Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
Kalkolitik Dônem'Bu döneme ait malzeme <strong>ve</strong>ren iki merkez belirledik, Hazinetepe <strong>ve</strong> Gıcık mevkii(Harita; Çizim: 1). Hazinetepe Iğdır Ovası'nın güneybatı ucunda <strong>ve</strong> Ağrı Dağı lavlarınınovayla birleştiği son noktada yer alır. Burası lav akıntısının üzerine yerleşmiş küçükbir höyüktür. Yerleşimin yer aldığı alçak lav tepesinin üzerinde birkaç tane büyükkurgan yer alır. Ancak bu kurganlardaki yoğun tahribat nedeniyle höyüğün yapısal durumunuanlamak <strong>ve</strong> tarihleme yapmak oldukça zordur. Toplanan çanak çömlek parçalarınagöre höyükteki ilk yerleşim Geç Kalkolitik Dönemde (M.O. 4. binyılın ilk yarısı)başlamış olmalıdır.Hazinetepe çanak çömleğinin büyük çoğunluğunu, de<strong>ve</strong>tüyü, kah<strong>ve</strong>rengi<strong>ve</strong> kremrenklerde olan saman yüzlü maloluşturur. Bu mal ilk kez Amuq F'de bulunan 'Chaff FacedSimple Ware' ile yakın benzerlik içindedir8, ancak bu malın Kuzey Suriye <strong>ve</strong> YukarıMezopotamya'da özellikle Belih <strong>ve</strong> Orta Fırat bölgelerinde de varlığı son zamanlardakiçalışmalarla ortaya çıkmıştır. Topladığımız parçaların formları genellikle çanak <strong>ve</strong>çömlektir, bunlar Judaidah'ta bulunmuş Amuq F malzemesinden daha erken görünür,fakat iyi tanımlanmamış Amuq ElF ile karşılaştırılabilecek Teli Afis E: 24-25 ile benzerlikvardır 9. Birkaç tane basit ağızlı kase Hammam et-Turkman IVC <strong>ve</strong> VA'yla yakın paralellikleresahiptir'? <strong>ve</strong> daha az benzerlikleTeli Leilan Vlb1 1, ince, basit <strong>ve</strong> tek yivli ağızIı basit kaseler (Çizim 2: 1, 2) Hammam et-Turkman IVD <strong>ve</strong> Teli Afis E: 24-25'te bulunmuşturv.Düz ya da hafif dışa dönük geniş boyunlu çömleklerin benzerleri (Çizim 2: 3)HammamVA<strong>ve</strong> TeliAfis E: 24-25'de vardır 1 3. Bununlabirlikte Hazinetepe'de hiçbir yerdeparaleli bulunmayan birkaç özellik vardırı-: Dışyüzdeki tarak bezeme (Çizim: 3), bazenaynı tarağın ucuna yapılmış bir dizi nokta gibi baskılarla birleşir (Çizim 3: 2). Aynızamanda, oldukça farklı <strong>ve</strong> kum katkılı, daha iyi bir hamura sahip, kremden koyu griyedeğişen renklerdeki bir kaç parça da dikkat çekicidir (Çizim: 4). Bu gruba ait <strong>ve</strong> hepsininağız kenarında kazıma bezemeler bulunan beş parça topladık. Bu parçalar TilkitepelI'deki15 M.O. 4. binyılın ilk yarısına tarihlenen bir parçayla yakın benzerlik içindedir.Bu tarih aynı zamandaAmuq F'nin en erken evreleriyle paraleldir (ykl. 3700 BC)16.Ayrıca az sayıda Amuq F parçası, Hazinetepe'nin yaklaşık 5 km. güneyindeki Gıcıkmevkiinde bulunmuştur. Burası lav akıntılarının Iğdır Ovası'yla birleştiği bir noktadayer alan bir Demir Çağı nekropolüdür, Lavların arasındaki düzlükte hepsi tahrip edilmişmezarlar vardır. Geç Kalkolitik Döneme ait parçalar, lav akıntısının içindeki doğal biroyuğun yakınında dağınık durumda bulunmuştur. Bu oyuğun bir şekilde kullanıldığı beIirginse de fonksiyonu açık değildir.Aras Vadisi'nde Amuq F ilişkili çanak çömleğin varlığı tamamen yeni değildir:Benzer parçalara Tekhutt? <strong>ve</strong> Arataşents gibi merkezlerde rastlanmıştır. Bu buluntular7 Ch. Chataigner'e (CNRS, Lyon) Arataşen (Ermenistan) malzemesini incelememize izin <strong>ve</strong>rdiği, Bertille Lyonnet'e de(CNRS, Paris) Leylatepe yayını için teşekkür ederiz.8 Braidwood and Braidwood 1960: Fig. 174-175.9 Cecchini and Mazzoni 1998: Fig. 14, tab. 19.10 Akkermans 1988: PI. 83/184; pl. 99/24-27.11 Schwartz 1988 : Fig.63/8-9.12 Akkermans 1988: PI. 91/263; Cecchini <strong>ve</strong> Mazzoni 1988: Fig. 14/2<strong>1.</strong>13 Akkermans 1988: PI. 101/48-51, 102/53; Cecchini <strong>ve</strong> Mazzoni 1988: Fig. 13/13; 14/16-17.14 Azerbaycan'daki Leylatepe'de 'combed-worked' türünde çanak çömlek bulunmuşsa da Hazinetepe'deki gibi bir bezemeninolup olmadığı çizimlerden <strong>ve</strong> tanımlardan anlaşılamamaktadır, burada bu teknik kapların iç kısmına uygulanmışgörünür (Aliev and Narimanov 2001: 19,43 <strong>ve</strong> pl. V17,9 ; pl.XVı/2, 4, 6). Bu çanak çömlekler Leylatepe'de M.Ö.4. binyılın ilk yarısına tarihlenir.15 Korfmann 1982: Abb. 7/5.16 Leylatepe'de özellikle 'combed worked' (bkz. d.n. 14) türü çanak çörnlekte ağız kenarının üzerindeki kazıma bezemebulunmuştur (Aliev and Narimanov 2001 : PI. V/8-9 ; pt, IX/4-6 ; pl. XI/S), yeterli bilgi <strong>ve</strong>rilmediği için katkı hakkındabilgi edinemedik.17 Chataigner 1995: 100.18 Chataigner, kişisel bilgi.16