Turkish Journal of Social Research - Eski Sayılar - Türkiye Sosyal ...
Turkish Journal of Social Research - Eski Sayılar - Türkiye Sosyal ...
Turkish Journal of Social Research - Eski Sayılar - Türkiye Sosyal ...
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
Hasan TÜZEN<br />
– ki “Giri” yi yerine getirmeyen temiz adına, onuruna, alnına “karaleke”<br />
sürülmüş olur- üç değer yer almaktadır. Toplumsal bir değer<br />
olan “giri” ye karşılık, kişisel ve psikolojik bir duygu olarak nitelenen<br />
“ninco” da bu bu kısımda değerlendirilir. Japon geleneğine göre<br />
kişi, öyle bir hayat yaşamalıdır ki, “giri” ile “ninco” asla çatışmasın<br />
(Güvenç 1983:313-6).Ayrıca toplum yapısında ailenin önemi dikkati<br />
çekmektedir. Çünkü Japon insanı için ailede anne-babaya sonsuz<br />
saygı ve bağlılık ana ilkedir. Ana-babalara yaşadıkları sürece boyun<br />
eğilmelidir. Anne-baba ile çocuklar, koca ile karı ve ağabey ile kardeşler<br />
arasındaki ilişkiler bir tarafın egemenliğine, öteki tarafın ise<br />
kabullenmesine dayandırılmıştır. Bir tarafın güç ve yetkileri, öteki<br />
tarafın ise görev ve sorumlulukları vardır. Anne-babaya, üste, ustaya<br />
ve lidere sonsuz saygı ve bağlılık, Samurai ahlak anlayışı ve Konfüçyüs<br />
felsefesinin bir gereğidir. Bu değer ve ilkeler zamanla aile<br />
sisteminin ötesine taşmış ve işletmelere, kamu kuruluşlarına, okullara,<br />
kısacası tüm Japon örgütlerine uygulanmıştır. Bugün Japon kuruluşlarının<br />
her birinin, kuruluş içi ilişkilerinin, aile içi ilişkilerinden<br />
farkı olmadığı söylenebilir. Aileye ve ailenin yöneticilerine sonsuz<br />
bir bağlılık, aile içinde birlik ve beraberlik, aile ile özdeşleşme Japon<br />
yönetim anlayışının temel ilkeleridir(Dicle 1985:8-9). Nitekim Güvenç<br />
de bu konuda farklı analizler yaparak şunları ifade etmektedir.<br />
Japon inancına göre, toplum yaşamındaki başarı ve bunalımların kökeninde<br />
aile vardır. Nitekim Konfüçyüs’ e göre kişiler iyi eğitilirse<br />
aile düzenli olur; aile düzenli olursa Devlet hakça yönetilir; Devlet<br />
hakça yönetilirse herkes barış (dirlik-düzenlik) içinde mutlu yaşar.<br />
Ancak ilginçtir, Japonya’ da aile dışındaki gruplar, kurumlar ve örgütler<br />
de aile gibi kurulur, sanki aile gibi işler. Eğitim kurumlarıyla,<br />
üretim ve hizmet örgütlerinin, sanat ve siyaset derneklerinin, hatta<br />
yasa dışı çete (Yakuza)’ lerin “aile-imiş gibi” örgütlendikleri bilinmektedir<br />
(1983:162-3).<br />
Görüldüğü gibi Japon ailesi içindeki yapı, biçim ve psikolojik<br />
esaslar aynı şekilde, işletmelere de yansımış ve aile içindeki ast-üst<br />
ilişkileri, yönetim biçiminde de kendini göstermiştir. Nitekim Eröz’<br />
e göre, sosyal münasebetleri, statüleri, davranışları tespit eden kaideler,<br />
ahlaki düsturlar, geniş çapta Konfüçyüs felsefesinin tesiri altında<br />
şekillenmiştir. Kaidelere bağlılık; liderlere itaati, büyüklere saygıyı,<br />
98 TSA / Yıl: 11, S: 2, Ağustos 2007