ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ...
ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ...
ÇUKUROVA ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ ...
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
1. GİRİŞ Tamer KAYIŞ<br />
hedefi asetilkolin esterazlardır (AChE) (Rajdeep ve Sendhu, 2008; Hazarika, 2003).<br />
Organofosfat grubu insektisitler, asetilkolin esterazın geri dönüşümsüz inhibisyonu<br />
sonucu kolinerjik sinapslarda asetilkolin (ACh) birikmesine bağlı olarak muskarinik<br />
ve nikotinik reseptörlerin aşırı uyarılmasına neden olup sonuçta kolinerjik sendroma<br />
yol açarlar (Giordano ve ark., 2007).<br />
Serbest radikaller hücrede ekzojen ve endojen kaynaklara bağlı olarak oluşan,<br />
bir veya daha fazla eşleşmemiş elektrona sahip, kısa ömürlü, kararsız, düşük molekül<br />
ağırlıklı moleküller olarak tanımlanırlar. Organizmalarda serbest radikaller ve<br />
antioksidan savunma sistemleri arasında doğal bir denge söz konusudur. (Mercan,<br />
2004).<br />
Organizmada serbest radikal ve reaktif oksijen türlerinin (ROT) oluşumunun<br />
ana kaynağı ksenobiyotikler ve ksenobiyotiklerin biyoaktivasyonu sonucu oluşan<br />
ürünlerdir. Birçok maddenin serbest radikal oluşturarak oksidatif hasara neden<br />
olduğu bilinmektedir. Ksenobiyotikler arasında önemli bir grubu oluşturan<br />
pestisitlerin neden olduğu toksik etkilerin ortaya çıkarılmasında serbest radikal<br />
oluşumunun önemli rol oynadığı bilinmektedir (Mercan, 2004).<br />
Bazı çalışmalar organofosforlu insektisitlerin toksisite mekanizmasında<br />
önemli bir komponent olarak oksidatif stresi ortaya koymuşlardır. Organofosforlu<br />
insektisitler serbest radikal oluşturma ve antioksidanlarla ya da reaktif oksijen<br />
türlerini temizleyen enzimlerin yapısında da değişikliğe yol açarak oksidatif strese<br />
neden olabilmektedir (Bagchi ve ark., 1995; Gültekin ve ark., 2001; Milatovic ve<br />
ark., 2006; Dettbarn ve ark., 2006; Kovacic, 2003).<br />
Serbest radikallerin hücrede proteinler, lipitler, karbonhidratlar, enzimler,<br />
nükleik asitler ve DNA üzerine önemli etkileri olduğu rapor edilmiştir<br />
(Büyükkokuroğlu ve ark., 2001; Hermes-Lima ve Zenteno-Savin, 2002; Damien ve<br />
ark., 2004, Song, 2004). Serbest radikaller ve antioksidan savunma sistemi arasındaki<br />
bu dengenin serbest radikaller yönüne kayması durumunda oksidatif stres meydana<br />
gelir (Serafini ve Del Rio, 2004; Mercan, 2004 ).<br />
Antioksidanlar endojen ve ekzojen kaynaklı olup, hem doğrudan hem de<br />
dolaylı olarak ksenobiyotiklerin, ilaçların, kanser yapıcı ve toksik radikallerin<br />
istenmeyen etkilerine karşı organizmayı koruyan maddelerdir. Bu antioksidan<br />
2