldüresiye dövüldü<br />
ve evladı elinden alındı. E hani<br />
yasak aşk tutardı, bak bu da<br />
cezalandı niye reyting düşüyor<br />
derseniz… Kardeşim biz daha<br />
bu aşka yeni inanıyorduk, daha<br />
bu kadının yüzü gülmedi.<br />
Hepsini geçtim ben bir kadın<br />
izleyiciyim, eşimden ilgi görmüyorum,<br />
çocuk ayrı dert,<br />
ekrandaki aşklarla teselli buluyorum. Belki<br />
ben de aşığım ama tabularım yüzünden<br />
aldatmıyorum veya aşık olmak istiyorum…<br />
Dur içimde bastırdığım o aşk hevesini<br />
bir tatmin edeyim, şu Gülümser bir aşkı<br />
yaşasın, acısını, muhakemesini, sancısını bir<br />
görelim hemen niye yapıştırıyorsun kadına<br />
tokadı! Gülümser’e atılan o tokat kadın<br />
izleyiciye atılmıştır… O toplumun, tabunun,<br />
kocanın, erkeğin, erkin, devletin, mahalle<br />
baskısının, geleneklerin, törenin, gerçeğin<br />
tokadıdır. Ekranda izledikleriyle hayal kuran<br />
ancak kadın günlerinde bile “namussuz<br />
kadın, evli kadın<br />
hiç aşık olur mu”<br />
diye anlatarak<br />
içini bastıran,
ilgiye aç kadın izleyiciye namus dersidir.<br />
Gülümser’in Sonu Bihter Gibi Olmasın<br />
Dizinin muhafazakar olduğunu söylemiyorum,<br />
belki ileride Gülümser çok mutlu olacak, belki<br />
ölmemiştir bilemem. Ancak belli ki reyting<br />
için şişirilen bu dayak sahnesi dizi için tam<br />
ters amaca hizmet etmiştir. Adamın döverken<br />
kurduğu “Ben seni namuslu bir kadın bilirdim”<br />
cümlesi kelime seçimi itibarıyla bile çok<br />
anlamlıdır. O sahnelere kadar Gülümser için<br />
yalnızca yenge diyen adam kapıya “Aç kadın”<br />
diye dayanmıştır. Yengenin annelikle üstü<br />
örtülen kadınlığı suç olarak yüze vurulmuştur.<br />
Benim Adım Gültepe o dayağa kadar kadına<br />
kadın olduğunu hatırlatan, ailelerin idealize<br />
edilen gibi olmadığını, aile mitinin temellerinin<br />
çürüklüğünü ve aşk ile tabularla savaşma<br />
girişimini ekrana taşıyan cesur bir işti. O dayak<br />
bir anlamda teslimiyeti gösterse de kadın karakterin<br />
seçimleri bize dizinin geleceği hakkında<br />
ipuçları verecek.<br />
Dizi hakkında keşkelerin neler derseniz…<br />
Keşke Halil ile Gülümser’in aşkının ilk başını<br />
daha çok bilseydim. İkisinin ilk direnmelerini,<br />
olmazlarını, karşı koyamamalarını daha çok<br />
izleseydim… Aşk bir kere şapşallık gerektirir,<br />
hiç aşık olmadınız mı? Kendi mizahını<br />
içinde taşır, sakarlaşır, şapşallaşırsın…<br />
Gülümser’in sakarlığını, komedisini görseydim…<br />
Belki Gülümser’in eşi hapse girmeden<br />
önceki hallerini, kadının fedakarlık<br />
üzerine kurulu düzeninde bir kez olsun ilgi<br />
alan taraf olma istemesini görebilseydim.<br />
Tanıtımlarda randevulaşmalarını değil birbirlerini<br />
gördüklerinde kirpiklerinin titremesini<br />
izleseydim. Keşke bu aşkı daha somut olarak<br />
algılasaydım da aşka inanmak için 3 bölüm<br />
beklemeseydim. Ben o aşka inandıktan<br />
sonra Gülümser’in oğlu ona “Babamı<br />
aldattın mı” diye sorduğunda “Sevdim”<br />
demesini beklemeseydim. Hala aşka delil<br />
aramasaydım… Gülümser “Ben bir hata<br />
yaptım, telafisi olmayan bir hata” dediğinde<br />
her izleyici gibi umudumu kaybetmeseydim.<br />
Benim Adım Gültepe için umut ediyorum,<br />
umarım bu dizi ağlattığı kadar güldüren<br />
öğelere de kavuşur. Umarım Gülümser<br />
ekranda eşini aldattığı için lanetlenmeyen tek<br />
kadın olur. Umarım aşk bu kez kazanır ve bu<br />
kadının yüzü güler… Namus adına her gün<br />
kadınların katledildiği ülkemizde biraz cesarete<br />
ve aşka saygıya ihtiyacımız var.
n Beyaz Saray’ın ara koridorlarında<br />
dönen dolaplar, salonlarında<br />
soğukkanlılıkla çevrilen kirli oyunlar,<br />
masalarında imzalan acımasız kararlar<br />
ve günün sonunda herkesten daha<br />
temiz, güzel, eğitimli, zarif ve örnek<br />
görünen politikacı bir çiftin hikayesi<br />
yalın ve direkt bir dille anlatılıyor. House<br />
of Cards gözünü başkanlık koltuğuna<br />
dikmiş hırslı bir adamın ve en az kendisi<br />
kadar zirveyi arzulayan karısının<br />
çevresindeki insanları nasıl tuzağa<br />
düşürdükleri, ağlarında parçalamaktan<br />
kaçınmadıklarının hikayesini anlatıyor.<br />
Yani gayet tanıdık bir politikacı<br />
hastalığı ve bugünün ülke gündemine<br />
denk gelen içeriğiyle artı<br />
çağrışımlar yapıyor ve özellikle<br />
şimdilerde yaşananların perde<br />
arkasının anlatıyor gibi. Zengin bir<br />
kadro ve bütçeyle gerçekleştirilen<br />
yapımın muhteşem kurgusu, dengeli<br />
eylem temposu ve inandırıcı<br />
atmosferi seyirciyi kendine kolayca<br />
bağlıyor.<br />
Diziyi vazgeçilmez yapan en<br />
önemli ve etkili unsur yalın ve<br />
direkt dilin yarattığı güçten ve çok<br />
tanıdık fotoğraflar hatırlatmasından<br />
kaynaklanıyor. Kevin Spacey’nin<br />
vücut diliyle yeniden yazdığı<br />
politikacı terminolojisi öylesine<br />
gerçekçi ki inandırıcı olmanın ötesine<br />
geçiyor. Acaba aktör kimi oynuyor değil de bu<br />
aktörü oynayan ne çok politikacı vardır dedirtecek<br />
denli politikacı karması bir özgünlükte performans<br />
çıkarıyor. Ancak Kevin Spacey’inin oyunculuğundan<br />
çok metnin dili ve yapısı diziyi özel, farklı ve iz bırakır<br />
kılıyor.<br />
Çünkü klasik çekim ölçekleri, dengeli, mesafeli eylem<br />
akışı ve gayet orta karar bir hızda ilerleyen metnin<br />
bir anlatıcısı var. Genellikle en iyi kalpli, ezik,<br />
kendini ifade edecek güce ya da güvene sahip olamayan<br />
etkisiz yan kişilerin anlatıcı olması yaygındır.<br />
Böylece dışarıdan bir göz herkesin görmediğini,<br />
atladığını ya da bir türlü söyleyemediğini dillendirir.<br />
Ancak House of Cards’ta durum farklı! Tüm<br />
anlatı içinde büyük bir soğukkanlılık, profesyonellik,<br />
acımasızlık ve inandırıcılıkla yalan söyleyen<br />
kahraman seyirciye dönüyor ve olan biteni, asıl<br />
gerçeği ve neler planladığını söylüyor. Böylece seyirciyi<br />
kendi karanlık işlerine, kirli planlarına, kan<br />
donduran hesaplarına özetle çirkin dünyasına ve<br />
cümle suçlarına ortak ediyor. Yani son dönemde<br />
çok popüler olan anti-kahramanlar gibi anlaşılır,<br />
sevilir, hissedilir veya<br />
hak verilir olmaktan<br />
iyice uzaklaştırılarak<br />
özdeşleşilmeyecek<br />
çiğliklerinin hepsi<br />
seyircinin burnunun<br />
dibine, gözünün içine<br />
sokuluyor. Kahraman<br />
sıklıkla bölüm bitimlerinde,<br />
bazen kritik<br />
episode sonlarında<br />
ve iyice kameraya<br />
sokularak sanki seyircinin<br />
kulağına fısıldar<br />
ya da arkadaşına<br />
yanaşıp aramızda<br />
kalsın dercesine asıl<br />
meseleyi ve iğrenç<br />
hesaplarını paylaşıyor.
Sistemin tüm yasalarını cebinde kendi isteği<br />
ve lehi doğrultusunda kullanan takım elbiseli,<br />
şık, kibar, yetkili bir terminatörün çevresindeki<br />
insanları nasıl öğüttüğünü ve ne hissettiğini<br />
direkt izleyiciyle paylaşarak açık etmesi hem<br />
can sıkıyor hem de anlatıda izleyiciye ayrıca bir<br />
yer açıyor. Olayların göründüğünün dışında ne<br />
demek olduğunu ve bunu direkt öğreneceğini<br />
bilmek izleyiciyi ayrıca ‘ayrıcalıklı’ ve anlatıya<br />
yakın hissettiriyor. Sanki seyirci için özel<br />
yerleştirilmiş bir düşünce ve duygu çipi<br />
kahramanı kendi ağzıyla ihbar ediyor gibi. Elbette<br />
izleyici, kahramanın anlatıcı olduğu pek<br />
çok yazılı ve görselle imtihan olalı çok oldu. Yani<br />
kurmaca olduğunu durup dururken anımsatan<br />
ve böylece yabancılaşma sağlarken içsel bir<br />
sorgulamaya davet eden pek çok yapımdan biri<br />
House of Cards. Ancak yine de anti-kahramanın<br />
anlatıcı olması yalınlığı, derinliği ve sahiciliği<br />
sağladığı gibi izleyiciye farklı bir seyir zevki<br />
vererek tesir gücünü de arttırdığından başka bir<br />
tat bırakıyor. Buradaki anti-kahraman anlatıcı,<br />
gözlemci ya da ilahi bir üst göz olmadığı için<br />
kendi dehşetli iç dünyasını ve korkunç eylemlerini<br />
açığa vururken içinde bir miktar bile vicdan<br />
kırıntısı barındırmaması tuhaf bir katharsis<br />
sağlar. Başkalarının kirli dünyası izleyicinin<br />
küçük sırlarını ve ufak hesaplarını neredeyse<br />
aklar paklar, temizler ve bir tür arınmaya aracılık<br />
edilir. Böylece kahraman anlatıcı olarak kendi<br />
imgesini eylemlerinden biriymiş ve hatta<br />
asıl açıklamaymış gibi olay örgüsüne dahil<br />
ederek savunmasını, aklamasını en azından<br />
açıklamasını seyirciyle birebir iletişime geçerek<br />
anlatır ve sonuçta bu kurgu sayesinde gerçeği<br />
taklit etmeyi bırakıp izleyicinin de bırakmasını<br />
alttan alta ima etmiş olur. Olay örgüsü içindeki<br />
gerçeğe karşı şüpheci ve olumsuz bir bakış sergileyen<br />
kahraman, kurgu içindeki kurgusallığıyla<br />
anlatıya ekstra perspektifler sunuyor. Sadece<br />
bir iki cümlecik salt gerçeği yüz yüze konuşma<br />
kurgusu ve öznel bilincin deşifresiyle hiç<br />
gönderme yapılmaksızın ortada bulunan yüzeye<br />
hedeflenmiş veya değil pek çok değer<br />
kazandırılmış oluyor. Kısacası anlatı dilinin<br />
sağladığı seyir zevki kurgunun direkt yıkılarak<br />
kurgulanmasıyla daha renkli, katmanlı, etkileyici<br />
ve gerçekçi kılınıyor. Aksi takdirde Francis ve<br />
Claire’in öyküsünde seyirciye söylenen çok yeni<br />
bir şey yok aslında ama işte söyleyiş biçimi her<br />
şeyi yeni, özgün ve tesirli yapıyor.<br />
Ne de olsa Francis ve Claire gibi iktidar<br />
hırsıyla kavrularak iyi günde kötü günde<br />
amaçları uğruna öğütmeyecekleri hiç kimse<br />
olmayacağına yemin eden politikacılar ve<br />
dünyanın her yerinde varlar. El ele yürüdükleri<br />
hayat yolunda önlerine çıkan her engele bir<br />
tekme atmakta hiç sakınca görmeyen bu çiftin<br />
hasta, yaşlı, hamile, çoluk çocuk tanımayan halleri<br />
hiçte sürpriz değil. Kanlı, kremli ve pürüzsüz<br />
ellerini gülümseyerek halka sallayan politikacı<br />
çiftin sevgililerini, çalışanlarını, iş arkadaşlarını,<br />
söz verdikleri yoldaşlarını yüz üstü bırakmaları,<br />
öldürmeleri, tuzağa düşürmeleri ya da iftira<br />
atmaları da çok normal. Ne var ki bir an bile<br />
paniklememeleri, cinayet işledikleri günde dahi<br />
günlük koşularını aksatmamaları, tüm medyanın<br />
ve ülkenin lanetleyen bakışları altındayken<br />
önündeki birkaç sene sonranın hesaplarına rahatça<br />
odaklanmaları, kısacası soğukkanlılıkları<br />
seyircinin de kanını donduruyor. İktidar hırsının<br />
izah edilemez büyüsü içindeki çiftin öyküsü<br />
içinde yaşadığımız hayattan bağımsız bir hayat<br />
daha olduğunu, Francis ve Claire gibilerin orada<br />
yaşadığını mükemmelen resmediyor.<br />
Çünkü dünya politikacıların amaçlarına<br />
ulaşması için hazırlanmış bir oyun parkı<br />
onlar için, dolayısıyla kamera da aktörün<br />
etrafında dönerken tek kişinin merkezde<br />
olduğu bir yaşam öyküsünü yan karakterlerle<br />
zenginleştirerek veriyor ve elbette odak noktası<br />
hep aynı kalıyor: Francis ve Claire. House of<br />
Cards ne kadar tanıdık değil mi aslında! Güç<br />
odaklarının merkezinden kaydırılan Hayrünnisa<br />
Gül Hanım’ın ne kadar sinirlendiğini, şimdiye<br />
kadar sadece eşinin yanında bir resimken<br />
artık konuşabildiğini, savaşabildiğini ve kesinlikle<br />
iktidardan vazgeçmenin çok hasarlı bir<br />
kaza gibi zarar verdiğini görmemek mümkün<br />
mü? House of Cards’ın yerli versiyonunu biraz<br />
daha arabesk, alaturka ve fantezi tınılarla<br />
izlemek isterseniz bir haber kanalını açıverin.<br />
Ama Başkanların sırlarla dolu şık odalarına,<br />
donanımlı ofislerine, bol tablolu, heykelli<br />
koridorlarına girip dolaşmak ve arka planda<br />
feda edilen, kurban verilen, kıyılan, yakılan
NERGİZ KARADAŞ<br />
n Üç Maymun’un İsmail’i, Beş Şehir’in Şevket’i, Es-Es’in<br />
Uras’ı, Soğuk’ un Enver’i ve şimdilerde Ah Neriman’ın<br />
Mert’i Ahmet Rıfat Şungar. En son 21. Adana Altın Koza<br />
Film Festivali’nde Deniz Seviyesi’ndeki Burak rolüyle en iyi<br />
erkek oyuncu ödülüne layık görülen oyuncu başarı tesadüf<br />
değildir in canlı göstergelerinden biri benim için.<br />
Oyunculuğunuz üzerine konuşmadan önce, her fırsatta<br />
vurguladığınız ve önemli bulduğum bir şeyi tekrar sormak<br />
istiyorum aile bağları ne ifade ediyor sizin için, yoğun iş<br />
temposu bu bağları nasıl etkiliyor?<br />
Yoğun iş temposu kisvesi altında ailenize ayırabileceğiniz<br />
vakti, bin bir bahane ile hiç bir şeye ayırmadığınız dönemleriniz<br />
bolca oluyor. Aslında yoğun iş temposu değil de, neyin<br />
ne olacağının belli olmadığı bir tempo içinde çalışıyoruz<br />
demek daha doğru olur. Bu konuda da iş bize düşüyor,<br />
kapanıp çalışıyorsun illa ki, en azından kendin için neyin ne<br />
olduğunu anlamak sebebi ile... Toplantım var, görüşmem<br />
var derken, olmayan toplantı ve görüşmeler ile ailenizle<br />
görüşmemeyi bir beceri zannettiğinizi anladığınızda, hemen<br />
ailenizin yanına koşsanız iyi edersiniz. Aile ne olursa olsun<br />
iyidir...<br />
Sizi İstanbul’dan, Cannes Film Festivali’ne götüren oyunculuk<br />
serüveninizden bahseder misiniz?<br />
Vallahi okuldan mezun oldum ve ardından yaptığımız<br />
görüşme neticesinde filme seçildim ve ardından film Cannes<br />
film festivaline… Olan bu.<br />
Eğitime devam etme gibi bir planınız var mı? Yurt dışı mesela?<br />
Yurt dışından oyunculuk teklifi gelirse ne dersiniz?<br />
Eğitim hiç bir zaman bitmeyecek, her sohbetim, her<br />
izlediğim yeni oyun, film, okuduğum kitap, yaptığım<br />
yürüyüş beni muhakkak eğitiyor bir şekilde. Spesifik anlamda<br />
bir okul okumaktan bahsedecek olursak okulların,<br />
düzeni anlamak ve eğitim üzerinden birçok şeyi sorgulamak<br />
manasında her türlü eksikliklerine rağmen yararlı<br />
olduklarını düşünüyorum. En azından gördüğünüz eksikleri<br />
yerinde tartışabilme imkânı sağlama lüksü var ve belli bir<br />
disiplini kendiniz adına edinip etik sahibi olmanız konusunda<br />
yararları oluyor. Şuanda Bilgi Üniversitesi’nde yüksek<br />
lisans yapmaya çabalıyorum ve çok da başarılı olabildiğim
söylenemez, çünkü zamanımı planlama çabam genellikle yalana<br />
düşüyor. Yurt dışından film teklifi gelse tıpkı burada yaptığım gibi<br />
‘senaryoyu okuyabilir miyim?’ diye sorarım öncelikle ve ardından<br />
yönetmenle tanışmayı ve senaryo ile ilgili sorularımı sormayı<br />
talep ederim. Yurdun içi yahut dışı, oyunculuk mesleği yapıyor<br />
olmanızın ötesine geçebilecek bir husus olmadığı gibi, tercihleriniz<br />
konusunda büyük değişkenliklere sebep olabilecek bir detay da<br />
değil kanımca. Geçen Haziran ayında Faransa-Belçika-Luksemburg<br />
ortak yapımı bir filmde çalıştım, ortaya ne çıkarttığımızı her<br />
oynadığım filmde olduğu gibi merakla bekliyorum.<br />
Türkiye’de geç oyuncu olmak üzerine ne düşünüyorsunuz?<br />
Türkiye’de genç olmak gerçekten zor, oyuncu yahut taksici,<br />
öğrenci ya da tezgâhtar fark etmeden her bir kurum ve meslek<br />
içerisinde genç olmak bu memlekette zor. Zor olan bir durumun<br />
üstelik zora koşulduğunda bu kadar aşikârken, zor olanla mücadele<br />
etmek ve sevdiğimiz mesleklerimizi yapabilmek adına daha<br />
çok çalışmaya ihtiyacımız var. Severek yapmak ve bir heves<br />
uğruna yapmak arasında büyük farklar var. Çalışmaktan ne olursa<br />
olsun ödün vermemek ve soru sormaktan vazgeçmemek iyidir.<br />
Peki, oyuncu olmak isteyenler için ne dersiniz?<br />
‘Oldum’ dememekte yarar var !! Gerçekten oyuncu mu olmak<br />
istiyoruz, yoksa popüler olup tanınmak mı?...İyi düşünmek lazım.<br />
Tanınmak kötü bir şey olmayabilir lakin tanınmak için oyunculuk<br />
yapmak gerçekten büyük saçmalık. Görünür olmanın birçok<br />
arızası olabiliyor bu meslek için. Herkes hakkınızda bir şeyler<br />
zırvalar muhakkak, zırvalar ile üzerine düşünülmesi gerekenleri<br />
birbirinden ayırmak sanıldığı kadar zor değilmiş, zamanla bu<br />
gayet anlaşılır oluyor. Herkesin üzerinde söz hakkı edindiği bir<br />
meslekten bahsediyoruz, aman dikkat herkesin ne dediğinden<br />
önce, neden bu mesleği yapmak istediğimizi gerçekten hatırlamak<br />
hatta bir ömür boyunca bu hatırlama seanslarını kendi adımıza<br />
gözden geçirmek gerekebilir, bu gibi uğraşlardan sıkılmamak<br />
lazım. Başkalarının hayatları ve tercihleri ile ilgili konuşanlar asla<br />
sıkılmazlar, bu hastalıktan hastalık kapmamak için lütfen el ele<br />
verip çalışmaktan vazgeçmeyelim. Sonu gelmeyecek kadar çok<br />
oyun yazılmış, sıkılmak ve söylenmek handikabına düşmek yerine,<br />
sahne mi var, çalışacak yer yok vb. birçok bahane üretmek yerine,<br />
istiyorsak her yerde her şekilde hayal edemeyeceğimiz kadar<br />
farklı rol çalışabilir, yazabilir oynayabiliriz. Konformist olmamız<br />
için bir sürü şey sunuluyor önümüze, sorup sorgulamadan her<br />
şeye uyumlanır olduğumuzda da kelime manasını yitiriyor, içi<br />
boşalıyor... Ve aynen yanlış manasında kullanıldığı gibi ‘rahatına<br />
düşkün’ bireyler sadece söylenir ve asla çalışmaz oluyorlar,<br />
çalışmak için kıçımızı yerinden kaldıramayacaksak eğer oyunculuk<br />
çok yanlış tercih...<br />
Kariyerinizde tiyatro, reklam, dizi ve sinema oyunculuğu var. Rolü<br />
kabul etme kriteriniz nedir? Oynamam dediğiniz bir rol var mı?<br />
Ben oyuncuyum ve her role mesleğim gereği talibim. Böyle bir
ayrım söz konusu olamaz. Rolü kabul etmekten daha mühim olan<br />
gerçek, okuduğunuz senaryo ya da oyun metninin bütününü<br />
tartışmak arzusu hissedip hissetmediğiniz. Önemli olan bütün ve<br />
ardından o bütünün içinde hep beraber bütünü seyredilir kılmak<br />
için kaybolabilmek. En azından uzun zamandır bu konuyla ilgili<br />
böyle düşünüyorum.<br />
Soğuk filmindeki Enver başka bir karakter Üç Maymun ’da ki İsmail<br />
bambaşka rolün üzerinize yapışmamasını nasıl sağlıyorsunuz?<br />
Ben gerçekten bu sözden pek bir şey anlamıyorum. Birileri rolü<br />
üzerinize yapıştırabilir muhakkak, orasını bilemem. Rol niye<br />
üzerinize yapışsın... Vallahi komik geliyor, bilemedim bu sorunun<br />
cevabını.<br />
Sizin çok etkilendiğiniz, büyüsüne kapıldığınız oyuncu, yönetmen<br />
ve/veya filmler var mı?<br />
Çok var, uzun sohbetlere denk gelindiğinde dahi sonu gelmeyecek<br />
kadar çok !!<br />
İzleyici ile ilişkileriniz nasıl? Diğer bir ifadeyle oyuncu izleyici<br />
ilişkisinin nasıl olması gerektiğini düşünüyorsunuz?<br />
Hayır düşünmüyorum. İnsan ilişkileriniz ile ilgili kurmaca bir<br />
düşünce geliştirmeye ne gerek var. Kimin izleyici, kimin izlemeyici<br />
olduğunu düşünerek yaşanır mı...Ne olursa olsun tüm ilişkiler samimi<br />
olsun elbet. Sevmek içinde sevmemek içinde...<br />
Show tv’nin yeni dizisi “Ah Neriman” da mahallenin bıçkın, fanatik<br />
delikanlısı Mert rolündesiniz. Bize diziden ve rolünüzden bahseder<br />
misiniz?<br />
Aslında yukarıda yazıldığı gibi galiba. Hala bir karakter oturtma<br />
çabası içindeyim, bir anda işin içine giriyorsunuz ve organik bağı<br />
yakalayana kadar belli bir zaman geçiyor. Diziden ve çalışma<br />
ortamımdan çok memnunum ve umarım uzun soluklu ve izleyenlerin<br />
zaman ayırdıklarına değer bir iş olur. Perran Kutman ile<br />
kucaklaşmak ve onun sizi daha çok kucaklayabilmesi için o sette<br />
olmak dahi yeterli olabiliyor. Çalışacağınız yere geri adımlarla
gitmediğiniz iş ortamlarına her zaman denk gelmeyebilirsiniz,<br />
şükür ki bu iş seve seve gittiğimiz<br />
bir iş.<br />
Peki sizce “Ah Neriman” mevcut diziler arasında<br />
nereye yerleşecek? İlk bölüme ilişkin tepkiler<br />
nasıl? Reyting savaşından galip çıkıp tutunabilecek<br />
mi?<br />
Ben hiç anlamam reytingden, zaten pek<br />
anlaşılabilir bir şey olmasa gerek. Anladığını<br />
düşündüklerime soruyorum bazen ve kafam<br />
daha çok karışıyor, o sebep o konuya dair cümlem<br />
yok. Fakat AH NERİMAN samimi bir iş ve bu<br />
samimiyeti sebebi ile kendine yer bulabilir diye<br />
düşünüyorum, daha çok hissediyorum diyeyim.<br />
Dizi dışında kesinleşmiş projeler var mı?<br />
Tiyatro yapmak istiyorum ve tiyatro yapacağım<br />
inşallah.<br />
Nisan Dağ ve Esra Saydam ikilisinin ilk uzun<br />
metrajlı filmi olan ve Adana Altın Koza film festivalinde<br />
size de en iyi erkek oyuncu ödülünü<br />
kazandıran “Deniz Seviyesi” filmine nasıl dâhil<br />
oldunuz? Senaryoyu okuduktan sonra bu filmde<br />
yer almayı neden istediniz?<br />
Son dönemlerde sinema adına bir aşk hikâyesi<br />
duysam, hemen ardından “aşk hikâyesinden<br />
gişe filmi olur, festival için olmaz” gibi<br />
içi boş nedeni niçini açıklanamayan yorumlar<br />
duyuyordum. Filmleri festival yahut gişe diye<br />
ayırabilmek gibi bir marifetim yok açıkçası...<br />
Esra ve Nisan ile Deniz Seviyesi filminden bir<br />
buçuk sene önce anlaştık ve karşılıklı güvenle<br />
yol aldık. Bahsettiğim yorumlar üzerine de<br />
konuştuk ve neticesinde farklı düşünmediğimiz,<br />
birçok hususta hemfikir olduğumuzu anladık.<br />
Aşk filminden ancak gişe filmi olur... Algısına<br />
karşı iyi bir deneme olacağını düşündüğüm ve<br />
bu saçma algıyı biraz olsun kırabilir miyiz diye<br />
yola çıkacak güvenilir insanlara denk geldiğim<br />
için, bu filmin serüvenine ortak oldum diyebiliriz.<br />
Oyuncu kimliği dışında kimdir Ahmet Rıfat<br />
Şungar? Neler yapar? Duyduğum kadarıyla<br />
biraz fanatiksiniz.<br />
En azından bu soruya bir cümle kurabilirim.<br />
Fanatik değilim, iyi bir şey olduğunu da<br />
düşünmüyorum, çok net.
n 1970 doğumlu yönetmen Christopher Nolan,<br />
henüz genç yaşına rağmen Hollywood’ta adı ustalarla<br />
beraber anılan yönetmenler arasına girmeyi<br />
başardı. Sadece 6 bin dolar bütçeli ilk filmi<br />
Following’ten 250 milyon dolar bütçeli son filmi<br />
The Dark Knight Rises’a doğru giden kariyerinde<br />
yükseldikçe yükseldi. Filmlerinin senaryosunu<br />
genelde kardeşi Jonathan Nolan’la beraber yazdı<br />
ve dahiyane fikirlerinin gerçekleşmesinde gittikçe<br />
artan bütçe önemli rol oynadı. Bütçenin<br />
sürekli artması ve dünyaya yayılan büyük gişe<br />
başarısı Nolan’ı oldukça popüler bir yönetmen<br />
haline getirdi ve bu popülerliği hakkındaki “Nolan<br />
usta yönetmen mi, değil mi?” tartışmalarını<br />
beraberinde getirdi. David Fincher ile aynı jenerasyondan<br />
sayılan Nolan’ın filmleri genel olarak<br />
hep Fincher’ın filmleri ile kıyaslandı, zira ikisi de<br />
popüler filmler yapsa da Hollywood’un “memur<br />
yönetmen” zihniyetinden uzakta, kendilerine has<br />
bir tarzları ve kaliteleri olan yönetmenler olmayı<br />
başardı.<br />
Nolan, Following, Memento, Inception, hatta Batman<br />
serisi de dahil olmak üzere pek çok filminde<br />
“kara film” motifini arka planına aldı ve bunun<br />
üzerinden suç, polisiye, bilim kurgu, fantazya<br />
gibi pek çok türde eserler ortaya koydu. “Bellek”<br />
her zaman Nolan’ın filmlerinde önemli yer etti.<br />
Memento ve Inception gibi filmlerini salt “bellek”<br />
üzerinden yürüyen kurgu şaheserlerine<br />
dönüştürürken, Batman serisi ve Insomnia<br />
haricindeki filmlerinde geleneksel hikaye kurgusunu<br />
ters yüz eden bir model oluşturdu.<br />
Nolan’ın yönetmen olmadan önce evine hırsız<br />
girmesi, büyük ölçüde ilk filmi Following’te<br />
“fikir hırsızlığı” motifinin oluşmasına sebebiyet<br />
verirken, Inception’da ise bu çok katmanlı bir<br />
“rüya hırsızlığı” olayına dönüştü. Following’te<br />
hırsızlardan birinin adı olan Cobb’un,<br />
Inception’un ana karakterinin adı olması ise iki<br />
film arasında yine “bellek”in önemini vurgulayan<br />
bir ayrıntı olarak göze çarptı.<br />
2012’de “Batman” üçlemesini sonlandırdığı<br />
The Dark Knight Rises filmi ile filmografisindeki<br />
ilk hayal kırıklığını yaratan Christopher<br />
Nolan’ın yeni filmi Interstellar, 7 Kasım 2014’te<br />
ülkemizde vizyona girecek. Aylardır birçok<br />
fragmanı yayınlanan fakat bu fragmanlarda<br />
Inception’ın yarattığı heyecanı yakalamayı<br />
başaramayan Interstellar’ın oyuncu kadrosunda<br />
son dönemde yıldızı iyice parlayan<br />
Matthew McConaughey, Anne Hathaway, Jessica<br />
Chastain, Casey Affleck, John Litgow ve
Alien 3 (1992)<br />
Ridley Scott’ın başlattığı ve James Cameron’ın<br />
devam ettirdiği ilk iki Alien filminin ne kadar<br />
çok sevildiği malum. Dolayısıyla hem başarılı<br />
iki filmin hem de Scott ve Cameron gibi kendini<br />
ispat etmiş yönetmenlerin üzerine ilk filmine<br />
imza atacak olan adı sanı duyulmamış bir David<br />
Fincher’in ortaya çıkması soru işaretleri<br />
yaratmıştı. Fincher, her ne kadar ileride kendine<br />
has olacağını belli eden tuhaf ve ürkütücü<br />
atmosferinin sinyallerini verse de Alien 3<br />
serinin en zayıf halkası olarak kabul edildi. Bu<br />
kuşkusuz Fincher için kötü bir çıkıştı fakat 3<br />
yıl sonra çekeceği “Seven” ile sinema tarihine<br />
geçecek bir polisiyeye imza atarak kendini herkese<br />
ispatlayacaktı.<br />
Seven (1995)<br />
“David Fincher” denildiğinde akla gelen ilk iki filmden biri<br />
olan Seven, hem Fincher sinemasının hem de polisiye<br />
türünün başyapıtlarından biri olarak sinema tarihine adını<br />
yazdırmayı başardı. Brad Pitt ve Morgan Freeman’ın unutulmaz<br />
performanslarıyla hayat bulan Dedektif Somerset ve Mills karakterleri<br />
efsaneleşirken “yedi ölümcül günah” üzerine şekillenen<br />
senaryosuyla güçlü bir polisiye – gerilim örneği ortaya çıktı.<br />
Karanlık ve kasvetli atmosfer yaratımıyla, yağmurun hiç durmadığı<br />
bir şehir tasviriyle<br />
birçok filme esin<br />
kaynağı olurken<br />
asıl sürprizini seri<br />
katili canlandıran<br />
Kevin Spacey’in<br />
adını jenerikte dahi<br />
geçirmeyip finalde<br />
şok etkisi yaratarak<br />
gerçekleştirdi. “En<br />
İyi Kurgu” dalında<br />
Oscar’a aday olan<br />
film toplamda 28 ödüle layık görüldü.<br />
The Game (1997)<br />
“Seven” gibi bir başyapıttan sonra kendisi hakkındaki beklentileri<br />
iyice yükselten Fincher, iki yıl aradan sonra Michael Douglas ve<br />
Sean Penn’in yer aldığı The Game ile geri döndü. Gizemli bir gerilim<br />
filmi yapısı kuran Fincher, “yaşananlar oyun mu yoksa gerçek<br />
mi?” ikilemi içinde bırakan senaryosuyla karakterini ve dolaylı<br />
olarak izleyiciyi paranoyaya sürüklemeyi amaçlıyordu. Seven’daki<br />
sürpriz final uygulamasını burada da gerçekleştirmek isteyen<br />
Fincher, oldukça vurucu olabilecek bir final fikrini mantıksal<br />
açıdan hatalı, izleyicinin zekasını hafife alan bir finalle heba
edince film tüm önemini yitiriyordu. Yönetmenlik<br />
anlamında kendini ispat etmesine<br />
rağmen Seven’dan sonra yine düşüşe geçen<br />
Fincher’ın dönüşü ise iki sene sonra Fight<br />
Club ile muhteşem olacaktı.<br />
Fight Club (1999)<br />
Fincher’ın yeraltı edebiyatının kült<br />
romanlarından Chuck Palahniuk imzalı “Fight<br />
Club”ı yönetmesi kariyeri açısından bir zirve<br />
noktası oluşturdu. Brad Pitt, Edward Norton<br />
ve Helena Bonham Carter akıllardan<br />
çıkmayacak performanslarıyla sinema tarihine<br />
önemli karakterler hediye ederken film sabun,<br />
kırmızı deri ceket, gözlük gibi objeleriyle ve<br />
“Dövüş Kulübü’nün ilk kuralı, Dövüş Kulübü<br />
hakkında konuşmamaktır.” gibi replikleriyle<br />
kulaktan kulağa yayıldı. İlk başlarda pek bilinmeyen kült bir<br />
yapım olmasına karşın bu kulaktan kulağa yayılma durumu<br />
sayesinde o kadar popülerleşti ki, günümüzde sinemayla<br />
alakasız insanların bile bildiği ve başyapıt ilan ettiği bir film<br />
haline geldi. Her izleyişte yeni detayların ve çözümlemelerin<br />
keşfedileceği derinlikte bir film olan Fight Club, “En<br />
İyi Ses Kurgusu” dalında Oscar’a aday oldu ve toplamda<br />
7 ödüle layık görüldü.<br />
Panic Room (2002)<br />
Fincher, Seven ile yükselip The Game ile yaşadığı<br />
düşüşün aynısını bu sefer Fight Club ve Panic Room<br />
arasında<br />
yaşadı.<br />
Sinema<br />
tarihine<br />
geçen bir<br />
başyapıtın<br />
ardından<br />
Panic<br />
Room ile<br />
filmografisinin<br />
en<br />
zayıf filmine imza atan Fincher, bu sefer Jodie Foster, Forest<br />
Whitaker ve bir hayli küçük Kristen Stewart ile çalıştı.<br />
Ağırlıklı olarak bir evin içinde geçen ve klostrofobik atmosfere<br />
sahip bir gerilim yapısı içeren film, sıradan bir yönetmen<br />
tarafından çekilseydi belki bu kadar “vasat” olarak<br />
adlandırılmazdı. Fakat karşımızda iki başyapıt ortaya koyan<br />
ve kendisinden büyük filmler bekleten David Fincher olunca<br />
film sıradan bir gerilimden öteye gidemedi. Fincher’ın<br />
senaryo içinde sürprizleri seven tavrı ise filmin sıradanlığı<br />
karşısında The Game’in finali gibi kaybolup gitti.
Zodiac (2007)<br />
Panic Room’daki düşüşünün ardından film<br />
çekmeye beş yıl ara veren Fincher, bu süre<br />
zarfında dersine çok iyi çalışmış olacak ki<br />
kanımca filmografisindeki en iyi filme imza<br />
attığı Zodiac ile geri döndü. Eski bir karikatürist<br />
ve yazar olan Robert Graysmith’in romanından<br />
uyarlanan film, gelmiş geçmiş en azılı seri<br />
katillerden biri olmasına rağmen kimliği bilinmeyen<br />
ve hiçbir zaman yakalanamayan “Zodiac<br />
katili”ni eksenine alıyordu. 13 yıl boyunca<br />
Zodiac katilini bir saplantı haline getiren Robert<br />
Graysmith’i Jake Gyllenhaal canlandırırken,<br />
Robert Downey Jr. polis muhabiri, Mark Ruffalo<br />
ise müfettiş rolünde bu çok katmanlı hikayeyi<br />
derinleştiren karakterler oldular. Fincher,<br />
Zodiac ile en karanlık atmosferlerinden birini<br />
yaratarak unutulmaz bir polisiye ve bilmece<br />
başyapıtına imza atmasına rağmen film Fight<br />
Club ve Seven kadar hak ettiği değeri göremedi.<br />
The Curious Benjamin Button (2008)<br />
Seven, Fight Club ve Zodiac ile üç başyapıt<br />
ortaya koymasına rağmen bu filmlerin Oscar<br />
ödüllerinde aday bile olamamasının temel sebebi<br />
Fincher’ın “Akademi” kafasına oynamayan,<br />
tür filmlerine kendine özgü yorumunu katan<br />
tavrıydı. F. Scott Fitzgerald’ın kısa öyküsünden<br />
senaryolaştırılan Benjamin Button ise<br />
Fincher’ın “Artık Oscar alma zamanım geldi”<br />
diye düşünerek tamamen Akademi’nin ilgisine<br />
yönelik epik bir aşk ve yaşam hikayesi çekme<br />
isteğinin ürünü oldu. Fitzgerald’ın incelikli hikayesinden<br />
eser olmayacak bir şekilde uyarlanan<br />
film, Eric Roth’un baştan yanlış bir tercih olarak<br />
nitelendirebileceğimiz senaryosuyla büyük<br />
hayal kırıklığı yarattı. Roth, “70 yaşında doğup<br />
bebekliğe doğru hayat süren bir adam” gibi<br />
muazzam bir fikri “bu hayatı dünyada hiç kimse<br />
tarafından fark edilmeden, normal bir insan gibi<br />
yaşayan adam” fikrine dönüştürüp risksiz ve<br />
kolaycı bir yönteme kaçınca yaratıcı olabilecek<br />
tüm unsurların kaybolmasına sebep oldu. Buna<br />
rağmen beklenildiği gibi film 13 dalda Oscar’a<br />
aday olup 3 Oscar ödülü sahibi oldu ve toplamda<br />
66 ödül kazandı fakat Fincher kendisini Fincher<br />
yapan unsurlardan ödül uğruna uzaklaşmış oldu.
The Social Network (2010)<br />
Fincher, “her düşüşün bir çıkışı var” dercesine<br />
ilerleyen filmografisinde bu sefer The Social<br />
Network ile tekrar zirveye çıkmayı başardı.<br />
Facebook’un kuruluş hikayesini ele alan biyografik<br />
bir filme imza atan Fincher, filme son<br />
derece hakim üst düzey yönetmenliğiyle biyografik<br />
filmlerin klasik hikaye yapısını görsel,<br />
işitsel ve kurgusal dokunuşlarla adeta bir sinema<br />
şölenine dönüştürdü. Günümüzün en iyi senaristlerinden<br />
olan Aaron Sorkin’in unutulmaz<br />
diyaloglarla dolu senaryosuyla, Trent Reznor<br />
ve Atticus Ross’un filmin etkisini artıran harika<br />
müzikleriyle, Kirk Baxter – Angus Wall ikilisinin<br />
yenilikçi kurgusuyla ve Jesse Eisenberg’in<br />
hafızalardan çıkmayacak derecede etkili Mark<br />
Zuckerberg performansıyla hatırlanacak olan<br />
film, Fincher filmografisinin şimdilik son<br />
başyapıtı olmayı başardı. Fight Club ve Seven<br />
gibi herkes tarafından sevilmeyen, bu yüzden<br />
adını Zodiac ile beraber anacağımız The Social<br />
Network, 8 dalda Oscar’a aday olup senaryo,<br />
kurgu ve müzik dallarında Oscar ödülüne layık<br />
görülürken toplamda 152 ödül alarak müthiş bir<br />
başarıya imza attı.<br />
The Girl with the Dragon Tattoo (2011)<br />
Stieg Larsson’un çok satan karanlık polisiye<br />
üçlemesinin ilk halkası olan “Ejderha Dövmeli<br />
Kız”, Niels Arden Oplev’in 2009 tarihli oldukça<br />
başarılı İsveç yapımı uyarlamasıyla tanınmış ve<br />
Lisbeth Salander’le adeta özdeşleşen Noomi<br />
Rapace tarafından oldukça iyi canlandırılmıştı.<br />
Filmin Hollywood versiyonunu Fincher’ın yönetecek<br />
olması kitabın hayranlarını sevindirecek<br />
bir durumdu, zira Fincher “karanlık polisiye”<br />
denildiğinde onu ustalıkla beyazperdeye<br />
yansıtabilecek nadir isimlerdendi. Fincher yine<br />
kendine has kasvetli atmosferini güçlü bir şekilde<br />
yansıtsa da “son derece karanlık, şiddet içerikli<br />
ve görkemli” olduğu söylenen film ne yazık ki<br />
İsveç yapımının karanlığının da, şiddetinin de,<br />
görkeminin de altında kaldı. Daha çok unutulmaz<br />
açılış jeneriğiyle ve müzikleriyle hatırlanacak<br />
olan bu yeni “Ejderha Dövmeli Kız”ın en büyük<br />
sorunu Rooney Mara ve Daniel Craig arasındaki<br />
uyumsuzluktan kaynaklanıyordu. Bu durum<br />
orijinal filmdeki kanlı canlı karakter yaratımlarına<br />
kıyasla çok daha ruhsuz, soğuk ve poz odaklı<br />
başrol performanslarına sebebiyet verdi. “En<br />
İyi Kurgu” dalında Oscar ödülü sahibi olan film<br />
toplamda 25 ödüle layık görüldü.
n Sinemada gelecek, teknolojinin geldiği ve<br />
geleceğini düşündüğümüz noktaları hep hikaye<br />
konusu olmuştur. İnsanlar gelecekte teknolojik<br />
gelişmelerin hayatı daha da kolay bir hale<br />
getireceğini düşünmüşlerdir. Her ne kadar<br />
bunun doğruluğu yadsınamaz olsa bile bununla<br />
beraber teknolojinin bizden götürdüğü şeyler<br />
de mevcuttur. İşte asıl sorun da orada başlıyor.<br />
Bizler teknolojik gelişmeler ile hayatımızı<br />
kolaylaştırırken aslında teknolojinin de bir nevi<br />
kölesi haline geliyoruz, ona bağımlı oluyoruz.<br />
Tabii bu durum bazı kesimler tarafından fark<br />
edilmekte, ona göre bu hızlı ilerleyişe mesafeli<br />
bakmaktadırlar. Bu ay vizyona giren,<br />
başrollerinde Johnny Depp, Rebecca Hall, Paul<br />
Bettany, Cillian Murphy gibi zengin bir kadronun<br />
olduğu “Evrim” (Transcendence), yine<br />
teknolojinin insanoğluna getirisi ve götürüsü<br />
üzerine odaklanıyor. Filmin konusunu kısaca<br />
açmak gerekirse; bir bilim adamı olan Will,<br />
teknolojik gelişmelerin ışığın yaptığı çalışmalar<br />
ile insanlığa faydalı olabilecek projeler üretmektedir.<br />
Hayata geçirmeyi planladığı insan<br />
gibi düşünen bir yapay zeka, insanların tüm<br />
sorunlarını çözebilecek bir kapasitede olacaktır.<br />
Savunduğu tezde, savaşlardan hastalıklara<br />
kadar pek çok sıkıntı bu yapay zeka ile ortadan<br />
kalkacaktır. Ancak onun gibi düşünmeyen<br />
ve teknolojinin insan hayatına bu denli müdahalede<br />
bulunmasını istemeyen gruplar da<br />
mevcuttur. Will, verdiği bir konferans çıkışında<br />
bu yasa dışı gruplardan birine bağlı bir kişi<br />
tarafından vurularak öldürülür. Ancak eşi Evelyn,<br />
Will’in çalışmalarını hayata geçirmeye kararlıdır.<br />
Bu konuda duygusal düşünen Evelyn, yapay zeka<br />
sistemini bizzat Will’de kullanarak projeyi hayata<br />
geçirir. Peki gerçekten Will’midir geri gelen?<br />
Yoksa siber sisteme yüklenen Will’in anıları,<br />
konuşmaları, davranışlarımı kendini tekrar eder?<br />
İşte bu noktada teknolojinin ileride gelebileceği<br />
noktayı da kendi içimizde sorguluyoruz. Bu ne<br />
kadar faydalı insanlık için? İleride sevdiklerimizi<br />
bir şekilde siber dünyada yaşatma fikri temelde<br />
cazip gelse de bir o kadarda ürkütücüdür. Konu<br />
burada Will’in üstünden gitse de aslında olay siber<br />
dünyanın insanoğlundan bir adım daha önde<br />
gidebileceği günlere ışık tutar. Bir sahnede eşinin<br />
duygularını bile anında ekrana taşıyan Will’in<br />
aslında insan hayatına nasıl da hakim olduğunu,<br />
nasıl müdahale edebildiğini, canlılar dünyasında<br />
nasıl potansiyel bir tehlike olduğunu anlayabiliriz.<br />
İnsanoğlunun İnternetle İmtihanı<br />
Film; “İnternetin amacı dünyayı daha küçük<br />
bir yer yapmaktı, ama aslında İnternet olmadan<br />
dünya daha küçük bir yermiş gibi hissettiriyor”<br />
sözleriyle açılıyor. Bu bile insanın<br />
teknolojiyi sorgulaması için yeterli aslında.<br />
2013 yapımı “Aşk” (“Her”) filmini hatırlayalım.<br />
İnsanların internet ile bağları, duyguların nasıl<br />
sanallaştığı, insanların nasıl yalnızlaştıklarına
şahit olmuştuk. Oradaki temel sorun insan<br />
duyguları ile teknoloji arasındaki dengesizlikti.<br />
Teknoloji hayatı kolaylaştırmanın ötesine<br />
geçerek insanları yalnızlaştırıyordu. Bu<br />
yalnızlaştırmayı da “bakın yalnız değilsiniz,<br />
istediğiniz profilde sanal bir partner sizin için<br />
hazır” perdesi arkasından yapıyordu. “Evrim”in<br />
ise duygusal yönün ağırlığı olsa da çok daha<br />
global bir sorunu masaya yatırdığını görüyoruz.<br />
Siber bir dünyanın tüm hayatınızı kontrol<br />
ettiğini hatta sizi de siber dünyaya sokarak<br />
robotlaştırdığını görüyoruz. İnsan ve makine<br />
arasında potansiyel bir savaşa da göz kırpan<br />
“Evrim”, bizlere “Terminator”<br />
filmlerindeki temel sorunu<br />
hatırlatıyor. Eğer siber dünya<br />
ya da makineler insanoğluna<br />
yardım edecekse, bu insanların<br />
yerine geçerek olmamalı. İnsan<br />
daima bir adım önde olmalı, onu<br />
kontrol edebilmeli ki varlığının<br />
amacı ortadan kalkmamalı. Bu<br />
bağlamda karamsar bir geleceğin<br />
aksine umutlu olmanın formülü<br />
de veriliyor. “Kontrollü” bir<br />
süreç. Her türlü bilgi, dijital güç<br />
ve “Evrim” dediğimiz bu süreçle insanoğlunun<br />
yerini alabilecek bir konuma gelen bu yapay<br />
zeka, filmdeki adıyla “Pinn” etkisi yayıldıkça<br />
insanları değersizleştiren bir hale bürünüyor.<br />
Filmde konferans esnasında bir katılımcının<br />
“Öyleyse Tanrı’yı mı yaratmak istiyorsunuz?”<br />
sorusu ve filmde Will’in verdiği “en başından<br />
beri insanoğlunun yapmak istediği şey bu<br />
değil mi” yanıtı yine kendi içerisinde bir bilmece<br />
ağı gibi örülüyor. Tanrı’yı oynamak, hele<br />
ki teknolojinin imkanları ile bu sınırları aşmak<br />
artık bizler için bir kolaylık değil, bizlerin fizikselden<br />
öte manevi mevcutiyetimize de bir tehdit<br />
niteliğinde. Teknolojinin bu denli ilerlemesi,<br />
yapay zeka modellerinin insan hayatına müdahalesi<br />
filmde de olduğu gibi bazı gruplar<br />
tarafından mesafeli bakılan bir konu olacaktır.<br />
Sınırları aşmak yerine, adımların doğru atılması<br />
bu noktada gereken tek şey. Bunu da filmde<br />
görüyoruz. Filmin ilerleyen dakikalarında artık<br />
Will’in bile yeniden geldiğini, siber dünyadan<br />
sıyrılarak çıktığını, teknolojinin bunu dahi<br />
yapabildiğini görüyoruz. Bu da artık insan aklının<br />
alamayacağı noktalara doğru gidilebileceğinin<br />
adeta bir göstergesi. Böylesi bir durumda artık dijital<br />
dünyayı kontrol etmek mümkün olmayacaktır.<br />
Yapay zeka dediğimiz şey eğer insan yerine<br />
düşünecekse hatta ve hatta insanın dijital bir<br />
kopyasını çıkarabilecekse insanoğlunun mevcudiyetinin<br />
temelleri de derinden sarsılacaktır.<br />
İster “Aşk” (Her) filminde olsun ister “Terminator”<br />
serilerinde olsun, geleceğin bizlere sunduğu<br />
teknolojik gelişmelerin sonuçları abartılı bir dilde<br />
de olsa defalarca aktarılmaya çalışılmıştır.<br />
İnsanın gelecekten ve teknolojik gelişmelerden<br />
korkmaması gerektiği, insanların ileride<br />
bu teknolojik güç sayesinde rahat<br />
edebilecekleri düşünülmelidir. Ancak<br />
insanoğlunun bitmek bilmeyen hırsı, arzusu<br />
nedeniyle beyazperdede gördüğümüz<br />
gelecek tasvirleri çok da “imkansız”<br />
gözükmüyor. “Evrim” nihayetinde kendisini<br />
sorgulayan bir film. Yönetmen Wally<br />
Pfister, gelecek tasvirini, ve evrimin getirisini,<br />
götürüsünü aktarırken diğer formattaki<br />
filmlere oranla daha farklı bir bakış<br />
açısı sergilemiş. Direkt olarak bir yerden<br />
konuyu odağına almıyor. İnsan duygularını<br />
da işin içine katarak sınırsız bilgi, güç, sevgi, hırs<br />
gibi pek çok dinamiği de evrimin içine yediriyor.<br />
Keza geleceğimiz noktanın farklı veryasyonları<br />
olabilir. Nihayetinde Will’in karakteri bile dijital<br />
de olsa nihai sonucu anlıyor ve onun kendini<br />
sorgulaması bile bizi derin düşüncelere sevk<br />
etmeye yetiyor. Sonuçta Will’in yaratmak istediği<br />
ve kendi deyimiyle “tüm insan duygularını kapsayacak<br />
bir varlık” teoride çok faydalı gözükse<br />
de acaba pratiğe dökülse sonuçları ne olur diye<br />
sormamıza nende oluyor. Hatta filmde sanal<br />
dünyanın gerçeği kapsaması finalde duygusal<br />
bir çöküş ile son buluyor. Bu da sinema salonunu<br />
terk ederken teknolojiyi, geleceği, ve<br />
“acaba?” sorusunu sorduruyor, içselleştiriyor ki<br />
bu da sinemanın bize sunduğu en güzel hediyelerden<br />
birisi. Sonuç itibarı ile “Evrim” belki daha<br />
önce sorulmuş soruları yeniden ısıtıyor, seyirci<br />
bildiği olası bir geleceği yeniden hafızasında<br />
canlandırıyor. Ancak daha pek çok kez beyazperdeye<br />
uyarlanması olası bu konuyu, zengin<br />
oyuncu kadrosu ile birlikte izlemeye değer.
n 80’li yıllarda çekilen ve gösterildiği tarihlerde<br />
Robert McCall karakteriyle epey popülarite kazanan<br />
The Equalizer dizisi, Amerikalı yönetmen<br />
Antoine Fuqua’nın son projesi… The Training<br />
Day, Shooter gibi önemli filmleriyle tanınan<br />
yönetmenin bu filmini merak konusu haline<br />
getiren şey yıllar önce Oscar kazandırdığı<br />
oyuncusu Denzel Washington ile yeniden<br />
bir araya gelmesiydi. Beklentilerin yüksek<br />
olduğu Equalizer’ı vizyona girdiği gün izledim<br />
ve şunu söyleyebilirim ki; klişe sosuna fazlaca<br />
bulanması sebebiyle The Training Day’in<br />
başarısını yakalaması zor gibi görünse de, aksiyon<br />
ve şiddet dozu yüksek sahneleriyle türün<br />
severlerini kesinlikle tatmin edecek bir film.<br />
Senaryosunu Richard<br />
Wenk’in yazdığı<br />
The Equalizer,<br />
geçmişinde pek de<br />
gurur duymadığı işler<br />
yapan ve bu sebeple<br />
teşkilattan ayrılarak<br />
bir nevi emeklilik<br />
hayatı yaşamaya<br />
başlayan Robert<br />
McCall’un, yönetmeninin<br />
de deyimiyle<br />
bir anti-kahramana<br />
dönüşmesini konu<br />
alıyor. Boston’da bir yapı marketinde çalışmaya<br />
başlayan karakterimiz, yalnız, epeyce obsesif ve<br />
bir o kadar da içe dönük hayatını sürdürürken,<br />
her akşam çay içtiği restoranda bir telekızla (Teri)<br />
tanışıyor. Hayatta aradığı tek şey huzur olan ve<br />
bunun için tüm geçmişin bir çırpıda silen bir<br />
adamın, hayatını değiştirmek için hiç şansı olmayan<br />
bir kızla karşılaşması ise her şeyi alt üst ediyor.<br />
Huzurun sadece kendisi için değil, etrafında<br />
yardıma muhtaç bulunan insanlar için de olması<br />
gerektiğini fark eden McCall, Teri’nin başına<br />
gelenlerden sonra bir adalet dağıtıcısı haline geliyor.<br />
Bir anda koskoca Rus mafyasını tek başına<br />
çökertmeye ve etrafındaki suçluları kendi özel<br />
yöntemleriyle cezalandırmaya girişen McCall’un<br />
tüm bu değişiminin sebebi Teri gibi görünse de,<br />
aslında öyle olmadığını anlamak çok zor olmuyor.<br />
Çünkü Teri ile onu hastanede gördüğümüz<br />
sekanstan sonra finale kadar bir daha hiç<br />
karşılamıyoruz. İzlediğimiz şey en başından<br />
itibaren McCall’un geçmiş hesaplaşması ve<br />
vicdanını rahatlatma çabası oluyor. Başka bir<br />
deyişle, kendi iç huzurunu sağlayabilmek için<br />
başkalarının yardımına koşan ve adaleti dengeleyen<br />
adam oluyor McCall… Tabii bunu, yukarıda<br />
bahsettiğimiz gibi kendine has yöntemleriyle<br />
yaparak…<br />
The Equalizer’ın sakin başlayan ilk 20-25<br />
dakikasından sonra gerilimi ve heyecanı yükselten<br />
öğe ise bu özel intikam yöntemleri<br />
oluyor çünkü gerçekten McCall ürkütücü bir<br />
ölüm makinesine dönüşüyor. Takıntılı karakteri,<br />
düşmanlarını öldürdüğü anlarda daha da ortaya<br />
çıkıyor ve zekice tasarlanmış öldürme teknikleriyle<br />
şiddetin dozu her dakika artırılıyor. Ancak<br />
heyecanı yükselten bu sekansların bazılarında<br />
görsellik uğruna gerçekliğin feda edildiğini de
elirtmem gerek. Özellikle patlamanın<br />
yaşandığı kısımda kahramanımız hiç<br />
etkilenmediği için inandırıcılık tümüyle<br />
kayboluyor ve bilindik çekim yöntemlerine<br />
başvurulması filmi bazı noktalarda<br />
sıradanlaştırıyor. Fakat tüm bu hatalarına<br />
rağmen geneli baz alındığında The Equalizer,<br />
seyircisi için bolca kan, şiddet, heyecan ve gerilim<br />
unsuru barındıran bir film olmayı başarıyor.<br />
Denzel Washington’ın usta oyunculuğu için<br />
söylenecek bir şey olmadığını düşünüyorum<br />
ama Teddy karakterini canlandıran Marton<br />
Csokas’ın başarılı performansının altını çizmek<br />
gerek. Denzel Washington’ı bu anlamda çok iyi<br />
dengelemiş. Teri karakteri ise dizide daha yaşlı<br />
olmasına rağmen yönetmen oyunculuğundan<br />
çok etkilendiği için Chloe Grace Moretz gibi genç<br />
bir oyuncuyu tercih etmiş ve bana kalırsa yerinde<br />
bir tercih olmuş. Moretz, rolünün hakkını<br />
fazlasıyla veriyor çünkü. Finaliyle devamının<br />
çekileceğin sinyallerini veren The Equalizer, birçok<br />
yönden ortaya yeni bir şey koymayan bir film<br />
olsa da seyir zevki fazlasıyla yüksek olan bir film.<br />
Etkileyiciliğini attırmak için başvurulan numaralara<br />
çok takılmazsanız, iyi bir seçenek olabilir.<br />
Bazen klişe sosu lezzet verir; gidin ve tadın!
n 21. Altın Koza Film Festivali nihayetlendi.<br />
Sadece Altın Koza’yı kast ederek<br />
söylemiyorum ama İzlenen filmlerin<br />
niteliği benim nazarımda festivallerin<br />
yapılma nedenini sorgulatmaya başladı<br />
maalesef. İzlediğimiz hemen her filmin<br />
bakanlık destekli olması, söyleşiye her<br />
çıkan yönetmenin senaryo üzerinde uzun<br />
yıllar çalıştığını söylemesi kafa yorulması<br />
gereken şeyler. Bakanlık hikayesi neden<br />
bu kadar zayıf filmlere destek veriyor,<br />
yoksa filmlerin genel niteliği bu mu?<br />
Yönetmenlerin kendi söylemleriyle<br />
uzun uzun ve yıllara yayılarak yazılan<br />
senaryoların yetersizliği senarist ve<br />
yönetmenlerin yaptıkları işin niteliğine<br />
olan bakış açılarını da sorgulatır nitelikte.<br />
En son ayak da ön jüri. Onlardan çokça<br />
film vardı da biz mi seçmedik cevapları<br />
almak, diğer elenen filmler hakkında<br />
karanlık bir yan bırakıyor hep. Ne kadar<br />
kötü olabilirler ki? Çünkü yarışan filmler<br />
için dediğimiz en iyi şey fena değil oluyor<br />
genelde. Bakanlık desteği ve kendine<br />
güveniyle film çekmeye soyunan yönetmen<br />
bir de ön jüriden geçer not alınca yaptığı ya da<br />
yapması gereken sinemanın bu olduğuna inanıyor. Ve<br />
ortalık festival filmi bu olmalıdır şeklinde filmlerle doluyor.<br />
Öyle ki bu yapı bizi de etkiliyor ve filmleri festival<br />
filmi ya da değil gibi ifadelerle nitelemeye başlıyoruz.<br />
Gelelim ön jüri dediğimiz yapıya. Festivallerin danışma<br />
kurullarındaki danışmanların genelde ön jürilik yapması<br />
da ele alınması gereken bir konu. Bu her sene aynı<br />
kişilerin güdümündeki filmlerin yarışmasına olanak<br />
tanıyor, yani festivali yapanların fikri tüm festivale<br />
yayılmış gibi oluyor. Oysa ki her yıl değişmeli ve başka<br />
fikirlerin de festivalde yer bulunması sağlanmalı…<br />
Festival sonuçlarına ilişkin çok fazla şey söylemek
istemiyorum. Ama galiba şu duruma açıklık<br />
getirmek gerekiyor. En çok konuşulanlardan<br />
biri de SİYAD ödülü oldu sanırım bu yıl.<br />
SİYAD ödülü her festivalde üç SİYAD üyesinin<br />
jürilik yapmasıyla belirlenir. Yani üyelerin<br />
tamamiyle katıldığı bir oylama olmuyor.<br />
Birkaç kişiden duyduğum kadarıyla SİYAD’ın<br />
bu oylama sistemi pek bilinmiyor. Bu yıl<br />
Onur Aydın’ın yönettiği Yağmur-Kıyamet<br />
Çiçeği’ne gitti SİYAD ödülü. Duyarlılıkla verilmeye<br />
çalışılmış bir ödül ama filmin aynı<br />
ölçüde duyarlılık gösterdiğini söyleyemeyiz.<br />
Kazım Koyuncu filmi çekiliyor dendiğinde<br />
çok sevinmiştim gerçekten de. Sadece ona<br />
adanmış bir film gibi gelmişti. Hayatı, müziği,<br />
mücadelesi zaten ona adanmış bir film<br />
yapılmasına çok müsaitti. Ama Aydın birçok<br />
konuyu harmanlamış ve oradan Koyuncu’ya<br />
ulaşmaya çalışmış. Birçok dram içeren konu<br />
aynı potada buluşur elbette ama Koyuncu’yla<br />
bir fark yaratmaya çalışmış Aydın. Özellikle<br />
Koyuncu’nun bölümlerinden bir Sonbahar<br />
filmi tadı aldım ki birçok insana da benzer<br />
şeyler hissettiğine eminim. Gürül gürül bir<br />
doğanın içinde eriyip giden bir beden… Benzer<br />
sebeplerle baba ocağına dönüş ve biten<br />
bir yaşam algısı. Diğer hikayelerle beraber<br />
ağır dram içeren bir film nedense beni ve<br />
birçok insanı sarmadı, rahatsız etti. Duyarlılık<br />
halini samimi bulamadım açıkçası. Ama üç<br />
arkadaşımızın tercihi de bu oldu.<br />
Festival filmleri artık şöyle bir algı da yaratır<br />
oldu biz de. Film çekmek parmak şaklatmak<br />
kadar kolay. Bunu hep söylüyorum zaten alıp<br />
bi kamera yollara düşsek bizim de nurtopu<br />
gibi filmimiz olur yani. Murat Düzgünoğlu’nun<br />
filmi Neden Tarkovski Olamıyorum da karakterine<br />
söylettiği gibi. Duyarlı bir konu, iç<br />
hezeyanlar, sabit bakışlar, küçük ölçekli bir<br />
hikaye festivallerde gözde bir yönetmen<br />
olmanıza yarıyor. Yani bir festival filmim<br />
olsun yüz milyar borcum olsun kafası sarmış<br />
herkesi… O yüzden biz de dahil olmak üzere<br />
ana akım filmlere damgayı vuruyoruz ama o<br />
festival filmi değil ki!<br />
Oysa arka planda başka bir akış var. Hep<br />
söylediğim şey milyarca liralık festival bütçeleri<br />
yarışan filmlerin emrine amade. Aslında her şey<br />
ulusal yarışmadaki filmler için. Uluslar arası<br />
yarışma, yabancı filmler, kısalar hepsi yan unsur…<br />
Hal böyle olunca oluşan algı da kendiliğinden<br />
çatlıyor. Minimal filmlerle hallolacaksa bu işler<br />
arka planda yaratılan onca büyük organizasyona<br />
ne gerek var. Küçük küçük takılalım, sakin olalım…<br />
Bu sene tesadüf olabilir ama hiç Kürt filmi<br />
olmaması da bir ayrıntı oldu benim için… Fazla<br />
sorgulamaya gerek yok elbette bu da bir anekdot<br />
olsun istedim. Bir de festivalden rol çalmaya<br />
çalışan bir yazar, sunucu vardı ki popüler kültürün<br />
karşısında hiçbir şey duramaz dedirtti adeta<br />
bana! O da adeta kendi festivalini yaşıyor gibiydi!<br />
Festivallerin, yönetmenlerin, bakanlıkta ödenek<br />
çıkartan ekiplerin, yönetmenlerin, ön jürilerin,<br />
jürilerin, artık ayan beyan dirsek teması olan<br />
sektörün sinemanın iyiliği adına bir şey yapması<br />
gerekiyor diye düşünüyorum. Kendim için bir şey<br />
istiyorsam namerdim yeter ki sinema kazansın!
Türkiye’de yaşanan bir seri katil olayından yola çıkılarak çekilen<br />
filmin başrol oyuncuları Orhan Eşkin ve Bülent Çolak filmlerinin<br />
uyuşturucunun nasıl bir felaket olduğunu anlattığını söylediler.<br />
SERDAR AKBIYIK<br />
n Türk sinemasında oyuncu olmak<br />
zor iş. Çekilmeyen filmler<br />
veya sadece sinemayla maddi<br />
olarak sürdürülemeyen bir hayat.<br />
Kısacası mecburlar TV dizilerinde<br />
oynamaya. Bu koşuşturmanın sonunda<br />
da sakatlanan bir oyunculuk<br />
kariyeri. Bu noktada Hollywood’ta<br />
olsa kabiliyetleriyle bütün dünyanın<br />
tanıyacağı isimler sinemamızda<br />
yan rollerde veya iki üç senede<br />
bir çekilen filmlerde heba oluyor.<br />
Kanunsuzlar filmindeki iki isim<br />
kabiliyetleriyle sinemanın ihtiyacı<br />
olan oyuncular. Orhan Eşkin ve Bülent<br />
Çolak’a teybimizi uzattık. Bütün<br />
bu darboğazlardan nasıl kurtulmayı<br />
hesaplıyorlar, filmleri Kanunsuzlar’ı<br />
nasıl değerlendiriyorlar?<br />
Filmin senaryosu size geldiğinde<br />
bu filmde olmalıyım dedirten şey ne<br />
oldu?<br />
Orhan Eşkin: Hikayeyi ve karakteri<br />
sevdim.sevmediğim işlerde hiç<br />
olmadım bugüne kadar.<br />
Bülent Çolak: Senaryosu… yapımcısı<br />
Orçun’u tanıyorum. Orhan’la ikili olmam<br />
vs. ama en çok da karakterdeki<br />
şeytan tüyü.<br />
Rolünüzle ilgili bilgi verebilirmisiniz?<br />
Orhan Eşkin: İso,varoşlarda yaşayan,<br />
daha önceleri filmde de gördüğümüz<br />
imam’ın tamirhanesinde çalışmış,<br />
klasik arabalara hayranlığı olan saf<br />
ve temiz biri Cengo’ya oranla. Sormayan,<br />
sorgulamayan bir görev adamı.<br />
Bülent Çolak: Cengiz, nam-ı diğer<br />
Cengo. Pervasız, tekinsiz, kaybeden<br />
olmamak için her türlü hıyarlığı<br />
yapabilecek gayr-ı meşru bir adam.<br />
İso’nun omzundaki şeytan.<br />
Öykü Türkiye’de yaşanan gerçek bir<br />
seri katil hikayesinden alıntı. Bu sizi<br />
nasıl etkiledi. Gerçek karakterler ne<br />
kadar rolünüzde var?<br />
Orhan Eşkin: Gerçek seri katillerin<br />
yaşamış oldukları hikayeyi referans<br />
alan ama kendi içinde de kurgusu<br />
olan bir film. Bu yüzden o kişilerle<br />
hiç alakası yok.<br />
Bülent Çolak: Valla ben hiç o mevzuya<br />
takılmadım. Benim için her şey<br />
kurgusal boyutta.<br />
Filmin çok ince bir dengesi var. Espirisi<br />
güçlü ama sulandırılmamış bir<br />
suç filmi de diyebiliriz. Bu dengeyi<br />
nasıl tutturdunuz?<br />
Orhan Eşkin: Ben iso’dan yola<br />
çıktım. Sizin de dediğiniz gibi dengesi<br />
zordu. Bülent ve Barış’la<br />
sürekli tartışıp çözmeye çalıştık,<br />
çözdükte.<br />
Bülent Çolak: Bu saptama için<br />
teşekkürler. Geçirebilmişiz<br />
demek ki. Filmin en çok bu<br />
yönünü seviyorum çünkü.<br />
Her ne kadar bir suç filmi<br />
gibi görünse de “coolmavra”<br />
tadından taviz<br />
vermesin istedik. İki<br />
semt çocuğunun şu<br />
hayattan nasiplenmek<br />
için küfre düşmüş<br />
mavralarıdır bu film.<br />
Türk insanı ve<br />
izleyicisi kendi
öyküleri anlamında seri katil gibi olaylara<br />
pek alışık değil. Böyle bir hikayeyi<br />
içselleştirebilmeleri için ne gibi stratejiler ortaya<br />
koydunuz?<br />
Orhan Eşkin: Seyircinin bu durumu<br />
içselleştirmesi çok kolay olacak çünkü karakterler<br />
bizlerden yani içimizden birileri. Filmde çok<br />
keyifli aktığı için yadırgamıycaklar zaten.<br />
Bülent Çolak: Evet, pek alışılmış bir şey değil.<br />
Ama şiddet gündelik hayatta normalimiz ve bu<br />
bulaşıcı. Film izler gibi izliyoruz. E filmi olsa<br />
daha güzel izleriz bir de linçe açık bir kültürümüz<br />
varken seyircinin çok da zorlanacağını<br />
düşünmüyorum açıkçası.<br />
Sinemada uyuşturucu kullanımı tartışmalı bir<br />
konu. Ama hayatın içinde de olan birşey. Bu<br />
hikayeyi perdeye çekerken bu anlamda nelere<br />
dikkat ettiniz?<br />
Orhan Eşkin: Bu tarz filmleri çekerken çok dikkat<br />
etmeli. Uyuşturucu hiç bir zaman cazip hale<br />
getirilmemeli çünkü hiç ama hiç iyi birşey değil,<br />
hepimiz biliyoruz. Bizim dikkat ettiğimiz durumlarda<br />
zaten senaryoda vardı, zorlanmadık.<br />
Bülent Çolak: Film boyunca burnumuza<br />
çektiğimiz şeyin adı buğday nişastasıydı<br />
ve yaklaşık iki kiloydu. Burnumuza çakmak<br />
tutsanız küçük top kekler oluşabilirdi yani.<br />
Yeşilçam’da uyuşturucu üzerine narkotik<br />
Tarık Akan’lı Cüneyt Arkın’lı 80’li yıllarda.<br />
Bitik gençliğe nutuk atan uyuşturucu partilerini<br />
basan Komser Kenan’lar falan. Bizim film<br />
uyuşturucu mevzusunu toplumsal bir ödev<br />
haline getirmiyor tabi ki. Derdi başka. Ama<br />
sürpriz finali ile de söyleyeceğini de söylüyor.<br />
İso ile Cengo arabanın bagajındaki emanetin<br />
kafasını mı aşıyorlar sadece?. İçlerindeki
şiddeti uyaran şey o mu?. Yol boyunca bir sürü<br />
infaz yapıyorlar. Yok ederek ve de yağmalayarak<br />
var olabiliyorlar. Dünyanın mevcut düzenini taklit<br />
ediyorlar yani. Güç olmak istiyorlar. “sıkıntı yok<br />
agaaa” diye bağırırken sıkıntı içlerinde mühimmat<br />
olmuş patlayacak yer arıyorlar aslında. Olay bu.<br />
Uyuşturucu bu arazalı ruh halinin hassas tetiği<br />
sadece<br />
Barış Erçetin’in ilk uzun metraj filmi. Hem ilk film<br />
hem de farklı bir yapısı var. Yönetmenle bu dez<br />
avantajları atlatmak için ne gibi çözümler ürettiniz?<br />
Bülent Çolak: Barış’ın ön hazırlık yapma fırsatı<br />
pek olmadı. Sete düştü resmen. Son ana kadar<br />
yoktu ve filmi 13 günde bitirmemiz gerekiyordu.<br />
Geceleri otel lobisinde buluşup sahneleri geçiyorduk.<br />
Çabucak aynı dilden konuştuğumuzu anladık.<br />
Bu bir karakter filmi dedik ve derinlemesine daldık.<br />
Barış’ın oyuncu ile kurduğu bağ sahicilik<br />
üzerine. Net. Bu bizi Orhan’la acayip rahatlattı.<br />
Yalandan poz atamazdık. Senaryo bıçak sırtı<br />
çünkü. İki karakterin sırtında bir film bu. Boş<br />
bir anımız olmasın diye çok çaba sarf ettik.<br />
Türk sineması sanat filmleriyle dünyada<br />
kendinden söz ettiriyor. Halbuki sinemanın<br />
merkezinde Entertainment filmler yer alır.<br />
Hollywood’un tartışılmaz liderliğinin altında<br />
bu yatıyor. Sizin filminizi de bu türe yakın.<br />
Bir oyuncu olarak tercihiniz hangi filmlerden<br />
yana?<br />
Bülent Çolak: Kalbim bağımsız sinemadan<br />
yana.<br />
Türk sinemasının 100. Yılı bu konu hakkındaki<br />
düşünceleriniz neler? Sizi sinema tarihimizde<br />
en etkileyen Türk filmi, aktiristi ve aktörü kimlerdi?
Bülent Çolak: 100. Yıl.. evet her sene yüze<br />
yakın film çekiliyor ama 10 tanesi vizyona girebiliyor.<br />
Semir Aslanyürek’in yıllardır önerdiği<br />
bir şey vardır. Yetmiş küsur tane iletişim fakültesi<br />
var. Bu yetmiş küsur salon ve projeksiyon<br />
makinası demek. Yapsalar ya. Öğrenciler<br />
de bu sinema hareketinden yararlanmış<br />
olur. Neyse… Sinemayı AVM’leştirerek, fastfoodlaştırarak<br />
tekrar tekrar tüketiyoruz. Ne<br />
varsa eskilerde var diyelim o zaman. Vesikalı<br />
Yârim, Ah güzel İstanbul, Sevmek Zamanı,<br />
Yol, Muhsin Bey, Züğürt Ağa, Gölge Oyunu,<br />
Şekerpare ilk aklıma gelenler. Yakın tarihten<br />
de, Masumiyet, Bir Zamanlar Anadolu’da,<br />
Tepenin Ardı, Yozgat Blues, Sen Aydınlatırsın<br />
Gece’yi listeme alırım. Bende iz bırakan oyuncular,<br />
Sadri Alışık, Şener Şen, Münir Özkul,<br />
Uğur Yücel, Perran Kutman, Şevket Altuğ<br />
ve Olgun Şimşek’tir. Bu oyuncular oynarken<br />
karakterin gizli yarasını göstererek oynarlar.<br />
Komedi bile olsa.<br />
Daha yeni dizi setinde bir emekçi hayatını<br />
kaybetti. Dizi sektöründe iyileşme gerektiğine<br />
inanıyor musunuz? Bunun için bir eylem<br />
planınız veya düşünceniz var mı?<br />
Bülent Çolak: Öyle saçma bir hal almaya<br />
başladı ki, söz bitiyor. Günde 16 saat<br />
çalışırsan şanslısın. Oyuncu bir şekilde çeker<br />
gider. Ama set çalışanları hep oradadır. bir<br />
tür kölelik hali. Şu 90 dakikalık sürenin 45<br />
dk. İnmesi gerekiyor her şeyden önce insanca<br />
olması için. Televizyon kanallarının ve<br />
yapımcıların oturup bu mevzuyu bir an önce<br />
çözmesi lazım. Bir haftada sinema filmi mi çekiyorsun.<br />
Neyin 90 dakikası bu? Bir de önüne<br />
30 dakika özet dayıyorsun. Ve böylece daha<br />
çok reklam kuşağı girebilirsin. Reklam pastası<br />
tatlı geliyor tabi. Oyuncular Sendikası kurucu<br />
üyelerinden biriyim ben. 1200’den fazla üye<br />
var. Peki kaç sigortalı oyuncu var sizce?. İki<br />
elin parmağını geçmez. Set çalışanları uykusuzluktan,<br />
ağır koşullardan ölüyor artık. Ses de<br />
çıkaramıyorlar bir dahaki projede olmazsam<br />
diye. Uzar gider böyle. Durum bu.<br />
Bundan sonraki sinema projeniz nedir?<br />
Bülent Çolak: Boyut Film’in Tokat’ta<br />
çekeceği ‘Çarşı Pazar’ adlı sinema filminde<br />
oynayacağım. En yakın proje bu.