"Dil gölgesi"nde bir Åair - ElazÄ±Ä Ä°zzetpaÅa Vakfı
"Dil gölgesi"nde bir Åair - ElazÄ±Ä Ä°zzetpaÅa Vakfı
"Dil gölgesi"nde bir Åair - ElazÄ±Ä Ä°zzetpaÅa Vakfı
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
o yoksa her şey kötüdür. Bu tespitler günümüzün<br />
tıp anlayışına tam olarak uymasa da tespitlerde kısmen<br />
gerçeklik payı var. Çünkü her şeyin başında<br />
moralin geldiğini tıp camiası da kabul ediyor. Hatta<br />
amansız hastalıkların sebepleri arasında, büyük ve<br />
uzun süren üzüntü ve streslerin bulunduğunu iddia<br />
eden hekimler de var.<br />
Ancak yâre kavuşmanın her şeye deva olması,<br />
yokluğunun ise neredeyse her hastalığa davetiye<br />
çıkarması gibi telkin ve düşünceler bizce doğru<br />
değil. Çünkü bu görüş hem gerçeklerle tam olarak<br />
bağdaşmıyor hem de terbiye sistemi bakımından,<br />
çocukları ve gençleri tutarlı yetiştirme açısından<br />
isabetli değil.<br />
Yâre bu kadar çok şey yüklemenin ve ondan<br />
çok şey beklemenin sebebi nedir acaba<br />
Evvela, türkülerde bu konuda <strong>bir</strong> abartı olduğunu<br />
söyleyelim. Çünkü toplumda yaygın olan <strong>bir</strong> durum<br />
değil bu. Vuku bulan böylesi tek tük hâdiseler<br />
türkülere ve hikâyelere konu olup defalarca dinlenince<br />
karamsarlık ve bedbinlik meydana geliyor.<br />
‘Bir insana kırk kere deli denirse o da kendisini deli<br />
zanneder’ misali insanlar uzun süre bu tip sözlere maruz<br />
kaldığında olumsuz etkileniyor.<br />
İkinci sebep türküleri ortaya çıkaran insanların kişilikleriyle<br />
alakalıdır. İnsanımız <strong>bir</strong> şeye bağlanırken<br />
de <strong>bir</strong> şeyden uzaklaşırken de maalesef bazen aşırıya<br />
gidiyor. Yani övgüleri<strong>nde</strong> de, yergileri<strong>nde</strong> de ölçüyü<br />
kaçırıyor. Bu mizaç yapısı böylesi karasevdayı ortaya<br />
faktörlerden <strong>bir</strong>idir.<br />
Üçüncü olarak, insanlar eskiden <strong>bir</strong>çok şeyi aileleri<br />
ve yakınlarıyla paylaşmıyorlardı. Çekingenlik ve aile<br />
içi<strong>nde</strong>ki yetersiz diyalog yüzü<strong>nde</strong>n şahsi duygular ve<br />
düşünceler kâfi derecede konuşulmuyordu. Dolayısıyla<br />
gençler her şeyini paylaşan <strong>bir</strong> evdeşin hayalini<br />
kuruyorlardı. Hatta gerçekte onda olmayan özellikleri<br />
de varmış gibi düşünüyorlardı. Aşk böyle başlıyordu.<br />
Âşıklara göre yâr, hem sırdaş hem eş hem de önemli<br />
<strong>bir</strong> güç kaynağı idi. O, kusursuz, her bakımdan<br />
mükemmel <strong>bir</strong> insan, her derde deva <strong>bir</strong> varlık idi.<br />
(Malum, âşıklar <strong>bir</strong><strong>bir</strong>leri<strong>nde</strong> kusur göremezler). O<br />
varsa dünya var, yoksa dünya anlamsızdır.<br />
Başka nedenler de sayılabilir ama netice itibariyle<br />
genel kültürümüzde ve özel olarak türkülerimizde<br />
rastladığımız yârle ilgili telakkiler bize göre<br />
gerçekçi <strong>bir</strong> bakış değil. Yâr gerçekten önemli ve<br />
insanı hayata bağlayan unsurlardan <strong>bir</strong>idir elbette<br />
ama her şey değildir. O duyguyu ne gereği<strong>nde</strong>n<br />
fazla büyütmek ne de önemsiz <strong>bir</strong> duyguymuş gibi<br />
görmezlikten gelmek doğru olmaz. Bazı kimselerin<br />
amiyane ta<strong>bir</strong>le söyledikleri ‘dünya karşı cins üzerine<br />
kurulmuştur’ sözü isabetli ve doğru değildir.<br />
Kişiler yârini kaybettiği zaman her şeyini yitirmiş<br />
gibi <strong>bir</strong> duyguya kapılmamalı veya derin <strong>bir</strong> yeise<br />
düşmemeli ya da vuslat olmadan da ayakları üzeri<strong>nde</strong><br />
durmasını becerebilmelidir. Bu şekildeki telkinlere<br />
daha fazla ihtiyaç var.<br />
Tıp uzmanı Dr. Sait Eğilmez, ses sanatçısı<br />
ve araştırmacı Salih Turhan ve yazar Osman<br />
Güzelgöz’ün <strong>bir</strong>likte hazırladıkları ‘Türkülerde<br />
Hekimlik ve Sağlıkla İlgili Türküler” isimli kitabı<br />
okurken bunları aklımdan geçirdim. Sağlık Bakanlığı<br />
yayınları arasında yeni çıkan bu önemli kitap<br />
kanaatimce <strong>bir</strong> boşluğu doldurmuştur.<br />
Göz hastalıkları doçenti S. Eğilmez’in, Âşık<br />
Veysel’e atfen yazdığı ve halk müziği sanatçısı Salih<br />
Turhan’ın notaladığı şiir de çok manidar:<br />
Sesin duydum Veysel, dengin aradım<br />
Sözünün üstüne söz bulamadım<br />
Görmenin ilmine ömrüm adadım<br />
Veysel’ce gören <strong>bir</strong> göz bulamadım<br />
Bu çerçevede ‘kansere sitem’ diyebileceğimiz<br />
şiirin sahibi değerli şairimiz Yavuz Bülent Bakileri<br />
de hatırlayalım:<br />
Sanma ki ben se<strong>nde</strong>n korkan <strong>bir</strong>iyim<br />
Ha bugün ha yarın, ölüm mukadder.<br />
Bir kız torunum var; dünya güzeli<br />
Ki şimdi burada ne söylesem az<br />
Sabah akşam <strong>bir</strong> gül gibi elimde eli<br />
Onu gözyaşlarıyla bırakıp gelsem olmaz<br />
Sonuç olarak, Türkülerin analizini yapanlar,<br />
aynı zamanda halk kültürünün de analizini yapmış<br />
oluyorlar. Dolayısıyla kültürümüzün çeşitli konulardaki<br />
tespit ve telkinlerini gün ışığına çıkarmış,<br />
böylece milletimizin yaratıcı ve üretken <strong>bir</strong> zekâya,<br />
geniş <strong>bir</strong> zihin yelpazesine sahip bulunduğunu kanıtlamış<br />
oluyorlar. Ayrıca Türk Kültürünün çok<br />
köklü ve engin <strong>bir</strong> yapısının bulunduğunu da göstermiş<br />
oluyorlar. Politikacıların, <strong>bir</strong> kısım aydınların<br />
ve bazı sosyal bilimcilerin ‘halkın engin sağduyusu’<br />
ya da ‘halkın şaşmaz feraseti’ dedikleri şey<br />
bu olsa gerek.■<br />
56<br />
eylül-ekim-kasım<br />
2010