90Akçura, Türk toplumunun değiĢip geliĢmesinin önündeki bir engelin de diniyanlıĢ yorumlamalarından kaynaklanan tutumları olduğunu ifade etmektedir.Osmanlı Devleti‟nin uçuruma doğru yuvarlandığını ifade eden Akçura, OsmanlıDevleti içinde Müslümanların ise bu durumu kadere bağladıklarını söylemektedir.Akçura, kadere imanın Ġslam‟ın akaidinden olduğunu belirttikten sonra kadermeselesinin hallolunamadığını ve çeĢitli görüĢlerin varlığından bahseder. Ve butartıĢmalar noktasında Osmanlı Devleti‟ndeki Müslümanların konumunu da Ģöyleifade etmektedir: “Osmanlı Devleti‟ndeki Müslümanların zahiri itikatları Ehl-iSünnet Ve‟l Cemaat (Maturidi) ise de gerçekte mezheb-i cebriyeye mensupturlar.”Müslümanların cüz‟i iradeyi kullanmayarak her musibetin sebebi olarak kaderigörmek ve her lütfu ondan beklemek gibi yanlıĢ bir kader anlayıĢına sahipolduklarını belirten Akçura, “musibet ve saadeti, zatımızdan hariç bir kuvvette,kaderde, padiĢahta aramamalıyız. Necat ve saadet kendimizdedir!” demektedir. 337Osmanlı toplumunda bir toplumsal değiĢmenin zorunlu olduğunu düĢünenAkçura‟nın Fransa‟da yaĢadığı yıllarda, ilk yazılarında “inkılab-ı ictimai” teriminerastlarız. Ona göre, Osmanlı Devleti‟ni kurtarmak için Jön Türklerin sözünü ettiklerisiyasal değiĢikliklerin çok daha ötesine gidilmelidir. Yusuf Akçura‟nın “toplumsaldevrim” olarak nitelediği geliĢme Osmanlı toplumunda “ağır ve emin bir devrim”yapılmasıydı. ġiddetli dönüĢümden toplumun parçalanmasına yol açabileceği içinçekiniyordu. “Toplumsal devrim, zamanın ve sabrın gücüyle elde edilmiĢ uzunsoluklu bir mücadelenin ürünü olabilirdi.” 338 Akçura, toplumsal inkılabıgerçekleĢtirmek için de kadınlı erkekli herkesin ve hükümetin bu yolda çalıĢmasıgerektiğini ifade etmektedir. 339Yusuf Akçura, dini, toplumun düzeni ve dinamiğinin sağlanması için gerekligörmektedir. Aslında, onun bu yaklaĢımı Cumhuriyet öncesi Osmanlı aydınındasıkça görülen, toplumun ve özellikle kurumların değiĢiminde, dönüĢümünde dindenyararlanma Ģeklinde beliren düĢünce ile paralellik arz etmektedir” 340 Bununla birlikte337 Yusuf AKÇURA, “Kader”, ġura-yı Ümmet, N: 3, s. 2, 9 Mayıs 1902 (LA)338 Yusuf AKÇURA, “Rusya Ġhtilaline Dair”, ġura-yı Ümmet, N: 82, s. 2-3, 15 Eylül 1905 (LA)339 AKÇURA, “ġark Meselesine Dair”, ġura-yı Ümmet, s. 2340 Fatih M. SANCAKTAR, “Yusuf Akçura ve Din”, Atatürk AraĢtırma Merkezi Dergisi, Sayı 61,Cilt: XXI, Mart 2005,http://www.atam.gov.tr/index.php?Page=DergiIcerik&IcerikNo=106 (3 Ekim 2008)
91Akçura‟ya göre, dinde de reform gereklidir ve dinsel reformla kültürel modernleĢmehareketlerini birbirine koĢut olarak ele almak gerekir. Ġslamiyet ve geliĢme, birbirineuyum sağlayarak birlikte yürümelidirler. Akçura, “Ġslamiyet‟i esasat itibariyle asr-ısaadete, tatbikat itibariyle asr-ı hazıra irca ve tevkif etmek” biçiminde dile getirilenmodernleĢme hareketi taraftarıdır. 341Din-toplum iliĢkilerinde, dinin sosyal değiĢmeyi engelleyici veya sosyaldeğiĢmede itici bir güç olmasının yanı sıra, toplumda zamanla ortaya çıkandeğiĢimler ve etkileĢimler de din üzerinde etkilidir. Yusuf Akçura, aralarında bir sürebulunduğu BaĢkurt Türklerinin Ruslardan olumsuz bazı davranıĢlar edindiklerini, buetkileĢim sonucu dini anlayıĢlarında bazı yozlaĢmalar olduğunu ve bazı cahilcedavranıĢ ve geleneklerin din olarak algılandığını ifade etmektedir. Akçura, budurumu Ģöyle anlatmıĢtır: “Ahaliyi son derece cahil buldum. Ġtikat yönünden gayetsağlam Müslüman iseler de, amelleri pek sıkı değildir. Ġçlerinde beĢ vakit namazımuntazam eda edenler enderdir. Mektep ve hoca gibi irfan vasıtaları zannedersembizim köyde yok gibi idi. Köyde bir camii vardı. Fakat kapısının açılıp içerisinecemaat girdiğini hiç görmedim, sanırım. Bilakis öteden beri sürüklenip gelen bazıgörenekler hiçbir dini esasa dayanmadığı halde bazı Ģer‟i kanunların yerini tutmuĢtur.BaĢına malum takke ve örtüyü 342 geçiren her BaĢkurt kadını serbestçe sokağaçıkar ve her erkek ile görüĢebilir. Bunun Ģer‟e dokunur yeri yoktur. Fakat bir kadın,ne gibi bir zaruretlerin zorlaması ile de olsa kaynanasına en ufak bir söz söylemektenyasaklanmıĢtır. Çünkü bununla en büyük günahı iĢlemiĢ olur.Son derece acınacak hallerdendir ki, bu derece cahil ve dininden de layıkıylahaberdar olmayan bu masum ve kalbi temiz Türklerin arasına yakın zamanlardaRuslar sokula sokula en fena adetlerini yaymıĢlardır. Köyde mektep namına bir Ģeygörmediğim halde, çok iĢlek iki meyhane bulunduğu derhal gözüme battı…” 343341 GEORGEON, a.g.e., s. 25342 Akçura „Hatıralarım‟ adlı eserinde bu takke ve örtüyü Ģöyle tarif ediyor:“ BaĢkurtların kadınları,Kazanlı kadınlar gibi giyinmektedirler. Yalnız baĢlarına, üzerine mercanla karıĢık altın ve gümüĢparalar iĢlenmiĢ tuhaf bir takke giymektedirler. Saçlarını örten örtü bu takkeye bağlıdır. BaĢkurtkadını serpuĢu bütün görünümüyle Ġstanbul‟daki itfaiye erinin giydikleri miğferi andırıyor.” Bknz.AKÇURA, Hatıralarım, s. 51343 AKÇURA, Hatıralarım, s. 50-52
- Page 7 and 8:
viiII. BÖLÜMYUSUF AKÇURA VE DÖN
- Page 9:
1GĠRĠġA. AraĢtırmanın Konusu
- Page 13 and 14:
5Sosyal olayların araĢtırılmas
- Page 15 and 16:
7kumaĢ fabrikası miras olarak kal
- Page 17 and 18:
9dönemin tanınmıĢ hocaların de
- Page 20 and 21:
12yöneltti; öyle ki, cemiyetin ü
- Page 22 and 23:
142. EserleriTürk dilinin bütün
- Page 24 and 25:
16ve yararları üzerinde durmuĢ,
- Page 26 and 27:
18B. Yusuf Akçura’nın KiĢiliğ
- Page 28 and 29:
20Sadri Maksudi Arsal‟a göre Ak
- Page 30 and 31:
22alındığı anlaĢılmaktadır.
- Page 32 and 33:
24“19. Yüzyılda dünya medeniye
- Page 34 and 35:
26Türkçülüğün teĢkilatlanmas
- Page 36 and 37:
28Türk Yurdu Cemiyeti murahhaslı
- Page 38 and 39:
30kültürle yoğrulmuĢ Türklerin
- Page 40 and 41:
32duran Osmanlı Devleti‟ni milli
- Page 42 and 43:
34tıpkı Avrupa‟da olduğu gibi
- Page 44 and 45:
36Tanzimat fikri, çağdaĢ eğitim
- Page 46 and 47:
38bulunmasına bağlı idi. Binaena
- Page 48 and 49: 40belirmeye baĢlamıĢtır. 154Osm
- Page 51: 43Avrupa‟da beliren Pan ideolojil
- Page 54 and 55: 46C. Türkçülük ve Yusuf Akçura
- Page 56 and 57: 48Ģanlı medeniyetlerin kurucusu o
- Page 58 and 59: 507. Tüm Türkleri bir araya topla
- Page 60 and 61: 52“Ben Müslüman ve Türküm”
- Page 63 and 64: 55derler, fakat biz öyle bir milli
- Page 65 and 66: 57kısmı Batı‟ya duydukları ha
- Page 67 and 68: 59Yusuf Akçura, BatılılaĢma faa
- Page 69 and 70: 61Gökalp‟e göre her millet kend
- Page 71 and 72: 63elli sahifesinden ancak birkaç s
- Page 73 and 74: 65III. BÖLÜMYUSUF AKÇURA’NIN T
- Page 75 and 76: 67Bu düĢünce daha sonra milliyet
- Page 77: 69zamanla yeni rejimin anlayıĢı
- Page 80 and 81: 72destekçilerden bir tanesi de yap
- Page 82 and 83: 74ebediyenin burada öğrenildiğin
- Page 84 and 85: 76bağnazlaĢması, Müslüman din
- Page 86 and 87: 784. EkonomiOsmanlı Devleti‟nin
- Page 88 and 89: 80doğru gidiyoruz. Alınacak olan
- Page 90 and 91: 82pazarlarının Avrupa sanayi mall
- Page 92 and 93: 84Akçura, “tarih, tarih içindir
- Page 94 and 95: 86Akçura‟nın bu taksiminde Ġsl
- Page 96 and 97: 88a. Din ve Sosyal DeğiĢmeHer top
- Page 100 and 101: 92Akçura, Osmanlı toplumunda son
- Page 102 and 103: 94bulunur. 350 Cemaatle kılınan n
- Page 104 and 105: 96Din, özellikle de Ġslam dini, m
- Page 106 and 107: 98ayırmaya çalıĢıyor. Bu mükr
- Page 108 and 109: 100dini, devlet ile ayrıĢtırmı
- Page 110 and 111: 102Akçura‟nın öne sürdüğü
- Page 112 and 113: 104KAYNAKÇAAKÇURA, Y., Hatıralar
- Page 114 and 115: 106_____, “Kader”, ġura-yı Ü
- Page 116 and 117: 108_____, “Unutulan Adam”, Sosy
- Page 118 and 119: 110KUR’AN-I KERĠM, Diyanet ĠĢl
- Page 120: 112ÖZGEÇMĠġKiĢisel Bilgiler:Ad