5657ürettiklerini eleþtiriyorsunuz” sorusunun yanýtlarýnýaramakta yarar var.Galiba burada da “kral çýplak” demek, tabiri caizse bir“tabu”yu kýrmak gerekiyor. Okul yýllarýnda ilk “mimaritasarým” ödevlerinde ve onu izleyen proje çalýþmalarýndabaþarýlý olanlar, çevrelerindeki tasarým örneklerini baþarýlýbir þekilde analiz ederek deðerlendirenlerden çýkýyor.Ama bu analizi bilinçli ve tutarlý bir þekilde, sistematikolarak yapmaya yönlendirilmiyor öðrenciler. Tam tersine“yapýlmýþ”lardan etkilenmemeleri öðütleniyor. Ama“yapýlmýþlar”dan “usulü dairesinde” etkilenenler baþarýlýbulunuyor. Sanýrým böyle pek de içtenlikli olmayan birortamda bunalýma girenler, safça kendi kendine “sýfýrdan”bir þeyler üretme zorunda kalanlar oluyor.ZENGÝN BÝR KAYNAK: YARIÞMALARNeden bugün mimarlýk okullarýnda günümüzün veyageçmiþin “baþarýlý” veya “baþarýsýz” mimari tasarýmörnekleri didik didik analiz edilmez öðrencilerle birlikte?Örneðin mimarlýk proje yarýþmalarý çok zengin bir kaynakbu alanda. Ama diðer kaynaklar gibi bu kaynaðýn daeðitim aracý olarak yeterince deðerlendirildiðinisanmýyorum. Yapýlý çevredeki tasarým örneklerini en geniþbiçimiyle açýkça, içtenlikle analiz etmeyi, anlamayý nedenöðrencinin kendine býrakýyoruz. Üstelik bir de onu buörnekleri görmezden gelmeye, bunlardan etkilenmemeyeyönlendirerek. Oysa profesyonel hayatta bu türözümlemenin ötesinde, neredeyse doðrudan “alýntýlar”layapýlan kimi tasarým çalýþmalarýna, kibarca “gönderme”veya en fazlasý “etkilenme” denilmiyor mu?Aman yanlýþ anlaþýlmasýn, söylemek istediðimiz mimarlýköðrencilerini “usta”larýn birer mukallidi olacak þekildeyetiþtirme veya mimarlýkta “intihal”i meþrulaþtýrma deðilherhalde. Gençlerin özgün birer tasarýmcý olmalarý elbetteçok önemli. Ancak, kendinden önce yapýlanlarý“sýfýrlamak” da bir baþka uç olmuyor mu? Üstelikgünümüzde, mimarlýk eðitimi için gerekliliði söylenen“usta-çýrak” iliþkisi biraz farklý boyutlardagerçekleþtirilebiliyor. Ýletiþim olanaklarýnýn alabildiðinegeniþlediði günümüzde illa da bir “usta”nýn bürosunda“çýrak”lýktan geçmiyor tasarýmda ustalaþmanýn yolu. Çoksayýda “usta”dan alabildiðine yararlanabilme olanaðý var.alanýn mimarlýkla ilgisi olmadýðýný iddia edenlere, UIAbelgelerindeki tanýmlara bakmalarýný öneririm.Mimarlýk salt “tasarým”dan ibaret deðil. Öyleyseöðrencileri yeteneklerine, ilgilerine göre niye mesleðindiðer alanlarýna daha okuldayken yöneltmiyoruz.MESLEÐÝN VE EÐÝTÝMÝN ALTERNATÝF ALANLARIGeçmiþ yýllarda ODTÜ'de yapýlan ve çaðrýlý olarakkatýldýðým bir “özdeðerlendirme” toplantýsýnda,“mezunlarýn yarýdan çoðu 'inþaat yönetimi' ileuðraþýyor, eðitimde bu alana aðýrlýk verilemez mi” diyesormuþtum. Bölüm Baþkaný Selahattin Önür hocam butespitime katýldýklarýný söylemiþti. Sanýrým belirli birölçüde “tasarým yeteneði” ile birlikte daha çok“normatif” bir eðitimin gerekli olduðu “inþaat yönetimi”veya malzeme, yapý fiziði, yapý ve imar hukuku vb.alanlara yönelmek, genç mimar adaylarýna yenialternatifler sunmanýn olanaklarýný getirecektir. Belkiböyle çeþitlendirilmiþ gerçekçi, gerçek ihtiyaçlara yanýtveren bir eðitim programý içinde çoðu genç insanýnsýkýntýlarýný da bir ölçüde giderebiliriz.Yukarýda anlatmaya çalýþtýklarým, uzun yýllar öncesi,kendi öðrencilik yýllarýmýzda yaþadýklarýmýza, yakýnçevremizde izleyebildiklerimize ve son yýllarda öðretimüyesi meslektaþlarýmýzla yaptýðýmýz sohbetleredayanýyor. Söylediklerim, mimarlýk eðitimi üzerindeiddialý bir söylem geliþtirmeyi de amaçlamýyor.Söylediklerimin, eðitim sürecinde ve eðitim sonrasýmeslek hayatýnda genç meslektaþlarýmýzýnkarþýlaþtýklarý sorunlarýn azaltýlmasý çabalarýna bir katkýolarak deðerlendirilmesini dilerim.ÖZETLE- Özetlersem, öncelikle gençlik dönemininbunalýmlarýna bir de “yaratma” sorumluluðu eklenengenç mimar adaylarýna anlayýþla yaklaþmak gerekiyor.- Gerçekçi yaklaþýmlarýn yararý var. Gençlerin “sýfýr”dan“tasarýmcý” olmasýný beklemeyiniz. Onlara, yapacaklarýözgün tasarým çalýþmalarý için, yapýlý çevredeki sayýsýztasarým örneklerinden birer eðitim aracý olarakyararlanma yollarýný gösteriniz.Fotoðraf: Gülnur Güvenç“Kültürlerin Ortak Kenti ve Ortak MimarlýkLARý”ADANA - ANTAKYA KONGRESÝUIA <strong>2005</strong> Ýstanbul'a Doðru Kongreleri'nin beþincisi24-27 Þubat <strong>2005</strong> tarihlerinde Adana veAntakya'da yapýldý. <strong>Mimarlar</strong> Odasý Adana veMersin Þubelerinin ev sahipliðinde “KültürlerinOrtak Kenti ve Ortak MimarlýkLARý” temasýylayapýlan ve 750 kiþinin katýlýmýyla gerçekleþenkongre, Mimar Seyfi Arkan’ýn tasarladýðýAdana'da Büyükþehir Belediyesi TiyatroSalonu'nda yapýldý. Kongrenin açýlýþ konuþmalarýnýSamet Karyaldýz (MO Adana Þube Baþkaný),Oktay Ekinci (MO Genel Baþkaný), Erkin Erten(Çukurova Üniversitesi, Mim.Müh.Fak.Mim.Böl.Bþk.), Mehmet Yeloðlu (AntakyaBelediye Baþkaný), Erol Ertan (Mersin BüyükþehirBelediyesi Baþkan Danýþmaný), Aytaç Durak(Adana Büyükþehir Belediye Baþkaný), AbdülkadirSarý (Hatay Valisi), Ahmet Zahteroðullarý (MersinVali Yardýmcýsý) ve M.Cahit Kýraç (Adana Valisi)yaptýlar.TASARIMDA “USTA”LAR VE “DÝÐER”LERÝHer mimar adayý tasarýmda “usta” olabilir mi? Elbette bugeniþ ölçüde “usta”dan ne kastettiðinize baðlý. Mutlakamimarlýk okullarýný bitirenlerin tasarýmda yetenekliolmalarýný istiyoruz. Ama bu yeteneðin nerede “ustalýk”mertebesine vardýðýnýn çok da somut bir ölçüsü yok.Bugün ülkemizdeki 30.000 mimarýn ne kadarý “usta”tasarýmcý? Galiba “çan eðrisi” grafiði gene burada daçalýþýyor.Elimizde net bilgiler, rakamlar, oranlar yok. Belki bazýtahminler yapýlabilir. Ama yakýn çevremden gördüðümkadarýyla, mimarlarýn yarýdan çoðu doðrudan yapýüretiminde, örneðin taahhüt firmalarýnda çalýþýyor. Bu- Her mimarlýk öðrencisinin “usta” bir tasarýmcýolmasýný da beklemeyiniz. “Çan eðrisi”ni unutmayýnýz.Ayrýca gerçek hayat çok daha farklý formasyonlarda“mimar”lar da gerektiriyor. Mesleðin alternatifalanlarýný eðitim programlarýna yansýtýnýz.- Bu konularda Oda'nýn mutlaka katkýsý olmalýdýr.Herhalde bir zamanlar Bayar Çimen'in iyi niyetleyaptýðý gibi, kütüphaneye gelen öðrencilerden gözünekestirdiklerine proje üzerinden kritik vermek þeklindeolmayacaktýr bu katký. Örneðin Ýstanbul'da MetinKaradað'ýn yürüttüðü etkinlikler çok daha yararlýgörülüyor. Eðitim kurumlarýnda ve meslek örgütündebu doðrultuda getirilecek yeni açýlýmlara, geliþtirilecekyeni programlara ihtiyacýmýz var.Prof.Dr. Doðan Kuban'ýn yaptýðý “Kentler veMimarlýk” konulu tematik sunumun ardýndan UIA<strong>2005</strong> Ýstanbul Kongresi Mali Ýdari Yöneticisi ÞefikOnat, kongre hazýrlýk süreci ve yeni geliþmelerkonusunda bilgi verdi. <strong>Mimarlar</strong> Odasý birimlerininkentlerine bakýþýný içeren birinci oturumda MimarAbdullah Özdemir “Kahramanmaraþ Kenti ve<strong>Mimarlar</strong> Odasý”, Mimar Semih L.Temizkan“Mersin Kenti ve <strong>Mimarlar</strong> Odasý”, Mimar SametKaryaldýz “Adana Kenti ve <strong>Mimarlar</strong> Odasý”nailiþkin görüþlerini sundular. Prof.Dr. Erkin Ertenyönetiminde yapýlan “Kültürlerin Ortak Kenti veOrtak MimarlýkLARý” baþlýklý ikinci oturumda,Prof.Dr. Tamer Gök ve Uzman Tülin Selvi Ünlü“Mersin Kenti ve Mimarlýk”; Prof.Dr. YusufGürçýnar ise “Adana Kenti ve Mimarlýk” baþlýklýsunumlarýný yaptýlar.Antakya'da devam eden kongrenin ikinci günü,Abdulgani Mazmanoðlu (<strong>Mimarlar</strong> Odasý AntakyaTems. Baþkaný), Mehmet Yeloðlu (Antakya BelediyeBaþkaný) ve Abdülkadir Sarý'nýn (Hatay Valisi)konuþmalarý ile baþladý. Prof.Dr. Ataman Demiryönetimindeki “Kültürlerin Ortak Kenti ve OrtakMimarlýkLARý” baþlýklý ikinci oturum <strong>Mimarlar</strong> OdasýTemsilciliklerinin kentlerine bakýþý ile devam etti.Mimar Cahit Top “Ýskenderun Kenti ve <strong>Mimarlar</strong>Odasý”, Mimar Abdulgani Mazmanoðlu “AntakyaKenti ve <strong>Mimarlar</strong> Odasý”, Prof.Dr. Ýsmet Okyay“Antakya Kenti ve Mimarlýk” baþlýklý sunumlarýnardýndan, Oktay Ekinci yönetiminde yapýlanpanel/forum ile ikinci gün oturumlarý tamamlandý.Üçüncü gün, Antakya kenti ve kentsel sit alanlarýnýngezilmesi ile kongre sona erdi.UIA Ýstanbul Türkiye Kongreleri
58Çetin Örsmen’i Kaybettik59EDEBÝ MEKANLARUZUN SÜRMÜÞ BÝR GÜNÜN AKÞAMI, Bilge Karasu, Metis Yayýnlarý, 1990Bütün ailenin Sevgili "Çetin abisi" Çetin Örsmen herkese tatlý tatlý takýlmayý severdi; ancak hiç kimse onagücenmezdi, çünkü bunlarýn onun sevecen kiþiliðinin yansýmasý olduðunu bilirlerdi. Hele tavla maçlarýndayendikleri þakalarýndan kurtulamazdý.Mimarlýk mesleðini çok seven Çetin Örsmen, yakýn - uzak kendisine dekorasyon, mimarlýk ve inþaat konusundadanýþan herkesin yardýmýna koþardý. Özgün bir mimari stili vardý. Bunu en güzel sergileyen eserleri eþi ve kýzkardeþleri için tasarlayýp inþa ettiði Dragos'taki villa ve Mersin Deniz Kuvvetleri Vakfý Sosyal Tesisleridir.Sanatkar ruhlu Çetin Örsmen her zaman elinde kaðýt kalem bulundurur, eskiz ve desen çizerdi sonraki yýllardabunlarýn yerini yaðlý boya resimler aldý. Yaptýðý resimleri arkadaþlarýna gösterir övgü veya eleþtirilerinidinlemekten hoþlanýrdý.Ýyi insan Çetin Örsmen ruhun þad olsun.Prof. Dr. Feral EkeRavenna'ya giderkenYolculuða, geziye çýkmýþ gibiKaçmakta olduðunu herkesin bildiði o gemide,Ailesi, uþaklarý, kölesiyle kaçanVarý yoðu, erzaðýyla, yaðýyla, kumaþlarý, altýnlarýyla,arkada yalnýz konaðýný býrakmaða güçlükle katlanarakkaçan soylu Mihail'in Doðulu kölesiDoðulu olduðunu iþitmekle yetinmiþ, adama Doðudenen okyanusun neresinden çýktýðýný, nerelisi olduðunusormak aklýna bile gelmemiþti. Adýný olsun ansýmýyor þimdi,oysa garip bir addý, bütün Doðulu adlarý gibiBir gece bir masal anlatmýþtý ona, nasýlsa denizin dingindurduðu bir gece, insanýn, sýcaðý bir yük gibi içinde taþýdýðý,derisine serin bir nemin yapýþtýðý bir geceBir Doðu masalýydý bu her halde. Hala anýmsayabilmesituhaf.Tuhaf olmasa gerek.Ansýyamadýklarý var: Mimarýn nereli olduðu, ne olduðu,kim olduðu; bu iþe nereden gelip girdiði, niye girdiði.Ansýdýðý þu: mimarýn birine yüzlerce, binlerce, kesilmiþ,yontulmuþ taþ veriliyor, kendisinden bir saray yapmasýisteniyor. Bu öyle bir saray olacaktýr ki içine giren kimolursa olsun, kendi eviymiþ gibi, hangi odadan hangi odayageçileceðini bilsin; ama ayný zamanda öyle deðiþik, öyleince yapýlmýþ olacak ki bu saray, kim atarsa atsýn adýmýnýkapýdan içeri, ömrü boyunca böyle bir yer görmediðini de,göremeyeceðini de bilsin, anlasýn.Yalnýz, mimardan istenen bir þey daha vardýr. Kendisineverilen taþlar renklidir. Bu taþlarý yan yana, üst üstedizerken, dizdirirken, ayný renkli iki taþ ne yan yana , ne altalta, ne üst üste. Koca sarayda, yalnýz bir yerde, bir teknoktada, yalnýz iki taþ, ayný renkli iki taþ yan yanadüþebilecek.Mimar iþe baþlamýþ, bütün uyanýklýðýyla davranarak,bütün ustalýðýný kullandýðýna inanarak bir kat taþ dizdirmiþ.Ýkinci sýrayý dizdirirken karþýlaþtýðý güçlüklerden yýlmýþ. Ýlksýrayý bozmuþ. Bir köþesinden baþlayarak yapayým demiþsarayý. Birkaç dizi taþtan sonra baþka bir köþesine geçmiþ.Artýk, yaptýklarýný yýkmak istemediði için. Gel zaman gitzaman, ayný renkte iki taþ yan yana koymak zorundakalacaðýný her görüþünde, o parçayý býrakýp biraz ötede yenibir duvar parçasý ördürmeðe baþlamýþ. Ayný renkte iki taþancak tek bir kez yan yana koyabileceði düþüncesi onu okadar yýldýrmýþ ki bu iki taþýn buluþmasýný hep “ileridegerekserim” diyerek ertelemiþ. Günler, aylar, yýllar geçmiþböylece; artýk bir ayaðý çukurda, her akþamla, her sabahlason gününü, son gecesini yaþayan, yaþamasý olasý bir kiþihaline geldiðinde bir de farkýna varmýþ kiBir de farkýna varmýþ ki, korkusu içinde, yýllardan beribütün iþçileri yanýndan ayrýlmýþ olduðu, gerçekte onlarýkendisi uzaklaþtýrdýðý, tek baþýna kaldýðý halde, sanki bütüniþçilerinin tükenen sabrýný gönlünün gönlünde toplayarak,bütün iþçilerinin gücünü kollarýna akarmaða çalýþarakördüðü parça parça duvarlar kendisine verilen arsanýn heryanýný doldurmuþ. Ama hepsi ayrý duruyor, hepsibirleþtirilmeði bekliyor. Bu arada sarayý, sarayýngerçekleþtirmesi gereken koþularý aklýndan büsbütünçýkarmýþ olduðu için bu duvarlarý birleþtirmeðe, kapatmaðagücü yetse bile, bu bitecek yapý saraya deðil, herkesinbilebileceði ama eþine kimsenin rastlamamýþ olacaðý birsaraya deðil, hayvanlarýn barýnabileceði bir ahýra bilebenzemeyecek. Ner saray ne yapý varmýþ ortada, ne debunlarýn düþüncesi.Ýoakim'in içinde bir tek soru kývrýlmýþtý o gece, incedeninceye: Yapmasa ne olurdu? Uðraþmasa ne olurdu?O yaþta, yükümü anlamaktan çok yadsýmapa yatkýndýrinsan...O gece anlatýlan masalýn bu noktayý aydýnlatan,cevaplayan bir yerleri vardý herhalde. Orasýný ansýmýyor.Ancak, bütün bu bilgiler, bir insanýn bu oyunu niye kabuledebileceðini, bu oyuna, bütün ömrünü harcatan böyle biroyuna niye girebileceðini anlatamazdý o yaþta bir Ýoakim'e.Andronikos, hayatýný o kadar dolduran bir aný, bir yaþayýþbiçimiydi ki bu mimarla kendi arasýnda herhangi bir baðgörememiþ, ya da herhangi bir bað olamayacaðýný kesinlikledüþünmemiþti.Doðulu köle, saatlerce sürmiþ gibi olan masalýnýbitirdikten sonra Ýoakim'e þunu sormuþtu: Ne anladýnbunlardan? Bu masal sana neyi düþündürmek ister? SonraÝoakim'in karþýlýðýný beklemeden doðrulup yerindenkalkmýþtý. Yürürken “Hayat” demiþti o kadar.Adamcaðýzý tayfalardan biri býçaklamýþtý birkaç gecesonra. Böyle olmasý gerekliydi sanki. O Doðulu, bitiþli, sonlubir öykünün kahramaný olmalýydý.sayfa 91-93Kuru aðaç dallarýndan yaptýðý minik heykelcikler, bu figürlere benzeyenyeni yýl kartlarý... Evlerine her gidiþte gösterdiði bitmiþi, bitmemiþi onlarcaresim... Ýþte Çetin abiden hafýzamda kalan en belirgin anýlar... Büyük bircoþkuyla baðlý olduðu için, rahatsýzlýðýna raðmen kendini hiçbir zamanemekli olmamýþ hissettiði mimarlýk mesleði... Sevgili baldýzý Feral Eke'ninmimarlýk mezuniyetinin 40.yýl kutlamasý, meslekte katýldýðý son etkinlikoldu. Keþke benim bu yýlki 40. yýl kutlama törenime de katýlabilseydi...Y. Müh. Mimar. Güray AçýlÇetin Örsmen gibi birçok erdemin sahibikiþilik için yazý yazmak öyle zor ki...Ýnsan nereden nasýl baþlayacaðýnýbilemiyor. Deðerli Örsmen nasýl birinsandý... Almadan vermeyi bilen ve hiçbirþey beklemeden sevinç ve coþku içindeverebilen kiþilikti. Sürekli olarakyakýnlarýna, meslektaþlarýna, öðrencilerinehep ama hep verdi. Sahip olduðu herþeyipaylaþtý ve bir ömür boyu paylaþmaktanzevk aldý. En önemli özelliklerinden biri deiþini ve mesleðini severek yaþayarak yaptý.Baþka bir deyiþle mesleði ve iþini hayatbiçimine dönüþtürdü. Mesleðini resimsergileri açarak sanatçý kiþiliði ile süsledi.Ayrý kulvarlarýn insaný olmamýza raðmendaima birbirimizi sevdik, aradýk ve özledik.Çünkü sahip olduðumuz tüm deðerleresaygý duyduk ve hoþgörülü davrandýk.Çetinciðim seni çok ama çok özledim vedaima özleyeceðim. Ruhun þad, mekanýncennet olsun. Boþluðunu doldurmakmümkün olmayacak can dostum.Ayhan Azzem Aydýnöz