--KAPAK ARAÞTIRMA kopya - Kültür ve Turizm Bakanlığı
--KAPAK ARAÞTIRMA kopya - Kültür ve Turizm Bakanlığı
--KAPAK ARAÞTIRMA kopya - Kültür ve Turizm Bakanlığı
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
Büyük Çit Çeflme III: Önünde bir kemer kalıntısının bulunduğu çeşme duvarla<br />
birleştirilmiştir. Üç lüleli çeşmenin yüksekliği 3.50 m. derinliği, 1.30 m.dir. Tamamen<br />
kesme taştan inşa edilen çeşmenin üzengi hattında ince bir silme bulunmaktadır. Çeşmenin<br />
dıştan sivri kemerli bir niş içerisine alınması dikkat çekici yanıdır.<br />
Büyük Çit/Afla¤› Mahalle Çeflmesi: 2.32 m. genişliğinde, 1.97 m. yüksekliğinde,<br />
0.60 m. derinliğindedir. Sivri kemerli <strong>ve</strong> tek lüleli çeşmenin kitabesi mevcuttur. Düzgün<br />
kesme taş malzeme ile inşa edilen çeşmenin kemer köşelikleri <strong>ve</strong> üstü yıkılmıştır. Niş<br />
alınlığının sağ tarafında su tası nişi, alınlığın ortasında iki satırlık kitabesi bulunmaktadır.<br />
Büyük Çit/Orta Mahalle Çeşmesi: 3.32 m. genişliğinde, 2.40 m. yüksekliğinde,<br />
1.08 m. derinliğinde iki lüleli çeşmenin orijinal Rumca kitabesi tahrip olmuştur. İç içe iki<br />
nişten oluşan çeşmenin hem üzengi hattındaki taşları, hem de kemer çerçe<strong>ve</strong>leri profillidir.<br />
Çeşmenin üst kısmı yıkılmıştır. Su tası nişi <strong>ve</strong> zincirle bağlı su tası, çeşmenin sağ<br />
tarafındadır. İç nişin kemer taşıyıcı dikmelerinin cephe yüzeyinde bezeme amaçlı kartuşlara<br />
yer <strong>ve</strong>rilmiştir. Bölge çeşmeleri içerisinde farklı bir yere sahiptir. Sinclair çeşmenin<br />
XVIII. yüzyıla ait olduğunu belirtmektedir 8.<br />
Büyük Çit/Emirler Mahallesi Çeflmesi I (Makrel): 2.22 m. yüksekliğinde, 0.80 m.<br />
derinliğinde, orijinal kesme taşlı, her iki yanı moloz taş duvar örgülü, tamir kitabeli çeşme,<br />
tek lülelidir. Çeşme sanki bir duvar üzerinde yer almaktadır. Geçirdiği tamir sonucu<br />
sivri kemer formunu kaybeden çeşme nişi kemeri, şimdi bozuk Bursa kemeri tarzındadır.<br />
Kemer başlangıcından başlayan profilli taşlar yatay olarak çeşme nişini de kat<br />
eder. Niş alınlığının ortasında üç satırlık Osmanlıca kitabe bulunmaktadır. Suyu akmakta<br />
olan çeşmenin su tası da bir zincirle çeşmenin sağ rafında asılıdır. Bölgedeki kitabeli<br />
nadir eserlerden biri olması dolayısıyla önemlidir.<br />
Büyük Çit/Emirler Mahallesi Çeflme II: Emirler Mahallesi Kilisesi’nin kuzeybatı kesiminde<br />
yer alan çeşmenin kaplama kesme taşları büyük ölçüde sökülmüştür. Sivri kemerli<br />
bir nişe sahip olduğu kalan izlerden anlaşılan çeşmenin tek lülesinden hâlâ su akmaktadır.<br />
Meryem Ana Manast›r› (Panagia Theotokos): Büyük Çit Köyü sınırları içerisinde<br />
yer alan manastıra, ana yoldan ayrılıp harpuşta bir köprüden geçilerek yaklaşık yarım<br />
saatlik yaya yürümeyle patika bir yolla ulaşılmaktadır. Bu bölgedeki manastırlar içerisinde<br />
en iyi saklanabilen manastır burasıdır. Arazinin eğimine uygun olarak inşa edilen<br />
moloz taş malzemeli duvarlar, yaklaşık 4 m. yüksekliktedir. Manastır 80x40 m. ölçüsünde<br />
bir duvarla çevrilidir (Resim: 6). Orta kesimin kuzey duvarına daha yakın olarak yerleştirilmiş<br />
kilise inşa edilmiştir. Büyük ölçüde tahrip edilmiş olan manastırın, hizmet binalarını<br />
bünyesi içerisinde bulundurduğu anlaşılmaktadır. Kilisenin doğu kesiminde bir<br />
şapel, kuzeydoğu köşeye yakın bir yerde de bir sarnıç yer almaktadır. 12.50x8.60 m.<br />
boyutlarındaki kilise üç nefli bazilikal plânlıdır. Girişi mermer olan kiliseye doğu <strong>ve</strong> güneybatı<br />
köşelerinden iki kapıyla girilmektedir. Manastırın üst örtüsü <strong>ve</strong> kiborion girişi de<br />
yıkık durumdadır. Girişin kiborionu da yıkılmıştır. Kuzey, güney cephelerde yuvarlak kemerli<br />
üçer pencere yer almaktadır. Üçlü apsisin her birinde birer pencere bulunmaktadır.<br />
Kilisenin tonoz örtüsü tamamen yıkılmıştır. Kilisenin içerisinin sıvalı olduğu kalan izlerden<br />
anlaşılmaktadır. Manastırın yapımı ile ilgili herhangi bir yazıt mevcut değildir. Ancak<br />
bu yörede araştırma yapan Winfield, manastırın 1775 tarihinden önce var olduğuna<br />
dair hiçbir yazılı belgenin bulunmadığını <strong>ve</strong> şimdiki binanın daha sonraki bir döneme<br />
ait olduğunu belirtir 9. Ayrıca Sinclair manastırın 1775 tarihinden önce yapılmış olabileceğini,<br />
XIX. yüzyılda buranın önemli bir kütüphane olduğunu <strong>ve</strong> 1870’lerde okul olarak<br />
da kullanıldığını belirtmektedir 10.<br />
Büyük Çit/Emirler Mahallesi Kilisesi: Üç nefli, tek apsisli, sekiz sütunlu kilisenin<br />
üzeri beşik tonoz örtülüdür. 10.20x5.50 m. ebatlarında olan kilisenin güney cephesin-<br />
8 T. A. Sinclair, Eastern Turkey: An Architectural And Archeolog›cal Sur<strong>ve</strong>y, Vol. II, London, 1989, 143.<br />
9 A. Bryer, D. Winfield, The Byzantine Monuments And Topography of The Pontos, 305.<br />
10 T. A. Sinclair, Eastern Turkey: An Architectural And Archeolog›cal Sur<strong>ve</strong>y, Vol. II, 143.<br />
288