Turkish Journal of Social Research - Eski Sayılar - Türkiye Sosyal ...
Turkish Journal of Social Research - Eski Sayılar - Türkiye Sosyal ...
Turkish Journal of Social Research - Eski Sayılar - Türkiye Sosyal ...
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
Demokratik Değerlerin Eğitiminde Yöntem ve Zamanlama<br />
ülkelerde görev yapan öğretmenlerin, öğrencilerini demokratik değerler<br />
alanında eğitirken, bilgi merkezli yaklaşımdan çok tutum ve<br />
davranış merkezli yaklaşımları kullanmaya yöneldiği belirlenmiştir<br />
(Lister, 1982, 10-11). Bu yöneliş, <strong>Türkiye</strong>’de görev yapan öğretmenler<br />
arasında da yayılmalı ve eğitimin bilgi merkezli bölümünü ifade<br />
eden “değerlerin öğretimi” yerine tüm boyutlarına dengeli şekilde<br />
yer veren “değerlerin eğitimi” yaklaşımı eğitim kurumlarına egemen<br />
olmalıdır.<br />
Değerler eğitiminin tutum ve davranışlara etki etmesi için tartışma,<br />
koşullandırma ve örnek olma yöntemler etkili olabilir. Çünkü<br />
tartışma, duygu ve düşüncelerin açıklanmasına; koşullandırma,<br />
yaptırma ve yaşatmaya; örnek olma ise görmeye ve somutlaştırmaya<br />
önemli katkılar sağlayan yöntemlerdir (Kuzgun, 1982, 160).<br />
Moore’a (1999, 211) göre tutum, değer ve davranışların değiştirilmesinde<br />
tartışma yöntemi genellikle anlatım yöntemine göre daha<br />
etkilidir. Milli Eğitim Bakanlığı tarafından değer eğitimine dönük<br />
olarak önerilen yaklaşımlar da, bilgilenmenin ötesinde yorum, muhakeme,<br />
ilişkilendirmeler gibi etkinliklerle değerlerin bilgi düzeyinden<br />
bilinç düzeyine, tutum ve davranış boyutuna geçmesinin temin<br />
edilmesi önerilmektedir (MEB, 2006, 55).<br />
Değer eğitimi sürecinde pekiştireçler de önemli bir etkiye sahiptir.<br />
Bireyin sergilediği davranışların temelindeki değerlerin toplumsal<br />
desteğe sahip olması ve toplumca teşvik görmesi o değerlerin<br />
bireylerin kişiliklerine yerleşmesine yol açarken desteğin zayıflaması<br />
ya da geri çekilmesi o değerlerin dejenere olmasına ve değişmesine<br />
neden olur (Güngör, 2000, 70).<br />
Değerler eğitimi, bir Çin atasözü olan “işitirim ve unuturum,<br />
görürüm ve hatırlarım, yapar ve anlarım” eğitsel yaklaşımı üzerine<br />
temellenebilir. Bu konuların eğitim ve öğretimi tartışma, sorun<br />
çözme ve eleştirel düşünmeyi, dinleme ve gösterileni olduğu gibi<br />
tekrarlamaktan çok etkin katılımı gerektirir (Chapman, Spirer, Spirer<br />
ve Whitbeck, 1997, 366; Dewey, 1996, 43). Bu nedenle değer<br />
eğitiminde; her öğrencinin öğrenme hızına uyan, öğrencinin kişisel<br />
güdüsünden hareket eden, öğrenciye seçme imkanı veren ve bu konuda<br />
ona yardımcı olunan yöntemler tercih edilmelidir. Öğrencilere<br />
TSA / Yıl: 11, S: 2, Ağustos 2007 75