“Bu il inhisarçılığa vä süni qiymät artımına son qoyulmalıdır”
“Bu il inhisarçılığa vä süni qiymät artımına son qoyulmalıdır”
“Bu il inhisarçılığa vä süni qiymät artımına son qoyulmalıdır”
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
Sözün CövhäriBir çox hädislärdä insanlarýn cähännämägirmäsinä säbäb olaraq, onlarýndüþünmädän <strong>vä</strong> ya äsäbi haldasöylädikläri sözlär göstär<strong>il</strong>mäkdädir.15-17 YANVAR 2011 SÄHÝFÄ 07 WWW.ZAMAN.AZSözün CövhäriAllah Räsulu “länät” kälmäsini iþlätmiþdir,amma hansý mäqamlarda, b<strong>il</strong>irsinizmi?- Ýnsanlar arasýnda, cämiyyätdä fitnä-fäsadçýxaran yollarý baðlamaq üçün.1Bäzän hirslänirik, yeri oldu-olmadýbäddua edirik. Amma düþünmürük ki,aðzýmýzdan çýxan heç bir säs, heç birsöz boþa getmir. Dey<strong>il</strong>än här sözün hesabý var.Aðzýmýzdan çýxan här dua <strong>vä</strong> bäddua üçün qarþýlýqgöräcäyik.Qurani-Kärimin Käf suräsindä Allah-Täala(c.c.) insanýn aðzýndan çýxan bütün sözlärinmäläk täräfindän qeydä alýndýðýný açýq-aydýnb<strong>il</strong>dirmäkdädir.Peyðämbärimiz (s.ä.s) dä bir hädisi-þäriflärindä:“Ýnsan bäzän xätasýz hesab etdiyi, däyärsizb<strong>il</strong>diyi bir söz söylädiyini zänn edär, halbukio söz säbäb<strong>il</strong>ä cähännämin yetmiþ <strong>il</strong>lik dibiniboylar” buyurmuþdur.Baþqa bir hädisi-þäriflärindä Räsulullah(s.ä.s.): “Müsälman digär insanlarýn älindän <strong>vä</strong>d<strong>il</strong>indän zärär görmädiyi þäxsdir” söyläyäräk,aðýzdan çýxan sözün, kälmänin önämini, ähämiyyätinibir daha diqqät önünä çäkmiþdir. Räsulullah(s.ä.s.) insanýn daha çox d<strong>il</strong>inin ucbatýndanbälaya düþdüyünü müxtälif hädislärindävurðulamýþ <strong>vä</strong> aðýzdan çýxan här kälmäyä diqqätetmäyi buyurmuþdur.Bäzän guya sevirmiþik kimi uþaða “þeytan”deyirik. Heç bu qädär dä cah<strong>il</strong>lik, bu qädär däxäta olarmý?Bäzän dä guya zarafat edirmiþ kimi kimäsälänät oxuyuruq. Länätin nä olduðunu b<strong>il</strong>änlär osözü häläm-häläm d<strong>il</strong>ä gätirmäzlär. Länät sözününhärfi mänasý “qovmaq”, “uzaqlaþdýrmaq”dýr.Tam anlamý <strong>il</strong>ä bu söz bir kimsäni <strong>vä</strong>ya här hansý bir mäxluqu Allahýn märhämätindänuzaqlaþdýrmaq mänasýna gälir.Qurani-Kärimin b<strong>il</strong>dirdiyinä görä, þeytan“läin”dir, “mälun”dur, yäni länätlänmiþdir, Allah-Täalanýnmärhämätindän uzaqlaþdýrýlmýþdýr.Ona görä dä länät sözünü d<strong>il</strong>inä gätirmäkistäyän insan äv<strong>vä</strong>lcä bu sözün mänasýný <strong>vä</strong> varab<strong>il</strong>äcäyi ünvaný, mänz<strong>il</strong>i düþünäräk, onu iþlädib-iþlätmämäkhaqqýnda qärar vermälidir.Häzräti Hämzä kimi bir ämini, bir dostu,bir sähabäni, bir fädakar insaný Vähþi adlý birkölä öldürdü. Täkcä öldürmädi ki, sinäsini parçaladý,burnunu, qulaqlarýný, äzalarýný käsdi, ciyäriniçýxartdý, üräyini qopartdý, qanýný ovucladý...Bu zülm häläm-häläm unudulacaq bir þeydey<strong>il</strong>, amma Allah Räsulunun Vähþiyä länätelädiyini görän olmadý. Bu da bir hikmätdir ki,Vähþi <strong>son</strong>radan müsälman olub sähabälär cärgäsinäqatýldý, Räsulullahýn bir zärrä täbässümünälayiq ola b<strong>il</strong>mäk üçün gecäläri göz yaþý<strong>il</strong>ä, dualarla, Allaha yalvarmaqla keçirdi. Allahbaðýþlayana bändä nä deyä b<strong>il</strong>är ki?Baþqa bir örnäk veräk. Uhud savaþýndaAllah Räsulunun diþi qýrýldý, sifäti parçalandý,amma aðzýndan bäddua çýxmadý.Uhudda kafirlär cärgäsindä yer alan Xalidbin Välid Mäkkänin fäthindän öncä Ýslamdinini qäbul etdi <strong>vä</strong> Seyfullah, yäni Allahýnqýlýncý ünvanýna layiq görüldü.Amma bütün bunlarla yanaþý, Allah Räsulu“länät” kälmäsini iþlätmiþdir, ammahansý mäqamlarda, b<strong>il</strong>irsinizmi? - Ýnsanlararasýnda, cämiyyätdä fitnä-fäsad çýxaran yollarýbaðlamaq üçün. Räsulullahýn d<strong>il</strong>indän çýxanhär länät bir bäla qapýsýný baðlamaq üçündür:- Faiz yeyänä dä, faiz yedirdänä dä Allahlänät eläsin.- Anasýna <strong>vä</strong> atasýna söyän kimsä länätlänmiþdir.- Ärazi iþarälärini pozana Allah länät eläsin.- Allahýn länäti rüþ<strong>vä</strong>t alana <strong>vä</strong> veränädir.Göstärdiyimiz bu örnäklärdän dä aydýn olduðukimi, Räsulullahýn d<strong>il</strong>inä gätirdiyi bu “länät”läräslindä cämiyyätin, toplumun saðlamlýðýüçündür, fitnä-fäsadýn qarþýsýný almaq mäqsädigüdür. Bir baþqa hädisi-þäriflärindä UcaPeyðämbärimiz: “fitnä yuxudadýr, onu oyadanaAllah länät eläsin” buyuraraq fitnänin cämiyyätdänä qädär böyük qarýþýqlýq saldýðýný göstärmiþdir.Cämiyyätin asayiþini pozduðu üçünfitnä bir çox hallarda adam öldürmäkdän dahaböyük täxribat meydana gätirir.Hicrätin dördüncü <strong>il</strong>indä Quran tädrisedän yetmiþ sähabäni kafirlär xaincäsinä öldürmüþdülär.Räsulullah bu säbäblä bir ayboyunca sähär namazýnda onlarý qätlä yetiränläräbäddua etmiþdir. Hämin qat<strong>il</strong>lär däelä bu dünyadaca cäzalarýný almýþlar.Qurani-Kärimin b<strong>il</strong>dirdiyinä görä,Häzräti Mähämmäd rähmät Peyðämbäridir,märhämät Peyðämbäridir. Ägär o, kimlärinsäcäzalanmasýný istäyirsä, onun bu istäyiädalät üçündür, cämiyyätin rifahý üçündür.Bundan äla<strong>vä</strong>, Räsulullahýn bu davranýþýhäm dä Qurana ömür vermäyin,Quran xidmätçisi olmaðýnnä qädär böyük þäräf olduðunuaçýq-aydýn göstärmäkdädir.Peyðämbärimiz (s.ä.s):“Möminä länät edän onu öldürmüþkimidir. Kim birmöminä küfr nisbät edärmä,onu öldürmüþ kimidir”buyurmaqdadýr.Bir incä mäqamý dadiqqätinizä çatdýraqki, länätlämäköldürmäkdändaha aðýr sayýlýr.Bu daonunlabaðlýdýrk i ,Länät ya oxunanýndýr, ya oxuyanýnsän birini öldürsän, onu dünya häyatýndanmährum etmiþ olursan, axirätdä dä üz-üzä gälibhesablaþacaqsýnýz. Sän birinä länät etmiþolsan, onu Allahýn märhämätindän uzaqlaþdýrmaq,mährum qoymaq istäyirsän, yäni länättäkcä dünya <strong>il</strong>ä tamamlanmýr, axirätdä dä davamedir.Länät edän länät etdiyini Allahýn märhämätindänmährum etmäyä çalýþýr. Qurani-Kärimdä:“Allahýn länäti zalýmlarýn üzärinä olsun!”buyurulur, yäni zalýmlarýn <strong>vä</strong> kafirlärinAllahýn länätinä uðrayacaðý b<strong>il</strong>dir<strong>il</strong>ir. Ona görädä möminlär heç zaman Allahýn qäzäbi, Allahýnlänäti <strong>vä</strong> cähännäm odu <strong>il</strong>ä bir-birinälänät etmämälidir. Bu haqda Uca Peyðämbärimizindä ciddi xäbärdarlýqlarý var.Bir mäsälä dä var ki, kimliyindän asýlý olmayaraq,insan öz särhädini aþarsa, Allahýnqäzäbinä uðrayar. Bu haqda bir söhbätisizlärlä paylaþaq: Qädimdä iki dost vardý,biri günahkar, digäri isä ibadät ähli.Ýbadät ähli o birini günah üstündä görärkän,“bu iþlärdän äl çäk” deyä tänbehedärdi. Bir däfä dä eyni <strong>vä</strong>ziyyät täkrarlandý,ibadät edän günahkar dostunubäd ämällärindän çäkindirmäk istädi.Günahkar adam da ona belä dedi:- Mäni Räbbimlä baþ-baþa burax,sän mäni niyä güdürsän ki?Ýbadät edän þäxs däona belä cavab verdi:- Vallah, Allah sänibaðýþlamaz, säni özcännätinä qovuþdurmaz.Bäli, vaxt çatdý,onlarýn ikisidä ölüb, Allah-Täala-nýn hüzuruna çýxdý. Allah-Täala o ibadät edänäbelä dedi:- Sän Mänim älimdäki qüdrätä qadirsänmi?Sonra da Allah-Täala o günahkara üz tutaraq:“Sän get, Mänim märhämätimlä cännätägir” buyurdu. Dünyada ikän ibadät edän, ammaAllah adýndan <strong>vä</strong>d verän o þäxs haqqýndaisä belä buyurdu: <strong>“Bu</strong>nu da atäþä atýn!”Häzräti Peyðämbärimiz (s.ä.s) zamanýndaAbdullah bin Nuayman adýnda bir þäxs var idi<strong>vä</strong> o, xalq arasýnda “eþþäk” läqäbi <strong>il</strong>ä tanýnýrdý.Bu adam çox zarafatcýl idi <strong>vä</strong> bäzän Räsulullahýbelä güldürürdü.Ýçki haram buyurulduqdan <strong>son</strong>ra da, dey<strong>il</strong>änägörä, Abdullah bin Nuayman aradabirgizli-gizli içärmiþ. Bir gün onu içk<strong>il</strong>i halda tutub,Räsulullahýn yanýna gätirirlär. HäzrätiÖmär dä orada imiþ <strong>vä</strong> Abdullahýn bu halýnýgörändä bäddua edir: -Allahým, Sän bu adamýÖz märhämätindän uzaq tut. O, särxoþ haldaRäsulullahýn hüzuruna gätir<strong>il</strong>ir <strong>vä</strong> onu üzür.Häzräti Ömärin bu sözlärini eþidän SevimliPeyðämbärimiz (s.ä.s) ona täräf dönäräk:- Ey Ömär! Vallah, män Abdullah bin NuaymanýnAllahý <strong>vä</strong> Räsulunu sevdiyini b<strong>il</strong>iräm,- deyir <strong>vä</strong> inanclý bir kimsäni här hansý xätasýüzündän länätlämämäyi tövsiyä edir.Bir çox hädislärdä insanlarýn cähännämägirmäsinä säbäb olaraq, onlarýn düþünmädän<strong>vä</strong> ya äsäbi halda söylädikläri sözlär göstär<strong>il</strong>mäkdädir.Bu bir gerçäkdir ki, aðýzdan çýxan söz mütläqbir ünvana yetiþmälidir: ya söylänän ünvana, yada söyläyän ünvana. Bu haqda bir hädisdä beläbuyurulmaqdadýr: “Ýnsan bir þeyä bäddua <strong>il</strong>ä länätetdisä, bu länät sämaya yüksälir. Säma qapýlarýlänätin üzünä baðlanýr, <strong>son</strong>ra bu länät yerüzünä enir <strong>vä</strong> orada da qapýlar üzünä baðlanýr.Sonra bu länät sözü saða <strong>vä</strong> sola yönälir. Oradada bir keçid tapa b<strong>il</strong>mir, länät olunana dönür.Ägär o, länätä layiqdirsä, onda qalýr. Ägär layiqdey<strong>il</strong>sä, bu söz onu söyläyänä dönür”.Bir däfä Räsululluh (s.ä.s.) sähabälärläoturub söhbät edärkän küläk äsib sähabälärdänbirinin paltarýný qaldýrýr. O sähabädä küläyä länät oxuyur. Bunu eþidän Peyðämbärimiz:“Küläyä söymä, ona länätetmä, çünki o, Allahýn ämrindädir, öz <strong>vä</strong>zifäsiniyerinä yetirir. Här kim länätä layiqolmayan bir þeyä länät edärsä, o länätözünä dönär” buyurur.Bir däfä dä Häzräti Peyðämbärimizindä säfär etdiyi karvanda bir qadýn hirslänäräkdä<strong>vä</strong>sinä “länät olsun!” deyir.Peyðämbärimiz bu sözü eþidän kimibuyurur ki, o dä<strong>vä</strong>nin yükünü belindänalsýnlar, dä<strong>vä</strong> artýq länätlänmiþdir,kimsä dä o dä<strong>vä</strong>yä minmäsin <strong>vä</strong>onu särbäst buraxdýrýr.Peyðämbärimiz buyurur ki, çoxlänät edänlär qiyamät günündä þäfaätci<strong>vä</strong> þahid ola b<strong>il</strong>mäzlär.Bäli, däyärli oxucular, bäzän aðzýmýzdançýxan sözün baþýmýza nä qädärböyük bälalar gätirä b<strong>il</strong>äcäyini aðlýmýzabelä gätirmirik. Halbuki Räsulullahýn(s.ä.s.) da buyurduðu kimi, çoxlarýnýn cähännämägirmäsinin säbäbi elä färqinä varmadansöylädiyi sözlär, bäddualar olur. D<strong>il</strong>imizihär cür xätadan, bäladan, günahlardanuzaq tuta b<strong>il</strong>mäk tämännasý <strong>il</strong>ä...