You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
GÜÇ ELEKTRONİĞİ I<br />
PROF.DR.HACI BODUR<br />
Örnek Devre Kesiti 1<br />
Tristörün söndürülmesiyle ilgili bu devre kesitinde, ters yönde I 0 akımını geçirmekte olan tristörün hızlı<br />
bir şekilde açık devre olmasıyla, L K -U K -C B -R B yolu ile seri bir R-L-C devresi oluşur. Bu salınımda, ters<br />
yöndeki tristör gerilimi en fazla U m değerini alır ve U K değerine yerleşir. Bastırma elemanları<br />
olmasaydı, tristör çok aşırı gerilimlere maruz kalarak tahrip olurdu.<br />
C B ↑ ⇒ U m ↓<br />
⎛ du ⎞<br />
⎜ ⎟⎠<br />
⎝ dt m<br />
↓<br />
⎛ du ⎞<br />
R B ↑ ⇒ U m ↓↑ ⎜ ⎟⎠ ↑<br />
⎝ dt m<br />
C B değerinin artması, hem U m hem de (du/dt) m değerlerini iyi yönde etkiler. R B ’nin artması, U m değerini<br />
her iki yönde de etkileyebilir, (du/dt) m değerini olumsuz etkiler. Bu nedenle R B değerinin optimize<br />
edilmesi gerekir. Ayrıca, C B ‘nin hem şarjı hem de deşarjı esnasında R B ’de enerji kaybı oluşur.<br />
Uygulamada C B ‘nin seçimi, frekansla doğrudan ilgilidir. C B ‘nin sarj ve deşarj süreleri, peryoda göre<br />
oldukça küçük olmalıdır. Ayrıca, R B ‘deki güç kaybı, makul seviyelerde kalmalıdır. Aksi halde devre<br />
amacından sapar. Normal olarak, frekans arttıkça C B değeri düşer.<br />
Örneğin, 220 V ve 50 Hz‘lik AC şebekede, R B = 10 Ω / 5 W ve C B =220 nF seçilebilir. Birkaç yüz V ve<br />
10 kHz‘lik bir uygulamada, R B = 22 Ω / 10 W ve C B = 1 nF gibi seçilebilir.<br />
Özellikle yüksek frekanslarda, R B ‘nin olumsuz etkilerini azaltmak için, güç elemanının iletim yönünde<br />
bir diyotla R B ‘nin köprülenmesi iyi sonuçlar vermektedir. Bu durumda bastırma devresine Kutuplu veya<br />
Yönlü Bastırma Devresi denilir. Bu bastırma, sadece pozitif yöndeki gerilimlerde etkilidir.<br />
31