nigep inÅaat teknolojisi - fayans kaplama modülü - Kırgızistan ...
nigep inÅaat teknolojisi - fayans kaplama modülü - Kırgızistan ...
nigep inÅaat teknolojisi - fayans kaplama modülü - Kırgızistan ...
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
KIRGIZİSTAN CUMHURİYETİ<br />
GENÇLİK, EMEK VE İSTİHDAM<br />
BAKANLIĞI<br />
KIRGIZİSTAN-TÜRKİYE<br />
MANAS ÜNİVERSİTESİ<br />
NİTELİKLİ İŞGÜCÜ GELİŞTİRME PROJESİ<br />
NİGEP<br />
САПАТТУУ ЖУМУШЧУ КАДРЛАРДЫ ДАЯРДОО ДОЛБООРУ<br />
САЖУКАД<br />
İNŞAAT TEKNOLOJİSİ<br />
FAYANS KAPLAMA MODÜLÜ<br />
BİŞKEK-2012<br />
1
Bu modül, Kırgızistan Cumhuriyeti Gençlik, Emek ve İstihdam Bakanlığı ile Kırgızistan-Türkiye<br />
Manas Üniversitesi (KTMÜ) arasında gerçekleştirilen, Nitelikli İşgücü Geliştirme Projesi (NİGEP-<br />
САЖУКАД) kapsamında T.C. Milli Eğitim Bakanlığı İnşaat Teknolojisi Modüllerinden (582YIM128,<br />
582YIM126, 582YIM127, 582YIM023) hazırlanmış olan ve eğiticiler ile öğrencilere rehberlik etmeye<br />
yönelik öğrenme materyalidir.<br />
Kırgızistan-Türkiye Manas Üniversitesi tarafından ücretsiz olarak verilmiştir.<br />
PARA İLE SATILMAZ.<br />
MODÜLÜ HAZIRLAYAN : Öğretim Görevlisi Mahmut DURMAZ<br />
ALAN LİDERİ<br />
: Yrd. Doç.Dr. Bülent BAYRAKTAR<br />
NİGEP- САЖУКАД İNŞAAT TEKNOLOJİSİ-FAYANS KAPLAMA MODÜLÜ Sayfa 2
İÇİNDEKİLER<br />
AÇIKLAMALAR<br />
GİRİŞ<br />
İçindekiler<br />
Birinci Bölüm<br />
FAYANS- SERAMİK KESME VE DELME<br />
1.1. Fayans-Seramik Kesme ve Delme Araçları ........................................................................9<br />
1.2. Fayans ................................................................................................................................12<br />
1.3. Seramik ...............................................................................................................................12<br />
1.4. Markalama ..........................................................................................................................12<br />
1.5. Fayans-Seramikleri Kesme ve Delme ................................................................................13<br />
1.6. Fayans-Seramik Kesme ve Delme Kuralları .....................................................................13<br />
1.7. Fayans-Seramik Kesme ve Delme ĠĢleminin Yapılması ...................................................13<br />
ÖLÇME SORULARI ........................................................................................................14<br />
İkinci Bölüm<br />
ZEMİNE MASTA VE KILAVUZ SERAMİKLERİ YERLEŞTİRME<br />
2.1. Zemine Mastar ve Kılavuz Seramik Karoları YerleĢtirme Araçları .................................15<br />
2.1.1. ÇeĢitleri ...................................................................................................................15<br />
2.1.2. Kullanım Kuralları .................................................................................................16<br />
2.1.3. Araçların Kullanılması ...........................................................................................16<br />
2.2. Mastar Bağlama ................................................................................................................19<br />
2.2.1. Kullanılan Araçla ....................................................................................................19<br />
2.2.3. Alüminyum Mastar ................................................................................................ 19<br />
2.2.4. AhĢap Mastar ..........................................................................................................19<br />
2.2.5. Takoz .......................................................................................................................20<br />
2.2.6. Su Terazisi ...............................................................................................................20<br />
2.2.7. ġakul (Çekül) ..........................................................................................................20<br />
2.2.8. Mastarı Bağlama Kuralları ...................................................................................21<br />
2.3. Kılavuz Seramik Karoları YerleĢtirme Kuralları ..............................................................24<br />
2.3.1. “L” Hattının OluĢturulması ..................................................................................25<br />
2.3.2. “+” Hattının OluĢturulması ..................................................................................27<br />
2.3.3. Diyagonal (45 derece) Hattının OluĢturulması .....................................................30<br />
2.3.4. Modüler DöĢeme Sistemlerinin Yapılması .............................................................31<br />
NİGEP- САЖУКАД İNŞAAT TEKNOLOJİSİ-FAYANS KAPLAMA MODÜLÜ Sayfa 3
2.4. GenleĢme Derzi .................................................................................................................32<br />
2.4.1.Tanımı ......................................................................................................................32<br />
2.4.2.Yerinin ve GeniĢliğinin Tespiti ...............................................................................32<br />
2.4.3.GenleĢme Derzinin Yapılması ................................................................................32<br />
ÖLÇME VE DEĞERLENDĠRME .......................................................................34<br />
Üçüncü Bölüm<br />
SERAMİK KARO, KÖŞE PROFİLLERİNİ VE YAPIŞTIRMA HARCINI<br />
HAZIRLAMA<br />
3.1. YapıĢtırma Harcı ..............................................................................................................35<br />
3.1.1. Tanımı .....................................................................................................................35<br />
3.1.2. ÇeĢitleri ...................................................................................................................35<br />
3.1.3. Önemi .....................................................................................................................35<br />
3.1.4. Kullanılan Araçlar .................................................................................................37<br />
3.1.4.1. YapıĢtırma Harcı .................................................................................................37<br />
3.1.4.2. Devirli Matkap .....................................................................................................37<br />
3.1.4.3. Çelik Mala ...........................................................................................................37<br />
3.1.5. YapıĢtırma Harcının Hazırlanması ........................................................................37<br />
3.2. Seramik Duvar Karosu .....................................................................................................39<br />
3.2.1. Tanımı......................................................................................................................39<br />
3.2.1.1. DüĢük Su Emmeli Seramik Karolar .......................................................39<br />
3.2.1.2. Orta Su Emmeli Karolar .........................................................................39<br />
3.2.1.3. Yüksek Su Emmeli Karolar .....................................................................39<br />
3.2.2. Önemi .....................................................................................................................40<br />
3.2.3. Kullanılan Araçlar .................................................................................................41<br />
3.2.3.1. Çelik Mala ...............................................................................................41<br />
3.2.3.2. Plastik Tokmak ........................................................................................41<br />
3.2.3.3. ġapkalı Gönye .........................................................................................42<br />
3.2.3.4. Seramik Kesme Aleti ...............................................................................42<br />
3.2.3.5. Fayans Kesme Aleti (El Tipi) .................................................................42<br />
3.2.3.6. Elektrikli Seramik Kesme Aleti ...............................................................42<br />
3.2.3.7. ġakul ........................................................................................................43<br />
3.2.3.8. Çelik Taraklı Mala ..................................................................................43<br />
3.2.3.9. Mekanik (El ile) Seramik Delme Aleti ...................................................43<br />
3.2.3.10. Lastik Mala ............................................................................................43<br />
3.2.3.11. Derz Çubukları (Derz Artıları veya Kamaları) ....................................44<br />
3.2.3.12.Diğer Edevatlar ......................................................................................44<br />
3.3. Duvar KöĢe Profilleri ........................................................................................................44<br />
3.3.1. Tanımı .....................................................................................................................44<br />
3.3.2. ÇeĢitleri ...................................................................................................................44<br />
NİGEP- САЖУКАД İNŞAAT TEKNOLOJİSİ-FAYANS KAPLAMA MODÜLÜ Sayfa 4
3.3.3. Uygulama ġekilleri ................................................................................................. 45<br />
ÖLÇME VE DEĞERLENDĠRME .......................................................................46<br />
Dördüncü Bölüm<br />
DUVARA SERAMİK KARO KAPLAMA YAPIMI<br />
4.1. Yatay ve DüĢey Düzlemde Kılavuz Seramik Karoları YerleĢtirme ...................................47<br />
4.1.1. Kılavuz Seramik Karo YerleĢtirme Kuralları ........................................................47<br />
4.1.2. Kullanılan Araçlar ..................................................................................................47<br />
4.2. YapıĢtırma Harcının Yüzeye Sürülmesi ...........................................................................47<br />
4.2.1. YapıĢtırma Yöntemleri ............................................................................................47<br />
4.2.1.1. Taraklama Yöntemi .................................................................................47<br />
4.2.1.2. Yağlama Yöntemi ....................................................................................48<br />
4.2.1.3. Kombine Yöntemi ....................................................................................49<br />
4.2.2. Kullanılan Araçlar .................................................................................................50<br />
4.3. Seramik Karoların Duvara DöĢenmesi ............................................................................50<br />
4.3.1. YapıĢtırma ÇeĢitleri ................................................................................................50<br />
4.3.1.1. Seramik Duvar Karolarının Islatılması .................................................52<br />
4.3.1.2. Seramik Duvar Karosu Kaplamasının Yapılması ..................................53<br />
4.3.2. Kullanılan Araçlar .................................................................................................58<br />
ÖLÇME VE DEĞERLENDĠRME .......................................................................58<br />
Beşinci Bölüm<br />
ZEMİNE (YAPIŞTIRMA HARCI İLE) SERAMİK KAPLAMA<br />
5.1. Zemine (YapıĢtırıcı Harcı ile) Seramik Karo Kaplama Yapımı .......................................59<br />
5.1.1. Tanımı .....................................................................................................................59<br />
5.1.2. Önemi .....................................................................................................................59<br />
5.2. Zemine Seramik Karo Kaplama Kuralları .......................................................................59<br />
5.3. Zemine Seramik Karo Kaplama Metotları ........................................................................60<br />
5.4. Zemine Seramik Karo Kaplamada ĠĢ Sırası ....................................................................60<br />
5.5. Zemine Seramik Karo Kaplanması ..................................................................................61<br />
5.6. Duvara Süpürgelik Yapımı ...............................................................................................66<br />
5.6.1.Tanımı.......................................................................................................................66<br />
5.6.2.Uygulanması ............................................................................................................66<br />
ÖLÇME VE DEĞERLENDĠRME .....................................................................67<br />
NİGEP- САЖУКАД İNŞAAT TEKNOLOJİSİ-FAYANS KAPLAMA MODÜLÜ Sayfa 5
Altıncı Bölüm<br />
DERZLERİ TEMİZLEME<br />
6.1. Derz Temizlemede Kullanılacak Malzemeler ....................................................................68<br />
6.1.1. Kerpeten ...................................................................................................................68<br />
6.1.2.AhĢap Kama .............................................................................................................68<br />
6.1.3.Fırça .........................................................................................................................68<br />
6.1.4. Sünger......................................................................................................................68<br />
6.1.5. Dizlik ........................................................................................................................69<br />
6.1.6. Eldiven ve Maske ....................................................................................................69<br />
6.2. Derz Temizleme Kuralları ..................................................................................................69<br />
6.3. Derzlerin Temizlenmesi .....................................................................................................70<br />
6.3.1. Derzlerin Temizlenmesinde ĠĢlem Sırası ................................................................70<br />
ÖLÇME SORULARI ( ÇOKTAN SEÇMELĠ) ....................................................72<br />
Yedinci Bölüm<br />
7. FUGA HARCINI HAZIRLAMA<br />
7.1. Fuga Harcı .........................................................................................................................72<br />
7.1.1. Fuga Harcı Kıvamı ................................................................................................72<br />
7.1.2. Fuga Harcı Miktarı .................................................................................................73<br />
7.2. Fuga Harcını Hazırlama Kuralları ...................................................................................73<br />
7.3. Fuga Harcını Hazırlamada ĠĢlem Basamakları ...............................................................73<br />
7.4. Fuga Harcının Hazırlanması ............................................................................................74<br />
ÖLÇME SORULARI ( ÇOKTAN SEÇMELĠ) ................................................................76<br />
Cevap Anahtarı .................................................................................................................77<br />
Kaynaklar ..........................................................................................................................78<br />
NİGEP- САЖУКАД İNŞAAT TEKNOLOJİSİ-FAYANS KAPLAMA MODÜLÜ Sayfa 6
AÇIKLAMALAR<br />
KOD<br />
ALAN<br />
PROGRAM ADI<br />
KAZANILACAK UNVAN<br />
MODÜLÜN TANIMI<br />
SÜRE<br />
ÖNKOŞUL<br />
MODÜLÜN AMACI<br />
YETERLİLİKLER<br />
EĞİTİM ÖĞRETİM<br />
ORTAMLARI VE<br />
DONANIMLARI<br />
ÖLÇME VE<br />
DEĞERLENDİRME<br />
NİGEP tarafından verilecektir.<br />
İNŞAAT TEKNOLOJİSİ<br />
İNŞAAT<br />
İnşaat Teknikeri<br />
Bu Modül ile yere, duvara <strong>fayans</strong> <strong>kaplama</strong> ve derz dolgusu yapılması<br />
anlatılmıştır.<br />
90 saat (Türkçe eğitimi süresi hariç)<br />
Genel Amaç<br />
Öğrenci bu modül ile, her çeşit <strong>fayans</strong> ile yerde , duvarda <strong>kaplama</strong> işini, derz<br />
yapma (Fuga) işini kurallarına uygun bir şekilde yapabilir..<br />
Uygun ortam sağlandığında gerekli malzemeleri kullanarak tekniğine<br />
uygun zemine, duvaraseramik <strong>kaplama</strong>sı ve derzlerini yapabileceksiniz.<br />
1. Zemine mastar ve kılavuz seramiklerini yerleĢtirebilceksiniz.<br />
2. Zemine (yapıĢtırma harcı ile) uygun seramik karo kaplayabileceksiniz.<br />
3. Fayans-seramiklerin kesme ve delme işlerini<br />
tekniğine uygun yapabileceksiniz<br />
4.Mastar ve mastarlık <strong>fayans</strong>-seramiklerini usulüne<br />
uygun yerleştirebileceksiniz.<br />
5.Yapıştırma harcını kıvamında hazırlayabileceksiniz.<br />
6.Duvara tekniğine uygun <strong>kaplama</strong> yapabileceksiniz<br />
Derz boşluklarını temizleyebileceksiniz.<br />
7. Derz dolgu (fuga) harcını kuralına uygun olarak<br />
hazırlayabileceksiniz.<br />
8. Derz dolgusunu kuralına uygun olarak<br />
yapabileceksiniz<br />
Kagir Atölyesi, çeşitli ebatlarda yer ve duvar <strong>fayans</strong>ı . Fayans yapıştırma<br />
harcı, mala, dişli tarak su düzeçli mastar, derz atıları, derz dolgu harcı.<br />
Her öğrenme faaliyetinin sonunda verilen ölçme<br />
araçları ile kendi kendinizi değerlendirebileceksiniz.<br />
Modül sonunda öğretmeniniz tarafından hazırlanan<br />
ölçme araçları ile değerlendirileceksiniz<br />
Fayans Nedir? Fayans ve Seramik Arasındaki Fark<br />
Fayans kelimesi aslında Fransızca olup, İtalyan Faenza şehrinden gelmekte ve içinde gözenekli<br />
kırıklar bulunan, cilası kapatıcı beyaz veya renkli olan ve cila içinde kalay bulunan farklı cila<br />
NİGEP- САЖУКАД İNŞAAT TEKNOLOJİSİ-FAYANS KAPLAMA MODÜLÜ Sayfa 7
altı renkleri olan, birden fazla defada pişirilen seramiğe Fayans denir çeşitlerini firmamızda<br />
bulabilirsiniz Benzer şekilde <strong>fayans</strong>lar genellikle daha düzgün bir yüzeye sahip olduklarından iç<br />
dekorasyonda, örneğin mutfak ve banyo duvarlarında, tercih edilirler Seramik ise çok daha<br />
geniş bir yelpazeye ve bununla birlikte çok çeşitliliğe sahiptir Genellikle <strong>fayans</strong>larda olduğu gibi<br />
karo şeklinde olmayabilirler Kullanılan malzemeye ve üretimdeki teknik ayrıntılara göre<br />
değişmekle birlikte <strong>fayans</strong>lara nazaran seramikler biraz daha kaba bir yüzeye, görünüme<br />
sahiptirler, fakat renkleri daha sıcaktır Seramikler bu ve benzer sebeplerden dolayı daha ziyade<br />
iç mekânların zemin <strong>kaplama</strong>larında ve dış mekanlarda yine zemin <strong>kaplama</strong>sı olarak ve başka<br />
farklı amaçlarla kullanılırlar. Yani genellikle <strong>fayans</strong>lar duvarlarda, seramikler zeminlerde<br />
kullanılır diyebiliriz Yine de tekrar etmek gerekir ki bu bir genellemedir ve her bir ürünün, ister<br />
<strong>fayans</strong> olsun, ister seramik olsun, kendi özelliği sebebiyle, örneğin marka, hangi amaç için<br />
üretildiği vs farklı alanların <strong>kaplama</strong> veya dekorasyon işlerinde kullanılabilirler.<br />
Fayans modelleri genellikle kullanılacağı yerlere göre değişir örneğin mutfak, banyo, giriş,<br />
tuvalet gibi mekânlarda kullanılmak üzere birçok model üretilmektedir. Dekorasyonun ön planda<br />
olduğu yerlerde genellikle banyo ve mutfak gibi mekânlarda daha çok seramik yerine daha şık<br />
olan <strong>fayans</strong> modelleri kullanılmaktadır. Fiyatları bakımından da <strong>fayans</strong>lar diğer ürünlere göre<br />
daha ucuzdurlar. Özellikle ülkemizde kaliteli <strong>fayans</strong> firmalarında kaliteli ve harika<br />
güzelliklerdeki <strong>fayans</strong> modelleri bizlerinde evlerimizin iç mekânlarını dekore ederken <strong>fayans</strong>ları<br />
tercih etmemizde önemli ölçüde yer kaplıyor. Fayans modellerini döşemede veya <strong>kaplama</strong>da<br />
kullanabiliriz, tabi <strong>fayans</strong> ustamızda iyi seçmemiz gerekiyor. Fayansımız ne kadar güzel ve<br />
kaliteli olursa olsun eğer ustamız işini pekiyi bilmiyor ve severek yapmıyorsa yaptığı işten<br />
memnun kalmayabiliriz.<br />
Seramik Fayans YapıĢtırıcı<br />
Seramik <strong>fayans</strong> yapıştırıcılar yüksek stabiliteye sahip dış cephe veya iç cephede kullanabilen<br />
<strong>fayans</strong> veya seramik türü <strong>kaplama</strong>mın yapıştırılmasında kullanılır. Bu tür yapıştırıcılar rahat<br />
kullanımı ve dış etkenlere daha dayanıklı olmaları nedeniyle daha geniş bir çerçevede<br />
kullanılırlar. Birçok çeşitte <strong>kaplama</strong> yapıştırıcılar bulunmaktadır bununda nedeni kullanım<br />
çevresinin geniş olmasından kaynaklanmaktadır. Üretici firmaların ürünlerinin üzerinde<br />
genellikle ne amaçla ve nerelerde kullanılabileceği ürünün etiketi üzerlerinde bulunmaktadır.<br />
Birçok ürünün kullanım kılavuzları dahi ürünü satın aldığınızda yanında verilmektedir.<br />
Kullanmak istediğiniz seramik <strong>fayans</strong> yapıştırıcının sizin ne kadar sürede o yapıştırıcıyı<br />
tüketebileceğinizi hesaplamanız gerekmektedir. Çünkü seramik <strong>fayans</strong> yapıştırıcı su ile<br />
karıştırıldıktan sonra belli bir süre sonra siz işleminizi bitirmemiş dahi olsanız donmaya<br />
başlayacaktır. Bu süreler seramik <strong>fayans</strong> yapıştırıcılar üzerinde üretici firma tarafından<br />
ürünlerin üzerlerindeki etiketlerde bulunmaktadır bu süreyi firmalar priz olarak nitelendirir.<br />
Hızlı donması istenen yerlerde seramik <strong>fayans</strong> yapıştırıcıların priz değerleri düşük seçilmelidir.<br />
Seramik <strong>fayans</strong> yapıştırıcılar farklı renklerde kullanılacakları yerlere göre gri veya beyaz olarak<br />
üretilmektedirler. Seramik <strong>fayans</strong> yapıştırıcılar suyla karıştırılarak hazırlanmalı <strong>kaplama</strong><br />
yapılacak yüzere sürüldükten sonra üzerlerine seramik veya <strong>fayans</strong> gibi <strong>kaplama</strong>lar uygulanarak<br />
ve yapıştırıcı ile <strong>kaplama</strong>lar arasındaki boşluklar alınarak ( Bir plastik tokmak yardımıyla<br />
NİGEP- САЖУКАД İNŞAAT TEKNOLOJİSİ-FAYANS KAPLAMA MODÜLÜ Sayfa 8
olabilir. ) <strong>kaplama</strong> işlemi tamamlanır. Bu tür yapıştırıcıların çeşitlerini yapı marketimizde<br />
bulabilirsiniz.<br />
1. FAYANS-SERAMĠK KESME VE DELME<br />
1.1. Fayans-Seramik Kesme ve Delme Araçları<br />
a) Tanımı: Fayans-seramikleri istenilen ölçü ve şekilde delme ve kesmeye yarayan<br />
araçlara <strong>fayans</strong>-seramik kesme ve delme araçları denir.<br />
b) ÇeĢitleri:<br />
a. Elektrikli <strong>fayans</strong>-seramik kesme aracı<br />
b. Elektrikli pah kesme aleti<br />
c. Fayans-seramik kesme aleti<br />
d. Açılı <strong>fayans</strong>-seramik kesme aleti<br />
e. Fayans-seramik kesme aleti ve elmaslar<br />
f. Elektrikli matkap ile kullanılan delme aparatları ve uçları<br />
g. Kesici uçlu taşlama aletleri<br />
h. Kerpeten<br />
i. Boyalı çırpı ipi<br />
j. Mastar<br />
k. Su terazisi<br />
l. Hortumlu su terazisi<br />
NİGEP- САЖУКАД İNŞAAT TEKNOLOJİSİ-FAYANS KAPLAMA MODÜLÜ Sayfa 9
NİGEP- САЖУКАД İNŞAAT TEKNOLOJİSİ-FAYANS KAPLAMA MODÜLÜ Sayfa 10
NİGEP- САЖУКАД İNŞAAT TEKNOLOJİSİ-FAYANS KAPLAMA MODÜLÜ Sayfa 11
1.2. Fayans<br />
a. Tanımı: Düşey zeminlerde güzel görünüm, estetik ve kolay temizlenebilmesi<br />
acısından ıslak-sulu mekanlara ve tezgah üzerinde kullanılan özel üretilmiş, ince duvar<br />
<strong>kaplama</strong> plakasıdır.<br />
b. ÇeĢitleri<br />
Biçimlerine göre:<br />
Kare biçimli<br />
Dikdörtgen biçimli<br />
Özel biçimli<br />
Renklerine göre:<br />
Tek renkli<br />
Çok renkli<br />
Düz renkli<br />
Desenli<br />
DöĢendikleri yerlere göre:<br />
Ortaya döşenen<br />
Kenara döşenen<br />
Köşeye döşenen<br />
c. Kullanıldığı yerler: Islak-sulu mekanların düşey yüzeylerinin <strong>kaplama</strong>sında<br />
kullanılır.<br />
1.3. Seramik<br />
a. Tanımı: Yüksek sıcaklıklarda pişirilen ve bir yüzü sırlanmış ince döşeme <strong>kaplama</strong><br />
plakasıdır.<br />
b. ÇeĢitleri<br />
PiĢirimlerine göre:<br />
Bir pişirim<br />
İki pişirim<br />
Üç pişirim<br />
Dört pişirim<br />
Diğer çeşitleri <strong>fayans</strong>ta olduğu gibidir<br />
c. Kullanıldığı yerler: Islak-sulu ve dış mekanların döşeme <strong>kaplama</strong>sında kullanılır.<br />
1.4. Markalama<br />
a) Tanımı:<br />
Kesilecek ve delinecek yerin resminin 1/1 ölçeğinde <strong>fayans</strong>-seramik üzerine<br />
aktarılmasına (çizme veya işaretleme) markalama denir.<br />
b) Markalama aletleri<br />
Markalama yapılırken aşağıdaki aletler kullanılır:<br />
Kurşun kalem<br />
Metre<br />
Fayans Merkürlü (ayaklı delik şablonu)<br />
Şakul<br />
Şapkalı gönye<br />
Boyalı çırpı ipi<br />
Mastar<br />
NİGEP- САЖУКАД İNŞAAT TEKNOLOJİSİ-FAYANS KAPLAMA MODÜLÜ Sayfa 12
Su terazisi<br />
Hortumlu su terazisi<br />
1.5. Fayans-Seramikleri Kesme ve Delme<br />
KESME: Fayans-seramikleri biçim ve ölçülerine getirmektir.<br />
DELME: Fayans-seramikleri delme işlemidir<br />
ÇeĢitleri:<br />
1. El aletleriyle yapılan kesme ve delme<br />
2. Makinelerle yapılan kesme ve delme<br />
1.6. Fayans-Seramik Kesme ve Delme Kuralları<br />
Fayans-seramik’lerin kesme aletine yerleştirirken aşağıdaki hususlara dikkat etmek<br />
gerekir:<br />
Tüm kesme işlemleri sabit ve hareketli gönyelere malzeme yaslanarak<br />
yapılmalıdır. Serbest elle kesme kesinlikle yapılmamalıdır.<br />
Markalanan yere iyi dikkat etmeli ve çizgiler sizin göreceğiniz tarafta olmalıdır.<br />
1.7. Fayans-Seramik Kesme ve Delme ĠĢleminin Yapılması:<br />
Kesme ve delme işlemine geçmeden önce tüm ön hazırlıkların yapılması<br />
gerekmektedir. Bunlar;<br />
Kesme ve delme aletlerinin ne işe yaradıklarının ve kullanım kurallarını bilmesi<br />
Markalamanın tam ve düzgün yapılması, ölçülerin tekrar kontrol edilmesi<br />
Kesme ve delme çeşitlerinin nerelerde kullanılacağını bilinmesi<br />
Kesme ve delme işi yaparken uyulması gereken genel ve kişisel güvenlik<br />
tedbirlerinin yerine getirilmesidir.<br />
Bunlar yerine getirildikten sonra kesme ve delme işlemi yapabilirsiniz.<br />
Kullanma Kuralları: Aletle güvenli bir şekilde çalışabilmek için kullanım kılavuzu ve güvenlik<br />
talimatlarını dikkatlice okuyup, belirtilen hususlara titizlikle uymalısınız. Aleti ilk<br />
kez kullanmadan önce, bu işi bilen birisinin gözetiminde bir süre deneme yapın. Kullanım<br />
kuralları elektrikli araçların çeşitlerine göre değişmekle birlikte;<br />
Çalışma sırasında şebeke bağlantı kablosu hasar görecek veya ayrılacak olursa<br />
dokunmayın ve hemen şebeke fişini prizden çekin, aleti hiçbir zaman hasarlı<br />
bağlantı kablosu ile kullanmayın.<br />
Koruyucu kulaklık, gözlük, iş eldivenleri ve iş ayakkabısı kullanın.<br />
Saçlarınız uzunsa saç koruyucu kullanın. Çok dar ve çok geniş olmayan<br />
giysilerle çalışın.<br />
Çalışmaya ara verdiğinizde, aleti kullanmadığınızda veya aletin kendinde bir<br />
çalışma yaparken (örneğin kolon değiştirirken, bakım ve temizlik yaparken)<br />
şebeke fişini prizden çekin.<br />
Kabloyu her zaman aletin arkasında tutun.<br />
Aleti kablodan tutarak taşımayın veya kablo ile bir yere asmayın.<br />
Fişi sadece alet kapalıyken prize sokun.<br />
Çalışırken el aletlerini daima iki elinizle sıkıca ve çalışma pozisyonunuzun<br />
güvenli olmasına özen gösterin.<br />
Aleti elinizden bırakmadan önce mutlaka kapatın ve serbest dönüşün sona<br />
ermesini bekleyin.<br />
16 Yaşından küçükseniz elektrikli aletleri kullanmayın.<br />
NİGEP- САЖУКАД İNŞAAT TEKNOLOJİSİ-FAYANS KAPLAMA MODÜLÜ Sayfa 13
Tüm aletlerde orijinal uç ve aksesuarlar kullanın.<br />
ÖLÇME SORULARI<br />
1. Aşağıdakilerden hangisi için kesme ve delme işi yapılır?<br />
A) Tesisat boru yerleri<br />
B) Elektrik buat ve kasa yerleri<br />
C) Kaplamalı yüzeye herhangi bir şeyin montajı<br />
D) Az malzeme kullanmak<br />
2. Kesme ve delme araçlarında en iyi verimi almak için aşağıdakilerden hangisi gerekli<br />
değildir ?<br />
A) Kolay taşıyabilmek B) Teknik özelliklerini bulmak<br />
C) Kullanım kılavuzunu okumak D) Bakımını yapmak<br />
3. Aleti ilk kez kullanıyorsanız aşağıdakilerden hangisini yapmanız gerekir?<br />
A) Hemen kullanmak B) Bu işi bilen birinin gözetiminde deneyerek yapmak<br />
C) Çırağa kullandırmak D) Hiç kullanmamak<br />
4. Kesme ve delme aletleriyle işinin bittikten sonra aşağıdakilerden hangisi yapmanız<br />
gereken şeydir?<br />
A) Şalteri kapatmak B) Elektrik fişini çekmek<br />
C) Serbest dönmenin bitmesini beklemek D) Başkalarının kullanımı için saklamak<br />
5. Aşağıdakilerden hangisi kişisel korunma değildir?<br />
A) Koruyucu kulaklık B) Termik şalter<br />
C) Koruyucu gözlük D) Korucu eldiven<br />
6. Aletin fişi ne zaman prize takılmalıdır?<br />
A) Alet açıkken B) Çalışırken<br />
C) Alet kapalıyken D) Hiçbir zaman<br />
7. Aşağıdakilerden hangisi markalama aleti değildir?<br />
A) Tarak B) Kalem C) Şablon D) Metre<br />
8. Güvenli ve kaliteli kesme ve delme işi yapmak için aşağıdakilerden hangisini yapmak<br />
uygundur?<br />
A) Yedek malzeme bulundurmak<br />
B) Mimari çalışma<br />
C) Körelen kesici ve delici uçları değiştirmek<br />
D) Çalışırken şaka yapmak<br />
9. Bilmediğiniz aletleri kullanmak neye yol açar.?<br />
A) İşin çabuk bitmesine B) Sağlam ve kaliteli iş yapımına<br />
C) İş kazası yapmamıza D) Ucuz çalışmamıza<br />
10. Aşağıdakilerden hangisi kesme ve delme aleti kullanmanın faydalarından değildir?<br />
A) Estetik B) Daha az fire C) Zemin tasarrufu D) Kolay yapışma<br />
NİGEP- САЖУКАД İNŞAAT TEKNOLOJİSİ-FAYANS KAPLAMA MODÜLÜ Sayfa 14
2. ZEMĠNE MASTAR VE KILAVUZ<br />
SERAMĠKLERĠ YERLEġTĠRME<br />
Günümüzün sürekli değişen ve gelişen yapı <strong>teknolojisi</strong>nde seramik yer ve duvar karolarının<br />
uygulama teknikleri ve uygulama alanları da buna paralel olarak değişmekte ve<br />
çeşitlenmektedir. Öteden beri bilinen ve hâlen kısıtlı da olsa kullanımı olan çimento harcının<br />
günün <strong>teknolojisi</strong>ne, kullanıcıların ve uygulayıcıların isteklerine cevap verememesi, bu konuda<br />
gelişmeyi gerekli kılmıştır. İlk zamanlar seramik karoların önemi bilinmemekteydi. Buna paralel<br />
olarak da kullanım alanları kısıtlıydı. Dolayısıyla o zamanlara hitap eden seramik karoların<br />
uygulaması çimento harcı ile kolaylıkla yapılmaktaydı.<br />
2.1. Zemine Mastar ve Kılavuz Seramik Karoları YerleĢtirme Araçları<br />
2.1.1. ÇeĢitleri<br />
Kılavuz seramik karo bağlama işleminde kullanılacak araçlar düzgün bir yüzey, estetik bir<br />
görünüm için her zaman gönyesinde ve hasarsız olmalıdır. Bu işlemde kullanılacak araçlar<br />
şunlardır:<br />
İp<br />
Mastar<br />
Plastik tokmak<br />
Fayans kesme makinesi<br />
Fayans delme aleti<br />
Metre<br />
Kurşun kalem<br />
Artı derzler<br />
Su terazisi<br />
Dişli mala<br />
Hortumlu su terazisi<br />
Sünger<br />
Fayans kerpeteni<br />
Elektrikli taşlama<br />
Keski-çekiç<br />
NİGEP- САЖУКАД İNŞAAT TEKNOLOJİSİ-FAYANS KAPLAMA MODÜLÜ Sayfa 15
Resim 1: Mastar yerleĢtirme araçları<br />
2.1.2. Kullanım Kuralları<br />
Zemine mastar ve kılavuz seramik karo (<strong>fayans</strong>ı) yerleştirme araçlarını kullanırken aşağıdaki<br />
kurallara uyulmalıdır:<br />
İş kazalarına karşı gerekli önlem alınmalıdır.<br />
Su terazisinin ölçüm yapılan yüzeyi harç artıklarından temizlenmiş olmalıdır.<br />
Uzun bir mesafenin tesviyesi yapılacaksa düzgün bir mastar üzerinde kullanılmalıdır.<br />
Kullanılan mastarlar düzgün ve yüzeyleri harç artıklarından temizlenmiş olmalıdır.<br />
Kesme ve delme aletlerinin kesici kısımları keskin olmalı, kızaklar temiz ve kolay hareket<br />
eder durumda olmalı, gerekiyorsa yağlanmalıdır. Tüm kesme işlemleri malzeme<br />
sabitlenerek ve hareketli gönyelere yaslanarak yapılmalıdır. Serbest elle kesme,<br />
kesinlikle yapılmamalıdır.<br />
Hortumlu su terazisi kullanılırken hortumun içinde hava kalmamasına dikkat edilmelidir.<br />
Markalanan yere dikkat edilmeli, çizgiler sizin göreceğiniz tarafta olmalıdır.<br />
Kerpeten ile kesme ve düzeltme yapıldığında <strong>fayans</strong>ların kırılmaması için koparma<br />
işlemi, ufak parçalar hâlinde yapılmalıdır.<br />
Elektrikli taşlama ile kenar düzeltilmesi yapıldığında parça iyi sabitlenmeli ve titreşime<br />
karşı korunmalıdır. Koruma gözlüğü takılmalı ve iş eldiveni giyilmelidir.<br />
Plastik tokmak kullanılırken vuruş hızı iyi ayarlanmalı, <strong>fayans</strong>ların kırılması<br />
önlenmelidir.<br />
Delme aleti kullanılırken işlemin sonuna doğru delme hızı yavaşlatılarak parçanın<br />
kırılması önlenmelidir.<br />
Eğer kesme makinesi ile seramiklerden 1 cm’den daha ufak parça alınacaksa ayırma<br />
işlemi kerpeten ile yapılmalıdır.<br />
2.1.3. Araçların Kullanılması<br />
Su terazisi: Tesviyesi yapılacak yüzeyin üzerine konup terazideki hava kabarcığının tam<br />
ortaya gelmesi sağlandığında, yüzey yer düzlemine paralel olur. Uzun mesafelerin<br />
tesviyesinde düzgün bir mastarın üzerinde kullanılması daha sağlıklı sonuç verir. Islak<br />
mekânlardaki yüzey tesviyesinde, su giderine (suyun akış yöne göre) doğru % 1–2 eğim<br />
verilmesi gerekir. Terazideki hava kabarcığının kenarını, terazi üzerindeki çizgilere<br />
yasladığınızda bu eğim sağlanmış olur.<br />
NİGEP- САЖУКАД İNŞAAT TEKNOLOJİSİ-FAYANS KAPLAMA MODÜLÜ Sayfa 16
Hortumlu su terazisi: Büyük alanların tesviyesinde çok sağlıklı sonuç verir. Şeffaf<br />
hortumun içi hava kabarcığı kalmayacak şekilde su ile doldurulur. Zemin tesviyesi<br />
yapacağımız yerde duvarın bir köşesine, yerden yaklaşık 1 m yükseklikte işaret konur.<br />
Hortum açılarak bir ucu işaret konulan köşeye, öteki ucu duvarın diğer köşelerine<br />
sırasıyla gezdirilerek su seviyeleri eşitlenir ve işaretlenir. Bu işlem yapılırken hortumda<br />
su geçişini engelleyecek kırıkların olmamasına ve hortumdaki suyun tamamının<br />
işaretlenen noktaların seviyesinin altında olmasına dikkat edilmelidir. Hortumlu su<br />
terazisi ile birbiriyle bağlantısı olmayan mekânların da kendi aralarında tesviyeleri<br />
yapılabilir.<br />
<br />
<br />
Resim 2: Su terazisi ve hortumlu su terazisi<br />
Seramik karo kesme makinesi: Kesilecek seramik karonun ölçüsü alınır. Makinenin<br />
cetvelli siperi istenen ölçüye ayarlanır. Parça sipere dayanır. Makinenin kesme bıçağı<br />
seramik karonun sırlı (parlak) yüzeyi üzerinde hareket ettirilerek sırlı yüzeyin çizilmesi<br />
sağlanır. Bu işlem sırasında baskı miktarı iyi ayarlanmalıdır. Baskının fazla olması<br />
seramik karonun kırılmasına, az olması ise yüzeyin çizilmemesine neden olabilir. Seramik<br />
karonun konulduğu tablanın altında harç ve seramik parçalarının kalması da kesme<br />
esnasında parçanın kırılmasına neden olabilir. Sırlı yüzeyi istenen ölçüde çizilen seramik<br />
karolar, makinedeki ayırma aparatı ile iki parçaya ayrılır. Malzemeyi aparat ile ayırma<br />
esnasında baskı, <strong>fayans</strong> kenarına yakın bir noktadan uygulanmalıdır. Eğer seramikten<br />
köşeli parça çıkarılacaksa parçanın sırlı yüzeyi aynı yöntemle çizilir ve köşe kerpeten ile<br />
ufak parçalar alınarak işlenir.<br />
Seramik karo delme aleti: Zemine seramik döşeme işlemlerinde pis su tesisatının<br />
delikleri seramiğin ortasına geliyorsa delme aleti kullanılmalıdır. Delik çapı belirlenir ve<br />
deliğin merkezi seramik karo üzerine işaretlenir. İşaretlenen nokta esas alınarak delme<br />
işlemi yapılır. Delme işlemini seramiği kırmadan yapmak zor bir işlemdir. Bu sebeple<br />
parça çok iyi sabitlenmeli ve parçanın kopma noktasında delme hızı iyice<br />
yavaşlatılmalıdır. Delme işlemi sırasında kesici kısımlar çok ısınıyorsa bir miktar su ile<br />
soğutma sağlanır.<br />
NİGEP- САЖУКАД İNŞAAT TEKNOLOJİSİ-FAYANS KAPLAMA MODÜLÜ Sayfa 17
Resim 3: Seramik delme ve kesme aletleri<br />
<br />
<br />
Kerpeten: Kesme ve delme aleti ile seramiği/<strong>fayans</strong>ı işleyemediğimiz durumlarda, bu işi<br />
seramik-<strong>fayans</strong> kerpeteni ile yapabiliriz. Kerpeten ile işleme sırasında parçanın kırılma<br />
tehlikesi olduğu için koparılan parçalar ufak olmalıdır.<br />
Elektrikli taĢlama aleti: Seramik kesme işlemlerinde, kesilen seramiklerin kesilme<br />
noktalarının düzeltilmesinde ve köşe oluşturan seramiklerin alın noktalarının<br />
görünmemesi için düzeltilmesinde elektrikli taşlama aleti kullanılır. Parçanın<br />
kırılmaması ve iş kazası olmaması için işlenen parça iyi sabitlenmelidir. Makinenin<br />
elektrik kablosunun hasar görmemesine özen göstermelidir. Ayrıca eldiven ve koruyucu<br />
gözlük kullanılmalıdır.<br />
<br />
Resim 4: Kerpeten ve taĢlama aleti<br />
<br />
Mastar: Kullanılacak yere göre çeşitli uzunluktadır. Yüzeylerinin harç artıklarından<br />
temizlenmiş ve düzgün olması gerekir. Ağaç mastarlarda zamanla çarpılma olabileceği<br />
için alüminyum mastarların kullanılması tercih edilmelidir.<br />
NİGEP- САЖУКАД İNŞAAT TEKNOLOJİSİ-FAYANS KAPLAMA MODÜLÜ Sayfa 18
DiĢli mala: Kullanılacak seramiklerin ölçüleri büyüdükçe seramiğin altında boşluk<br />
kalmaması için malanın diş boyutu artırılmalıdır. Yüzey tesviyesindeki bozuklukları<br />
giderdiği için mümkün olduğunca genişliği büyük dişli malalar kullanılmalıdır.<br />
Resim 5: Çelik diĢli mala<br />
2.2. Mastar Bağlama<br />
Seramik duvar karosu <strong>kaplama</strong>larında ilk sıra daima atlanarak; ikinci sıra, terazisinde<br />
yerleştirilmiş peşsiz (düz) mastar üzerine bindirilerek başlanır. Çünkü zeminde olabilecek küçük<br />
bir hata, duvar <strong>kaplama</strong>sına aynen yansıyacaktır. Ayrıca zemin <strong>kaplama</strong>sı yapılacak ise duvar<br />
<strong>kaplama</strong>sı zemin <strong>kaplama</strong>sına daima basar. Bu nedenle aralarında bir derz genişliği kadar<br />
boşluk bırakılır. Bunun sağlanabilmesi için duvar <strong>kaplama</strong>sının ilk sırası yapılmaz.<br />
2.2.1. Kullanılan Araçlar<br />
Mastar bağlama işleminde kullanılacak araçlar düzgün bir yüzey, estetik bir görünüm için her<br />
zaman gönyesinde ve hasarsız olmalıdır. Bu işlemde kullanılacak araçlar şunlardır:<br />
2.2.3. Alüminyum Mastar<br />
Düzgün bir <strong>kaplama</strong> elde etmek için tüm duvarları dönecek şekilde sabitlenen genelde 20 x 40 x<br />
200 - 20 x 40 x 300 ebatlarında olan ortası boş alüminyum profil araçlardır.<br />
2.2.4. AhĢap Mastar<br />
Düzgün bir <strong>kaplama</strong> elde etmek için tüm duvarları dönecek şekilde sabitlenen genelde burulma<br />
ve kırılmaya dayanıklı sert ağaçlardan yapılan ahşap araçlardır.<br />
NİGEP- САЖУКАД İNŞAAT TEKNOLOJİSİ-FAYANS KAPLAMA MODÜLÜ Sayfa 19
Resim 6: Alüminyum mastar çeĢitleri<br />
2.2.5. Takoz<br />
Kullanılacak mastar türüne göre mastarın sabitlenmesinde kullanılan araçtır. Tuğla veya ahşap<br />
takozlar kullanılır<br />
Resim 7: Alüminyum mastar ve tuğla takoz<br />
2.2.6. Su Terazisi<br />
Mastar bağlama sırasında mastarların yüzeye paralelliğini sağlamak için kullanılan ölçü ve<br />
ayar aletidir.<br />
2.2.7. ġakul (Çekül)<br />
Bir noktanın düşey iz düşümünün bulunmasında veya mastarın düşey duruma getirilmesinde<br />
kullanılan ucuna ağırlık bağlanmış bir ipten oluşan ölçme aletidir<br />
NİGEP- САЖУКАД İNŞAAT TEKNOLOJİSİ-FAYANS KAPLAMA MODÜLÜ Sayfa 20
Resim 8: Su terazisi<br />
Resim 9: ġakul (Çekül)<br />
Mastar bağlamada kullanılacak aletlerden genel olanları yukarıda belirtildiği gibidir. Aynı<br />
zamanda mastarı takoz üzerine sabitlemek için çabuk donan alçı, alçıyı karıştırmak ve yerine<br />
koymak için çelik mala ve esnemeyen pamuk iplik de kullanılır. Kaliteli bir işçilik için işe<br />
başlanmadan önce kullanılacak aletler temizlenmelidir.<br />
2.2.8. Mastarı Bağlama Kuralları<br />
Bir mekânda hem zemin hem de duvar <strong>kaplama</strong>sı yapılacak ise işlem sırası şöyledir: Önce<br />
birinci sırası atlanarak duvar <strong>kaplama</strong>sı yapılır. Duvar <strong>kaplama</strong>sı bittikten sonra ikinci sırayı<br />
oturtmak için duvara bağlanan mastarlar alınarak zemin <strong>kaplama</strong>sına geçilir. Zemin <strong>kaplama</strong>sı<br />
da bitirildikten sonra duvar <strong>kaplama</strong>sı yapılırken bırakılan birinci sıra yapılır. Bu durumda<br />
duvar <strong>kaplama</strong>sının zemin <strong>kaplama</strong>sına basmasının sağlanması daha kolay olur. Duvar<br />
<strong>kaplama</strong>sı yapımına geçmeden önce duvara bağlanan mastarlar gelişigüzel bağlanmaz. Duvar<br />
ve zemin <strong>kaplama</strong>sı bittikten sonra bırakılan birinci sıraya tam bir duvar seramiği (<strong>fayans</strong>)<br />
sığacak şekilde mastar ayarlanır. Mastar bağlamada uyulması gereken kurallar şunlardır:<br />
• Mastar bağlama işlemine başlamadan önce gerekli iş güvenliği önlemleri alınmalıdır.<br />
• Mastarın yeri; kullanılacak seramik karoların boyutuna, yapıştırma harcının kalınlığına,<br />
zeminin eğimine, derz kalınlığına ve <strong>kaplama</strong> yapılacak yüzeyin durumuna göre<br />
hesaplanarak belirlenmelidir (Resim 1.5, Resim 1.6).<br />
• Büyük mekânlarda (40 m² nin üstü) mastarlar hortumlu su terazisiyle veya nivo ile kot<br />
alınarak bağlanmalıdır.<br />
• Mastar ve takoz arasına karton vb. yumşak malzeme konularak ince ayar yapılmamalıdır.<br />
NİGEP- САЖУКАД İNŞAAT TEKNOLOJİSİ-FAYANS KAPLAMA MODÜLÜ Sayfa 21
Resim 10: Mastar yüksekliğinin bire bir hesaplanması<br />
<br />
Resim 11: Mastar yüksekliğinin ölçü ile hesaplanması<br />
• Zemin ister eğimli ister düz olsun mastar yüksekliğinin ölçüsü bir noktadan alınmalı, su<br />
terazisi ve mastar ile mekânın diğer duvarlarına taşınmalıdır.<br />
Resim 12: Mastarın su terazisi ile teraziye alınması<br />
NİGEP- САЖУКАД İNŞAAT TEKNOLOJİSİ-FAYANS KAPLAMA MODÜLÜ Sayfa 22
• Yatay bağlanan mastarlar asla seramik karo kutularının üzerine konmamalıdır. Ayrıca<br />
yatay yönde destek seramik kutularıyla yapılmamalıdır.<br />
Resim 13: Mastarların seramik kutularıyla desteklenmesi (olmaz)<br />
<br />
• Özellikle ahşap mastarları çiviyle çakmak, malzemeyi zedeleyeceği gibi mastarın<br />
terazisinden şaşmasına da neden olur. Bu nedenle çivi yerine ahşap veya tuğla takoz<br />
kullanılarak sabitlenmelidir.<br />
Resim 14: Çivi ile sabitlenen ve terazisi bozulan mastar<br />
<br />
• Karşılıklı ve çapraz duvarların mastarlarının üst seviyeleri terazi ile mutlaka kontrol<br />
edilmelidir.<br />
NİGEP- САЖУКАД İNŞAAT TEKNOLOJİSİ-FAYANS KAPLAMA MODÜLÜ Sayfa 23
Resim 15: Çapraz mastar kontrolü<br />
<br />
• Takozlar kesin ölçüler belli olduktan sonra sabitlenmelidir. Sabitleme işleminde çabuk<br />
donan alçı en uygun malzemedir.<br />
Resim 16: Mastarın sabitlenmesi<br />
2.3. Kılavuz Seramik Karoları YerleĢtirme Kuralları<br />
Seramiklerin yerleştirilmesi ve gönyeye getirilmesi için ilk basamak olduğundan yapılacak hata<br />
için bütününü etkileyecektir. Bu nedenle kılavuz seramiklerin yerleştirilmesine gerekli dikkat ve<br />
özen gösterilmelidir.<br />
Zemine kılavuz seramik karo yerleştirilirken aşağıdaki kurallara uyulmalıdır:<br />
Kılavuz seramik karo yerleştirilecek zemin ıslak mekân değilse su akış yönünde tesviye<br />
betonu yapılmış olmalıdır.<br />
Kılavuz seramik karo yerleştirilecek zemin ıslak mekânsa su akış yönüne doğru % 1-2<br />
eğim verilmiş eğim betonu yapılmış olmalıdır.<br />
NİGEP- САЖУКАД İNŞAAT TEKNOLOJİSİ-FAYANS KAPLAMA MODÜLÜ Sayfa 24
Kılavuz seramik karo yerleştirilirken birbiriyle kesişen iki kenar belirlenmiş olmalıdır.<br />
Kılavuz seramik karo yerleştirilecek zeminde duvar köşeleri 90 derece olmayabilir. Bu<br />
durumda duvarlara uyulmadan seramikler 90 derece olarak döşenmelidir.<br />
Kılavuz seramik karo yerleştirildikten sonra meyil ve yüzey tesviyesi kontrol edilmelidir.<br />
2.3.1. “L” Hattının OluĢturulması<br />
Mekânın duvarlarında bir gönyesizlik var ise yani karşılıklı duvar uzunlukları birbirine eşit değil<br />
ise veya <strong>kaplama</strong> alanı 30 m²den fazla ise “L” hattı oluşturularak <strong>kaplama</strong> yapılır.<br />
Resim 17: L hattının oluĢturulması<br />
L hattının oluşturulmasında aşağıdaki işlem basamakları uygulanmalıdır:<br />
Kılavuz seramik karo yerleştirilecek birbiriyle kesişen iki kenar belirlenir.<br />
Belirlenen bu kenar sonlarına ve kenar kesişim noktasına birer adet seramik karo konur<br />
Resim 18: Mastarlık karoların yerleĢtirilmesi<br />
NİGEP- САЖУКАД İNŞAAT TEKNOLOJİSİ-FAYANS KAPLAMA MODÜLÜ Sayfa 25
Seramik karoların boşta kalan köşelerinden diğer seramik karolara boyalı çırpı ipi<br />
kullanılarak hat çekilir.<br />
Resim 19: Boyalı çırpı ipi ile hatların çekilmesi<br />
<br />
Boyalı çırpı ipleri ile çekilen hatta kılavuz seramik karoları döşenerek 3 – 4 – 5 dik üçgen<br />
kuralına (Pisagor) göre diklik kontrolü yapılır.<br />
NİGEP- САЖУКАД İNŞAAT TEKNOLOJİSİ-FAYANS KAPLAMA MODÜLÜ Sayfa 26
Resim 20: L hattı diklik kontrolü<br />
Özellikle birbirine komşu iki duvar arasında gönyesizlik var ise “L” hattı oluşturulurken<br />
duvar dibine denk gelen ilk sıra seramik karolar atlanarak (kaplanmadan) ikinci sırada<br />
hat oluşturulmalıdır.<br />
Resim 21: Gönyesiz duvarlarda “L” hattı<br />
2.3.2. “+” Hattının OluĢturulması<br />
Mekânın duvarlarında bir gönyesizlik varsa yani karşılıklı duvar uzunlukları birbirine eşit değil<br />
ise veya <strong>kaplama</strong> alanı 80 m²den fazla ise “+” hattı oluşturularak <strong>kaplama</strong> yapılır.<br />
NİGEP- САЖУКАД İNŞAAT TEKNOLOJİSİ-FAYANS KAPLAMA MODÜLÜ Sayfa 27
Resim 22: + hattının oluĢturulması<br />
“+” hattının oluşturulmasında aşağıdaki işlem basamakları uygulanmalıdır:<br />
Kaplama yapılacak mahal zemininin kenar orta noktaları bulunur.<br />
Bulunan kenar orta noktalarına bir adet seramik karo konur.<br />
<br />
Resim 23: Mastar karoların yerleĢtirilmesi<br />
Seramik karoların boşta kalan köşelerinden diğer seramik karolara boyalı çırpı ipi<br />
kullanılarak hat çekilir.<br />
NİGEP- САЖУКАД İNŞAAT TEKNOLOJİSİ-FAYANS KAPLAMA MODÜLÜ Sayfa 28
Resim 24: Boyalı çırpı ipi ile hatların çekilmesi<br />
Boyalı çırpı ipleri ile çekilen hatta kılavuz seramik karoları döşenerek 3 – 4 – 5 dik üçgen<br />
kuralına (pisagor) göre diklik kontrolü yapılır.<br />
Resim 25: + hattı diklik kontrolü<br />
NİGEP- САЖУКАД İNŞAAT TEKNOLOJİSİ-FAYANS KAPLAMA MODÜLÜ Sayfa 29
Kaplama alanı çok daha büyük olması durumunda birden fazla ”+” hattı<br />
oluşturulmalıdır.<br />
Resim 26: Birden fazla “+” hattı<br />
2.3.3. Diyagonal (45 derece) Hattının OluĢturulması<br />
Diyagonal (çapraz) seramik karo döşeme çeşidi mekânın hizmet şekline, kullanılış amacına ve<br />
işverenin isteğine göre yapılır. Diyagonal (çapraz) şeklindeki döşemelerde, baz alınacak<br />
köşeden, mekânın büyüklüğüne göre kenarları dik olan bir kare teşkil edilerek başlanmalıdır.<br />
Çırpı ipi ile diyagonal hat belirlenerek ve gerekli yerlerde diklik kontrolü yapılarak <strong>kaplama</strong><br />
yapılmalıdır.<br />
NİGEP- САЖУКАД İNŞAAT TEKNOLOJİSİ-FAYANS KAPLAMA MODÜLÜ Sayfa 30
Resim 27: Diyagonal Ģekilli döĢemelerde hattın oluĢturulması<br />
2.3.4. Modüler DöĢeme Sistemlerinin Yapılması<br />
Genellikle alışveriş merkezleri, gösteri merkezleri, camiler, müzeler vb. yerlerde modüler<br />
döşeme sistemleri kullanılmaktadır. Bu ürünler fabrikada desenlendirilerek kutulanıp piyasaya<br />
sürüldükleri gibi seramik <strong>kaplama</strong> ustasının becerisine de bağlıdır. Kullanım alanı yaygın<br />
olmadığı için üretimin % 10’unu teşkil eder. Standart konutlarda kullanım alanı dardır.<br />
Zemin desenleri dört şekilde olabilir. Bunlar:<br />
Bir kutu içinde hazır hâlde gelen desenler: Kutu içinde şema varsa buna göre dizilerek<br />
kontrol edilir.<br />
Fileye yapışık hâlde gelen desenler: Düşen parça varsa yapıştırma gücü düşük bir<br />
yapıştırma ile yerine yerleştirilmelidir.<br />
Esas seramiklerden daha ufak ölçülerde ve renklerde seramiklerle oluşturulan desenler:<br />
Oluşturulacak desen kareli kâğıda çizilmeli ve ölçüsü esas seramiklerin ölçülerinin<br />
katları şeklinde olmalıdır.<br />
Farklı renklerdeki seramiklerin kesilmesiyle oluşturulmuş desenler: Oluşturulacak desen<br />
kareli bir kâğıda çizilmeli ve seramikler bu tasarıma göre markalanarak kesilmelidir.<br />
Desen ölçüsünün tam <strong>fayans</strong> ölçüsü katları şeklinde olmalıdır.<br />
NİGEP- САЖУКАД İNŞAAT TEKNOLOJİSİ-FAYANS KAPLAMA MODÜLÜ Sayfa 31
Resim 28: Modüler seramik karo<br />
2.4. GenleĢme Derzi<br />
2.4.1.Tanımı<br />
Kaplama alanı 50 m²den fazla olan veya yoğun insan ve araç trafiğinin olduğu mekânlardaki<br />
<strong>kaplama</strong>larda, aynı cins veya farklı iki cins ince yapı <strong>kaplama</strong> malzemelerinin arasında,<br />
cephelerin döşeme betonuna denk gelen kısımlarında bırakılan normal derzden daha geniş olan<br />
derzlerdir.<br />
2.4.2.Yerinin ve GeniĢliğinin Tespiti<br />
Seramik yer ve duvar <strong>kaplama</strong>larında mekânın kullanım yoğunluğu, <strong>kaplama</strong> yüzeyinin maruz<br />
kaldığı yükler, yapının durumu ve seramiklerin ebatları dikkate alınarak 5-6 m, 6-7 m, 7-8 m, 8-<br />
9 m’de bir boylu boyunca 6 mm ile 20 mm arasındaki genişliklerde bırakılır.<br />
Genleşme derzleri konumlandırılırken şu hususlara dikkat edilmelidir:<br />
Genleşme derzleriyle bölünmüş alanlar en fazla 40 m² olmalıdır.<br />
Uzun kenar 8 m’yi geçmemelidir.<br />
Alanın büyüklüğü ne olursa olsun uzun kenarın kısa kenara oranı 2’ye eşit veya 2’den<br />
küçük olmalıdır.<br />
Genleşme derzi, seramik karonun altındaki tesviye betonunda da aynı düzlem ve<br />
doğrultuda yürütülmelidir.<br />
2.4.3.GenleĢme Derzinin Yapılması<br />
Mekânın kullanım yoğunluğu, <strong>kaplama</strong> yüzeyinin maruz kaldığı yükler, yapının durumu ve<br />
seramiklerin ebatlarına göre yapılan genleşme derzi hesaplarından sonra döşeme esnasında<br />
belirlenen aralıklarda genleşme derzi profili konur. Bu profiller alt kısımları yapıştırma harcına<br />
gömülerek ve genleşme derzi boyunca monte edilir.<br />
NİGEP- САЖУКАД İNŞAAT TEKNOLOJİSİ-FAYANS KAPLAMA MODÜLÜ Sayfa 32
Resim 29: GenleĢme derzi profili<br />
Genleşme derzi profili kullanılmayacaksa bu derzler arası elastik poliüretan mastik dolgu<br />
malzemeleri ile doldurulur.<br />
Resim 30: Poliüretan mastik dolgu malzemesi ile doldurma<br />
NİGEP- САЖУКАД İNŞAAT TEKNOLOJİSİ-FAYANS KAPLAMA MODÜLÜ Sayfa 33
ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME<br />
Resim 31: GenleĢme derzi<br />
Aşağıdaki soruları dikkatlice okuyunuz ve doğru seçeneği işaretleyiniz.<br />
1. Seramik kesme ve delme aletleri hangi özelliklerde olmalıdır?<br />
A) Kesme ve delme aletlerin kesici kısımları keskin olmalıdır.<br />
B) Kızaklar temiz ve kolay çalışır olmalıdır.<br />
C) Fayansı keserken koyduğumuz tabla temiz olmalıdır.<br />
D) Hepsi<br />
2. Fayans makinesi ile kesme işleminde aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?<br />
A) Seramik, cetvelli sipere dayanarak kesilmelidir.<br />
B) Seramik, makine üzerindeki ayırma aparatı kullanılarak parçalara bölünmelidir.<br />
C) Makinenin bıçağı ile seramiğin sırsız yüzeyinden çizme yapılmalıdır.<br />
D) Seramiğin köşesinden parça çıkarılacaksa ayırma işlemi kerpeten ile yapılmalıdır.<br />
3. Kılavuz seramiklerinin dikliği nasıl sağlanır?<br />
A) Göz ile<br />
B) 3-4-5 dik üçgen kuralına göre ip ile oluşturulmuş üçgenlerden yararlanarak<br />
C) Hortumlu su terazisiyle<br />
D) Su terazisiyle<br />
4. Mastarlık seramiği nedir?<br />
A) Kılavuz seramikleri arasına döşenen seramiklerdir.<br />
B) Zeminin köşelerine konulan seramiklerdir.<br />
C) Kesilmiş seramiklerdir.<br />
D) Renkli seramiklerdir.<br />
5. Mutfağın tabanına seramik döşerken parça seramikler hangi kenara gelmelidir?<br />
A) Kapıya yakın duvar kenarlarına<br />
B) Göze en çok görünecek yerlerde<br />
NİGEP- САЖУКАД İNŞAAT TEKNOLOJİSİ-FAYANS KAPLAMA MODÜLÜ Sayfa 34
C) Mutfak tezgâhının bulunduğu ve beyaz eşyaların konulacağı duvar kenarlarına<br />
D) Tam <strong>fayans</strong> duvar kenarlarına, parça <strong>fayans</strong>lar ortaya<br />
3. SERAMĠK KARO, KÖġE PROFĠLLERĠNĠ VE<br />
YAPIġTIRMA HARCINI HAZIRLAMA<br />
3.1. Yapıştırma Harcı<br />
3.1.1. Tanımı<br />
Yapıştırma harcı; çimento esaslı mineral dolgular içeren, polimer katkılı, yüksek yapışma<br />
mukavemetine sahip granit, seramik ve çini gibi <strong>kaplama</strong> malzemelerinin uygulanmasında<br />
kullanılan bir yapıştırma malzemesidir. Granit, seramik karo, mermer, doğal taş ve tuğla için iç<br />
ve dış mekânların yatay ve düşey uygulamalarında çimento harcına göre daha mukavemetlidir ve<br />
işlenişi daha kolay bir malzemedir.<br />
3.1.2. Çeşitleri<br />
Yapıştırma harçları genel olarak kullanıldıkları mahallin amacına, su ve nem durumuna, mahal<br />
üzerindeki insan ve eşya trafiğine bağlı olarak çeşitli özelliklerde üretilmektedir. Duvar<br />
<strong>kaplama</strong>sında kullanılan yapıştırma harcı ile zemin <strong>kaplama</strong>sında kullanılan yapıştırma harcı ve<br />
özellikleri farklı olmalıdır. Bunun nedeni duvarda hareket olmamasına karşın zeminde her<br />
zaman bir hareketlilik olması ve bununla beraber sarsıntıların meydana gelmesidir.<br />
Resim 1: Duvarda ve zeminde yapıĢtırma harcı<br />
Konutlarda kullanılan yapıştırma harçlarına nazaran insan trafiğinin yoğun olduğu iş<br />
hanları, alış veriş merkezleri, hastane gibi yerlerde mukavemeti oldukça yüksek, sarsıntı ve<br />
hareketlere karşı flex (esnek yapılı) yapıştırma harçları kullanılmaktadır. Son zamanlarda<br />
izolasyon özelliği de bulunan ürünler üretilmektedir. Tek ve birden çok bileşenli olan çeşitleri<br />
mevcuttur.<br />
3.1.3. Önemi<br />
Uzun bir geçmişi olan çimento harcı ile <strong>kaplama</strong>; yerini, zamanla yapıştırma harcına<br />
bırakmıştır. Çimento harcının işçiliğinin fazla olması, ekonomik olamaması, yapıya yük vermesi<br />
gibi olumsuz etkileri nedeniyle günümüzde <strong>kaplama</strong> işlerinde tamamen yapıştırma harcı<br />
NİGEP- САЖУКАД İNŞAAT TEKNOLOJİSİ-FAYANS KAPLAMA MODÜLÜ Sayfa 35
kullanılmaktadır. Yapıştırma harcının önemini üstün özelliklerine bakarak anlayabiliriz. Bunları<br />
şöyle sıralayabiliriz:<br />
o Zamandan ve işçilikten tasarruf sağlar.<br />
o Yüksek yapışma mukavemetine sahiptir.<br />
o Suya, dona ve ısıya karşı dayanıklıdır.<br />
o Isı farklarına karşı dayanımları yüksektir.<br />
o Kaplama malzemelerinin arkası tamamen dolduğundan <strong>kaplama</strong> malzemesi yüzeye daha<br />
iyi tutunur.<br />
o Yüzeye mala ile kolayca yayılır.<br />
o Topaklaşma yapmaz, karışımı kolay ve zahmetsizdir.<br />
o Az malzeme ile çok alan kaplar.<br />
o Kum, çimento gibi ağır işçiliği yoktur.<br />
o Yapıya çimento harcına nazaran 10 kat daha az yük verir.<br />
o Yanmaz ve koku yapmaz.<br />
o Uzun, orta ve kısa vadede çimento harcına göre daha ekonomiktir.<br />
o Duvar uygulamalarında kayma yapmaz.<br />
o Uygun işçilik, yüzey hazırlığı ve doğru malzemelerle kullanıldıkları takdirde yapının<br />
servis ömrü kadar uzum ömre sahiptir.<br />
o Sağlığa zararı yoktur.<br />
o Uzun kabuklaşma süresine sahiptir.<br />
3.1.4. Kullanılan Araçlar<br />
Yapıştırma harcını hazırlarken kullanılacak araçlar aşağıda açıklanmıştır. Yapıştırma harcı<br />
hazırlamaya başlanmadan önce gerekli iş güvenliği önlemleri alınmalı ve kullanılacak aletler<br />
işlemden önce temizlenmelidir.<br />
Resim 2: YapıĢtırma harcı hazırlamada kullanılan alet ve malzemeler<br />
3.1.4.1. YapıĢtırma Harcı<br />
Kaplama yapılacak yüzeyin amacına göre seçilmiş tek veya özel bileşenli çimento esaslı seramik<br />
yapıştırma harcıdır.<br />
NİGEP- САЖУКАД İNŞAAT TEKNOLOJİSİ-FAYANS KAPLAMA MODÜLÜ Sayfa 36
3.1.4.2. Devirli Matkap<br />
Üzerinde özel karıştırma ucu bulunan, dönüş devri ayarlanabilen ilk karıştırmadan sonra<br />
homojen bir karışım elde etmek için kullanılan alettir.<br />
3.1.4.3. Çelik Mala<br />
İlk karıştırmada yapıştırma harcının suyla ıslatılmasında ve alıştırılmasında kullanılır.<br />
3.1.5. YapıĢtırma Harcının Hazırlanması<br />
Harç teknesi (plastik veya metal leğen) içine bir torba seramik yapıştırıcısı için torba üzerinde<br />
yazan miktar kadar su konur.<br />
Resim 3: YapıĢtırma harcı için su koyulması<br />
Daha sonra su dolu tekne içine toz hâlindeki seramik yapıştırıcı yavaş-yavaş dökülerek<br />
(sepetlenerek) mala yardımıyla toz seramik yapıştırıcının su ile ilk karışımı (ıslatma) yapılır.<br />
Resim 4: YapıĢtırma harcına su dökülmesi ve ilk karıĢtırma<br />
NİGEP- САЖУКАД İNŞAAT TEKNOLOJİSİ-FAYANS KAPLAMA MODÜLÜ Sayfa 37
Devri ayarlanabilir bir matkaba, uygun karıştırıcı mikser uç takılarak düşük devirde (350–400<br />
devir/dakika) mala ile ilk karışımı yapılmış olan seramik yapıştırma harcı, uygun kıvama<br />
(işlenebilirlik) gelene ve topaklaşma kalmayana dek karıştırılır.<br />
Resim 5: YapıĢtırma harcının karıĢtırılması<br />
Hazırlanan seramik yapıştırma harcının olgunlaşması için harcın cinsine, ortamın sıcaklığına ve<br />
nem düzeyine göre yaklaşık 5 ile 10 dakika bekletilir. Bu süre sonunda harç kullanılmadan önce<br />
mala ile tekrar karıştırılır.<br />
Resim 6: YapıĢtırma harcının dinlendirilmesi ve tekrar karıĢtırılması<br />
NİGEP- САЖУКАД İNŞAAT TEKNOLOJİSİ-FAYANS KAPLAMA MODÜLÜ Sayfa 38
3.2. Seramik Duvar Karosu<br />
3.2.1. Tanımı<br />
Seramik karolar; kil, kaolin, silisli kum ve diğer mineral ham maddelerin karıştırılmasından<br />
sonra çelik kalıplar içinde yüksek basınç altında şekillendirilmesi ve bir defa pişirilmesiyle elde<br />
edilir. Pişirmeden evvel herhangi bir çatlama ve kırılmayı önlemek için hamurun içine çok az<br />
miktarda şamot tozu, feldspat, kum, tebeşir, grafit ve kok tozu gibi katkılar ilave edilir. Seramik<br />
yer ve duvar karoları; öğütme, eleme, karıştırma gibi birtakım işlemlerden geçerek kalıptan<br />
çekme, presleme ve döküm gibi işlemler ile şekillendirilerek yüksek sıcaklıklarda pişirilme<br />
yöntemi ile imal edilir (TS EN 87). İmalat metodu ne olursa olsun seramik karolar su<br />
emmelerine göre sınıflandırılır. Su emme oranı doğrudan malzemenin bünyesindeki boşluklarla<br />
ilişkili olan bir konudur. Bir <strong>kaplama</strong> malzemesinin su emme oranına bakılarak o malzemenin<br />
hangi şartlar altında kullanılacağını veya kullanılamayacağını rahatlıkla söylemek mümkündür.<br />
Örneğin, su emme oranı yüksek olan (> %10) malzemeler için ısı dönüşümlerinin çok olduğu<br />
mekânlarda, fiziksel yüklere maruz kalacak yüzeylerde kullanılamayacağı çok rahat söylenebilir.<br />
Su emme oranlarına göre seramik karolar 3 sınıfa ayrılır.<br />
Resim 7: Seramik yer karosu<br />
3.2.1.1. DüĢük Su Emmeli Seramik Karolar<br />
Su emme oranı, E< %3 olan karolardır. Bu gruba giren seramik karolar iç ve dış mekânların<br />
hem yatay hem de düşey yüzeylerinde kullanılır.<br />
3.2.1.2. Orta Su Emmeli Karolar<br />
Su emme oranı, %3
soğuk, vb.) karşı direnci yüksek, su emme oranı fazla olan seramik karoların ise fiziksel etkilere<br />
karşı direnci azdır.<br />
3.2.2. Önemi<br />
Giderek kullanım alanları çeşitlenen seramik karolar bireylerin estetik ve sağlık yönüyle<br />
vazgeçemeyecekleri bir yapı malzemesidir. Seramik karolar; estetik, sağlık ve fonksiyonellik<br />
özelliklerini bireylerin konfor duygusuyla birleştirerek mekânların vazgeçilmez <strong>kaplama</strong><br />
malzemesi olan, üstelik son kullanma tarihi gibi bir kısıtlaması olmayan doğanın insanoğluna<br />
sunduğu istisnai malzemelerdir. Öyle ki bir seramik karo aşırı fiziksel etkilerden izole edildiği<br />
takdirde yüzyıllar boyunca ilk günkü gibi özelliklerini muhafaza edebilir. Bu denli üstün<br />
özelliklere sahip olan, insanoğluna bütün güzellik ve ihtişamı ile sunulan seramik karoları<br />
yapısına uygun malzemelerle kullanmak, uygulamak ve seçmek gerekir.<br />
Resim 8: Kaplaması bitmiĢ mahal<br />
NİGEP- САЖУКАД İNŞAAT TEKNOLOJİSİ-FAYANS KAPLAMA MODÜLÜ Sayfa 40
Resim 9: Kaplaması bitmiĢ banyo grubu<br />
3.2.3. Kullanılan Araçlar<br />
Seramik karo uygulaması yapılırken kullanılan araç ve gereçler şunlardır:<br />
3.2.3.1. Çelik Mala<br />
Seramik yapıştırma harçlarının karıştırılmasında ve alıştırılmasında (tekrar karıştırma),<br />
yapıştırma harcının seramiğin arkasına, duvar veya zemin yüzeyine sürülmesinde, onarım<br />
işlerinde harcın onarım yapılacak yüzeye doldurulmasında vb. yerlerde kullanılır.<br />
3.2.3.2. Plastik Tokmak<br />
Seramik karonun yüzeye sıkıştırılmasında (oturtturulması), eski seramik yüzeylerin veya diğer<br />
duvar/yer <strong>kaplama</strong>larının sağlamlığının kontrolünde (yoklanmasında) kullanılır. Ağırlıklarına<br />
göre anılır.<br />
NİGEP- САЖУКАД İNŞAAT TEKNOLOJİSİ-FAYANS KAPLAMA MODÜLÜ Sayfa 41
Resim 10: Çelik mala ve lastik tokmak<br />
3.2.3.3. ġapkalı Gönye<br />
Kenar uzunlukları, boyunun 2 (iki) katını geçmeyecek uzunlukta olan iç ve dış köşelerin<br />
birbirlerine dikliğinin kontrol edilmesinde, seramik karoların üzerine kesim noktalarının<br />
işaretlenmesinde kullanılır. Büyük açıklıklı köşelerde sağlıklı sonuç vermez.<br />
3.2.3.4. Seramik Kesme Aleti<br />
Seramik yer ve duvar karolarının istenilen ölçüde bir doğru boyunca kesmesinde kullanılır.<br />
Değişik ölçü (60’lık – 80’lik – 100’lük vb.) ve tipleri mevcuttur. Granit seramik, kalestone ve<br />
klinker karoların kesimi için pek uygun değildir.<br />
Resim 11: ġapkalı gönye ve seramik kesme aleti<br />
3.2.3.5. Fayans Kesme Aleti (El Tipi)<br />
Sadece seramik duvar karolarının (<strong>fayans</strong>) bir doğru boyunca kesiminde kullanılır. Büyük ebatlı<br />
seramiklerin ve yer karolarının kesimine uygun değildir Tadilat işlerinde pratiklik sağlar.<br />
3.2.3.6. Elektrikli Seramik Kesme Aleti<br />
Seramik yer ve duvar karolarını (granit seramik, klinker vb.) istenen ölçüde, bir doğru boyunca<br />
kesiminde kullanılır. Tabliyesinin alt kısmında su haznesi mevcuttur. Kesim yapılırken mutlaka<br />
sulu kesim yapılmalıdır. Ayrıca pahlı kesimler için farklı tip ve ölçülerinin olması parça<br />
kesimlerini oldukça kolaylaştırmaktadır.<br />
NİGEP- САЖУКАД İNŞAAT TEKNOLOJİSİ-FAYANS KAPLAMA MODÜLÜ Sayfa 42
Resim 12: Fayans kesme aleti ve elektrikli seramik kesme aleti<br />
3.2.3.7. ġakul<br />
Düşey düzlemlerin zemine dikliğinin kontrol edilmesinde kullanılır. Su terazisine göre daha<br />
sağlıklı sonuç verir. Ağırlıklarına göre anılır.<br />
3.2.3.8. Çelik Taraklı Mala<br />
Zemine mala ile sürülen seramik yapıştırma harçlarının tesviyesinde (düzeltme) ve fazla olan<br />
harcın yüzeyden alınmasında kullanılır. Değişik ölçü ve tipleri mevcuttur. Tutulma sapının<br />
yapıldığı malzemeye, uzunluğuna, diş boyutlarına ve şekillerine göre anılır.<br />
Resim 13: ġakul ve çelik taraklı mala<br />
3.2.3.9. Mekanik (El ile) Seramik Delme Aleti<br />
Seramik duvar karolarının üzerinde delik açma işlerinde kullanılır. Yer karosu, granit, klinker<br />
gibi daha sert malzemeleri verimli olarak delemez. Ayrıca her ebattaki duvar seramiğini<br />
istenilen her çapta delmek mümkün değildir.<br />
3.2.3.10. Lastik Mala<br />
Seramik karoların derz aralarına fuga doldurulmasında kullanılır. Lastik kısmının kullanılacak<br />
fuga çeşidine göre yumuşaktan serte doğru giden derecede çeşitleri vardır.<br />
Resim 14: Lastik mala ve mekanik seramik delme aleti<br />
NİGEP- САЖУКАД İNŞAAT TEKNOLOJİSİ-FAYANS KAPLAMA MODÜLÜ Sayfa 43
3.2.3.11. Derz Çubukları (Derz Artıları veya Kamaları)<br />
Seramik <strong>kaplama</strong>larda derzlerin üniforma (özelliği her yerde aynı) olabilmesi için 4 seramiğin<br />
birleşim yerine konur. Değişik ölçü ve tipleri mevcuttur.<br />
3.2.3.12.Diğer Edevatlar<br />
Harç teknesi, el arabası, kürek, ıspatula, fırça, elek, keser, iş kulaklığı, iş gözlüğü, muhtelif<br />
sehpalar, ecza dolabı, demir testeresi, tornavida takımı, keski takımı, tulum, önlük, şapka, takım<br />
çantası, kurşun kalem, silgi, hesap makinesi, kareli defter, cetvel, bilgisayar, yazıcı, vb. aletler<br />
sayılabilir.<br />
Resim 15: Derz çubukları<br />
3.3. Duvar KöĢe Profilleri<br />
3.3.1. Tanımı<br />
Duvar köşelerindeki şakul kayıklığını düzeltmek, uygulama sırasındaki problemleri gizlemek,<br />
seramik karo ile kaplanan duvar köşelerinin kırılmasını önlemek için uygulanan profillerdir.<br />
Boyları 270 cm uzunluğundadır.<br />
3.3.2. ÇeĢitleri<br />
Boyutlarına göre 8 mm’lik, 10 mm’lik ve 11 mm’lik kalınlıklar hâlinde üretimleri yapılmaktadır.<br />
Yapıldıkları malzemeye göre sert plastik (PVC) veya alüminyumdan yapılır. İç köşe ve dış<br />
köşelerde uygulama durumuna göre değişik estetik görünümlerde olup şekil olarak geniş bir<br />
uygulama alanına olanak verir. Seramik karonun rengine göre duvar köşe profillerinin her<br />
rengini bulmak mümkündür.<br />
NİGEP- САЖУКАД İNŞAAT TEKNOLOJİSİ-FAYANS KAPLAMA MODÜLÜ Sayfa 44
Resim 16: Renkli duvar köĢe profilleri<br />
Resim 17: Farklı renklerde profil çeĢitleri ve kesit görünüĢü<br />
3.3.3. Uygulama ġekilleri<br />
Seramik karo <strong>kaplama</strong> işleminde estetiğin önemli bir unsur olduğunu düşünerek yapılacak<br />
işçiliğin de önemi büyüktür. Duvar köşe profillerinin hem estetik açıdan göze hitap etmesi hem<br />
de <strong>kaplama</strong>nın korunması için yerleştirilme kurallarına uyulması gerekir.<br />
o Duvar köşe profillerini yerleştirmeden önce kullanılacak seramiğe uygun bir derz dolgu<br />
malzemesi seçilmeli ve bu derz dolgu malzemesinin rengine uygun köşe profili<br />
seçilmelidir.<br />
o Duvar köşe profili seçiminde dikkat edilecek bir başka önemli nokta da profilin nerede ve<br />
nasıl bir binada kullanıldığıdır. Yani “Seramiğin uygulanacağı mekân ev mi, iş yeri mi, iş<br />
NİGEP- САЖУКАД İNŞAAT TEKNOLOJİSİ-FAYANS KAPLAMA MODÜLÜ Sayfa 45
yeri ise ne amaçla kullanılacak bir iş yeri, seramiğin uygulanacağı yüzey iç mekân mı<br />
yoksa dış mekân mı?” sorularına cevap bulmuş olmak gerekir.<br />
o Kullanılacağı köşeye uygun boyuttaki profil (zemin <strong>kaplama</strong>sı düşülerek) demir testeresi<br />
ile kesilmelidir. Kesilen profil yüzeyinin pürüzleri sıfır numaralı zımpara ile<br />
temizlenmelidir.<br />
o Kesilen profil, köşeyi oluşturan yüzeylere gelecek yapıştırıcı ve seramik kalınlıkları<br />
düşünülerek su terazisi yardımı ile dik bir şekilde monte edilmelidir.<br />
<br />
Resim 18: KöĢe profilinin duvara yerleĢtirilmiĢ hâli<br />
o Köşe profiller yerleştirildikten sonra temiz ve nemli bir bezle silinerek üstlerindeki kaba<br />
yapıştırıcı malzeme silinmelidir.<br />
o İşlem tamamlandıktan sonra kullanılan aletlerin ve çevrenin temizliği yapılmalıdır.<br />
ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME<br />
AĢağıdaki soruları dikkatlice okuyunuz ve doğru seçeneği iĢaretleyiniz.<br />
1. Aşağıdakilerden hangisi seramik karo <strong>kaplama</strong>sı uygulamasında kullanılan araçlardan<br />
değildir?<br />
A. Şakul<br />
B. Plastik mala<br />
C. Çelik mala<br />
D. Testere<br />
2. Düşük su emmeli seramik karolarda su emme oranı aşağıdakilerden hangisidir?<br />
NİGEP- САЖУКАД İNŞAAT TEKNOLOJİSİ-FAYANS KAPLAMA MODÜLÜ Sayfa 46
A. E< %3<br />
B. E< %4<br />
C. E< %5<br />
D. E< %6<br />
3. Aşağıdakilerden hangisi doğrudur?<br />
A. Seramik yapıştırma harcı ekonomik değildir.<br />
B. Seramik karo sağlık açısından zararlıdır.<br />
C. Seramik karo hem sağlık hem de estetik yönden tercih edilir.<br />
D. Yapılarda seramik karo kullanılmamalıdır.<br />
4. Aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?<br />
A. Şakul düşey düzlemlerin zemine dikliğinin kontrol edilmesinde kullanılır.<br />
B. Yapıştırma harcının işçiliği çimento harcına göre daha çoktur.<br />
C. Köşe profilleri <strong>kaplama</strong>nın kalitesini artırır.<br />
D. Islak mahallerde seramik karoların önemi büyüktür.<br />
4. DUVARA SERAMĠK KARO KAPLAMA YAPIMI<br />
4.1. Yatay ve DüĢey Düzlemde Kılavuz Seramik Karoları YerleĢtirme<br />
4.1.1. Kılavuz Seramik Karo YerleĢtirme Kuralları<br />
Seramik <strong>kaplama</strong> yapılacak duvar yüzeyinin başlama noktası belirlenmelidir.<br />
Yapıştırma harcı birinci sıra duvar yüzeyine sürülmelidir.<br />
Sürülmüş yapıştırma harcı uygun tarakla taranmalıdır.<br />
Birinci sıra seramik karoları terazisinde ve düzgün olarak yapıştırılmalıdır.<br />
Birinci sıra sonunda son seramiği duvar bitiş hizasında, varsa ölçüsünde kesilmelidir.<br />
Düzgün ve estetik bir görünüm ve <strong>kaplama</strong> kolaylığı için derz artıları kullanılmalıdır.<br />
4.1.2. Kullanılan Araçlar<br />
Kılavuz seramik karoları yerleştirirken kullanılacak araçlar modülümüzün ikinci faaliyetinde<br />
belirtilmiştir.<br />
4.2. YapıĢtırma Harcının Yüzeye Sürülmesi<br />
4.2.1. YapıĢtırma Yöntemleri<br />
Yapıştırma harçlarının uygulanmasında uluslararası üç yöntem kullanılır. Burada esas amaç,<br />
<strong>kaplama</strong> malzemesinin arka yüzünün tamamının harçla kaplanarak boşluk kalmamasının<br />
sağlanmasıdır.<br />
4.2.1.1. Taraklama Yöntemi<br />
İnce yatak harçlarında küçük ve orta ebatlı <strong>kaplama</strong> malzemelerinin yapıştırılmasında kullanılan<br />
en yaygın yöntemdir. Yapıştırma harcı, <strong>kaplama</strong> yapılacak yüzeye düz el malası ile kuvvetlice<br />
bastırılarak yayıldıktan sonra karo ebadına göre seçilmiş uygun diş ebatlı çelik taraklı mala ile<br />
45° ile 60° lik tutuş açısıyla taraklanır.<br />
NİGEP- САЖУКАД İNŞAAT TEKNOLOJİSİ-FAYANS KAPLAMA MODÜLÜ Sayfa 47
Resim 1: YapıĢtırma harcının serilmesi ve taraklanması<br />
Bu işlemler sonrası <strong>kaplama</strong> malzemesi taraklanmış yüzeye kuvvetli bir şekilde el ile bastırılarak<br />
yapıştırılır. Harcın <strong>kaplama</strong> malzemesi arkasına daha iyi yayılmasını sağlamak ve tutunmasını<br />
artırmak için lastik tokmak yardımıyla <strong>kaplama</strong> malzemesi sabitlenerek düzlemine alınır.<br />
Resim 2: Seramiğin yerleĢtirilmesi ve tokmaklanması<br />
Bu yöntem sadece iç mekânlarda (alttan ısıtmalı zeminler, soğuk hava depoları vb. mekânlar<br />
hariç) küçük ve orta ebatlı seramiklerin yapıştırılmasında kullanılır.<br />
4.2.1.2. Yağlama Yöntemi<br />
İnce yatak harçlarında küçük ve orta ebatlı <strong>kaplama</strong> malzemelerinin yapıştırılmasında kullanılan<br />
bir yöntemdir. Yapıştırma harcı, <strong>kaplama</strong> malzemesinin arka yüzeyine köşe ve kenarlarda boşluk<br />
kalmayacak şekilde düz el malasıyla tabaka hâlinde sürülür ve yüzeye yapıştırılır. Daha sonra<br />
harcın <strong>kaplama</strong> malzemesi arkasına daha iyi yayılmasını ve tutunmayı artırmak için lastik<br />
tokmak yardımıyla <strong>kaplama</strong> malzemesi sabitlenerek düzlemine alınır. Daha çok malanın<br />
giremeyeceği yüzeylerde, kesilmiş parça seramiklerin yapıştırılmasında, tadilat işlerinde ve<br />
duvar <strong>kaplama</strong>sındaki birinci sıranın yapılmasında kullanılır.<br />
NİGEP- САЖУКАД İNŞAAT TEKNOLOJİSİ-FAYANS KAPLAMA MODÜLÜ Sayfa 48
Resim 3: Yağlama yöntemi<br />
4.2.1.3. Kombine Yöntemi<br />
Orta yatak harçlarında kullanılan bir yöntemdir. Büyük ebatlı <strong>kaplama</strong> malzemelerinin<br />
yapıştırılmasında, ağır yaya veya yük trafiğine maruz zeminlerde, soğuk iklimli yerlerde, dış<br />
cephe ve mekân uygulamalarında vb. bu yöntem kullanılmalıdır. Yapıştırma harcı, hem<br />
taraklama yönteminde olduğu gibi zemine sürülüp çelik taraklı mala ile çekilir hem de yağlama<br />
yönteminde olduğu gibi <strong>kaplama</strong> malzemesinin arkasına ince bir tabaka hâlinde sürülür ve<br />
taraklanır. Bu işlemler sonrası harcın <strong>kaplama</strong> malzemesi arkasına daha iyi yayılmasını<br />
sağlamak ve tutunmayı artırmak için lastik tokmak yardımıyla <strong>kaplama</strong> malzemesi sabitlenerek<br />
düzlemine alınır.<br />
Yapıştırma yöntemlerinin tayini (seçimi) yapılırken kullanılan seramik ebatları ve cinsi, ortam ve<br />
zemin koşulları, <strong>kaplama</strong> yapılan mekânın kullanım amacı ve çelik taraklı malanın diş ölçüleri<br />
ile şekli gibi etkenler mutlak suretle dikkate alınmalıdır.<br />
NİGEP- САЖУКАД İNŞAAT TEKNOLOJİSİ-FAYANS KAPLAMA MODÜLÜ Sayfa 49
Resim 4: Kombine yöntemi uygulama aĢamaları<br />
4.2.2. Kullanılan Araçlar<br />
Yapıştırma harcının yüzeye sürülmesi sırasında kullanılan malzemeler, çelik mala ve çelik<br />
taraklı maladır. Bu aletler modülün 2. faaliyetinde seramik duvar karosu uygulamasında<br />
kullanılan araçlar bölümünde anlatılmıştır.<br />
4.3. Seramik Karoların Duvara DöĢenmesi<br />
4.3.1. YapıĢtırma ÇeĢitleri<br />
Seramik karo (<strong>fayans</strong>) <strong>kaplama</strong> uygulamalarına başlamadan önce <strong>kaplama</strong> yapılacak mahallin<br />
durumuna, <strong>kaplama</strong> malzemesinin cinsine ve işverenin isteğine göre malzemenin yapıştırma yani<br />
<strong>kaplama</strong> şekli belirlenir. Genel olarak düz <strong>kaplama</strong> (hasır örgü) olarak bilinen <strong>kaplama</strong> şekli<br />
daha yaygın olmakla birlikte diyagonal denen çapraz <strong>kaplama</strong> çeşitleri de vardır. Düz<br />
<strong>kaplama</strong>da aşağıdan yukarı veya yukarıdan aşağıya derzler düşeyde ve yatayda paraleller<br />
şeklindedir.<br />
NİGEP- САЖУКАД İNŞAAT TEKNOLOJİSİ-FAYANS KAPLAMA MODÜLÜ Sayfa 50
Resim 5: Düz (hasır) duvar <strong>kaplama</strong>sı<br />
Diyagonal yani çapraz <strong>kaplama</strong> çeşidinde ise derzler yatayla 45 veya 60 derecelik açı yapacak<br />
şekildedir. Birinci sıradaki seramikler 45 derecede düzgün bir şekilde kesilir ve sivri kısımları<br />
dik olarak yapıştırılır. İkinci sıra ise bu karolara göre derzli olarak döşenir.<br />
Resim 6: Diyagonal duvar <strong>kaplama</strong>sı<br />
NİGEP- САЖУКАД İNŞAAT TEKNOLOJİSİ-FAYANS KAPLAMA MODÜLÜ Sayfa 51
Yapıştırma çeşidi belirlendikten sonra artık <strong>kaplama</strong> işlemine geçilir. Kaplama işleminde<br />
öncelikle kullanılacak seramiğin ıslatılması gerekir.<br />
4.3.1.1. Seramik Duvar Karolarının Islatılması<br />
Seramik duvar karolarının su emme oranları % 10-% 20 (ortalama % 16) arasındadır. Boşluk<br />
oranı (prozite) yer karolarına nazaran daha çok olan duvar karoları, yapısı itibariyle uygulama<br />
öncesi bazı işlemlere tabi tutulmalıdır. Çünkü karo yapıştırma harcının hidratasyon suyunu hızla<br />
emmek isteyecektir. Bu nedenle seramik duvar karoları (<strong>fayans</strong>lar) uygulama öncesi hava<br />
kabarcığı çıkışı bitinceye kadar temiz, berrak su içinde ıslatılır. Karolar temiz su dolu kap içine,<br />
tek-tek şaşırtmalı olarak konur. Hava kabarcığı çıkışı bitince (bir kutu seramik duvar karosu için<br />
yaklaşık 10 -15 dakika) karolar uygun bir duvara dik pozisyonda kılıcına çapraz şekilde dizilir.<br />
Islatılarak dizilen <strong>fayans</strong>lar, sır kısımlarından filmsi (ince) su tabası akışı bitinceye kadar 5-10<br />
dakika bekletilir.<br />
Resim 7: Seramik karoların ıslatılması<br />
Seramik duvar karoları harçlı veya kirli suda asla ıslatılmamalıdır. Çünkü kirli (harçlı) suyu<br />
hızla emen karo, kalıntıları sır tabakasının altına kadar getirir. Sır tabakasında daha ileri<br />
gidemeyeceği için kir, sırın altında kalır. Özellikle açık renkli seramik karolarda <strong>kaplama</strong><br />
bittikten sonra alacalı-bulacalı bir görüntü oluşur. Seramik duvar karoları kutusuyla birlikte su<br />
içine konmamalıdır. Aksi hâlde arada kalan karoların orta kısımları tam olarak ıslanmayacaktır.<br />
Duvar <strong>kaplama</strong>sında kullanılan aksesuarlar da (bordür, orta dekor, takoz, köşe bordürleri vb.)<br />
uygulama öncesi mutlaka seramik duvar karoları gibi ıslatılır. Çünkü bu aksesuarların da su<br />
emme oranları % 10-% 20 arasındadır.<br />
Resim 8: Bordürlerin ıslatılması<br />
NİGEP- САЖУКАД İNŞAAT TEKNOLOJİSİ-FAYANS KAPLAMA MODÜLÜ Sayfa 52
4.3.1.2. Seramik Duvar Karosu Kaplamasının Yapılması<br />
Yüzeyi <strong>kaplama</strong>ya başlamadan önce başlangıç noktası, aksesuarların (bordür, orta dekor, takoz<br />
vb.) <strong>kaplama</strong>daki pozisyonu, <strong>kaplama</strong> şekli, parça seramik karoların yeri gibi konulara dikkat<br />
edilmelidir. Gerekli çalışma ortamı sağlandıktan sonra <strong>kaplama</strong> işlemine geçilmelidir.<br />
İlk olarak ayarlanan ve teraziye getirilen mastar üzerinden <strong>kaplama</strong>ya başlanmalıdır. Seramik<br />
yapıştırma harcı çelik malanın arka kısmıyla veya çelik taraklı malanın dişsiz kısmıyla duvar<br />
yüzeyine bastırılarak seramik karonun ebatlarına göre (en fazla 25x33 için) yaklaşık 6-7 mm<br />
kalınlığında sürülür.<br />
Resim 9: YapıĢtırma harcının yüzeye sürülmesi<br />
Daha sonra çelik taraklı malanın dişli kısmı ile yüzeye sürülen seramik yapıştırma harcının<br />
tesviyesi (düzeltmesi) yapılarak dişlendirilir (Resim 3.10). Burada dikkat edilmesi gereken nokta,<br />
seramik yapıştırma harcı yüzeye sürülüp tarak çekildikten sonra seramik yapıştırma harcının;<br />
cinsine, ortamın fiziksel durumuna (sıcak, soğuk, rüzgâr, güneş) göre ortalama 20–25 dakika<br />
içinde uygulanması işlemi bitirilmelidir. Ortam çok sıcak, rüzgârlı veya güneş alıyor ise<br />
(özellikle dış mekânlarda) bu süre en fazla 10–15 dakika olarak ayarlanmalıdır. Belirtilen bu<br />
süreye son kullanma zamanı denir.<br />
Resim 10: YapıĢtırma harcının tesviyesi ve taraklanması<br />
NİGEP- САЖУКАД İNŞAAT TEKNOLOJİSİ-FAYANS KAPLAMA MODÜLÜ Sayfa 53
Seramik duvar karoları (<strong>fayans</strong>) taraklanmış yüzey üzerine el ile sıkıca yerleştirilerek plastik<br />
tokmak ile sıkıştırılır. Tokmaklamanın amacı, seramik arkasındaki hava boşluğunu alarak<br />
seramiğin zeminle ve yapıştırıcıyla olan aderansını (yapışmasını) artırmaktır. Seramik karoların<br />
zarar görmemesi için plastik tokmak yerine metal tokmak (keser, murç, çekiç vb.) kesinlikle<br />
kullanılmalıdır.<br />
Resim 11: Seramik karonun el ile yerleĢtirilmesi ve tokmaklanması<br />
NİGEP- САЖУКАД İNŞAAT TEKNOLOJİSİ-FAYANS KAPLAMA MODÜLÜ Sayfa 54
Kaplamada pano, bordür, orta dekor vb. ürünler kullanılacaksa önce bu ürünler ile yerde bir<br />
prova yapılmalı, işverenin onayı alındıktan sonra uygulamaya geçilmelidir. Bu işlem yapılırken<br />
ürünlerin yerleri çok iyi tespit edilmelidir. Batarya, ayna, etajer, priz, lavabo gibi duvar<br />
elemanlarının bulunduğu kısımlara bu ürünler denk getirilmemelidir. Dekor olarak kullanılan<br />
bordürler de önce el ile yerine tespit edilir daha sonra plastik tokmak ile tokmaklanır.<br />
Resim 12: Bordürün el ile yerleĢtirilmesi ve tokmaklanması<br />
Tüm duvarlara bağlanan mastarların üst düzlemlerinin doğruluğundan emin olmak için ilk sıra<br />
<strong>kaplama</strong> mekânın tamamını dönmelidir. Ayrıca köşelerin diklik kontrolü için de köşe belli<br />
yüksekliğe kadar yapılır.<br />
NİGEP- САЖУКАД İNŞAAT TEKNOLOJİSİ-FAYANS KAPLAMA MODÜLÜ Sayfa 55
NİGEP- САЖУКАД İNŞAAT TEKNOLOJİSİ-FAYANS KAPLAMA MODÜLÜ Sayfa 56
Resim 13: Ġlk sıra ve köĢelerin yapılması<br />
Dört seramik karonun birleşim yerine, sıra başlarındaki seramiklerin duvar kısmında kalan<br />
kenarlarına ve köşe birleşim noktalarına <strong>kaplama</strong>da kullanılan seramiklerin ebatlarına uygun<br />
derz artıları (çubuğu, kaması) konur (Resim 3.14). Seramik karolar mutlaka derzli olarak<br />
döşenmelidir. Derz genişliği; kullanılan seramik karo ebadına, ortamın ve zeminin sıcaklığına,<br />
duvar elemanlarının yapıldığı malzemeye (tuğla duvar, alçı panel vb.) göre belirlenmelidir.<br />
Resim 14: Derz artılarının yerleĢtirilmesi<br />
NİGEP- САЖУКАД İNŞAAT TEKNOLOJİSİ-FAYANS KAPLAMA MODÜLÜ Sayfa 57
Kaplamada metal veya plastik köşe profili kullanılıyorsa profil seramik karoların döşenmesi<br />
sırasında yerleştirilmelidir, sonradan takılmamalıdır.<br />
Resim 15: KöĢe profillerinin yerleĢtirilmiĢ hâli<br />
Bu işlemler çerçevesinde <strong>kaplama</strong> yapılmaya devam edilerek <strong>kaplama</strong> işlemi bitirilir. Kaplama<br />
yapıldıktan 7-8 saat sonra veya en geç bir gün sonra işe başlamadan önce derz çubukları<br />
alınarak derz araları harç atıklarından temizlenir. Son olarak derz boşlukları uygun derz dolgu<br />
malzemesi ile doldurulur ve <strong>kaplama</strong> yüzeyi temizlenir. Derz dolgu malzemesi hazırlama ve<br />
uygulama teknikleri, Duvar ve Zeminde Derz Dolgu (Fuga) Yapımı modülünde anlatılmıştır.<br />
4.3.2. Kullanılan Araçlar<br />
Yapıştırma harcının yüzeye sürülmesi sırasında kullanılan malzemeler çelik mala, çelik taraklı<br />
mala, seramik kesme aleti ve elektrikli seramik kesme aletidir. Bu aletler modülün 2. faaliyetinde<br />
seramik duvar karosu uygulamasında kullanılan araçlar bölümünde anlatılmıştır.<br />
ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME<br />
AĢağıdaki soruları dikkatlice okuyunuz ve doğru seçeneği iĢaretleyiniz.<br />
1. Aşağıdakilerden hangisi yapıştırma yöntemlerinden değildir?<br />
A. Taraklama<br />
B. Sallama<br />
C. Yağlama<br />
D. Kombine<br />
2. Taraklama işleminde çelik taraklı malanın tutuş açısı kaç derece olmalıdır?<br />
A. 45 - 60<br />
B. 20 - 30<br />
C. 70 - 80<br />
D. 80 - 90<br />
3. Aşağıdakilerden hangisi doğrudur?<br />
A. Seramik karolar derzsiz döşenmelidir.<br />
B. Köşe profiller <strong>kaplama</strong> işi bitince döşenmelidir.<br />
NİGEP- САЖУКАД İNŞAAT TEKNOLOJİSİ-FAYANS KAPLAMA MODÜLÜ Sayfa 58
C. Tokmaklama işleminde muhakkak çekiç kullanılmalıdır.<br />
D. Seramikler kullanılmadan önce ıslatılmalıdır.<br />
4. Aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?<br />
A. Seramikler kullanılmadan önce ıslatılmalıdır.<br />
B. Seramikler kutusuyla ıslatılmamalıdır.<br />
C. Kaplamadan 7- 8 saat sonra derz dolgu işlemi yapılmalıdır.<br />
D. Lastik tokmak kullanılmamalıdır.<br />
5. Aşağıdakilerden hangisi diyagonal duvar <strong>kaplama</strong>sı için gerekli aletlerden değildir?<br />
A. Çelik mala<br />
B. Taraklı mala<br />
C. Keser<br />
D. Seramik kesme aleti<br />
5. ZEMĠNE (YAPIġTIRMA HARCI ĠLE) SERAMĠK<br />
KAPLAMA<br />
5.1. Zemine (YapıĢtırıcı Harcı ile) Seramik Karo Kaplama Yapımı<br />
5.1.1. Tanımı<br />
Yüksek sıcaklıklarda pişirilmiş, bir yüzü sırlı zemin seramiklerinin, çimento esaslı yapıştırma<br />
harçları ile zemine kaplanıp derz aralarının derz dolgu malzemesi ile doldurulması işlemidir.<br />
5.1.2. Önemi<br />
Zemine seramik karo uygulamaları son kat uygulamalar olduğundan yapılan teknik ve uygulama<br />
hataları telafisi mümkün olmayan sonuçlar doğurur. Bu nedenle seramik uygulamalarının<br />
tekniğine uygun olarak döşenmesi gerekmektedir. Döşenecek seramik karonun kullanım amacına<br />
göre seçilmiş olduğuna dikkat edilmeli ve bu <strong>kaplama</strong> malzemesinin özelliğine göre alet, araç ve<br />
gereç kullanılmasına önem verilmelidir.<br />
5.2. Zemine Seramik Karo Kaplama Kuralları<br />
Zemine seramik karo uygulaması yapılırken uyulması gereken hususları şöyle sıralayabiliriz:<br />
Gerekli sağlık ve güvenlik önlemleri alınmalıdır.<br />
Seramiklerin renklerinde ton farklılıkları olabileceğinden kullanılan seramikler farklı<br />
kutulardan harmanlanarak kullanılmalıdır.<br />
Yüzeyde desen kullanılacaksa desen kuru olarak prova edilmeli, desenin yeri<br />
belirlenmeli, desenin kenarlara olan mesafeleri dikkate alınmalıdır.<br />
Yer karosu <strong>kaplama</strong>sında 40 m²den büyük mekânlarda genleşme derzleri bırakılmalıdır.<br />
Seramik yapıştırma harcı yüzeye sürülüp tarak çekildikten sonra ortam sıcaklığına, nem<br />
durumuna, kullanılan seramik yapıştırma harcının cinsine göre ve yüzeyin emicilik<br />
durumuna göre ortalama 20 – 30 dakika içinde uygulama bitirilmelidir.<br />
<br />
Seramikler karolar tokmaklanırken tokmak sağ el ile tutuluyorsa sol elle, sol el ile<br />
tutuluyorsa sağ elle diğer seramikler ile tokmaklanan seramik yüzeylerinin arasında diş<br />
(yükselti) olup olmadığı kontrol edilmelidir. Yani tokmak hangi el ile tutuluyorsa diğer el<br />
tokmaklama esnasında seramiğe komşu olan diğer seramiklerin üzerinde gezdirilir.<br />
NİGEP- САЖУКАД İNŞAAT TEKNOLOJİSİ-FAYANS KAPLAMA MODÜLÜ Sayfa 59
Bütün seramik karolar, dört köşesinden ve ortasından tokmaklanmalıdır.<br />
Tokmaklanmadan hiçbir seramik yerleştirilmemelidir.<br />
Duvar diplerinde kesilen parçaların kesilmiş kısımları duvara doğru olmalıdır.<br />
Normal şartlarda seramik yer karoları, seramik duvar karoları (<strong>fayans</strong>) gibi uygulama<br />
öncesi ıslatılmaz. Ancak seramiklerin ön veya arka yüzeylerinde sevkiyattan veya<br />
depolama şartlarından dolayı tozlanma var ise uygulamaya geçmeden önce bu toz ıslak<br />
fırça veya sünger ile alınmalıdır.<br />
Duvar <strong>kaplama</strong>sının birinci sırası yer <strong>kaplama</strong>sı bittikten sonrada yapılmalıdır.<br />
Kaplama bittikten en erken 48 saat sonra derz boşlukları temizlenerek uygun derz dolgu<br />
malzemesi ile doldurulmalıdır.<br />
Taraklanan yüzeyler üzerinde <strong>kaplama</strong> işlemi bittikten sonra yüzeydeki fazla seramik<br />
yapıştırma harçları vakit geçirilmeden [azami uygulama (taraklama süresi) süresi kadar]<br />
hemen alınmalı, harç teknesi içine atılarak tekrar karıştırılmalıdır. Gayet uygulama<br />
süresi geçilmiş ise yani harç yüzeyinde kurumalar (kabuklaşma) meydana gelmiş ise bu<br />
takdirde harç yüzeyden kazınarak kullanılmamalıdır.<br />
Mekânın duvarlarında bir gönyesizlik (kaçıklık) var ise yani karşılıklı duvar uzunlukları<br />
birbirine eşit değil ise veya <strong>kaplama</strong> alanı 30 metre kareden fazla ise “L” hattı veya “+”<br />
hattı oluşturularak <strong>kaplama</strong> yapılmalıdır.<br />
5.3. Zemine Seramik Karo Kaplama Metotları<br />
Tabana (yapıştırma harcı ile) seramik <strong>kaplama</strong> üç metotla yapılır. Bunlar:<br />
karolar yerleştirilir (taraklama yöntemi).<br />
çekilir, hem de yağlama yönteminde olduğu gibi <strong>kaplama</strong> malzemesinin arkasına ince bir tabaka<br />
hâlinde sürülüp taraklanır (kombine yöntemi).<br />
Resim 1: Taraklama, yağlama ve kombine yöntemleri<br />
Büyük ebatlı seramiklerde, yapışma bölgesinde boşluk kalmaması için kombine yöntemi<br />
uygulanmalıdır. Yapıştırma metotları ile ilgili bilgi için “Duvara Seramik Karo Kaplama”<br />
modülünden yararlanabilirsiniz.<br />
5.4. Zemine Seramik Karo Kaplamada ĠĢ Sırası<br />
Tabana seramik <strong>kaplama</strong>da aşağıdaki işlem sırası takip edilir.<br />
NİGEP- САЖУКАД İNŞAAT TEKNOLOJİSİ-FAYANS KAPLAMA MODÜLÜ Sayfa 60
Gerekli takım ve aletler iş alanına getirilir.<br />
Seramikler temizlenir.<br />
Gerekli ölçme taksimat işleri yapılır.<br />
Desen varsa önce kuru olarak prova edilir.<br />
Mastar seramiği konulacak kenarlar belirlenir.<br />
Yapıştırma harcı hazırlanır. Yaklaşık 10 dakika bekletilir ve yeniden karıştırılarak<br />
kullanıma hazır hâle getirilir.<br />
Mastar seramikleri duvar kenarlarına döşenir.<br />
Mastar seramikleri arasına ip gerilir.<br />
Mastar seramikleri arasına gerilen ipler esas alınarak kılavuz seramikleri (ano) döşenir.<br />
Bir veya iki sıra seramiği döşeyecek kadar alana yapıştırma harç serilir ve dişli mala ile<br />
taraklanır.<br />
Kılavuz seramikleri (ano) esas alınarak seramikler döşenir.<br />
Derzler derz artıları kullanılarak ayarlanır.<br />
Gerekli noktalarda seramikler kesilerek yerleştirilir.<br />
Hazır süpürgelik veya hazırlanan süpürgelikler yapıştırılır.<br />
5.5. Zemine Seramik Karo Kaplanması<br />
Yüzey hazırlıkları bittikten sonra <strong>kaplama</strong> malzemesine, mekâna ve zemine en uygun seramik<br />
yapıştırıcısı seçilerek harç hazırlanır. Kaplama etüdü yapılır (Başlangıç noktası, parça<br />
seramiklerin, orta dekorların, bordürlerin, <strong>kaplama</strong> şeklinin durumları tespit edilir.). Duvar<br />
diplerindeki seramik yer karoları önceden belirlenen çırpı ipi ile oluşturulmuş hat arasına<br />
terazisinde ve gönyesinde döşenir. Bu arada duvar <strong>kaplama</strong>sı yapılırken bırakılan birinci sıra da<br />
yer <strong>kaplama</strong>sıyla birlikte kaplanır. Unutulmamalıdır ki önce yer karosu konacak daha sonra<br />
yağlama yöntemiyle duvar karosu yerleştirilecek ve yer karosuyla duvar karosu arasında bir<br />
derz boşluğu kadar boşluk bırakılacaktır.<br />
Resim 2: BaĢlangıç hattı ve duvar <strong>kaplama</strong>sının birinci sırasının yapılması<br />
Başlangıç hatları oluşturulduktan sonra zeminin sağlıklı ve estetik olması için 3–4–5 kuralına<br />
göre diklik kontrolü yapılır.<br />
NİGEP- САЖУКАД İNŞAAT TEKNOLOJİSİ-FAYANS KAPLAMA MODÜLÜ Sayfa 61
Resim 3: 3–4–5 kuralına göre diklik kontrolü<br />
Tüm duvar diplerindeki yer karoları ve duvar <strong>kaplama</strong>sının birinci sırası bittikten sonra seramik<br />
yapıştırma harcı kullanılan tarağın diş ölçülerine, dolayısıyla kullanılan yer seramiklerinin<br />
ebatlarına göre zemine mala ile en az 7-8 mm kalınlık oluşturacak şekilde sürülür. Mala ile<br />
sürülen seramik yapıştırma harcı, seramik ebatlarına uygun çelik taraklı mala ile taraklanarak<br />
tesviyesi yapılır. Çelik taraklı malanın tek yönlü çekilmemesine dikkat edilmelidir. Yüzeyde<br />
zikzaklar oluşturacak şekilde (birden fazla yönde) çekilmelidir.<br />
Resim 4: YapıĢtırma harcının zemine yayılması ve taraklanması<br />
Taraklanan yüzeylere seramik yer karoları, önce el ile düşey (dik) yönde, 3–6 mm bastırılıp yine<br />
el ile yatay (zemine paralel) yönde ileri geri hareketle seramiğin harç yatağına yerleştirilmesi<br />
sağlanır.<br />
NİGEP- САЖУКАД İNŞAAT TEKNOLOJİSİ-FAYANS KAPLAMA MODÜLÜ Sayfa 62
Resim 5: Seramik karonun el ile tespiti<br />
Daha sonra seramik, düzlemine gelene kadar dört köşesinden ve orta kısmından, plastik tokmak<br />
ile sıkıştırılır. Dört karonun birleşen yerlerine ve duvar kenarlarındaki karoların uç kısımlarına<br />
seramik karonun ebatlarına uygun derz çubukları (artıları, kamaları) yerleştirilir.<br />
Resim 6: Seramik karoların tokmaklanması ve derz artılarının yerleĢtirilmesi<br />
Yapılan her sıranın (veya 5-6 karoda bir), peşsiz (düz) bir mastar ile düzlem kontrolü yapılır.<br />
Aynı üslup ile devam edilerek <strong>kaplama</strong> tamamlanır.<br />
NİGEP- САЖУКАД İNŞAAT TEKNOLOJİSİ-FAYANS KAPLAMA MODÜLÜ Sayfa 63
Resim 7: Seramik yer karosu <strong>kaplama</strong>sının yapılması<br />
Parça seramik karo kesimlerinde ölçüler çok hassas alınmalıdır. Özellikle L, U veya oval<br />
şekillerde seramik karoyu kesmek gerekirse bunlar için elektrikli sulu kesme makinesi<br />
kullanılmalıdır. Parça seramik karo kesim işlemi aşağıda belirtilmiştir.<br />
Resim 8: Seramik döĢeme<br />
NİGEP- САЖУКАД İNŞAAT TEKNOLOJİSİ-FAYANS KAPLAMA MODÜLÜ Sayfa 64
Resim 9: Ölçü alma ve parça kesimi<br />
Resim 10: Seramik karonun el ve makine ile kesimi<br />
NİGEP- САЖУКАД İNŞAAT TEKNOLOJİSİ-FAYANS KAPLAMA MODÜLÜ Sayfa 65
5.6. Duvara Süpürgelik Yapımı<br />
5.6.1.Tanımı<br />
Hem sırlı hem de sırsız yer karolarında, genellikle sadece yer karolarının kullanıldığı<br />
ortamlarda duvar ile zemin arasına yerleştirilen ürünlerdir. 8x40 cm, 7,5x33 cm, 8x33 cm vb.<br />
ebatlarda olabilir.<br />
5.6.2.Uygulanması<br />
Fabrikada hazır üretilen veya seramik ustasının seramik karolardan kullanılan yer karosunun<br />
ölçülerine göre kesmesiyle hazır hâle getirilen süpürgeliklerin yapılması işlemi şöyledir:<br />
Hazır ya da usta tarafından hazırlanan süpürgelikler toz vb. maddelerden temizlenir.<br />
Duvar karolarında olduğu gibi süpürgelikler kılıcına koyularak su kabarcığı bitene kadar<br />
ıslatılır.<br />
Tekniğine uygun olarak yapıştırma harcı hazırlanır.<br />
Yapıştırma harcı, mala ile yağlama yöntemiyle süpürgeliğin arkasına sürülür.<br />
Önce elle tespit edilen ve derz hizası ayarlanan süpürgelik, daha sonra tokmaklanarak<br />
sabitlenir.<br />
5–6 adet süpürgelik montajından sonra alüminyum mastar ile düzgünlüğüne bakılır ve<br />
gerekiyorsa mastar üzerinden tokmaklanır.<br />
Zemin döşemesinde kullanılan fuga ile derzler doldurulur.<br />
Resim 11: Seramik süpürgelik<br />
NİGEP- САЖУКАД İNŞAAT TEKNOLOJİSİ-FAYANS KAPLAMA MODÜLÜ Sayfa 66
ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME<br />
Aşağıdaki soruları dikkatlice okuyunuz ve doğru seçeneği işaretleyiniz.<br />
1. Seramikler arasındaki derzlerinin düzgün ve eşit olması aşağıdakilerden hangisi ile sağlanır?<br />
A) Göz ile<br />
B) Plastik artı derzleri yerleştirerek<br />
C) Metre ile<br />
D) Su terazisiyle<br />
2. 20x20 cm’den daha büyük seramikler hangi yöntemle yapıştırılır?<br />
A) Sadece zemine yapıştırma harcı sürülerek<br />
B) Sadece seramik karoya yapıştırma harcı sürülerek<br />
C) Kombine yöntemiyle<br />
D) Derz aralarına harç sıkıştırılarak<br />
3. Yapıştırma harcının taraklanması aşağıdakilerden hangisi ile yapılır?<br />
A) Mala<br />
B) Keski<br />
C) Elektrikli taşlama<br />
D) Dişli tarak<br />
4. AĢağıdakilerden hangisi derz aralarında ve seramiklerin üzerinde kalan harç<br />
artıklarının temizlenme zamanıdır?<br />
A) Yapıştırma harcı kurumadan<br />
B) 1 gün sonra<br />
C) Yapıştırma harcı tam olarak kuruduktan sonra<br />
D) Yapıştırma harcı artıkları temizlenmez.<br />
5. Yapıştırma harcı su ile karıştırıldıktan sonra kullanma süresi ne kadardır?<br />
A) 6 saat<br />
B) 1–2 saat<br />
C) 1 gün<br />
D) Her zaman kullanılabilir.<br />
6. DERZLERĠ TEMĠZLEME<br />
Derz, iki malzeme arasında kalan boşluktur. Seramik karo <strong>kaplama</strong> malzemeleri<br />
ebatlarına ve mekânın kullanım amacına ve fiziksel durumuna göre kesinlikle derzli olarak<br />
döşenmelidir. Çünkü zaman içerisinde ısı farklılıkları karşısında seramik karoların<br />
hacimlerinde değişmeler (büyüme-küçülme) olur. Seramik karoların, hacimlerindeki bu<br />
değişimleri zararsız olarak atlatabilmeleri için (rahat hareket edebilmeleri) komşusu bulunan<br />
diğer seramiklerle arasında makul bir boşluk (derz) bulunmalıdır. Ayrıca yapısal hareketlere<br />
NİGEP- САЖУКАД İNŞAAT TEKNOLOJİSİ-FAYANS KAPLAMA MODÜLÜ Sayfa 67
ve hareketli yüklere (insan, eşya, çalışan makine) karşı seramiklerin deformasyona<br />
uğramaması için derzli döşenmesi şarttır.<br />
Seramik <strong>kaplama</strong> malzemelerinin deformasyona uğramaması için derzli olarak<br />
döşenmesi her zaman yeterli değildir. Kaplama derzlerinin ne tür bir malzeme ile<br />
doldurulduğu ve uygulamanın nasıl gerçekleştirildiği de çok önemlidir. Şayet derz boşlukları<br />
fleks (esnek) olmayan beyaz çimento veya alçı gibi sert malzemeler ile doldurulur ise bu<br />
durum <strong>kaplama</strong>daki seramik karolar üzerinde derzsiz döşenmiş gibi etki yapacaktır. Çünkü<br />
beyaz çimento (veya gri çimento) veya alçı sert ve kırılgan malzemelerdir. Dolayısıyla<br />
seramikler arasına bu niteliklere sahip sert bir malzeme koymakla derzsiz döşeme arasında<br />
hiç fark olmayacaktır. Sonuç olarak <strong>kaplama</strong>da bırakılan derzler, derz dolgu malzemelerinin<br />
en uygun olanıyla doldurulmalıdır.<br />
6.1. Derz Temizlemede Kullanılacak Malzemeler<br />
Derz boşluklarını temizlemede kullanılan araçları, işlem sırasına göre gerekli olan<br />
yerlerde ve iş güvenliğini ön planda tutarak dikkatli kullanmalıyız. Derz temizleme<br />
işleminde kullanılan araçlar, derz dolgunun yapılacağı duvara veya zemine göre değişmekle<br />
birlikte aşağıda isimleri belirtilen malzemelerdir.<br />
6.1.1. Kerpeten<br />
Seramik <strong>kaplama</strong>larda derzlerin genişliğinin her yerde aynı olabilmesi için kullanılan<br />
derz çubuklarını sökmek için kullanılır.<br />
6.1.2.AhĢap Kama<br />
Kaplaması bitmiş yüzeylerdeki derz aralarının genişliğine uygun ahşaptan yapılmış<br />
derz boşluğu temizleme malzemesidir.<br />
Resim 1: AhĢap kama ve kerpeten<br />
6.1.3.Fırça<br />
Derz boşluklarındaki fazlalıklar alındıktan sonra derzlerin tozdan arındırılması ve iş<br />
bitiminde malzemelerin temizlenmesi için kullanılır.<br />
6.1.4. Sünger<br />
Gerektiğinde rahat bir çalışma için derz aralarından çıkan harç kalıntılarını<br />
temizlemek için kullanılır.<br />
NİGEP- САЖУКАД İNŞAAT TEKNOLOJİSİ-FAYANS KAPLAMA MODÜLÜ Sayfa 68
Resim 2: Fırça ve sünger<br />
6.1.5. Dizlik<br />
Özellikle seramik yer <strong>kaplama</strong>sı yapılırken çökme esnasında dizlerin tahriş olmaması<br />
için kullanılır.<br />
6.1.6. Eldiven ve Maske<br />
Resim 3: Dizlik, maske ve eldiven<br />
6.2. Derz Temizleme Kuralları<br />
Derz doldurma işlemine başlamadan önce kaliteli bir işçilik ve sağlamlık için gerekli<br />
temizliklerin yapılması gerekmektedir. Genel olarak derz dolgu (fuga) işlemine başlamadan<br />
önce derz boşluklarının temizlenmesinde şu kurallara uyulması gerekmektedir;<br />
Gerekli iş güvenliğini sağlanmalı,<br />
Çalışma ortamı yeterince aydınlatılmalı,<br />
Kaplama yapılmış yüzeyin derz dolgu işlemine hazır olduğundan emin olunmalı,<br />
Gerekiyorsa yapışmanın tam sağlanması için bir müddet daha beklenmeli,<br />
Çevrede bulunan aşırı harç kalıntısı ve gereksiz olan araç gereç ve malzemeler<br />
ortamdan uzaklaştırılmalı,<br />
Derz boşlukları temizlenirken metal temizleyiciler (ıspatula, mala, çivi vb.)<br />
kullanılmamalı,<br />
Seramik karoyu çizmeyecek aletler (ahşap kama, plastik kama, fırça vb.)<br />
seçilmeli,<br />
Kerpeten kullanarak derz çubukları, fazla zorlamadan çıkarılmalı,<br />
Ahşap kama kullanılırken kama ucunun derz boşluğuna uygun olduğunu kontrol<br />
NİGEP- САЖУКАД İNŞAAT TEKNOLOJİSİ-FAYANS KAPLAMA MODÜLÜ Sayfa 69
edilmeli,<br />
Sünger ve fırça kullanılırken bu malzemelerin aşırı derecede ıslak olmasından<br />
sakınılmalı,<br />
Sünger üzerinde biriken harç kalıntıları ve diğer engel teşkil edecek malzeme<br />
artıkları sık-sık temizlenmeli,<br />
Fırça ile temizlik esnasında fırçanın kıllarının derzler arasına girdiğinden emin<br />
olunmalı,<br />
Derz doldurma işleminde kullanılacak malzemeler, işe başlanmadan önce<br />
temizlenerek hazır duruma getirilmelidir.<br />
6.3. Derzlerin Temizlenmesi<br />
Çimento harcı ve yapıştırma harcı ile yapılan <strong>kaplama</strong>larda, hem dekoratif amaçlı hem<br />
de <strong>kaplama</strong>nın uzun ömürlü olması için derz yapılmalıdır. Yapılan derzlerin doldurulmadan,<br />
derz dolgusunun güzel görünmesi ve uzun ömürlü olması açısından derzlerin çok iyi<br />
temizlenmesi gerekir. Harç parçalarının temizlenmesi ve derzlerin yeterli derinlikte olmasını<br />
sağlamak için sivriltilmiş ahşap veya plastik kamalar kullanılmalıdır. Metal temizleyiciler<br />
kullanılmamalıdır. Fayansların ve derzlerin temizlenmesi için nemli bez veya nemli<br />
süngerler kullanılır.<br />
6.3.1. Derzlerin Temizlenmesinde ĠĢlem Sırası<br />
Kaplaması bitmiş yüzeylerde derzler arasındaki derz çıtaları kerpeten yardımıyla<br />
seramikler oynatılmadan çıkarılır.<br />
Ucu derz aralarına göre ayarlanmış, aşırı sivri olmayan ahşap veya plastik<br />
kamalarla derz derinliği fazlalaştırılmadan yukarıdan aşağıya ve soldan sağa<br />
hareketlerle derz araları temizlenir.<br />
Her temizleme hareketinden sonra nemli bir sünger ile derz aralarından çıkan<br />
kalıntılar silinerek temizlenir.<br />
Kama işleminden sonra plastik fırça ile kılları derzlerin arasına tam girecek<br />
şekilde toz ve ufak parçalar temizlenir<br />
Son işlem olarak tekrar temiz nemli bir sünger ile kaplanacak yüzey tamamen<br />
temizlenir.<br />
NİGEP- САЖУКАД İNŞAAT TEKNOLOJİSİ-FAYANS KAPLAMA MODÜLÜ Sayfa 70
Resim 4: Derzlerin duvarda kerpeten, sünger, kama ve fırça ile temizlenmesi<br />
Duvarda ve yerde seramik karo <strong>kaplama</strong>larında derz temizleme işlemleri ve derz<br />
temizleme malzemeleri aynıdır. Zeminlerde, özellikle de insan akışının fazla olduğu yerlerde<br />
dikkat edilmesi gereken uygun derz boşluklarının uygun fugayla doldurulmasıdır.<br />
Resim 5: Derzlerin zeminde kerpeten, sünger, kama ve fırça ile temizlenmesi<br />
NİGEP- САЖУКАД İNŞAAT TEKNOLOJİSİ-FAYANS KAPLAMA MODÜLÜ Sayfa 71
ÖLÇME SORULARI ( ÇOKTAN SEÇMELİ )<br />
1. Aşağıdakilerden hangisi derz aralarını temizlemek için kullanılan alet ve<br />
malzemelerden değildir?<br />
A) Kerpeten<br />
B) Kürek<br />
C) Sünger<br />
D) Fırça<br />
2. Aşağıdakilerden hangisi ile derz boşlukları temizlenmemelidir?<br />
A) Sünger<br />
B) Fırça<br />
C) Ahşap kama<br />
D) Çivi<br />
3. Aşağıdakilerden hangisi doğrudur?<br />
A) Derz araları doğrudan su ile temizlenmelidir.<br />
B) Derz araları asitli temizleyicilerle temizlenmelidir.<br />
C) Derz araları ahşap veya plastik kamalar ile temizlenmelidir.<br />
D) Derz araları temizlenmemelidir.<br />
4. Aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?<br />
A) Derz araları metal kamalar ile temizlenmelidir.<br />
B) Derz araları ahşap veya plastik kamalar ile temizlenmelidir.<br />
C) Derz aralarına fırca kılları girmelidir.<br />
D) Aşırı nemli veya ıslak sünger kullanılmamalıdır.<br />
7. FUGA HARCINI HAZIRLAMA<br />
7.1. Fuga Harcı<br />
Fuga; çimento esaslı, ürün performansını, işlenebilirliğini, çatlama direncini ve renk<br />
kalıcılığını artırıcı kimyasal katkılar içeren, tek bileşenli ve pürüzsüz yüzey sağlayan derz<br />
dolgu malzemesidir. Islak hacimler için, antibakteriyel, sıcak-soğuk iklimler için olan<br />
çeşitleri mevcuttur.<br />
7.1.1. Fuga Harcı Kıvamı<br />
Kaplaması tamamlanmış yüzeye uygulanacak derz dolgu (fuga) harcının kıvamı<br />
öncelikle işlenebilir olmalıdır. Derz aralarını tam doldurması gereken bu kıvamın ne çok<br />
akışkan ne de çok sert olması istenir. Plastik kıvam dediğimiz boza kıvamı en uygun<br />
kıvamdır. Harc hazırlanırken kullanılacak su miktarı derz dolgu malzemesi ambalajları<br />
üzerinde yazmaktadır.<br />
NİGEP- САЖУКАД İNŞAAT TEKNOLOJİSİ-FAYANS KAPLAMA MODÜLÜ Sayfa 72
Resim 1: Derz dolgu (fuga) harcı kıvamı<br />
7.1.2. Fuga Harcı Miktarı<br />
Hazırlanan derz dolgu (fuga) harcı en fazla bir saat içerisinde tüketilmelidir. Bir<br />
saatten fazla bekletilen dolgu harcı özelliğini kaybedeceğinden bir daha kullanılmamalıdır.<br />
Bundan dolayı, harcı hazırlamaya başlamadan önce öncelikle ne kadar iş ve buna bağlı<br />
olarak ne kadar harç yapılacağına karar verilmelidir.<br />
7.2. Fuga Harcını Hazırlama Kuralları<br />
Derz dolgu (fuga) harcını hazırlarken uyulması gereken kurallar aşağıda belirtilmiştir<br />
Gerekli iş güvenliği sağlanmalı,<br />
Eldiven ve maske kullanılmalı,<br />
Çalışma ortamı yeterli derecede aydınlatılmalı,<br />
Derz dolgu harcı hazırlanacak malzemeler önceden temizlenmeli,<br />
Derz dolgu malzemesinin ambalajı üzerinde yazan su / karışım oranına uyulmalı<br />
ve içilebilir nitelikte su kullanılmalı,<br />
Önce karışım suyu, sonra derz dolgu malzemesi suyun üzerine serpilerek<br />
konulmalı,<br />
Mala ile karıştırma işlemine başlanmalı, daha sonra mekanik karıştırıcı ile<br />
plastik kıvama getirilmeli,<br />
Uygun ve devirli mekanik karıştırıcı kullanılmalı,<br />
Yapılacak işin büyüklüğüne ve süresine göre derz dolgu harcı hazırlanmalı,<br />
Gereğinden fazla harç hazırlanmamalı ve hazırlanan harç bir saat içinde<br />
tüketilmeli,<br />
Dolgu işleminden sonra <strong>kaplama</strong> yüzeyi ve çevresi temizlenmelidir.<br />
7.3. Fuga Harcını Hazırlamada ĠĢlem Basamakları<br />
Fuga harcı hazırlama işlemi aşağıda belirtilen işlem basamakları sırası ile<br />
uygulanmalıdır.<br />
Gerekli iş güvenliğini sağlanır.<br />
Özellikle epoksi ve çimento bazlı malzemelerle çalışırken eldiven ve maske<br />
kullanılır.<br />
Çalışma ortamını yeterli derecede aydınlatılır.<br />
NİGEP- САЖУКАД İNŞAAT TEKNOLOJİSİ-FAYANS KAPLAMA MODÜLÜ Sayfa 73
Derz dolgu harcı hazırlanacak harç teknesi veya leğende bulunan eski harç<br />
kalıntılarını temizlenir.<br />
Kaplama yapılacak yüzeydeki seramik karoların sağlamlığı kontrol edilir.<br />
Leğen veya harç teknesi içerisine içilebilir nitelikte ve belirtilen oranda su<br />
konulur.<br />
Karışım suyuna malzeme, serpilerek konulur.<br />
Mala ile karıştırılarak tozun su ile karışımı sağlanır.<br />
Uygun karıştırıcı uç ve devirli bir matkap ile karıştırılır.<br />
Hazırlanan harç uygulamaya başlamadan önce ortamın sıcaklık ve nem<br />
durumuna göre 5 -10 dakika bekletilir.<br />
Bu sürenin sonunda harç tekrar mala yardımı ile alt üst etmek koşulu ile<br />
karıştırılır.<br />
7.4. Fuga Harcının Hazırlanması<br />
Çimento esaslı derz dolgu (fuga) malzemelerinin hazırlanma esasları aynı prensibe<br />
dayanır. Harç teknesi (plastik veya metal leğen) içerisine, bir torba derz dolgu için ambalaj<br />
üzerinde yazan miktar kadar içme suyu niteliğinde su konur.<br />
Resim 2: Kullanılacak araç gereçler Resim 3: KarıĢım suyunun konması<br />
Daha sonra su dolu tekne içerisine toz halindeki derz dolgu malzemesi yavaş yavaş<br />
dökülerek (serpiştirilerek) mala yardımı ile tozun su ile karışımı (ıslatma) yapılır. Devri<br />
ayarlanabilir bir matkaba, uygun karıştırıcı uç takılarak düşük devirde, mala ile ilk karışımı<br />
yapılmış olan harç uygun kıvama gelene kadar karıştırma işlemi yapılır.<br />
NİGEP- САЖУКАД İNŞAAT TEKNOLOJİSİ-FAYANS KAPLAMA MODÜLÜ Sayfa 74
Resim 4: Harcın ıslatılması<br />
Resim 5: Harcın karıĢtırılması<br />
Hazırlanan derz dolgu harcı olgunlaşması için ortamın sıcaklığına ve nem düzeyine<br />
bağlı olmak kaydıyla yaklaşık 5 ilâ 10 dakika bekletilir. Bu süre sonunda fuga,<br />
kullanılmadan önce mala ile tekrar karıştırılarak alıştırılır.<br />
Resim 6: Bekletilen harcın alıĢtırılması<br />
NİGEP- САЖУКАД İNŞAAT TEKNOLOJİSİ-FAYANS KAPLAMA MODÜLÜ Sayfa 75
Resim 7: Fugo harcın uygulaması<br />
Çimento bazlı derz dolgu malzemeleri ile çalışma sıcaklığı +5 C ile +30 C arasındadır.<br />
Bu sıcaklık aralığına mutlaka uyulmalıdır. Ortam sıcaklığı bu düzeyde değilse önlem<br />
alınmalıdır. Kullanıma hazır hale getirilen derz dolgu malzemesi, ortamın sıcaklığına ve nem<br />
düzeyine bağlı olmak kaydıyla ortalama 1 saat içerisinde bitirilmelidir. Bu süre içerisinde<br />
bitirilebilecek kadar harç hazırlanmalıdır. Artan harç bir başka uygulamada<br />
kullanılmamalıdır.<br />
Fuga normalden çok fazla sulu kıvamda yapılmamalıdır. Çünkü fuga içerisindeki su<br />
zamanla buharlaşacak, yerini boşluklara bırakacaktır. Bu boşluklardan zamanla su geçmesi<br />
veya fuganın kırılması, çatlaması ve tozuması kaçınılmaz olacaktır. Aynı şekilde harcın koyu<br />
yapılmaması gerekir. Çünkü koyu harç derz aralarına tam dolmaz ve görevini yerine<br />
getiremez.<br />
ÖLÇME SORULARI ( ÇOKTAN SEÇMELİ )<br />
1. Aşağıdakilerden hangisi olması gereken fuga harcı kıvamıdır?<br />
A) Çok sulu<br />
B) Plastik kıvam<br />
C) Az sulu<br />
D) Susuz<br />
2. Hazırlanan fuga harcı kaç saat içerisinde tüketilmelidir?<br />
A) 1<br />
B) 3<br />
C) 5<br />
D) 7<br />
NİGEP- САЖУКАД İNŞAAT TEKNOLOJİSİ-FAYANS KAPLAMA MODÜLÜ Sayfa 76
3. Aşağıdakilerden hangisi doğrudur?<br />
A) Fuga harcı hazırlarken önce malzeme sonra su konulmalıdır.<br />
B) Fuga harcı bekletilmeden derhal kullanılmalıdır.<br />
C) Fuga harcı hazırlarken önce karışım suyu sonra malzeme konmalıdır.<br />
D) Fuga harcı hazırlarken ortam sıcaklığı +5 °C nin altında olmalıdır.<br />
4. Aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?<br />
A) Fuga harcı hazırlandıktan sonra 5 – 10 dakika bekletilmelidir.<br />
B) Fuga harcının karışımında devirli matkap kullanılır.<br />
C) Fuga harcı plastik kıvamda olmalıdır.<br />
D) Fuga harcına kireç katılmalıdır.<br />
CEVAP ANAHTARLARI<br />
ÖĞRENME FAALĠYETĠ – 1 CEVAP ANAHTARI<br />
1 B<br />
2 A<br />
3 B<br />
4 D<br />
5 B<br />
6 C<br />
7 A<br />
8 C<br />
9 C<br />
10 D<br />
ÖĞRENME FAALĠYETĠ- 2 CEVAP ANAHTARI<br />
1 D<br />
2 C<br />
3 B<br />
4 B<br />
5 C<br />
ÖĞRENME FAALĠYETĠ- 3 CEVAP ANAHTARI<br />
1 B<br />
2 A<br />
3 C<br />
4 D<br />
NİGEP- САЖУКАД İNŞAAT TEKNOLOJİSİ-FAYANS KAPLAMA MODÜLÜ Sayfa 77
ÖĞRENME FAALĠYETĠ- 4 CEVAP ANAHTARI<br />
1 D<br />
2 A<br />
3 C<br />
4 A<br />
ÖĞRENME FAALĠYETĠ- 5 CEVAP ANAHTARI<br />
1 B<br />
2 C<br />
3 D<br />
4 A<br />
5 B<br />
ÖĞRENME FAALĠYETĠ- 6 CEVAP ANAHTARI<br />
1 B<br />
2 D<br />
3 C<br />
4 A<br />
ÖĞRENME FAALĠYETĠ- 7 CEVAP ANAHTARI<br />
1 B<br />
2 A<br />
3 C<br />
4 D<br />
KAYNAKLAR:<br />
www.kutahyaseramik.com.tr<br />
www.egeseramik.com<br />
www.hititseramik.com<br />
www.kale.com.tr<br />
www.toprak.com.tr<br />
www.usakseramik.com<br />
www.temsa.com.tr<br />
www.yks-yapkim.com<br />
www.weber-markem.com<br />
http://www.aku.edu.tr/AKU/DosyaYonetimi/YAPIEGT/seramik.pdf<br />
(13:15, 04.05.2012)<br />
NİGEP- САЖУКАД İNŞAAT TEKNOLOJİSİ-FAYANS KAPLAMA MODÜLÜ Sayfa 78