--KAPAK ARAÞTIRMA kopya - Kültür ve Turizm Bakanlığı
--KAPAK ARAÞTIRMA kopya - Kültür ve Turizm Bakanlığı
--KAPAK ARAÞTIRMA kopya - Kültür ve Turizm Bakanlığı
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
Elaiussa-Sebaste’de tapınak cellası içine, güneydoğu cephedeki sütunlar kullanılarak<br />
tek nefli, doğu bölümde apsis yanında iki yan odası olan, tabanı zengin figürlü<br />
mozaiğe sahip bir kilise, 5. yüzyıl sonunda yapılmıştır 44.<br />
Uzuncaburç’taki Hellenistik Döneme ait Zeus Olbios Tapınağı 5. yüzyıl ikinci yarısında<br />
tapınağın sütunları arasına duvar örülüp doğudaki iki sütunun sökülmesiyle bir<br />
apsis eklenerek kiliseye çevrilmiştir. Yapı üç nefli olup köşeli apsisi, iki yanında yine apsisli<br />
yan odaları ile doğuda dıştan düz bir duvarla sınırlandırılmıştır. Batıda da üç bölümlü<br />
nartheks oluşturulmuştur 45.<br />
Silifke’de ise akropolisteki Athena Kanetis Tapınağı 5. yüzyıl ortasında bir manastıra<br />
dönüştürülmüştür 46. Kentteki Aphrodite Tapınağı, Metropolit Dexianos tarafından<br />
5. yüzyıl ikinci çeyreğinde başka bir yapıya çevrilmiştir 47. Zeus Tapınağı ise 5. yüzyılın<br />
içinde üç nefli bir kiliseye dönüştürülmüş, sütunlar arasına duvar örülmüş, batı<br />
cephede ortadaki iki sütun yerine küçük iki sütun konarak tribelon yapılmış, doğu yönde<br />
köşeli apsis oluşturulmuştur. Kilise, Orta Bizans Döneminde orta nefin tek nefli bir<br />
kiliseye dönüştürülmesiyle kullanılmıştır 48.<br />
Bir diğer dönüştürme Claudiopolis Tapınağı’nda gerçekleştirilmiştir. Tapınağın<br />
doğu duvarına bir apsis eklenmiş, batı duvarı içine üç kapı açıklığı yerleştirilerek üç<br />
nefli bazilikal plânlı bir kiliseye dönüştürülmüştür. Bir yazıttan Septimius Se<strong>ve</strong>rus Döneminde<br />
(193-211) 193-194 yılları arasında yapıldığı düşünülen tapınağın, Korinth<br />
başlıkları vardır 49.<br />
Bölgede sadece tapınaklar değil, kamu yapılarının da kiliseye dönüştürüldüğü<br />
görülür. Elaiussa-Sebaste’deki Roma Dönemi agorası, 5.-6. yüzyıl içinde çift apsisli bir<br />
kiliseye dönüştürülmüştür 50.<br />
Silifke, Uzuncaburç, Cennet-Cehennem <strong>ve</strong> Elaiussa-Sebaste’deki tapınaklar Zeus<br />
adına yapılmıştır. Yine Silifke’de kilise ya da manastıra dönüştürülmüş diğer tapınaklar<br />
Athena <strong>ve</strong> Aphrodite kültlerinin varlığına dikkat çeker. Claudiopolis kentinde Athena<br />
kültünün varlığı bir yazıt aracılığıyla belirlenmekte ise de, tapınağın bu kültle bağlantısı<br />
kesin değildir 51.<br />
Kilikia’nın İ.S. 72 yılında Roma eyaleti olması sonrasında Hellenistik Dönemde de<br />
imar faaliyetlerine sahne olan Lamos <strong>ve</strong> Kaykadnos nehirleri arasındaki bölgede tapınaklar,<br />
villa rusticalar, su kemerleri, tiyatro, çeşme yapıları, anıtsal kent kapıları yapılmıştır 52.<br />
Sömek ya da yakınında, belki de Batı Kilisesi’nin güneyindeki duvarla sınırlanan<br />
alan içinde, bu bağlamda Athena adına yapılmış bir kutsal alan ya da bir tapınağın varlığı<br />
olası görülmektedir. Bu tapınak sökülerek Hıristiyan Döneminde malzemesi Batı Kilisesi’nde<br />
kullanılmış olabilir. Ancak bunu kanıtlayacak, Athena kabartması dışında herhangi<br />
bir <strong>ve</strong>ri yerleşimde bulunmamaktadır.<br />
Bir olasılık da Batı Kilisesi yapımında kullanılan devşirme malzemenin, bölgede<br />
2. yüzyıl ile 3. yüzyıl başı arasına tarihlenen tapınak mezarlardan birine ya da birkaçı-<br />
44 M. Gough, "A Temple Church at Ayas", AnatSt IV, 1954, 49 vd. Fig. 3-4; F. Hild-H. Hellenkemper-G. Hellenkemper<br />
Salies, "Kommagene-Kilikien-Isaurien", RBK IV, 1990, 338 vd.; Hill 1996, a.g.e., 97-98 Fig. 11.<br />
45 MAMA III 1931, 47 vd. Abb. 68; RBK IV 1990, 242 vd. Abb. 25; Durugönül 1995, 79-80; Durugönül 1999, 112 vd.<br />
46 MAMA III 1931, 3 vd.; W.M. Ramsay (Çev. M. Pektaş), Anadolu’nun Tarihi Co¤rafyas›, 1960, 422; L. Budde, Antike<br />
Mosaiken in Kilikien, Bd. II. Die heidnischen Mosaiken, 1972, 153 vd.; Hellenkemper 1995, a.g.m., 194.<br />
47 H. Hellenkemper, "Die Kirche im Tempel. Zeustempel und Paulusbasilika in Seleukeia am Kalykadnos", Orbis Romanus<br />
Christianusque. Ab Diocletiani aetate usque ad Heraclium, 1995, 192.<br />
48 Hellenkemper 1995, a.g.m., 193 vd. Abb. 1-7.<br />
49 S. Durugönül, "Die kaiserzeitliche Baupolitik im Rauhen Kilikien am Beispiel zweier Tempelbauten", Festschrift für<br />
Hans Gabelmann, BJb Beiheft 53, 2002, 159 vd. Taf. 37, 1-2.<br />
50 E. Equini Schneider, "1999 Excavations and Research at Eleiussa Sebaste", 22. KST, 2. Cilt, 2001, 251 Fig. 9; E.<br />
Equini Schneider, "L’Isola Degli Ulivi Elaiussa Sebaste, porto Romano in Cilicia", Turchia Antica, 1998, 192 vd.; E.<br />
Equini Schneider (Ed.), Elaiussa Sebaste I. Campagne di Scavo 1995-1997, 1999, 241 vd. Fig. 169-181.<br />
51 Durugönül 2002, a.g.m., 160.<br />
52 Durugönül 2002, a.g.m., 157 vd.<br />
92