ÖZETUYDU VERİLERİNİN OBJE TEMELLİ BULANIK MANTIK YÖNTEMİ İLESINIFLANDIRILMASI: ALAÇATI ÖRNEĞİNDE ZAMANSAL DEĞİŞİMİNBELİRLENMESİNilay ÖZDEMİRİnşaat Mühendisliği Anabilim DalıYüksek Lisans TeziTez Danışmanı: Doç. Dr. Bülent BAYRAMKıyılar tarih boyunca yeryüzünün en önemli parçalarını oluşturmuştur. Bunun enönemli sebebi ise suyun insanların hayatında ki en vazgeçilmez unsurlardan birisiolmasıdır. En büyük uygarlıklar kıyı kesimleri boyuca yoğunlaşmıştır. Ülkemiz kıyılarbakımından oldukça zengin bir yapıya sahiptir.Uzaktan algılama teknikleri ile kıyı alanındaki değişimler ekonomik ve hızlı bir şekildeizlenebilmektedir. Kıyı alanının hareketi, kıyı yönetiminin en önemli ilgi alanlarındanbiridir. Böylelikle kıyıların sağlıklı bir şekilde yönetilmesine, sürdürülebilir kıyı izlememodelinin geliştirilmesine temel altlık oluşturacak veriler üretilebilmektedir. Seçilenuygulama alanında mevcut sorunlar böylesi bir modelin geliştirilmesi için uygun birlaboratuar olanağı sunmaktadır.Uzaktan algılama verileri ile hassas ve doğru bir şekilde kıyı alanlarının değişimininizlenmesi olanaklıdır *1+. Kıyı alanlarının gözlenmesi geleneksel olarak dalga, akıntıölçümü, sediment taşınımı ve morfolojik değişimlerin belirlenmesi olarak özetlenebilir.Bu teknolojiler yüksek çözünürlükte veri sağlamaktadır. Fakat konuma bağlı lojistikgüçlükler, zaman ve masraflı olmaları dezavantaj oluşturmaktadır. <strong>Uydu</strong> ve havafotoğrafları makul çözünürlükte mekânsal ölçülere olanak sağlamaktadır [2]. Uzaktanix
algılama teknikleri çevresel izlemeyi hem lokal hem de global olarak ekonomik ve hızlıbir şekilde gerçekleştirebilmektedir [3].<strong>Uydu</strong>lardan elde edilen verilerin değerlendirilmesiyle çıkan sonuçlar, yeryüzününaraştırılmasına büyük katkı sağlamaktadır. Bu katkının sağlanmasında insan faktörününyanında kullanılan yazılımlar da büyük önem taşımaktadır. Yazılımların önemi gerekverilerin işlenmesine büyük hız kazandırmasına, gerekse çok büyük bir veri hacminindepolanmasına yardımcı olmasında yatmaktadır [4].<strong>Obje</strong> <strong>Temelli</strong> sınıflandırma, yapıyı, dokuları ve spektral bilgileri dikkate alır. Busınıflandırma aşaması, komşu piksellerin gruplandırılmasının, sınıflandırmanın sonrakibasamağında ele alınabilir anlamlı bölgelere dönüştürmesi ile başlar. Bu türsegmentasyon ve topoloji oluşumu, çözünürlüğe ve çıkarılması düşünülen nesnelerinölçeğine göre ayarlanmalıdır. Bu yöntemle, sadece tekil pikseller sınıflandırılmaklakalmaz, ayrıca bir önceki segmentasyon basamağı sırasında homojen görüntü nesneleride ortaya çıkar. Bu segmentasyon değişik çözünürlüklerde yapılabilirken, nesnekategorilerinin katmanlarını ayırt etmeye de izin verir [5].Sunulan çalışmada Türkiye’nin özellikle son zamanlardaki en önemli turizm beldesi olanAlaçatı kıyı çizgisindeki zamansal değişimi incelenmiştir. Bu inceleme uzaktan algılamaverileri kullanılarak yapılmıştır. Çalışmada öncelikle kıyı tanımlamaları, uzaktanalgılama, uydu, uydu görüntüleri ve sınıflandırma ile ilgili temel tanımlamalara yerverilmiştir. Çalışmanın ikinci ve üçüncü bölümlerinde ise çalışma bölgesindenbahsedilerek kullanılan yazılımlar ve bunların nasıl, ne amaçla kullanıldığı anlatılmıştır.Alaçatı örneğindeki zamansal değişimin incelenebilmesi için ilk olarak 1995 yılına aithava fotoğrafı ile Corona 1963 uydu görüntüsü rektifiye edilmiştir. Daha sonra Coast-Fit yazılımı kullanılarak [1], Corona 1963, Landsat 1975, 1995 yılına ait HavaFotoğrafları ve Aster 2007 uydu görüntülerinden yıllara ait kıyı çizgileri elde edilerek;Landsat 1975 ve Aster 2007 uydu görüntülerinden obje temelli sınıflandırma yöntemiile Alaçatı örneğinde arazi kullanım alanları yıllara göre belirlenmiştir.Son bölümde ise kıyı çizgisi ve arazi kullanımı hakkındaki elde edilen sonuçlardeğerlendirilmiştir.Anahtar Kelimeler: Kıyı çizgisi, Uzaktan algılama, Zamansal değişim, Coast-Fit yazılımı,<strong>Obje</strong> <strong>Temelli</strong> Sınıflandırma, Aster, Landsat ve Corona uydu görüntüleriYILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜx