<strong>Akademik</strong> Bilişim’<strong>10</strong> - XII. <strong>Akademik</strong> Bilişim Konferansı Bildirileri<strong>10</strong> - <strong>12</strong> Şubat 20<strong>10</strong> Muğla ÜniversitesiMobil Öğrenme Teknolojileri ve AraçlarıNilgün Özdamar KeskinAnadolu Üniversitesi, Açıköğretim Fakültesi, Uzaktan Eğitim Bölümü, Eskişehirnozdamar@anadolu.edu.trÖzet: Günümüzde insanların elektronik postalara bakmak, farklı bilgi kaynaklarına erişmek, dersnotlarını ve ders programlarını ögrenmek ya da daha farklı gereksinimleri karşılamak için mobilcihazları kullanmayı tercih etmesi ile, dünyada mobil öğrenme uygulamaları giderek yaygınlaşmaktadır.Bu uygulamalar; kullanılan platformlar, iletim ortamları, teknolojiler ve kullanımaraçlarına göre farklılaşmaktadır. Bu çalışmada, mobil öğrenme uygulamalarında kullanılan mobilöğrenme teknolojilerine ve araçlarına yer verilmiş, bunun yanında farklı amaçlar için hazırlanmış,değişik platformalarda hizmet veren, ileri düzey mobil öğrenme uygulamaları, kullanılanteknolojiler ve araçlar bakımından degerlendirilmiştir. Bu çalışmanın mobil öğrenme araştırmacılarınave uygulamacılarına yol gösterici nitelik taşıyacagı düşünülmektedir.Anahtar Sözcükler: Mobil Öğrenme, Mobil Öğrenme Uygulamaları,Mobil Teknolojiler, Mobil AraçlarMobile Learning Technologies and ToolsAbstract: Currently, mobile learning practices are increasingly becoming popular by means ofpeople prefer mobile devices in order to check their e-mail, access a variety of online resources,learn their exams’ results and their education curriculums, and meet their different needs. Thesemobile practices show some differences depend on using platforms, delivering media, technologiesand tools. In this study, mobile learning technologies and tools have been described as wellas advanced mobile learning practices which are designed for the different purposes, have beenevaluated. It has been considered that this study would be a quality guide for mobile learningresearchers and practitioners.Key Words: Mobile Learning, Mobile Learning Practices, Mobile Technologies, Mobile ToolsGirişSon yıllarda, kuramsal açıdan davranışcı paradigmadansosyal yapılandırmacı ögrenmeyaklaşımı gibi öğrenme çevresi ile etkileşimimerkeze alan ve kullanıcının öğrenme ortamındaaktif olmasını savunan öğrenme yaklaşımlarınınbenimsenmesi, tasarımsal açıdanbilgisayar destekli ögretimden sanal ögrenmeçevrelerine geçilmesi, teknolojik açıdan mobilcihazların bellek ve güç kapasitelerinin artması,kablosuz internet, GPRS, bluetooth ve3G teknolojilerinde yaşanan ileri gelişmelerlebirlikte gelişen mobil teknolojinin çoklu ortametkileşimini desteklemesi sonucunda mobilöğrenme, popüler ve çok disiplinli bir çalışmaalanı haline gelmiştir. Dünya da bir çok üniversite;cep telefonları, cep bilgisayarları gibimobil teknolojiler aracılığıyla, ders programıdeğişimi, öğrenci notları, kayıt işlemleri, yönetimselişlemler gibi süreçlerde öğrencilerleiletişime geçebilmek, ders klavuzu, ders özetihatırlatma gibi öğretimsel görevleri sağlayabilmekve dersin tamamını mobil teknolojileraracılığıyla gerçekleştirmek amacıyla mobilöğrenme uygulamalarını kullanmaktadır .390391
Mobil Öğrenme Teknolojileri ve AraçlarıNilgün Özdamar KeskinMobil ÖğrenmeAlanyazında mobil öğrenmenin ilk tanımlarıdaha cok teknoloji merkezli olmuştur. Örneğin;Palm, Wındows CE makineleri ve dijitalcep telefonu gibi mobil sayısal cihazlarla yapılanelektronik öğrenme (e-öğrenme) olaraktanımlamıştır [1].Keegan’nın teknoloji merkezli tanımında ise,mobil cihazları kullanıcılar tarafından taşınabilirolanlar ile sınırlamaktadır ve hareketlilikkavramına vurgu yapmaktadır [2]. Ona göremobil öğrenme, kadınların çantalarında, erkeklerinceplerinde kolaylıkla taşıyabildiği mobilcihazlardan kullanıcı hareket halindeyken gerçekleşenöğrenmedir. Günümüzde ise mobilöğrenme araştırmacılar tarafından kapsamıgenişletilmiş ve ayrı bir paradigma degişimiolarak tanımlanmaktadır. Genel olarak mobilöğrenme, belirli bir yere bağlı olmadan eğitimiçeriğine erişebilmeyi, dinamik olarak üretilenhizmetlerden yararlanmayı ve başkalarıylailetişimde bulunmayı sağlayan, kullanıcınınbireysel olarak gereksinimine anında cevapvererek üretkenliğini ve iş performans verimliliğiniarttıran, mobil teknolojiler aracılığıylagerçekleşen bir eğitim yöntemidir (3,4,5).Mobil Öğrenme Teknolojileri veAraçlarına Genel BakışMobil öğrenme uygulamaları kullanıcı gereksinimlerinegöre çeşitlenmektedir. Örneğin,mesleğe yönelik yetiştirme ve kullanıcı performansıgeliştiren mobil performans desteksistemleri, eğitim, bilgi kaynağı ve referansbilgilerini içeren mobil öğrenme uygulamaları,uyarı ve bildiri niteliğindeki mobil destekliuygulamalar, kullanıcıların kendilerini değerlendirmelerineyönelik hazırlanan testler vealıştırmalar, hem eglence hem de öğrenmeyeyönelik oyun ve simülasyonlar, etkileşim ve işbirliğinidestekleyici danışmanlık ve rehberlikhizmetleri gibi uygulamalar günümüzde mobilcihazlar üzerinden gerçekleşmektedir.392Günümüzde en çok kullanılan mobil cihazlarolarak cep telefonları, cep bilgisayarları, taşınabiliroyun araçları, tablet bilgisayarlar, dijitalses kayıt cihazları gösterilebilir. Platformseçeneklerinde ise Blackberry, Palm, WindowsMobile, Android, i-Phone, Symbian, J2ME,Tablets örnek oluşturubilir.Mobile uygulamalar farklı iletim ortamlarınıkullanmaktadır. Bunlar e-mail, mesaj ortamı(SMS, MMS), Ses (podcasting, etkileşimlisesli yanıt (IVR), grafik (mobil kamera), video(animasyon), GPS, Mobil Web (WAP), aplikasyonlardır.Kullanılacak iletim ortamı kullanıcınınözellikleri, gereksinimlerine ve tercihlerinegöre tasarlanabilir.Podcast, mobil öğrenme de yaygın olarak kullanılanses ve videonun geniş bir kitleye iletiminisağlamanın kolay bir yoludur. Youtube,Gcast, TalkShoe gibi podcasting araçlar aracılığıyla,podcast yaratmak ve buna mobil cihazlarüzerinden erişebilmek oldukça kolaydır. Kullanıcıkendisi herhangi bir podcast yayıncılığını,örneğin iTunes üzerinden, podcast sitelerinitakip ederek dinleyebilir veya izleyebilir. Podlinez,LiquidTalk gibi podcast araçlar ile ceptelefonları üzerinden podcast yaratabilir veyabaşka bir podcast sistemine yine cep telefonlarıüzerinden bağlanabilir.Mobil yazılım araçları olarak Acrobat Reader,Dreamweaver, Flash Captivate ( Flash Lite) ,Camtasio Studio, Java Platform Micro Editiongibi yazılımlar aracılığıyla da mobil öğrenmeuygulamaları yaratılabilir; ayrıca bir eğitimiçeriğinin, farklı platformlar kullanan çeşitlimobil cihazlar tarafından iletilmesine izin verenHot Lava Software, Blackboard, iWriter,MobiPocket Creator gibi yazılımlarda son yıllardaartmıştır. MobiSiteGalore, Winksite gibiaraçlar ise websitenizi, her hangi bir mobil webtasarımcısına gerek kalmadan, mobil web sitesinedönüştürmek için kullanılmaktadır.Mobil Öğrenme UygulamalarıBu bölümde USA’de Florida MerkezÜniversitesi’nde (University of Central Florida)yer alan 2006 yılında, endüstri, akademi,askeri, ve kar amacı gütmeyen kurumlar ileişbirliği sağlayarak öğrenme ve bilgi için güncelteknolojilerin araştırılması ve geliştirilmesiamacıyla kurulan METIL (Mixed EmergengingTechnology Integration Lab) laboratuarındagerçekleştirilen Microsoft Mobil ÖğrenmeProjesı, Mobile Sports Pulse, TUSK, Johnson& Johnson, Allogy mobil öğrenme uygulamalarınayer verilmektedir.1-Microsoft Mobil Öğrenme ProjesiSatış ve Pazarlamayı desteklemek için, WindowsMobile platformunda tasarımlanan MicrosoftMobil Öğrenme Projesinde, kullanıcıperformansını geliştirmeye yonelik modüleryapıda kurslar ve sesli materyaller kullanılmaktadır.Microsoft ile Tell me (http://www.tellme.com) teknolojilerinin birleşimindensonra, Windows Mobile tabanlı herhangi birtelefondan gerçek zamanlı ses paylaşımı (podcast)gerçekleşmektedir [6]. Boylece kullanıcıtell me teknolojisi ile sesini kullanarak hızlıarama, bilgiye anında erişme ve sesli mesajyollama gibi özellikleri gereksinim duydugundakullanarak, iş performans sürecini hızlandırmayıamaçlar.Resim 1- Microsoft Mobil Öğrenme Projesi<strong>Akademik</strong> Bilişim’<strong>10</strong> - XII. <strong>Akademik</strong> Bilişim Konferansı Bildirileri<strong>10</strong> - <strong>12</strong> Şubat 20<strong>10</strong> Muğla Üniversitesi3932-MySportsPulse.comMy Sports Pulse, spor temalı senaryoları kullanan,bilimde ve matematik alanlarında öğrencilerinbaşarısını ve ilgisini artırmak için tasarımlanan,cep telefonları gibi mobil cihazlariçin tasarlanan, IVR, SMS, video mesaji aracılığıylailetilen bir eğitim oyunudur. Her mesaj,kulanıcın spor bilgisini test etmek ve matematik,bilim ve teknoloji alan bilgisini tamamiyleeğlence ile öğretmeyi amaçlayan spor temalısoruları içerir.Bu programda, kullanıcılar, ünlü sporculardanses, SMS ve e-posta alırlar. Örneğin AndreAggasi, ‘Servis atışım 132 mph, ne kadar feet\saniyedir? Yardım için mysportpulse.com’agidiniz.’ sorusunu sorar ve cevaba erişebilmekiçin yönlendirme verir. Cevap kullanıcı tarafındanSMS yolu ile geri gönderilir ve sonuçotomatik olarak sistemde belirtilir. Eger kullanıcıcevap vermekte zorlanıyorsa, My SportsPulse Web sitesine girer ve bu site aracılığıylakullanıcı sorulan soruların cevaplarını görebilir.Kullanıcı sorulara verdiği dogru cevap vezamana göre puan alır. En çok puan alan kullanıcıyaödül olarak telefon müziği, oyun ve eksüre verilir. Her oyuncunun puanı sitede gösterilir.Puan sıralamasına göre oyunu kazananlaraçıklanır. Orlando Sharks, Orlando Magic veOrlando Hoops oyuncuları bu programda görevalmışlardır.Resim II- MySport Pulse Mobil Web SayfasıBu sistemde teknoloji olarak senaryoların, hikayelerin,geri bildirimlerin, oyuncu profillerininve portal içeren ‘The Moving Knowledge’(Taşınan bilgi) sistemi kullanılmıştır. Taşınanbilgi teknolojisinde açık kaynak bileşenleri veileri ses iletimi yapısı araştırmacılar tarafındanbirleştirilmiştir. Asterisk PBX içeren busistemin anahtar bileşenleri ise, açık kaynak
- Page 4 and 5:
Tıp Bilişiminde Mobilite Uygulama
- Page 6 and 7:
İnternet ve Sanat, Yeni Medya ve n
- Page 9 and 10:
İnternet ve Sanat, Yeni Medya ve n
- Page 11 and 12:
İnternet ve Sanat, Yeni Medya ve n
- Page 14 and 15:
Akademik Bilişim’10 - XII. Akade
- Page 17 and 18:
Öğrenci ve Öğretim Elemanının
- Page 19 and 20:
Lise Öğrencilerinin Mesleki Yönl
- Page 21 and 22:
Lise Öğrencilerinin Mesleki Yönl
- Page 23 and 24:
Telsiz Duyarga Ağları ile Bir Nes
- Page 25 and 26:
Akademik Bilişim’10 - XII. Akade
- Page 27 and 28:
Kablosuz Algılayıcı Ağlar ve G
- Page 29 and 30:
Akademik Bilişim’10 - XII. Akade
- Page 31 and 32:
Çizge Teorisi, Dağıtık Algoritm
- Page 33 and 34:
Uzaktan Eğitimde Sistem Odası Tas
- Page 35 and 36:
Hizmet İçi Eğitime Farklı Bir Y
- Page 37 and 38:
Hizmet İçi Eğitime Farklı Bir Y
- Page 39 and 40:
Orta Öğretimden Üniversiteye Gel
- Page 41 and 42:
Orta Öğretimden Üniversiteye Gel
- Page 43 and 44:
Uzaktan Eğitimde Yeni Bir Yaklaş
- Page 45 and 46:
Akademik Bilişim’10 - XII. Akade
- Page 47 and 48:
Erişim Ağlarında WIMAX’ın Opt
- Page 49 and 50:
Akademik Bilişim’10 - XII. Akade
- Page 51 and 52:
Türk ve Dünya Hukukunda Bilişim
- Page 53 and 54:
Akademik Bilişim’10 - XII. Akade
- Page 55 and 56:
Mekânsal Bilişime Ontolojik Bir Y
- Page 57 and 58:
Mekânsal Bilişime Ontolojik Bir Y
- Page 59 and 60:
Mekânsal Bilişime Ontolojik Bir Y
- Page 61 and 62:
Temel Bilişim Eğitiminde Enformat
- Page 63 and 64:
Mobi̇ l Peer-To-Pee (P2P) Ağlarda
- Page 65 and 66:
Mobi̇ l Peer-To-Pee (P2P) Ağlarda
- Page 67 and 68:
Bulut Hesaplama Teknolojisi: Mimari
- Page 69 and 70:
Bulut Hesaplama Teknolojisi: Mimari
- Page 71 and 72:
Görevdeş (P2P) Ağlarda Sık Bulu
- Page 73 and 74:
Görevdeş (P2P) Ağlarda Sık Bulu
- Page 75 and 76:
Çevrimiçi Web Analiz Yazılımlar
- Page 77 and 78:
Web Sitelerinde Kullanılabilirlik
- Page 79 and 80:
Akademik Bilişim’10 - XII. Akade
- Page 81 and 82:
Akademik Profil Web SayfasıMehmet
- Page 83 and 84:
Mekansal Veritabanlarında Hızlı
- Page 85 and 86:
Mekansal Veritabanlarında Hızlı
- Page 87 and 88:
Öncül Parola Denetimi Yöntemiyle
- Page 89 and 90:
Öncül Parola Denetimi Yöntemiyle
- Page 91 and 92:
Yazılım Geliştirme Süreçleri v
- Page 93 and 94:
Yazılım Geliştirme Süreçleri v
- Page 95 and 96:
Web Tabanlı CMMI Süreç Yönetimi
- Page 97 and 98:
Akademik Bilişim’10 - XII. Akade
- Page 99 and 100:
Geleneksel Yazılım Mühendisliği
- Page 101 and 102:
Geleneksel Yazılım Mühendisliği
- Page 103 and 104:
Veriambarı Yazılım Geliştirme S
- Page 105 and 106:
Veri Madenciliğinde Temel Bileşen
- Page 107 and 108:
Veri Madenciliğinde Temel Bileşen
- Page 109 and 110:
İş Zekası Çözümleri için Ço
- Page 111 and 112:
İş Zekası Çözümleri için Ço
- Page 113 and 114:
Görüntü İşlemede Yeni Bir Solu
- Page 115 and 116:
Görüntü İşlemede Yeni Bir Solu
- Page 117 and 118:
Bağlantısız Web Uygulamalarını
- Page 119 and 120:
Bağlantısız Web Uygulamalarını
- Page 121 and 122:
Web 2.0 Yeniliklerinin Eğitimde Ku
- Page 123 and 124:
Kurumsal Kimlik Yönetiminde Günce
- Page 125 and 126:
Kurumsal Kimlik Yönetiminde Günce
- Page 127 and 128:
Nesneye Dayalı Programlarla Nesne
- Page 129 and 130:
Normatif Çoklu Etmen Sistemlerinde
- Page 131 and 132:
Normatif Çoklu Etmen Sistemlerinde
- Page 133 and 134:
Birbirleriyle Etkileşim Halinde Bu
- Page 135 and 136:
Birbirleriyle Etkileşim Halinde Bu
- Page 137 and 138:
Gezgin Satıcı Probleminin İkili
- Page 139 and 140:
Gezgin Satıcı Probleminin İkili
- Page 141 and 142:
Akademik Bilişim’10 - XII. Akade
- Page 143 and 144:
Web Tabanlı Sayısal Yarıgrup Hes
- Page 145 and 146: Web 2.0 Uygulamalarının E-Öğren
- Page 147 and 148: Web 2.0 Uygulamalarının E-Öğren
- Page 149 and 150: İstatistiksel Yazılım Geliştirm
- Page 151 and 152: Arama Motoru OptimizasyonuCoşkun A
- Page 153 and 154: Arama Motoru OptimizasyonuCoşkun A
- Page 155 and 156: Üst Seviye Ontolojileri Üzerine B
- Page 157 and 158: Üst Seviye Ontolojileri Üzerine B
- Page 159 and 160: Anlamsal Web Politika Dillerinin Ka
- Page 161 and 162: Anlamsal Web Politika Dillerinin Ka
- Page 163 and 164: Kural ve Sorgu Örüntülerinin Dü
- Page 165 and 166: Akademik Bilişim’10 - XII. Akade
- Page 167 and 168: Eğitimde bir Günlük Uygulaması:
- Page 169 and 170: Eğitimde bir Günlük Uygulaması:
- Page 171 and 172: Web 2.0 Teknolojilerinin Eğitim Ü
- Page 173 and 174: Türkçe Hayat Bilgisi Veri Tabanı
- Page 175 and 176: Türkçe Hayat Bilgisi Veri Tabanı
- Page 177 and 178: Türkiye’de İşe Alım Sürecini
- Page 179 and 180: Akademik Bilişim’10 - XII. Akade
- Page 181 and 182: Türkiye’de Bilim ve Teknoloji Po
- Page 183 and 184: Türkiye’de Bilim ve Teknoloji Po
- Page 185 and 186: Türkiye’de Planlı Kalkınma ve
- Page 187 and 188: Türkiye’de Planlı Kalkınma ve
- Page 189 and 190: Bilişim Şuraları, Teknoloji Poli
- Page 191 and 192: Bilişim Şuraları, Teknoloji Poli
- Page 193 and 194: Düşük Maliyetli Web Tabanlı Uza
- Page 195: Düşük Maliyetli Web Tabanlı Uza
- Page 199 and 200: Akademik Bilişim’10 - XII. Akade
- Page 201 and 202: Öğretim Teknolojileri: Tanımı v
- Page 203 and 204: Akademik Bilişim’10 - XII. Akade
- Page 205 and 206: Braille Alfabesi ile Yazılmış Ka
- Page 207 and 208: Bilgi Güvenliğinde El YazısıBor
- Page 209 and 210: Güvenli İnternet Bankacılığı
- Page 211 and 212: Güvenli İnternet Bankacılığı
- Page 213 and 214: SMTP Protokolü ve Spam Mail Proble
- Page 215 and 216: SMTP Protokolü ve Spam Mail Proble
- Page 217 and 218: Sembolik Hesaplamalar için Mathema
- Page 219 and 220: Genişband Gezgin Haberleşmede Yen
- Page 221 and 222: Üç Boyutlu Çerçeve Yapıların
- Page 223 and 224: Üç Boyutlu Çerçeve Yapıların
- Page 225 and 226: Değişken Kalınlıklı İzotrop P
- Page 227 and 228: Değişken Kalınlıklı İzotrop P
- Page 229 and 230: Katsayıları Özellikli Bant Matri
- Page 231 and 232: Akademik Bilişim’10 - XII. Akade
- Page 233 and 234: Beykent Üniversitesi Yazılım Mü
- Page 235 and 236: Beykent Üniversitesi Yazılım Mü
- Page 237 and 238: Kampüs Ağlarında Etkin Bant Geni
- Page 239 and 240: Kampüs Ağlarında Etkin Bant Geni
- Page 241 and 242: Yabancı Dilde Lisans Öğrenimi i
- Page 243 and 244: Pardus’un 64 bit Mimarisine Port
- Page 245 and 246: Akademik Bilişim’10 - XII. Akade
- Page 247 and 248:
İnternetteki Etkileşim Merkezi So
- Page 249 and 250:
Akademik Bilişim’10 - XII. Akade
- Page 251 and 252:
Desert Dune Dynamics And ProcessesL
- Page 253 and 254:
Uydu Kentlerin Tasarımı için Bir
- Page 255 and 256:
Uydu Kentlerin Tasarımı için Bir
- Page 257 and 258:
Kent Kaynaklarının Etkin ve Verim
- Page 259 and 260:
Kent Kaynaklarının Etkin ve Verim
- Page 261 and 262:
Anadolu Liselerine Öğretmen Atama
- Page 263 and 264:
Akıllı Trafik Denetimi ve Yöneti
- Page 265 and 266:
Akıllı Trafik Denetimi ve Yöneti
- Page 267 and 268:
3-Boyutlu Sanal Üniversite Oryanta
- Page 269 and 270:
Akademik Bilişim’10 - XII. Akade
- Page 271 and 272:
Metin İçerikli Türkçe Dokümanl
- Page 273 and 274:
Akademik Bilişim’10 - XII. Akade
- Page 275 and 276:
Uygurcada Biçimbilimsel Belirsizli
- Page 277 and 278:
Sosyal Ağlar ve Profil Yönetimine
- Page 279 and 280:
Sosyal Ağlar ve Profil Yönetimine
- Page 281 and 282:
Mimarlıkta Yapı Bilgi Modelleme v
- Page 283 and 284:
Mimarlıkta Yapı Bilgi Modelleme v
- Page 285 and 286:
Kan Damarı Genişliği Değişimin
- Page 287 and 288:
Diş Hekimliği Fakültesi Hastanel
- Page 289 and 290:
Diş Hekimliği Fakültesi Hastanel
- Page 291 and 292:
Ulusal Aşı Bilgi Sistemi: Bir Dur
- Page 293 and 294:
Ulusal Aşı Bilgi Sistemi: Bir Dur
- Page 295 and 296:
Dermatolojide Tanı Belirlemeye Yar
- Page 297 and 298:
Türkiye’de B2B e-Ticaret’i Uyg
- Page 299 and 300:
Türkiye’de B2B e-Ticaret’i Uyg
- Page 301 and 302:
Bazı Kamu Kurumlarında Elektronik
- Page 303 and 304:
Bazı Kamu Kurumlarında Elektronik
- Page 305 and 306:
Akademik Bilişim’10 - XII. Akade
- Page 307 and 308:
Açık Kaynak Kodlu Bilgisayar Enva
- Page 309 and 310:
Dicle Üniversitesi Bilgi İşlem O
- Page 311 and 312:
Aluminyum Kütle İçerisinde İler
- Page 313 and 314:
Aluminyum Kütle İçerisinde İler
- Page 315 and 316:
İş Akış Çizelgeleme Problemi
- Page 317 and 318:
Meslek Liselerinde Mesleki Eğitimi
- Page 319 and 320:
Meslek Liselerinde Mesleki Eğitimi
- Page 321 and 322:
ActiveX ile Eğitsel Bir Web Sayfas
- Page 323 and 324:
Eğitim Amaçlı Debian Web, FTP ve
- Page 325 and 326:
Akademik Bilişim’10 - XII. Akade
- Page 327 and 328:
Yeni Nesil Mobil Öğrenme Aracı:
- Page 329 and 330:
Geoteknik Rapor Hazırlanmasında S
- Page 331 and 332:
Geoteknik Rapor Hazırlanmasında S
- Page 333 and 334:
Excel VBA ile Ankrajlı ve Ankrajs
- Page 335 and 336:
Excel VBA ile Ankrajlı ve Ankrajs
- Page 337 and 338:
Nüfus Tahmin Metotlarının ve Gel
- Page 339 and 340:
Nüfus Tahmin Metotlarının ve Gel