36 MART <strong>2013</strong><strong>Verimlilik</strong> EkonomisiEğitim <strong>ve</strong> Ar-Ge Temelli Bilgi EkonomisidirDr. Halit SUİÇMEZ / <strong>Sanayi</strong> <strong>ve</strong> Teknoloji Uzmanı (<strong>Verimlilik</strong> <strong>Genel</strong> Müdürlüğü)
Potansiyelin değerlendirilmesiÇağımızın büyük bilginiS.Hawking, “insanların hayatlarınıiyi değerlendirerek dünyadakipotansiyellerini en iyi şekilde yerinegetirmeleri gerektiğini” önermiştir(Guardian,17.5.2011).Bireysel planda yer alan bu amaçtoplumsal düzeyde nasıl şekillenir?Kuşkusuz makro alanda bu hedefkendisini bir çeşit “<strong>ve</strong>rimlilikekonomisi” ile gerçekleştirebilir.Çünkü <strong>ve</strong>rimlilik ekonomisi, heralandaki potansiyellerin tam <strong>ve</strong> etkinkullanılmasını gerektirir. Bu alanlarınbaşlıcalar; işgücü, insan, sermaye,doğal kaynaklar, para, zaman, enerji,madde, hammadde, bilgi birikimi,fikir, teknoloji gibi üretimin <strong>ve</strong>yaşamın devam ederek değişmesinisağlayan maddi-manevi varlıklar <strong>ve</strong>değerlerdir.123456789101112131415Potansiyellerin tam kullanımı demek;hiçbir potansiyelin boşta kalmaması,yani atıl konumda olmamasıdurumunu ifade etmektedir.Potansiyellerin etkin kullanımıdemek ise, her kaynağın yerinde,zamanında, doğru, akılcı kullanılması<strong>ve</strong> değerlendirilmesi anlamınagelmektedir.Ülkeler <strong>ve</strong> toplumlar kaynaklarınıne ölçüde tam <strong>ve</strong> etkindeğerlendirmektedirler? Bu oldukçauzun bir araştırma konusudur.Bugün dünyanın birçok ülkesindeönemli oranlarda işsizlikbulunmaktadır. Bu durum işgücününtam kullanılamadığına bir örnekoluşturur.Benzer biçimde üretimin diğer önemliunsuru olan makine <strong>ve</strong> tesislerinde <strong>ve</strong>rimlerine bakıldığında yüzde60-70 oranlarında çalıştırıldıklarıDÜNYADA İMALAT SANAYİ KATMA DEĞERİTOPLAMI İÇİNDE PAYI EN BÜYÜK 15 EKONOMİ1980 1990 2000 2010ABDAlmanyaJaponyaBirleşik KrallıkFransaİtalyaÇinBrezilyaİspanyaKanadaMeksikaAvustralyaHollandaArjantinHindistanABDJaponyaAlmanyaİtalyaBirleşik KrallıkFransaÇinBrezilyaİspanyaKanadaGüney KoreMeksikaTürkiyeHindistanTayvanABDJaponyaAlmanyaÇinBirleşik KrallıkİtalyaFransaGüney KoreKanadaMeksikaİspanyaBrezilyaTayvanHindistanTürkiyeABDÇinJaponyaAlmanyaİtalyaBrezilyaGüney KoreFransaBirleşik KrallıkHindistanRusyaMeksikaEndonezyaİspanyaKanada(Kaynak: Manufacturing the Future: The Next Era of Global Growth and Innovation, McKinsey,2012.)Şekil 1. İmalat <strong>Sanayi</strong> İçinde Katma Değer Payı Sıralamasısaptanmaktadır. Bu örnek de bizesermaye diye adlandırılan faktörüneksik kullanıldığını göstermektedir.Hem işgücünde hem de sermayefaktöründe eksik kullanımlar olmasa<strong>ve</strong> tüm kaynaklar üretim içinkullanılabilse arz yetersizliğine bağlıekonomik sorunlar yaşanmaz <strong>ve</strong>refah düzeyi de daha ileri noktalarataşınabilir.Sorun yalnızca üretim kaynaklarınıntam kullanılmaması değildir.Kullanımda olan kaynakların da etkin,yani akılcı değerlendirilmemesidir.Kaynakların kötü, yanlış <strong>ve</strong> irrasyonelkullanımıyla da çok önemli üretimkayıpları oluşmaktadır.İşte her iki sorunu da aşmanın yolu,kaynakları tam <strong>ve</strong> etkin kullanmakolarak adlandırılan <strong>ve</strong>rimlilikekonomisine geçmektir.<strong>Verimlilik</strong> ekonomisinin önemiEğer kaynaklar tam <strong>ve</strong> etkin kullanılsadünyada gelir daha adil dağıtılır,işsizlik hemen hemen olmaz, fiyatartışları en alt düzeyde kalır, refahdaha dengeli <strong>ve</strong> yüksek düzeydegerçekleşirken ekonomik krizler deçok az yaşanır <strong>ve</strong> daha mutlu biryeryüzü düzeni kurulmuş olurdu.Neden küremizde <strong>ve</strong>rimlilikekonomileri yaygın değildir?Bunun tarihsel, toplumsal <strong>ve</strong>sistemsel nedenleri olduğu gibi,siyasal, kültürel <strong>ve</strong> coğrafi sebepleride bulunmaktadır.Bu çok uzun bir iktisat tarihi,sosyoloji, politik ekonomi,uygarlıklar tarihi <strong>ve</strong> teknolojidisiplinlerinin çalışma alanınagirerek yanıtlanabilecek derinlikte <strong>ve</strong>genişlikte bir çaba gerektirir.MART <strong>2013</strong>37