Türkiye BMÄ°DÃS I. Ulusal Bildirimi - Enerji ve Tabii Kaynaklar ...
Türkiye BMÄ°DÃS I. Ulusal Bildirimi - Enerji ve Tabii Kaynaklar ...
Türkiye BMÄ°DÃS I. Ulusal Bildirimi - Enerji ve Tabii Kaynaklar ...
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
6. İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ, DUYARLILIK DEĞERLENDİRMESİ <strong>ve</strong> UYUM TEDBİRLERİŞekil 6.7’de kar su eşdeğerindeki değişiklikler gösterilmiştir. Şekilden de anlaşılacağı gibi doğu Anadolu’nun yüksekovaları <strong>ve</strong> Karadeniz dağlarının doğu kesimlerinde azalma 200 mm.’ye kadar çıkmaktadır. Bu rakamlar Türkiye’deki nehirhavzalarına doğru akarsu akımında çok büyük değişikliklerin olabileceğine işaret etmektedir. Akarsular, yalnızca gü<strong>ve</strong>nliiçme suyu, evlerde <strong>ve</strong> sınai amaçlı kullanım açısından değil aynı zamanda sulama <strong>ve</strong> elektrik üretimi için de Türkiye’nintemel su kaynağıdır.Şekil 6.7 Türkiye’ye ilişkin İklim Değişikliği Tahminleri: Kar Su Eşdeğerindeki Değişiklikler (mm cinsinden) (Onol <strong>ve</strong> Semazzi, 2006)6.1.3 Deniz Seviyesinin Yükselişi <strong>ve</strong> Kıyılara EtkileriSon yüzyıl için küresel anlamda deniz seviyesi yükselişi 10 <strong>ve</strong> 20 cm. civarında ölçülmüştür. Son yüzyılda, Akdeniz <strong>ve</strong>Karadeniz Bölgeleri’nde, deniz seviyesi 12 cm. yükselmiştir. Kıyı şehirleri Türkiye toplam yüzölçümünün %5’inden azınıkaplasa da, 30 milyondan fazla kişi kıyı bölgelerinde yaşamaktadır.Deniz seviyesi ölçümleri, Türkiye <strong>Ulusal</strong> Deniz Seviyesi İzleme Sistemi (TUDES) tarafından yapılmaktadır. Antalya-II(Akdeniz), Bodrum-II <strong>ve</strong> Menteş (Ege) mareograf istasyonlarının 20 yıllık, Erdek (Marmara Denizi) mareograf istasyonunun21 yıllık deniz seviyesi değişikliği ölçümlerinin harmonik analizi ile hesaplanan ortalama deniz seviyesi bağıl doğrusaldeğişikliği, sırasıyla 7.4±0.6 mm/yıl, 4.3±0.8 mm/yıl, 3.8±0.6 mm/yıl <strong>ve</strong> 7.7±0.7 mm/yıl olarak hesaplanmıştır. Dörtmareograf istasyonundan alınan ortalama deniz seviyesi ölçümlerinin hepsinde belirgin bir artış söz konusudur. Dörtmareograf istasyonu tarafından tespit edilen 4-8 mm/yıllık yerel(bağıl) deniz seviyesi artışı yerleşim alanlarındaki <strong>ve</strong>rimli topraklarile kıyı alanlarındaki, yollar da dahil olmak üzere mühendislikyapıları için bir tehdit oluşturabilir. İnsan hayatına ya da ülkeninekonomisine karşı gelecekte meydana gelebilecek riskleri en azaindirgemek amacıyla Türkiye’deki kıyı planları <strong>ve</strong> kıyı mühendislikişlerinin hazırlanmasında tespit edilen bağıl seviye trendlerinin degöz önünde bulundurulması önerilmektedir. Benzer şekilde, kıyıalanlardaki deniz seviyesi değişimlerini sürekli olarak izlenmesibüyük önem taşımaktadır. (Demir <strong>ve</strong> meslektaşları ,2005).Türkiye kıyılarının çoğu, genel kabul gören deniz seviyesi artışıaralığındaki (1/2 mm/yıl) deniz seviyesi değişikliğinden etkilenmişgörünmektedir. Deniz seviyesindeki yükselmenin 1-2 mm/yıl’dandaha az olduğu bölgelerde (örn: Samsun’dan Antalya’ya kadar)tektonik yükselme olduğu düşünülürken, birçok büyük akarsudeltasında dünya çapındaki yükselmeden daha fazla bir denizseviyesi yükselişi görülmüştür. Bu bölgelerde çökme olduğudüşünülmektedir (Karaca <strong>ve</strong> meslektaşları, 2001).Deniz seviyesindeki yükselmenin en temel etkileri erozyon, taşkın,alçak kıyıların su altında kalması <strong>ve</strong> tuzlu su girişidir. Deniz seviyesiartışının kıyı morfolojisindeki etkileri çok çeşitlidir. Öncelikle,yüksek kayalık falez kıyılarda, yükselen deniz, kıyı şeridinde çokbüyük değişikliklere ya da kaymalara neden olmaz ancak falezlerin gerileme oranı artabilir <strong>ve</strong> bu da toprak kaymalarınınsıklığını <strong>ve</strong> boyutunu arttırıp kıyı yolları ile bağlantılarına muhtemel zararlar <strong>ve</strong>rebilir. İkinci olarak, toprak erozyonununolduğu alçak falezlerde hemen beliren değişiklikler olmayabilir ancak hızlanan dalga erozyonu, falezin kıyıya girme oranınıgiderek arttıracaktır. Bu bölgelerin hali hazırda yoğun nüfuslu olması nedeniyle kıyılardaki yerleşimler ciddi hasara ya datahribata uğrayacaktır. Bu bölgelerin dalgalardan <strong>ve</strong> sel basmasından korunması, başka bir yerde erozyona neden olacaktır.170