Nadir Toprak Elementleri-Kıymetli ve Yarı Kıymetli Taşlar
Nadir Toprak Elementleri-Kıymetli ve Yarı Kıymetli Taşlar
Nadir Toprak Elementleri-Kıymetli ve Yarı Kıymetli Taşlar
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
Sekizinci Beş Yıllık Kalkınma PlanıMadencilik ÖİK Raporu Endüstriyel Hammaddeler Alt Komisyonu Genel Endüstri Mineralleri III(<strong>Nadir</strong> <strong>Toprak</strong> <strong>Elementleri</strong>-<strong>Kıymetli</strong> <strong>ve</strong> <strong>Yarı</strong> <strong>Kıymetli</strong> <strong>Taşlar</strong>) Çalışma Grubu Raporu1. GİRİŞ:1.1. Sektörün Tanımı <strong>ve</strong> Sınıflandırılması<strong>Kıymetli</strong> <strong>ve</strong> yarı kıymetli taşlar (Süs taşları) tarih öncesi çağlardan beri güzellik,zenginlik <strong>ve</strong>statü simgeleri olarak kullanılmışlardır.Günümüzde süs taşlarının bir kısmı, az da olsa sanayindekullanılır.<strong>Kıymetli</strong> yarı kıymetli taşların tümünü kapsayan <strong>ve</strong> genel kabul görmüş net bir tanımlamayoktur.Buna rağmen bir malzemenin kıymetli-yarı kıymetli taş (süs taşı) sayılabilmesi için bazıtemel kriterler vardır.Bunlar dayanıklılık,güzellik,nadirliktir.Dayanıklılık;Bu kavram sertlik,kırılganlık,darbelere <strong>ve</strong> dış etkenlere dayanım gibi özelliklerleaçıklanır.Güzellik; Her ne kadar göreceli bir kavramsa da taşın temiz, şeffaf, çekici renkli <strong>ve</strong> işlenebilirboyutlarda olması gibi bazı özelliklerini içerir.<strong>Nadir</strong>lik; Bir objeyi değerli kılan onun az rastlanır olmasıdır. Örneğin binlerce karatlık elmasüretimi içersinde sadece bir kaç yüz karatı pembe elmasdır. Dolayısıyla bir pembe elmasındeğeri sıradan bir elmasın binlerce katıdır.Bu temel kriterlerin dışında taşınabilirlik, kesilebilme, parlatılabilme, ışık yansıtma, ışıkkırma,bünyesinde safsızlıklar içerme gibi bazı özelliklerde taşların değerlerini belirleyen <strong>ve</strong> artırandiğer unsurlardır.<strong>Kıymetli</strong> taşları, yarı kıymetli taşlardan ayıran kesin bir tanımlama yoktur.Yüzyıllardan bu yanasürüp gelen geleneğe uyularak elmas,zümrüt, safir <strong>ve</strong> yakut kıymetli taşlarkategorisinde,diğerleri yarı kıymetli taşlar kategorisinde yer alır.Bu dört kıymetli taştraşlandığında asil taş kategorisine dahil olur.Genel anlamda süs taşları denildiğinde doğal kökenli taşlar kastediliyorsa da, süs taşı kavramıbazı organik materyalleri (mercan,kehribar,inci gibi) <strong>ve</strong> gelişen teknolojinin bir sonucu olaraksentetik <strong>ve</strong> imitasyonları da içermektedir.Gemoloji (süs taşı bilimi) mineralojinin çok yeni bir alt disiplini olarak yukarda adı geçenmalzemenin incelenmesi,tanımlanması <strong>ve</strong> sınıflanması konusunda çalışır.Amaç süs taşını gerekham ,gerekse işlenmiş haliyle,üzerinde yıpratıcı <strong>ve</strong> zarar <strong>ve</strong>rici hiç bir test yapmadan en doğruşekilde tanımlamaktır.Malzemeye maddi bir değer biçmek ise deneyime dayalı kişisel birtercihtir.Keza taş kesimi (lapidary) <strong>ve</strong> mücevher yapımı (kuyumculuk) gemoloji ile çok yakındanilgilidir.<strong>Kıymetli</strong> yarı kıymetli taşlar (süs taşları);- Yüksek sıcaklıklı mağmadan silikatların kristalleşmesiyle,8http://ekutup.dpt.gov.tr/madencil/sanayiha/oik631.pdf