kimya proje raporu doÄal sulu boya yapımı grup renkler
kimya proje raporu doÄal sulu boya yapımı grup renkler
kimya proje raporu doÄal sulu boya yapımı grup renkler
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
YİBO Öğretmenleri (Fen ve Teknoloji, Fizik, Kimya, Biyoloji veMatematik) Proje Danışmanlığı Eğitimi ÇalıştayıKİMYA PROJE RAPORUDOĞAL SULU BOYA YAPIMIGRUP RENKLERPROJE EKİBİ;Ayşenur KAPLANZiya Gökalp YİBO/ Kumluca- AntalyaMesut TAŞSaimbeyli YİBO/ Saimbeyli-AdanaPROJE DANIŞMANLARI;Prof. Dr. Osman SERİNDAĞÇukurova ÜniversitesiProf. Dr. Ali Rıza ÖZKAYAMarmara ÜniversitesiGEBZEŞUBAT-2010
İÇİNDEKİLER1. Projenin Amacı……………………..32. Giriş………………………………...33. Materyal ve Yöntem………………..44. Sonuç ve Tartışma………………….45. Teşekkür……………………………66. Kaynaklar…………………………..67. Özgeçmişler………………………...72
PROJENİN AMACIBu <strong>proje</strong>nin amacı, çocukların kullandıkları <strong>sulu</strong> <strong>boya</strong>ların içerdiği sentetik ve zararlımaddelerden korunmalarını sağlayacak, tamamen doğal malzemelerle kendilerinin deüretebilecekleri, üretirken de el becerilerini geliştirebilecekleri <strong>boya</strong>lar elde etmek.GİRİŞGünümüzde gelişen teknolojinin etkisiyle sentetik <strong>boya</strong>ların kullanım alanlarıartmıştır.[1] ancak bu durum her zaman olumlu sonuçlar doğurmamaktadır. Çevre kirliliği,çeşitli kanser türleri, gelişim bozuklukları bu olumsuz etkilerden bazılardır. Özellikleçocukların kullandıkları <strong>boya</strong>larda <strong>kimya</strong>sal maddelerin ve ağır metallerin varlığı, çocuklarınkullanabileceği sağlıklı <strong>boya</strong> oluşturma ihtiyacını doğurmuştur. Sağlıklı <strong>boya</strong> üretiminde nihaikaynak ise bitkilerdir. Bu bitkiler <strong>kimya</strong>da doğal <strong>boya</strong>r maddeler olarak bilinir. Doğal <strong>boya</strong>rmaddeler yani diğer bir deyişle kök <strong>boya</strong>lar, özellikle uzakdoğuda ve anadoluda yüzyıllarcatekstil ürünlerini <strong>boya</strong>mada kullanılmıştır. Bu <strong>boya</strong>r maddeler, birçok bitkilerden çeşitliyöntemlerle elde edilmiştir.[2]Bu <strong>proje</strong>de doğal <strong>boya</strong> üretiminin gerçekleştirilmesi için renk pigmenti bakımındanyoğun olan bitkilerden pH’a duyarlı olan kırmızı lahana, pembe ve yeşil renk oluşturmadahavuç turuncu renk verici, adaçayı ise sarı renk verici olarak kullanılmıştır. Özellikle kırmızılâhana farklı durumlarda farklı <strong>renkler</strong> ortaya koymaya yarayan, oldukça fonksiyonel bir bitkiolup, asite ve baza duyarlı oluşu, renk oluşturmada kolaylık sağlayıcı bir özellikoluşturmaktadır. Elde edilen bitki <strong>renkler</strong>i kendi aralarında belirli oranlarda karıştırılarak yeni<strong>renkler</strong> oluşturulmuştur.3
MATERYAL VE YÖNTEMŞekil-1 ; kırmızı lahana şekil-2 ; şekil-3; adaçayıMateryal olarak kırmızı ve yeşil renk elde etmek için kırmızı lahana, turuncu renk içinhavuç, sarı renk için adaçayı kullanıldı. Kaynatma işlemi için beher, amyant tel ve ocaktanyararlanıldı. Renk oluşturmada malzemenin asidik veya bazik olduğunu belirlemek içinpHmetre kullanıldı.Yöntem olarak ise; bitkilerin kaynatılarak konsantre <strong>boya</strong>larının çıkarılması işlemi için,suda ekstraksiyon yöntemi kullanıldı.SONUÇLAR VE TARTIŞMAPembe renk elde edilirken, orta boy bir lahananın (600 gr) ¼ ‘lük kısmı öncelikle inceince doğrandı, daha sonra behere alındı. Kırmızı lahananın üzerine bir tam limon suyueklendi. Daha sonra amyant tel ile ocağa yerleştirildi. Yaklaşık 40 dakika kaynatılarakkonsantre koyu pembe renk oluşturuldu. Kırmızı lahananın ¼’ lük kısmı ince ince doğrayıpbehere alındıktan sonra, bu kez bir çay bardağı musluk suyu ve 2 tatlı kaşığı sodyumbikarbonat (NaHCO 3 ) ilave edildi. Bu işlem sonucunda ise konsantre koyu yeşil renk eldeedildi. Kırmızı lahananın ¼’lük diğer kısmı da yine ince doğrandıktan sonra 1 çay bardağımusluk suyu ile yaklaşık 30 dakika kaynatıldı. İşlem sonucunda konsantre mor renk edildi.Turuncu renk eldesi için de 2 adet havuç rendelendi ve üzerine 1 çay bardağı saf su ilaveedildi. Bu şekilde 45 dakika kaynatılarak konsantre turuncu renk elde edildi. Sarı renk için de40 gr adaçayı 1 çay bardağı musluk suyunda 45 dakika kaynatılıp süzülerek koyu sarı renkelde edildi. Kırmızı lahana ile oluşturulan <strong>renkler</strong>den mavi renk eldesi için bu <strong>renkler</strong>inpHları, pHmetre ile ölçüldü ve buna dayanılarak limon katkısıyla mavimsi renk elde edildi.4
Renk elde edilme işlemi bittikten sonra, sıvılar nişasta ile karıştırılarak kıvam almasısağlandı. Kıvamlandırılan <strong>boya</strong>lar pet bardaklardan kesilerek oluşturulan kalıplara ve paletedökülerek kurutuldu.Üretilen <strong>boya</strong>ların kullanılabilirliğinin ölçülebilmesi için, doğal <strong>boya</strong>lardan bir resim deyapıldı.Şekil-4: Oluşturulan Renkler5
TEŞEKKÜRBu imkanı elde etmemizde en büyük emeğe sahip olan koordinatörümüz sayın Prof. Dr.Mehmet AY ’a; <strong>proje</strong>mizde bize yardımcı olabilmek için büyük özveri gösteren, her ihtiyaçduyduğumuzda yanımızda olan çok kıymetli danışmanlarımız sayın Prof. Dr. OsmanSERİNDAĞ ve sayın Prof. Dr. Ali Rıza ÖZKAYA’ ya; yorgunluğuna ve uykusuzluğunarağmen her türlü ihtiyacımızda yanımızda olan grubumuzun sevgili teknisyeni FerahCÖMERT’e; bize sağladığı tüm imkanlar için TÜSSİDE çalışanlarına teşekkür ederiz.KAYNAKLAR1. www.ekolojidergisi.com.tr/2. www.motiftr.com/default.asp3. www.biltek.tubitak.gov.tr4. www.muhendismuhendis.blogcu.com5. www.sinifogretmeniyiz.biz/haberayrinti [2]6
ÖZGEÇMİŞLERAyşenur KAPLAN; 1987 yılında Elazığ’ da doğdu. İlk, orta ve lisans eğitimini Elazığ’datamamladı. 2009 yılında Fırat Üniversitesi Fen Bilgisi Öğretmenliği Programından mezunolduktan sonra aynı yılın eylül ayında Antalya ili Kumluca ilçesi Ziya Gökalp YİBO ’ya Fenve Teknoloji Öğretmeni olarak atandı. Hala aynı görevi sürdürmektedir.Mesut TAŞ; 1984 yılında Kozan’da doğdu. İlk, ve orta öğrenimini Adana’da, lisanseğitimini ise Erzincan’da tamamladı. 2005 yılında Erzincan İlköğretim MatematikÖğretmenliğinden mezun olduktan sonra aynı yılın eylül ayında Adana ili Saimbeyli ilçesiSaimbeyli YİBO’ya Matematik Öğretmeni olarak atanmıştır. Hala aynı görevi yürütmektedir.7