You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
'..<br />
Ayllk, Koltor, Fikir, SnDat Dergisi<br />
:-----;;:;;;;:<strong>MA</strong>:<strong>=YI=s</strong> <strong>1=98=8</strong> ===;;;;;;;;;;;;;;; 13~==;;;;;700;;;;;;;;;;:.- T;;;;;;;;;;:L.<br />
(=K~v;;;;;;;;;;;;Da=hild=ir) ~
·~i<br />
!lO'nlaraoldii demeyiniz. O'nlar<br />
Kabiderinde diridirler. Hatta Merzukturlar<br />
(Yerve i~erler)<br />
DEGERLi AGAB'EViMiz S·ERHAT<br />
UNrSAL'IN BiRiciK KARDE$LERi<br />
SE·L<strong>MA</strong> ONSAL<br />
$EMiT OLMU$TUR. KENDlsiNE, AiLESiNE<br />
VE CiMiAMIZA<br />
BASSAGLIGI , . DiLERiz.<br />
.<br />
BiRLiGE ~AGRI<br />
MENSUPLARI<br />
Haftallk Gazete<br />
"YENi DU$UNCE"<br />
Okuyunuz, Okutunuz<br />
_ _1
YIL: 2<br />
~~AGRI<br />
Ayhk Fikir Ve Sanat Dergisi<br />
SAYI: 13<br />
<strong>MA</strong>YIS 1988<br />
Degerli OkuyucularJ1l11z; f')'Ol'U2. Ne para. ne diger imtiyazl, hdller ayeJlt.!<br />
Candan desteginiz S6yesillde devam/d'Btn to lralnwmrnn sebeh; degildir. Ba,aTlmu Cenab-l<br />
hazzII" yaf,yoruz. Lakin tahammiilii peh fii~ Allah (cc) 'm ruGS'ile haimdir. Ne fan, ne fU<br />
olan zamlara mukallemet her ge~cn gUn daha d. ret. ne de baf/ul bir fey... Bise bu gorevin nad<br />
gii~lefmektedir; Bizin ne gibi fedakarl,klarlB I,k ."rep yeler... Anla,'Uleag, llzere maddi her<br />
abone iicretin; yatlrmaya ~al'ft,gmum farkmdo· IuJIJfi b,r,eyin pefinde degiliz lie asia olmayaea<br />
yzz. Bu yiizden ehonomik s,kmhlanmu, me .1M da. Yarabbi. sen utolld,rma! Yarabbi;yard,<br />
yiiklemek gibi bir diifiince i~erisindedegi/iz.<br />
~;r yd, afkln bir zamandtr birlikteyiz.<br />
.nil",Jlsirgcme! Yarabbi;seudihlerinin himmel lie<br />
Ii&lafanmiizerimize bahset. Bahfet hi, leiilriinba"~<br />
Fikri lie sihni yapmlu, pekdld biliyorsunuz. Ay' lczra ta~ edilen zulmii karfl8znda, inananta<br />
nz ,ekilde (ellkalade iut imhanlarla hizmetimizl pe dimajlara kalkan o/maya Clu,sa.~'m.<br />
siirdiirmeye ~allfhg'mum da !arkmdasmu. 0 ile onlarla birlikte biz de kendimie! kOl·ti.ir17iltl·;~<br />
hiilde dergimizi yakm ~evrenize tanumah, abo- lim... DUGue niyaz,mua sizler de ieabet edimz.<br />
ne bulmak i~in gayret Mlr(atmek lie dua... Ne. Feth-i Mubininizi, Kadir Gecenizi lie Miibq:<br />
.&lr daha/azla dua edini.! 8k Ramazan .Bayrammu, tebrill eder, bu kudB·l<br />
• Bay,."" miimkiin alandan ~a aYQ4_, Ia· giAnlcrtnmanelli kurllllUfumuza !lesiIe olmasm,<br />
,'nllJya. yukseltmeye kDrai-~IZ. Miicotl.le ~'~:~~7:,.;,;~",""'-:itDftiJl.ten diIeriz.<br />
fie ,uuru ;~eriaindeyiz_/(udsi dafltl nelerllJmm<br />
Qi1dordiinciiS6ytmzzda<br />
fart lie husUBiyetlerinibiliyor lie yDflJ1TUJya ~- fie iimidi ile M'f4JkGlmu.<br />
lmtiyaz Sahibi: Genel Koordinator:<br />
Yazi Islert Miidiirii:<br />
Halkla lliskiler<br />
-<br />
Miidiirii:<br />
inan SOYER<br />
AydmERCAN<br />
Celalettin ALTIN<br />
Edip ERSOZ<br />
-e- -It<br />
·-e-<br />
Idari Isler MUdUrii Teknik Yonetrnen:<br />
Dagltlm·Pazarlama:<br />
Baski:<br />
Ytlmaz BARAN Necati GOKS~L<br />
H. Orner ONSAL<br />
Sistem Ofset ,<br />
Mahmut TORKER<br />
2291881 - 229 6397<br />
Slhhiye/ANKARA<br />
A
iNFAK VE YARDIMLAS<strong>MA</strong><br />
HalllIPEK<br />
Emekli Merkez Vaizi<br />
'INF AK VE;SADAKANIN GtZLI OL<strong>MA</strong>SI, A~IKAR OL<strong>MA</strong>SINDAN DAHA HAYIRLIDIR.<br />
GIZLI SADAKA VERENLER AR~IN GOLGESINDE GOLGELENECEKLERDIR.<br />
SADAKANIN cox (E~tTLERI VARDIR: <strong>MA</strong>L ILE OLDU(iU GIBt, BEDEN tLE DE<br />
OLUR. BIR HA<strong>MA</strong>LIN YOKONE YARDIM EDIP KALDIR<strong>MA</strong>K DA SADAKADlR.<br />
GOLERYOZLD KONU~<strong>MA</strong>KOIR SADAKADIR. TATLI SOZLERLE KONU~<strong>MA</strong>K<br />
SADAKADIR. BiR CARIBE VOL GOSTERMEK DE SADAKADIR. BIR MOSLO<strong>MA</strong>N<br />
DIN KARDE~ININ IHTIYACINI CIDERDICI MODDET(E ALLAH TEALA DA 0<br />
KULUNUN YARDIMINDADIR."<br />
lnfak; bir mall Allah yolunda, din ugrunda harcamak<br />
ve comertlik yapmak demektir. HiS; bir maddi kar temezler, korkarlar. Bir miimin hayir yapacagi zaman<br />
sadaka verince mahnm eksilecegini zanneder, verrnek is<br />
~Ihk beldemeden; sirf Allah rIZaSIicin yap alan infakm yetmis seytan onun koluna yapisrr, mani olmaya cahsular.<br />
Eger imam kuvvetli ise yapacagr hayn yapar. Bu<br />
kar~tllgl cennet olacaktir ~iiphesiz.. Bir hadisi seritde;<br />
"Comert; Allah 'a yakmdir. insanlara yakmdir. Cennete sekilde yetmis seytani yanmdan kovmus olur. Bir kul<br />
yakmdu, cehenneme uzaktir. Cimri kimse AlIah'dan din kardesinin ihtiyacmt giderdigi muddetce Allah Teala<br />
da 0 kulununyardimmdadir."<br />
uzaktir. insanlardan uzaktir , Cennetten uzaktir. Cehenneme<br />
yakmdir" buyurulmaktadir. infak hususunda pek Peygamberimize bir cocuk geldi "Annem bir gomlek<br />
istiyor" dedi. 0 vakit Peygamberimizin iizerindeki<br />
cok ayeti kerimeler ve hadisi serifler vardir, Bunlar yeri<br />
geldikce beyan edilecektir. Bakara Suresi 261. ayetde; gomlekten baska gomlegi yoktu. "Git baska zaman gel!"<br />
"Allah Tealanm yolunda; yani din ugrunda cihat icin buyurdu. Cocuk annesine gitti, durumu arzetti. Annesi;<br />
mallanm infak edenlerin meseli hali, nail olacaklan miikafatlann<br />
miktan, 0 ,)j" ekilmis tanenin misli gibidir. seleyi Efendimize izah etti. Peygamberimiz hane-i saade<br />
"Git, soyle iizerindeki gomlegi versin" dedi. Cocuk me<br />
Ki~i yedi basak bitirrnis ve her basakta yiiz tane bulrnus<br />
olur. lste Hakk yolunda yap dar bir haynn, verilen vakti geldigi icin Bilal-i Habesi (RA) ezan okudu. Resulu<br />
te girdi, gomlegini cikanp verdi, ciplak kalnusn. Namaz<br />
bir zekatm ve sadakanm da boyle kat kat sevabi vardir Ekrem Efendimiz evinden cikamadi. Ashab-i Kiram beklediler,<br />
gelmeyince merak ettiler. Birkac kisi gondererek<br />
ve Allah Teala diledigine giizel amelinin sevabmi kat kat<br />
artmr. Bir giizel amele en az on misli sevap verir, daha durumu ogrendiler, hemen elbise tedarik ettiler. Efendimiz<br />
ancak bu sekilde cemaata tesrif buyurdular. Bu<br />
da artmr. Sahibinin giizel niyetine gore hesapsiz mukafatlar<br />
da ihsan buyurur. Ve Allah Teala vasidir. Liituf, hadise akabinde ~u ayeti kerime naziI oldu: "Ya Habibim!<br />
Tamamen elini boynuna baglaml~ gibi olma ve<br />
ihsan ve keremi pek boldur. Alimdir; kullannm yaptiklanm<br />
- yapacaklanm tamamiyle boo, ona gore mukafat<br />
ve miicazat verir. Yine Sebe Suresi 39. ayet-i keri<br />
dilenciler geIir de verecek bir seyin olmazsa seni cimri<br />
mevcut olan mahm tamamen isteyenlere de verme. Diger<br />
mesinde de: "Ne infak edersiniz Allah onun yerini doldurur.<br />
0 nzik verenlerin en hayuhsidir." buyurulmaktahrsm"<br />
Anla~tlacagl iizere Cenab-r Hakk; infakda da israf<br />
Hide itham ederler. Melul ve mahzun olarak oturur kadir,<br />
Sadaka ve infak, mala eksiltmez; bilakis s;ogaltrr. ve cirnrilikten menetmektedir.<br />
imam kuvvetli olanlar bunu bilir. Mahm infak etmekten<br />
korkmaz ve cekmmezler. imam zayif olanlar ise; oldugu giin 40.000 akce parasi vardr, Hepsini islam ni<br />
Hz. Ebubekir Srddik (RA) Efendimizin miisliiman<br />
2 ----------------------------~---------------------------------Birli~eQAGRI
me tine ~iiktir icin fakirlere dagitn. Vine Hz. Ebubekir<br />
Efendimiz, biitiin mahm gece-giindiiz, gizli-asikar daglttl.<br />
Uzerindeki elbisesini de verdi. Kildan bir aba giyip goksiinii<br />
kahn bir iple baglaml~ oldugu halde huzuru Resulu<br />
Ekrem 'e geldi. 0 anda Cebrail (AS) da icabet etti. Hz.<br />
Ebubekir'i. bu halde gorunce Resul-u Ekrem'e; "Ebubekir'i<br />
bu surette gordiigiim yoktu" diye sorunca, Resulu<br />
Ekrem Efendimiz: "Ebubekir biitiin mahm yoksullara<br />
dagrtn. Ozerindeki abadan baska mah kalmadr" buyurduo<br />
Cebrail (AS): "Ya Muhammed! Ben bu i~ icin geldim.<br />
Allah Teala sana selam edip buy urdu ki; 'Ebubekir<br />
kuluma benden selam soyleyip sorsun ki, bu fikirlik<br />
halinde benden razt mrdrr' Resulii Ekrem Efendimiz<br />
Ebubekir (RA) donup; "Ya Ebubekir! Hz. Allah (cc)<br />
sana selam edip 'bu halinde benden razi rmdir' diye<br />
buyurmaktadir" deyince, Hz. Ebubekir aglayarak "Ebubekir<br />
kimdir ki Rabbisinden razr olmasm, Razryim, ra<br />
ZIYlm,raziyim" demistir.<br />
Hz. Omer (RA) halife iken bir kadin geldi "lhtiyac<br />
sahibiyim. Coluk-cocugum var. Bana yardim et" dedi.<br />
Hz. Orner yardrm talebini reddedince "Ne olur yardim<br />
et. Yarm kiyamet giinii Allah Teala benirn halimden dolayi<br />
seni sorguya cekse gerekir" dedi. Donup giderken<br />
Hz. Omer'in gozlerinden yaslar miibarek sakahna dokulmeye<br />
basladi. "Kaduu geri ~aglrln!" dedi. Ozerindeki<br />
gomlegini cikanp verdi. Yanmdakiler "Kadmm sozlerinden<br />
mi korktun ya Omer!" dediler. "Hayir, sozlerinden<br />
korkmadnn. Sozlerinde gecen kiyamet giiniinden korktum"<br />
buyurdular.<br />
Resulii Ekrem Efendimiz Tebuk seferine giden orduya<br />
yardun kampanyasi actigmda, Hz. Osman (RA) 200<br />
deve ve 10 bin dinar bagislarmsn. Dinarlan Efendimizin<br />
onune doktiigii zaman Resulullah: "Bunlar nedir ya Osman!"<br />
deyince, "Orduya hediyedir ya Resulullah!" dedi.<br />
Efendimiz paralan kansnrarak "Ya Osman! Allah seni<br />
magfiret buyursun" dediler. Bu orduya Hz. Ebubekir<br />
biitiin servetini bag.~ladl. Efendimiz: "Geriye ne biraktm<br />
ya Ebubekir!" dediginde "Allah ve Resulunu biraknm"<br />
dedi. Hz. Orner bu orduya mahnm yansnu vererek istirak<br />
etti. "Ne kadar yardim edebildin ya Orner" diye soruldugunda<br />
"yansmi evde biraknm, yansuu getirdim"<br />
dedi. Yardun hususunda Hz. Ebubekir'i gececegini zannediyordu.<br />
Hz. Orner; "Yardnnda Hz. Ebubekir'i ge~ecegimi<br />
zannediyordum. Bundan sonra anladim ki hie bir<br />
zaman hayir ve hasenatta O'nu gecmek mtirnkiin degildir"<br />
itirafmda bulunrnu~tur. Resulii Ekrem Efendimiz<br />
ise; "ikimiz arasmdaki fark, cevabmlz arasmdaki fark gibidir"<br />
buyurmu~lardu.<br />
Hz. Ali (RA) oru~lu iken iftar zarnanmda bir rniskin<br />
geldi. Yemek tam ortaya konrnu~tu. Hz. Fatma (RA) ve<br />
iki giizide yavrulan Hz. Hasan (RA) ile Hz. Hiiseyin (RA)<br />
de yard!. Miskin yemek istedi. Hz. Ali: "Ya FatIma! Ben<br />
hisserni bu miskine verecegim. Siz yemeginizi yeyin!"<br />
dedi. Hz. FatIma "Sen yemezsen ben de yemem" dedi.<br />
Bunun iiZerine Hz. Hasan ve Hz. Hiiseyin de "Biz de ye<br />
Birlige QAGRI<br />
rneyiz" dediler. Yernek rniskine verildi. Miskin yedi, doyduo<br />
Bunlar da sadoldular. Su ile iftar ettiler. Ertesi giin<br />
orucuna niyet ederek devam ettiler. Vine aksam iftar zamam<br />
oldu. Yemek sofraya kondu. Bu defa bir yetim gelerek<br />
yemek istedi. Hz. Ali "Ben hissemi bu yetime verecegim,<br />
siz yeyiniz!" dedi. Onlar da "Sen yemedikce biz<br />
de yemeyiz" dediler. Yernek yetirne verildi. Yetim yedi,<br />
doydu. Bunlar sad oldular, yine su ile iftar ettiler. Ertesi<br />
giiniin orucuna devam ettiler. Vine aksam iftar vakti 01-<br />
duo Yernek sofraya kondu. Bu defa kapiya bir esir geldi,<br />
yernek istedi. Hz. Ali yine "Hisserni bu esire verecegim.<br />
Siz yeyiniz!" buyurdu. Onlar da "Sen yemedikce biz de.<br />
yemeyiz" dediler, Yernek esire verildi. Esir yedi, doydu.<br />
Bunlar da sadoldular. Baskalannm hallerine vakif olmamalan<br />
icin kannlanna tas bagladilar. Bunun iizerine Dehir<br />
Suresindeki "Onlar taamlanm seve seve rniskine, yetime,<br />
esire verirler" diye Allahii Teala'run rnedhine nail<br />
oldular. Allah bizlere de kalp uyarnkhgr versin de bu<br />
olaylardan ibret alahrn, cirnrilikten kurtulahrn.<br />
lnfak ve sadakamn gizli olmasi, asikar olrnasmdan<br />
daha hayirhdn. Gizli sadaka verenler "Arsm golgesinde<br />
golgeleneceklerdir". Sadakamn cok cesitleri vardrr: Mal<br />
ile oldugu gibi beden ile de. olur. Bir hamahn yiikiine<br />
yardim edip kaldirmak da sadakadir. Giiler yiizlii olarak<br />
konusmak bir sadakadir. Tath sozlerle konusmak sadakadir.<br />
Bir garibe yoI gostermek.de sadakadir. Allah Tealft<br />
Hazretleris yerleris yarattigmda melekleri sordular:<br />
"Ya Rabbi! Yerlerden kuvvetli neyi yarattm" Cenab-i<br />
Hakk; "Daglan" buyurdu. "Daglardan kuvvetli neyi<br />
yarattm ya Rabbi" dediler. "Derniri yarattim" buyurduo<br />
"Dernirden kuvvetli neyi yarattm ya Rabbi" dediler.<br />
"Atesi yaratnm" buyurdu. "Atesten kuvvetli neyi<br />
yarattm ey Rabbimiz" dediler. "Suyu yarattun" buyurdu.<br />
"Ey Rabbimiz! Sudan kuvvetli neyi yarattm"<br />
dediler. "Yelleri yarattim" buyurdu. "Yellerden kuvvetli<br />
neyi yarattin ey Rabbirniz" dediklerinde "Bunlardan<br />
daha kuvvetli bir miiminin gizlice verdig! sadakanm<br />
sevabnu yarattun" buyurdular,<br />
Abdullah Bin Omer'e bir sahabe 4 bin dirhern yardnnda<br />
bulundu. Ertesi giiniin sabahi Hz. Abdullah (RA)<br />
'I carsrda atimn yiyecegi arpayi veresi aldignu gordu.<br />
Hemen evine haber gonderdi: "Hz. Abdullah 4 bin dirherni<br />
ne yapti" diye sordurdu. "Sabahaskadar fakirlere<br />
daglth" dediler. Hasan bin Ali (RA)'den bir adam bir<br />
sey istedi. 50 bin dirhem 500 dinar verdi. Hamal iicretini<br />
de vererek evine paralarl gonderdi. Bu defa da bir kadm<br />
bir rniktar hal istedi. Bir ~anak bal verdi. "0 az hir miktar<br />
bal istedi. Sen bir ~anak verdin. 0 ihtiyacma gore istedi.<br />
Biz de rniiriivvet ve himrnetimiz miktan verdik" dediler.<br />
Malik bin Enez HZ.lerine Harun-ill Re~id (RA) 500<br />
dinar verdi. Ebu'l Leys (RA) bin dinar verdi. Hz. Haru~<br />
gadablanw "Ben rnelikim, 500 dinar verdim, sen benim<br />
tabaamdan oldugun halde bin dinar verdi." dedi. 0 ise;<br />
"Ey mtirninlerin emiri! Ben sana kerhen bunu yapmadIm.<br />
Benim giinliik gelirim bin dinardJr. Ondan a~gl in<br />
ā
fakta bulunmaktan AlIah'dan hay a .ettim." dedi. Giinliik<br />
geliri bin dinar oldugu halde hayatt boyunca zekat vermemistir.<br />
Zekat verecek mal hiriktirmemistir. Hz. Ebubekir<br />
ve Hz. Orner de hayatlan boyunca zekat verrnemisler,<br />
zekat verecek mah biriktirmemisler ki senelik zekatim<br />
versinler. Onlar yarmm nzkmi Allah Teala Hz. lerinin<br />
vereceginisyakinen bildikleri iein yannm yiyecegin!<br />
hi~ dusunmemislerdir. Hatemi Tay'a sordular: "Hie hayatmda<br />
kendinden daha comert birini gordim mii"<br />
"Evet gordurn: Bir gence misafir oldum. On tane koyunundan<br />
birini keserek omuz etlerinden kebap yapnrmrsh.<br />
Kebabi yerken "Ben koyunun bu yerdeki etini severim"<br />
demis bulundum. Hemen disanya ~lktl. Dokuz<br />
koyununu da kesmis hep omuz kiirek etlerinden kebap<br />
yapmis getirdi. Yedik. lste 0 gene benden daha<br />
comerttir" dedi. "Peki giizel sen ona ne ikramda bulundun"<br />
dediler. "Ben de onu bir hafta misafir ettim.<br />
Giderken, 100 koyun, 100 deve ve 100 de inek verdim"<br />
dedi. "Oyle ise sen ondan daha comertsin" dediler. "Hayir"<br />
dedi. "0 biitiin servetini bana ikram etti. Ben ise<br />
servetimin binde birini ancak verebildim. 0 benden daha<br />
comerttir" dedi.<br />
_<br />
Sam 'da Ibni Muvaffak ismiyle arulan bir alim var<br />
idi. Hac icin bir miktar para hazirladr. Komsulan ile helallasmaya<br />
basladi, Yakm bir komsusunun evine vardigmda<br />
ocakta et (pirzola) yapihyordu. "Giizel koktu.<br />
Bir lokma verin cok carum cekti" dedi. "Hay If sana vee<br />
remeyiz. Bize et helal sana haramdir." dediler. "Nasil<br />
size helal bana haram olur" dedi. "Ben senelerdir et<br />
yiizii gorrneyen bir fakirim. Cocuklar et diye agla~tdar.<br />
Kasaptan alacak param da yoktu. Bir viranede merkep<br />
lesesi buldum. Ondan bir miktar kesip getirdim" dedi.<br />
o alim bir ah cekti "Komsum boyle ac iken ben nafile,<br />
Hacca gitmeyi miiriivvetirne yakistiramam" diyereks butiin<br />
hac parasint 0 fakire yardrmda bulundu. Vine bir<br />
zengin evinden ciksp nafile hacca giderken onune hemen<br />
bir kadm crktr; "Ben dul bir kadmim. Yetimlerim<br />
var. Aym zamanda Resulii Ekrem'in nesli pakindenim.<br />
Bana yardim et" dedi. "Ne kadar paraya ihtiyacm var"<br />
dediginde "Uzerindeki hac parasi kadar" dedi. Biitiin<br />
hac parasrm 0 kadma vererek evine dondu. Hacca 0 sene<br />
gitmedi. 0 sene memleketinden haca gidenler onu Mekke'de,<br />
Arafat'da, Mine'de goriirler. Hacdan dondiikleri<br />
zaman 0 zata "Haccm miibarek olsun, tebrik ederiz"<br />
dediler. Adamcaglz mahcup oldu "Ben hacca gitmedigim<br />
halde beni nasd tebrik ediyorlar" dii~iincesi ifi:erisinde<br />
yattl. 0 gece riiyasmda Rasulii Ekrem Efendimizi gordii.<br />
Efendimiz hal ve hatlOm sorduktan sonra "Sen haccml<br />
tebrik edenlerden mahzunmu oluyorsun" der. "Evet ya<br />
Resulullah!" cevabma kar~lhk Resulii Ekrem Efendimiz:<br />
"Evet sen hacca gitmedin ama bir kadma sadaka verdin<br />
o dua etti. Allah Teala onun duasmdan senin suretinde<br />
bir melek yarattl. 0 melek senin yerine hac yaptl. Onu<br />
gordiiler de seni hac yaph diye tebrik ettiler. 0 melek<br />
klyamete kadar senin yerine her sene hac yapacaktrr"<br />
buyurdular.<br />
4<br />
Abdullah bin Omer'e bir pismis keUe hediye edildi.<br />
Baska birine gonderdi, "0 benden daha muhtactir" du<br />
~iincesiyle .. 0 da digerine, 0 da baska birine ... Derken<br />
altr ev dolastr yine Abdullah bin Omer'in evine geldi. Ashabi<br />
Kerim Allah'm Resulimden aldiklan terbiye ile boyle<br />
kendilerinden ziyade diger din kardeslerini dii~iiniirler.<br />
di. ~imdiki miisliirnanlar sadece nefsini dii~iiniiyorlar.<br />
Bircoklarnmzm kalplerinden merhamet ve sefkat hissi si·<br />
linrnis vaziyettedir. Peygamber Efendimiz bir hadisi seriflerinde:<br />
"Her iirnmetin bir fitnesi vardir. Benim ummetim<br />
in fitnesi de mal ve paradsr." buyurmuslardir. Para<br />
yeni ~lktlgmda seytan alarak opttl alnma koydu. Diger<br />
~eytanlar "Bunda ne var da opuyorsun" dediler. "Kim<br />
bunu severse 0 benim kolerndir. Bu benimielimde bir<br />
kozdur, bununla coklanm dinden cikarmm, on un i~in<br />
opuyorurn' dedi.<br />
Siileyman (AS) ~eytana sordu: "lsa (AS) iirnmetine<br />
ne yapacaksm" Seytan, "On lara iki..jj~ ilah var dedirtmekle<br />
Hakk yoldan sapinnm", "Muhammed (AS)'m iirn·<br />
metine ne yapacaksm" dediginde, "On Ian da para ile<br />
sapitmm. Hatta onlarm bazilanna para kelime-i §ehadetten<br />
daha tath olur" Siileyman (AS): "0 zaman senin ~er·<br />
rinden Allah 'a slgmmm" dedi.<br />
infak, can He olur. ~ehitlerin din, millet, vatan, namus<br />
ugrunda canlanm feda ettikleri gibi mal ile olur. Yukanda<br />
zikrettigimiz gibi bedenle olur. Giicii ile, akh ile,<br />
ilmiyle, irfamyla miirninlere faydab olmak gibi.. "Veren<br />
elin alan elden iistiin" oldugunu dii§iinmeli ona gore hareket<br />
etmeli, "Yanm hurma tanesiyle de olsa cehennemden<br />
korununuz" bnyurulan hadisi ~erifi·unutmamalIYlz.<br />
Verdigimiz sadakalara goz dikmemeliyiz. Basa kakmamahyiz<br />
ki huzuru ilahide makbul olsun. Bir sadaka verenin<br />
elinden fi:lktlgmda alanm eline degmeden huzuru<br />
ilahide yazihr,<br />
Vakidi Hz. lerinin akillara hayret veren bir olayiyla<br />
konumuzu kapatahm. Vakidi diyor ki: Biri Hasimi olan<br />
iki arkadasrm var idi. O~iirniiz de pek ~iddetli bir darhga<br />
giriftar olduk. Bayram da yaklasmrsn. Hammnn dedi ki:<br />
'Biz nasil olsa bu fakirlige, bu ~iddete dayanabiliriz. Lakin<br />
bu cocuklara ne diyelim Onlar iein yiiregim parca<br />
parca oluyor. Komsu cocuklanru bayramda siislenmis,<br />
yeni elbiseler giyinmis kendilerini de perisan hal gorup<br />
duruyorlar. Bu hallerine aClmamak'elirnde degil bir fi:are·<br />
sini bulsan da iistlerini, ba~larml diizeltecek biraz para tedarik<br />
etsen" dedi. Bunun iizerine Ha~imi arkada~lma<br />
elindeki mevcudiyle 0 giinki slkJntlml defetmesi i~in<br />
mektup yazdlm. Bana; 'i~inde .bin dirhem var' dedigi<br />
agzl miihiirlii bir kese gonderdi. Kese elirnde durdu-durmadl<br />
derken oteki arkada§lmdan benim Ha~imi'ye yazdlglm<br />
gibi slkmtlsmdan §ikayeti havi bir tezkire aldrrn.<br />
Keseyi miihiiriinii afi:madan hemen ona ganderip mescide<br />
gittim ve hanrrna kar~1 hicablmdan biitiin geceyi orada<br />
ge~irdim. Eve dondiigiirnde meseleyi anlattrrn, kadmcaglZ<br />
bana hi~ danhnaYlp yaphg.m i§i begendi. Onunla bu<br />
bahiste iken bir de baktlm ki Ha§imi arkada§rrn mahut<br />
kese heyeti elinde oldugu halde ~lkageldi ve "dogrusunu<br />
Birli~e QAGRI
soyle sana gonderdigim parayi ne yaptm" diye sordu.<br />
i~i oldugu gibi anlatnm dedi ki: "Sen benden para istedigin<br />
vakit gonderdigim bu keseden baska dar-i dunyada<br />
hie bir seye malik degildim. Sana gonderdim ve arkadasmnza<br />
yardnnda bulunrnasi icin yazdim. 0 da keseyi benim<br />
miihiiriim ile kapanmis oIarak bana gonderdi. Vakidi<br />
der ki: "Kese icindeki bin dirhemi musavi oIarak boli.i~tiik.<br />
-100 dirhemini de daha evvel benim haruma ayirdik,<br />
Vakayi Halife Memun haber aldi. Beni ~agmp sordu.<br />
Ben de i~i oldugu gibi serh ve tafsil ettim. Her birimize<br />
iki biner, hamrmma da bin dinar olmak iizere yedi<br />
bin dinar verilmesini emretti."<br />
Iste muslumanlar arasmda yardnnlasmamn en guzel<br />
ornegl. Allah (cc) ci.imle din kardeslerimi 'ismahna,<br />
ilmine, mevki ve makamma magrur etmesin. Bunlann<br />
elimizde emanet oldugunu hakkiyla bildirsin (Amin).<br />
MESEY.E(7)<br />
YII 630.. Aylardan Ramazan.<br />
Onbin kisilik bir ordu Mekke'ye<br />
ilerlemekte. Baslannda Kainatm<br />
Efendisi. BiltUn cavdmci fikirler<br />
bertaraf edilmis, fetih yolu acrlrrusttr.<br />
"Muhakkak ki, biz seni gUzel<br />
bir fetihle mUjdeledik!" ernr-i<br />
ilahisi gerceklesrnis, Mescid-i Haram'a<br />
yonelen yUzler mukaddes<br />
beldenin muhafizlan haline getmlstiro<br />
Allah Resulii "karst koymavanlann<br />
mallarma ve canlanna dokunulmayacagrm"<br />
bildirir. Fakat Kurey~<br />
korkuludur. OnU~ YII boyunca<br />
kendisine her tiirlii eziyeti ve lskenceyi<br />
reva gordiikleri peygamber<br />
geri donrnektedir. Kendilerine "Ey<br />
insanlar! Size ~u tepenin arkasmda<br />
bir ordu var, biraz sonra gelip sizi<br />
helak edecek, desem inaOlr mlsl<br />
OIZ" buyurdugunda "Elbett~ ina·<br />
",nz; ~Unkii senin hi~ yalan soyledigini<br />
bilmeyiz." diVe cevap vermi~lerdir.<br />
"Oyleyse ~una da inanm<br />
ki; Allah birdir ve O'ndan ba~ka<br />
ilah yoktur." tebligini yapmca,<br />
"Vay, demek sen ilahlanmlzl inkar<br />
etmek i~in. bizi buraya ~aglrdm,<br />
oyle mi" yobazhglyla ta~a tuttuk<br />
Ian peygamber geri donmektedir.<br />
Sadece ve sadece "Allah'tan ba~ka<br />
ilah yoktur" dedigi i~in, yollarma<br />
dikenler do~edikleri, Uzerine kopek<br />
Birli~e QAGRI<br />
Hamza<br />
QZDEIIiB.<br />
ler saldrklan, caruna kasteddikleri<br />
peygamber geri donrnektedir.<br />
lste sonunda kiifUr inadr, lman<br />
gunesine boyun egmistir. Sirkin<br />
buzlan erimis, yokolmus, onun yerini<br />
tevhid rahrneti tutmustur. Yilce<br />
Peygamber her zaman oldugu gibi<br />
sefkat tel kin eden sesiyle hitap<br />
etmekte: "Allah sizleri affedivor;<br />
~iinkii 0 bagl~laYlcldlr. Birbirinizden<br />
gordiigUnUz kotuhlkleri affediniz!<br />
Mii~rikler zamanmdaki faiz ve<br />
kan diyeti gibi haklar kaldmlrmsnr.<br />
Bir koleyi kamci veya degnekle<br />
doyen yiiz di~i deve diyet verecektiro<br />
MUslUmanlar birbirinin kardesidir."<br />
Bu ruh ve iman biitiin zarnan<br />
Ian kusatan ozelligiyle yeni fetihlerin,<br />
yeni zaferlerin mUjdecisidir. islam<br />
devlet olmu~tur. YeryiizUnde<br />
adaletin, karde~ligin' tesis edildigi,<br />
zulmUn ve kinin yok edildigi bir de·<br />
vir a~llml~tlr. Klsa bir' zaman i~erisinde<br />
cehaletin, hakslzhgm, zulmun,<br />
,adaletsizligin kolgezdigi bir<br />
gafiller sUriisiinden, ilmin, hakkm,<br />
me'rhametin ve adaletin hakim 01-<br />
dugu dipdiri bir cemiyet ortaya ~Ik.<br />
ml~tlr. Ve 0 cemiyetin ve biitUn insanhgm<br />
efendisinin gozleri Konstantini'ye<br />
~evrilmi~, mubarek lisa",<br />
vine bir kutlu ani teb~ir etmektedjr:<br />
"Konstantini'ye elbet bir gun<br />
fetholunacaknr; O'nu fetheden kumandan<br />
ne guzel kumandan, onu<br />
fetheden asker ne giizel askerdir."<br />
Bu bir iltifat degildlr. Bu bir cermet<br />
vaadi deglldfr. Bu diipediiz herseyden<br />
iistiin ve yiice olan ilahi nzaya<br />
kavusma miljdesidir. Bir miimin icin<br />
biitiin degerlerin iistlinde olan bir.<br />
deger: ilahi rilL Kamil miimin<br />
icin, "cermet cennet dedikleri - biro<br />
kac koskle birkac hurl- isteyene<br />
versen aru-bana seni gerek seni" ifadeleriyle<br />
ozlesen Hakk coskunlugu,<br />
Miimin goniiller peygamber isaretiyle<br />
canlanru bu yola feda, kanlanm<br />
bu yola sebil ederler. Konstantiniyye<br />
feth olunacaknr. Zaman devretmektedir.<br />
Hangi devir bu beldenin<br />
bagnna Allah lafzt celilinin elifini<br />
verlestirecektir 0 bir sir...<br />
islamiyet yanm asirda bUtiin<br />
Arabistan'a hakim. islam kihcr sonra<br />
iran iclerinde. lran-Acern Diyan,<br />
her zaman bir ciban basi. Tek Hz.<br />
Selman icin, tek bu topraklarda ~ehit<br />
diisenler icin sevllrnesi gereken<br />
diyar. Gerisinde nifak alarnetleri.<br />
Yirminci asirda komiinizm adim<br />
alan Mazdek hayasizhgmm mekaru.<br />
Cehennem habercisi, atese secde<br />
edenlerin karargahr. islam ordulan<br />
uzun silren savaslar neticesinde merdivenin<br />
bu basamagrru -tabiri caizse-<br />
kmk civiyle tutturarak gecerler.<br />
Zaman devretmekte, zaman krsalmakta.<br />
"Konstantiniyye feth olunacaktir"<br />
Peki bu doguya akmlar<br />
niye Doguda bir bekleyen var.<br />
Kutlu habere susarms goniiller tedirgin.<br />
Uzaklarda Cinli yamaklan duvar<br />
ustalarr haline getiren, yakmlarda<br />
Pers ihti~amml golgeleyen, u~·<br />
suz-bucakslz iilkenin daglannda,<br />
ovalarmda at iistiinde yel olup esen<br />
bir er sablfSIZ."Hakimiyyet" diyor.<br />
"Hakimiyet, adalet i~in hakimiyet,<br />
adalet i~in kuvvet. Bir iilke olmah,<br />
gUn,0 iilkede dogmah, 0 iilkede batmah,<br />
giin 0 ii1keye bayrak olmah."<br />
iki deniz arasmdaki set birdenbire<br />
a~llml~tlf. Miibarek ve muazzez<br />
bir kucakla~ma. Tiirk, islamla izzet<br />
ve ~eref bulmu~, islam, Tiirkle yeni<br />
bir gi.i~ ve kudret. Artlk giiniin<br />
battlgl ii1keler yakm olmak Uzeredir.<br />
Tannnm klhcl, zuliim tacla,,", 5
yerle bir etmeye hazirdir. Karahanh,<br />
GazneJi ve Selcuklu ..<br />
Oguzun Krruk Boyu, bir kilidi<br />
acar Malazgirt'te. Hac bovlesine<br />
hilal atesine tutulmus degildlr.<br />
Haclt Anatolia erimeye yiiz tutar.<br />
Egilir, hilale boyun eger. Malazgirt<br />
bir destan. Malazgirt miicahidleri<br />
destan kahramanlan.<br />
Kubbe kubbe ezanlar Anatolia'nm<br />
celik zirhrm yumusanr, kubbelestirir.<br />
Dervis-gazller akm akm<br />
Anadolu iclerinde. Her kosede bir<br />
ocak, her kosede bir goniil atesi.<br />
Anadolu yeni bir krvilcrmla tutusrnustur,<br />
Goniil seferberligi acrirmsnr.<br />
Goniillerde islam sancagr, Gozlerde<br />
valrm ates, Diisiincelerde bir<br />
iilkii. Konstantiniyye feth olunacaknr.<br />
Alparslan'm gozler] uzaklarda.<br />
Iraklan yakm eden iman atesi<br />
Anadolu'yu Turk-Islam miihriiyle<br />
percinler. lnsana saygr, insana sevgi,<br />
insam Allah'm mukaddes bir<br />
emaneti, yeryuzllndeki halifesi anla<br />
YI~lyla kucaklayan bir tefekkiir. De<br />
Iilerin bile birinci srruf insan muamelesine<br />
tabi tutuldugu garip; fakat<br />
yiice bir medeniyet be~igi. Biitiin<br />
akrnlar hep banva, Krhcarslan'm<br />
gozleri Konstantiniyye'de, Yrldmm'<br />
m gdzler] Konstantiniyye'de. Ve<br />
Sultan Murad'm gozleri Konstantiniyye'de.<br />
Goniiller ilahi maya kavusma<br />
coskunlugunda,<br />
8ir garip dervis, bir garip alperen,<br />
Engiirii'de goniiller dev~irmede.<br />
Haci Bayram VeiL VeJi goniil, sultan<br />
goz. Goz goriir, goniil bilir. Sultan<br />
Murad'm gozleri Konstantiniyye'yi<br />
gormekte, Bayram Veli'nin<br />
gonlii Konstantiniyye'yi bilmekte.<br />
Veli buyurur: "Sultamm mahzun<br />
olma ama ne sen ne de ben 0 saadetin<br />
devrinde degiliz. in~aallah<br />
o mu~tu, ~u bizim kose dervi~le,<br />
senin be~iginde biiyiiyecek ogluna<br />
nasip olacaktlr!" Sultanm gozleri .<br />
ya~h, gonlii mahzun. "Ni~in ben<br />
degilim" diyecek olur, sonra "Allah<br />
nimeti diledigine verir." diyerek<br />
ferahlar.<br />
1432 YIII. Bir yeni can gelir<br />
diinyaya. Kulagma ezanlar okunur,<br />
adml Muhammed koyarlar. "Kutlu<br />
olsun" derler. Sultan Murad "Ugu-<br />
6<br />
run kutlu olsun ogul!" der. Osmanogluna<br />
yeni bir can kanlmrsnr, Ecdadmm<br />
birbucuk asirdir siirdiirdiigii<br />
yiice dava, yeni bir yiirek, yeni bir<br />
gii~ kazanrmsnr. Gozler] gerilere<br />
kayar, devirleri asar. Biiyiik dedesi<br />
Osman Gazi Han'i son yolculugu<br />
oncesinde goriir. Orhan Gazi diz<br />
~okmii~, husu icerisinde atasmi<br />
dinlemekte "Ogul, bizim davarmz,<br />
kupkuru bir cihangirlik davasi degildir.<br />
Bizim davamiz Ila-YI Kelimetullah'nr.<br />
Yeryiiziinde Allah'm adaletini<br />
tesis etmektir. Kur'an-i Hakim<br />
"FETiH BiR SON DEGiL,<br />
BA~LANGI
icten vrkrlrmsnr. Bizans'i icten ~o.<br />
kerten, devlet elden gitmekteyken,<br />
onlan liizumsuz munakasalar pesinde<br />
kosturan Fatih dehasl.<br />
Konstantiniyye islambol 01-<br />
mus, haem kavsi hilale donmii~,<br />
Ayasofya teslisten vahdete riicu<br />
etmistir. Maddi fethin peslnden,<br />
peygamberi duyus ve dii~iinii~le yeo<br />
ni bir zaman baslamrsttr. Hiristivan<br />
sehlr kisa zamanda Tiirk·islam<br />
eserleri islamla~ml~, cihan devletine<br />
payi taht olrnustur.<br />
Bizim icln istanbul macerasi<br />
aS11bundan sonra baslar, istanbul<br />
rnemleketin kalbi oJur. llmin, sanatm<br />
ve dinin kalbi olur. istanbul'un<br />
aS11sahipleri memleketin de sahibi<br />
olurlar. Klh~la elde edilen miibarek<br />
belde adalet ve imanla ayakta tutulur.<br />
Fetih bir son degil, baslangicnr.<br />
"Solmaz ve porsiirnez yeninin"<br />
zamana kucak acmasidir. Fetih imarun<br />
kemalidir. Fetih yeni bir ruhtur.<br />
Fetihle Tdrklesen ve islamla·<br />
san bu miibarek belde fethin getirdikJerinin,<br />
eriyip yokolmasryla eski<br />
sahiplerinin at kosturdugu kuru bir<br />
mekana donerse ne hazin. Avasofya'da<br />
krlrnan ilk cumadan geriye sadece<br />
bir aks-i sada kahrsa ne acr,<br />
Fatih'in elleriyle tevhide dondiirdii·<br />
gii putperestligin canlan yeniden<br />
kubbemizi yrrtarsa ne garip ...<br />
"ULKE TARiHiNiN EN FAZLA HAKSIZLIGINA, KOMPLO VE SOYKIRIMLARINA,<br />
tSABETU VE KADROLU DV~UNCE
lemek, uyusturrnak, dii~iindiirtmemek<br />
ve dl~ serrnave giiclerinin atlarna<br />
tahtasi olma tesebbiislerine gozlemleme<br />
mantigmdan mahrum YIgmlarm<br />
olusturuldugu Ylgmlarm<br />
neticeleri mevdandadir.<br />
Temel hak ve hiirriyetler kaglt<br />
iizerinde, hiir diisiinrne ve tartrsma<br />
irnkanlan sadece belirli zurnrelere<br />
ve sornurge baglannl: odaklara saglamp<br />
tekellerine kahrken, dl~ giiclerin<br />
alarm Ian ve isaretleri ile olusturulan<br />
demokrasilerin diizmece recetelerivle,<br />
tastikfi avukatlarrn demagojileri<br />
kanahvla sun'i hedeflere<br />
siiriiklenen kahpcrlrk isrannda, hakikatlerin<br />
"H "sine biganeleri tastikci<br />
rnakarmnda tutmaya ozen gosterirler.<br />
Tetkiksiz tastik ve miinazarasiz<br />
savunma saplannsi egemen ziirnrelerin<br />
metod fuca kullandrklan ve tat<br />
II vaadlerle mefkuresizlige saplanan<br />
Ian kodamanfann dogal iandarmasi<br />
vazifesiyfe kullarnrlar ve bunun isrni<br />
"Tatli ve rahat vasarnavr" kabullenenlerin<br />
istekleri ofarak adlandmrfar.<br />
Diisundukleri gibi yasamayan,<br />
daracik kapasitelerle ahkam kesen,<br />
inanclan cami kaprsmda mendil<br />
acarak imarette kullanllmak iizere<br />
yardrm topfamak ofarak degerlendirip,<br />
acmazlanvla basbasa kalan<br />
toplum yap lSI arzu edenlere yardrm<br />
CI olanlann, surdaki yaralarda pay<br />
fan vardir.<br />
Varhk sahasrnda bulunusumuz<br />
ve milslilman yaftasuu yaka rozeti<br />
olarak tasryanlarla, ihlasm dorugunda<br />
varoluslarrru percinleyenler arasmdaki<br />
degerlendirrnevi net ofarak<br />
vapmarmzt gerektiren direnci kazane<br />
olarak degerlendirip, zinde ka<br />
II~I cern ofu~ta bufan katalizator<br />
toplum yap,sl tahammiilsuzliigu dl<br />
~a yansltanlann tazyiklerini hi{:<br />
noktasma getirir. En onemfi hane<br />
ve kufvar budur. Ozerimizde dola<br />
~an golgelere basamak olan yaka rozet{:i<br />
likten kurtufamayan ezberciferdir.<br />
Otorite ve hak tanlmazllgl<br />
prensip kabul eden, tabufarmm e~iginden<br />
1~lk bekleyen bagnaz tutumfar<br />
tektip insan uretelJ mekanizmalar<br />
ve sadistlerin modellerini tatbi<br />
BirJige GAGRI<br />
far ve sadistlerin modellerini tatbikata<br />
koymakta anidirfcr ve tavizsizdirler.<br />
Bulandmlrms, toz bulutlanvfa<br />
orulmu~, grdasi sartlanrnak olan<br />
ve 0 gidava ahstirtlrms bakislar ve<br />
tepkilerfe adrrn atan sabbahi fedaileriyle<br />
ayaktadrrlar. Ayakta kalmaya<br />
calrsrmslardrr. ..<br />
Ban ~opliigunun insanlan, sorniirme<br />
kasnyla urettigi ... izrnler<br />
halkasrndan olan otoriteryan Nazi<br />
diktatorlugimim sartlandrrmalarla<br />
insa ettigi ':S.A." lar zaman gelrnis<br />
kurulu diktatorliigiln ctbanbasi ve<br />
hasta bolgesi haline gelmekten ve<br />
diktavi tehdit etrnekten kacmrnamrsnr.<br />
Dlktatorlukler hayat sahasina<br />
{:lkl~la birlikte, ayakta kalmarun<br />
rnetodlannda da sert olurken, gidiciligi<br />
hazrrlavan sebeplerden kacarken<br />
de zalimligini en sert sekilde<br />
ortaya koymaktan kacmrvor.<br />
Diktafar u~uncu dunyarun -pak<br />
ve aravrs krncr roH.inu ovnamas:<br />
ve daima uluslararasi kapitalizm veya<br />
komllnizrn tarafrndan destekle<br />
koltuklarrna vapisan diktatorlerin<br />
halki uyutan ve miskinlestiren butun<br />
istisrnar vasrtalarrm ve silahlan<br />
kullandrklan asikardir. Buvuk patronlann<br />
az gelismis illkelerde sungu<br />
imparatorluklanru devrelere sokusu<br />
ve devamrnda rsranndaki rolu ve Ban<br />
sermayesinin gene I crkarlarrnm<br />
sartsrz bekcisi statiisiine yerlesmesi<br />
gercegi toplurnlarm ve sorniirge illkelerin<br />
sirtmdaki kamburdur.<br />
Susturulmus halkrn haklanru<br />
aramaya kalkanlan ve neticeleri ortadadrr.<br />
Saltanatlan kaldirdrklanru<br />
ve 0 devirlerin tarihe gomuldugiinu<br />
soyleven agrztarm kurduklan korkun{:<br />
baskici hanedanllklar kilif degi~tirmi~se<br />
ve degi~en sadece isimler<br />
ve baglantllar ise degi~en nedir<br />
Ta{:11 saltanatlar gitmi~, siingulii ve<br />
maskeli demokrasyalar kolanyalistlerce<br />
in~a edilmi~ ve ismi halkm sesi<br />
olmu~tur ... Stalin'in, NaSJr'm, Saddam'm,<br />
Esad'm, Pnoched'in, Galtieri<br />
'nin, Madanoglu cuntalannm ve<br />
{:agda~ goruntiideki uzantllarmm<br />
sehpafarmda can veren, zindanlarmda<br />
zulum goren anti-emperyalist<br />
gu~ler hayat sahnesinden silindi mi<br />
Tabii ki haYlr!<br />
Ol\1iTLER HASRETE<br />
Mazlumun gozyasi yogurur beni.<br />
Gafifi hogac:lk sel olmadan gel.<br />
Nice esir iller yagmr beni,<br />
Zay'ettimsaklim del'olmadan gel.<br />
Kimseye diyecek sozum kalrnadr,<br />
Hakk 'a yalvaracak yiiziim kalmadi,<br />
Simsek hizrm, celik ozum kalmadi,<br />
Basima bir garip hal olmadan gel.<br />
Hedef ayru ise yollar birlessin,<br />
Allah ic in eller, diller birlessin,<br />
Culsende adakh giiller birlessin,<br />
Goncalar kupkuru dal olmadan gel.<br />
Omidi sabirla celikledigim,<br />
"Birlik birlik" diye sayikladrgrm,<br />
Yuregimde sevkle yayikladigim,<br />
Kutlu dileklerim kiil olmadan gel.<br />
Hasret yiiregimde nagrnelendi ha!<br />
Oziimde atesler dogmelendi ha!<br />
Korpe iimitlerim yagmalandi hal<br />
Sabir kalesini el alma dan gel.<br />
Y,klml bekleyen hana donmii~iim,<br />
Son nefesi veren cana donmii~iim,<br />
Bir iimit yiiziimii sana donmii~iim,<br />
Goniille_r yabana kul olmadan gel.<br />
Tez vakitte gel ki, beni bulas1l1,<br />
Vaktinde gelmezsen neyi bulasllI,<br />
Allah hesap sorar iyi bilesin,<br />
~iiheda yatagl yol olmadan gel.<br />
Bestami<br />
J\.IAHKUM OL<strong>MA</strong>SJN<br />
Y AZGAN<br />
9
YALVARI~<br />
Allah'un affm dilerim<br />
lsyanla gecti giinlerim<br />
Ben bu dertle inlerim<br />
Beni affeyle Allah'nn.<br />
Sana dondum bak yonumu<br />
Gorememi~tim onumu<br />
GUn ettiysem hep gunumu<br />
Beni affeyle Allah'un.<br />
iSLAMiYETiN SANAT<br />
VEF]~nN'NEVERDiGi<br />
DEGER<br />
Mu.hlttln fAHiNER<br />
o<br />
Cok cahiIdim bilemedim<br />
Dogru yolu goremedim<br />
Ben olmeden olemedim<br />
islam dini, insarun gelecegini Sarlman'a goriilmemi~ giizeiiikte<br />
Beni affeyle Allah'im.<br />
garantiye alan hayat dinidir. islam hediyeler gonderilmesi ki bu hediyelerden<br />
bir tanesi calar saat,<br />
dini, insarnn ahiretini dii~iindiigii<br />
kadar dilnvasi icin de hayata teknik<br />
bilgiye ve sanata tesvik eder. kiimdarma gonderilen essiz hedi<br />
Kor nefse uyandan oldum<br />
713 yihnda Semerkant'ta C;in Hii<br />
A~ varken doyandan oldum islamm ana kaynagl olan Kur'an-I yeler arasmda bulunan kristal bedialar,<br />
Fransrz ve C;in saraylarmda<br />
Mazluma kiyandan oldum Kerim'in bir cok ayetlerinde ve<br />
Beni affeyle Allah'un.<br />
bilyilk Peygamberimiz Hz. (SAV)' biiyiik hayranhk uvandirrms, adeta<br />
in miibarek sozlerinde -sanat ve seyredenleri biiyulemistir. Bir zaman<br />
dinimizde alnn bilezik diye<br />
teknik bilginin gerekliligini ve<br />
Genlumsyanar askm ile<br />
ehemmiyetini, diinyadaki mevcut amlan sanat bugiin (elmas tac) yerine<br />
gecrnlstir. Diinyarruzm guzel<br />
Nefsimscosarsgelir dile<br />
her seyln llahi muhtecern bir sanat<br />
eseri olduguna i~aret eder. i~lesmesine<br />
ruhumuzun venllenmesi<br />
Cok gunahkar olsam bile<br />
Benizaffey Ie Allah 'lID.<br />
te sanat ve fen, bu muhtesem varhktan<br />
feyiz ve ilham alarak gellstisadi<br />
ve medeni hayanrmzm yiikne,<br />
fikrimizin inklsaf etrnesine, ik<br />
Sen bagisla gunahum<br />
mektedir, insanlar dogustan islam selmesine, milletlerarasi kiiltiir munasebetlerin<br />
gelismeslne veslledir,<br />
frtrau iizerine dogduklan gibi, sanat<br />
ve fen'ne de meyyaldirler. Bir millet ilim sahasmda ne kadar<br />
Gorur duyarsm alunu<br />
Dilerim ben felahum<br />
Yeryiizllnde yaprlan harfiyat ile ileri giderse gitsin, sanat ve teknik<br />
Beni affeyle Allah'un.<br />
meydana crkarrlan etnorafya rnilzelerinde<br />
gdrillen cok eski devirlere miikemrnel bir varhk gosteremez.<br />
sahada inkisaf etrnedikce tam ve<br />
Sana actim ben elimi<br />
ait sanat eserleri teknik zevk ve Diinya -kuruldugundan bu vana<br />
tarih hi~ bir devirde asnrmzda<br />
Sana yonelttim diIimi<br />
renk bakrmmdan hayranhk uy~ndiran<br />
giizellik ve ozetlik bildirrnektedir.<br />
islamiyet kuru bir ~ol olan da bir ilerleme kavdetrnernistir. in<br />
Nefsim tatmadan oliimii<br />
oldugu kadar -sanat ve teknik saha<br />
Beni affeyle Allah 'im.<br />
verimsiz ve teknik bilgilerin olmadig.<br />
bir ii1kede dogmu~ olrnasma ve Ekvatora kadar telsizlerden, kopsan<br />
zekasinm okyanuslara, kutup<br />
Gozum dolar yanar icim ragmen, krsa bir zaman lcerisinde rii kurarak, en ufak f,sllt,y, dahi, bir<br />
Varhk deryasmda hicim<br />
Mlslf, iran ve Bizans gibi eski medeniyet<br />
merkezlerine kadar ilerle<br />
obiif ucuna ulasttrmasr, radyo, ra<br />
an icinde diinyanm bir ucundan<br />
Ne yapnysarn benim sucum<br />
Beni affeyle Allah'un.<br />
rnis, oralarda bulunan sanat eserlerini<br />
ve sanat alanlanru himaye et<br />
biiyiik icatlar hep asnrmzm bulusdar,<br />
televizyon, telsiz ve atom gibi<br />
mi~ ve bu suretle yeni sanatlarm Iaruhr. Yurdumuida da ziraat, sanat,<br />
teknik bilgi ve iktisadi hayat<br />
Yunus gibi oImam icin<br />
dogmasma, yeni etnografya mdzelerinin<br />
kurulmasma 1~lktutmustur. bakimmdan biiyiik ilerlemeler ya<br />
A§k oduna yanmam i~in<br />
Deryalara dalmam icin<br />
Yeni eser ve sanatlarm dogrnasma prlnustir, Biiyiik gizli hazinelere<br />
Beni affeyle AIlah'un.<br />
sebep olan islamiyet - Hayber'in (madenlere) tabiat giizelliklerine sahip<br />
bulunan yurdumuzda bir cok<br />
fethinde mancmik kullarulmasr,<br />
Alper 0ZYOL Harun Resit'ln Fransa hilkiimdart sanayii fabrikalarnun hidroelektrik<br />
---__,..------_..L--------------------Birli~e<br />
QAGRI
"tSLAMtYET; tUM, FEN VE<br />
SANATLA DAI<strong>MA</strong> BERA<br />
BER BtlYtlMtl~, tUM VE<br />
SANATIN HAMtSt, MEDENt<br />
YET VE <strong>MA</strong>MURtYETiN BA<br />
NiSi, FEN'iN EN SADIK VE<br />
SAMiMi KORUYUCUSU OL<br />
<strong>MA</strong> VASFINI KESiNLiKLE<br />
ELiNDE TUTMU~TUR. is<br />
LAMiYET; SES, SOZ, HiTA<br />
BET, EDEBiYAT VE snae<br />
DE BDYDK YER VERMi~<br />
TiR. "<br />
santrallerinin kurulmasi bunlar arasmdadrr.<br />
Bu sebeple asnmizda her<br />
seyden once teknisyene ihtiyac<br />
vardrr. lslarnm ana kaynag: olan<br />
mukaddes kltabirruz Kur'an-i Kerim<br />
verde, gokte bulunan biltiln<br />
tabiat kuvvetterinden faydalanmaya<br />
ve demirin, komiiriin, elektrik<br />
enerjisi ile dolu olan suyun hayati<br />
onemine lsaret etmektedir. Kur'·<br />
an-I Kerim altm, giimii~, bakir, kursun,<br />
kalav gibi cesitli rnadenlerden<br />
tugla kirernit gibi insaat malzemesinden.<br />
kristal saravlardan bugiinkii<br />
barajlan andrran biiyiik su<br />
bentlerinden, toprak mahsulleri<br />
of isinden,. migfer gibi harb sanayiinden,<br />
hava filolanndan, radyo,<br />
radar, atom gibi son kesif icatlardan,<br />
gecrnis millet ve medenlvetlerin<br />
ilerleme sahalarrndan isaret<br />
halinde bahseder ve asnn emrettigi<br />
icat ve icatlara uygun askeri hazlrhklan<br />
emreder. Asnmlzda askerlik<br />
denilen mukaddes meslek sa·<br />
nat, fen ve teknik bilgiden ibaret<br />
bUyUk bir ilerleme kaydetmi~tir.<br />
Gerek askeri gerek iktisadi sahada<br />
teknige vok ihtiyav vardlr. islami·<br />
yet Him, fen ve sanatla daima beraber<br />
biiyiimii~, ilim ve sanatm hami·<br />
si medeniyet ve mamuriyetin (ge<br />
Ii~me ve gUzelle~tirme) banisi, fenin<br />
en sadlk ve samimi koruyucusu 01-<br />
ma vasfml kesinlikle eJinde tutmu~tur.<br />
islamiyetin ruh ve hedefi iyi<br />
anJa~lldlgl . devirlerde vok biiyiik<br />
~apta Him ve sanat adamlan yeti~mi~,<br />
islamiyetin girdigi iilkelerde<br />
biitiin diinr::mm hayran kaldlgl. ilim<br />
Birlige QAGRI<br />
ve sanatm zirvcsine ulasrlan vaglmizda<br />
dahi insanlann yapmakta<br />
acizlik gosterdigi biiyiik ornek sanat<br />
abideleri meydana getirrnislerdir.<br />
Hindistan icerlerlnden Tuna<br />
boylanna, Viyana kapilanna, Ma·<br />
caristan ovalanna, buzlu Kuzey Denizinden<br />
ates gibi yanan Afrika<br />
collerine kadar yavrlan muslumanlar<br />
tarafmdan yapnnlan sanat abideleri,<br />
motif ve teknik bakirmndan<br />
emsaline tesadiif edilemiyen<br />
giizellik arzetrnesi, atalarimrzm sanat<br />
ve teknige ne kadar deger ve<br />
onem verdiklerini gostermeye kafidir.<br />
istanbul'da, Anadolu'da, Se·<br />
merkant'da ve dunvarun bir cok yerinde<br />
her bir tasi pirlanta gibi islenrnis<br />
Tiirk sanatmm ~aheserleri halinde<br />
dile gelen viikselen camiler,<br />
saraylar ve diinyaya 1~lk sacan kiltuphaneler<br />
kurulmustur, Tiirk deha<br />
ve zekasrmn sembolil olan ilim ve<br />
sanatta ornek sahsivetler vetisrnis<br />
ve diinyaya ilim ve sanat yonimde<br />
1~lk tutmuslardrr. Fatih Sultan<br />
Mehmet zamanmda biiyiik havan<br />
toplarrn yaprlmasr, bugiin dahi sa·<br />
nat adamlarma parmak rsirtan Sultan<br />
Ahmet Cesrnesi, Siileymaniye<br />
Camii, Sultan Ahrnet Camii ve akrllara<br />
durgunluk veren dort minareli<br />
her minaresinde iiv serefesi bulunan<br />
her serefesine ayn yoldan cikrlan<br />
Edirne Selimiye Camii'si ve benzerleri<br />
gibi biiyilk tarihi eserleri Tiirk<br />
ilim ve sanat alanlanrun bilhassa<br />
hiikiimdarlann bastaci yaptlklan iftiharla<br />
meslek haline getirdikleri<br />
meydandadlr. Pusula ve kagldm<br />
Tiirkler tarafmdan icadl, diinyada<br />
yeni bir ilerlemenin alemi ve onciisU<br />
olmu~tur. Biiyiik deniz seferleri,<br />
Amerika'nm ke~fi, Avrupa'nm uya·<br />
m~l, milletlerarasl ticari ve siyasi<br />
miinasebetlerin kurulu~u, ilim ve sanatm<br />
ilerleyi~i, diinyanm bugiinkii<br />
duruma yiikseli~i hep bu sayede<br />
vUcuda gelmi~ ve atalanmlzm bu<br />
ilerleme ve geli~melerde arslan pay·<br />
Ian vok ,biiyUk olmu~tur. Kanuni<br />
Sultan Slileyman'm ogullara yaptlgl<br />
siinnet diigiiniinde tertip olunan eglenceler<br />
arasmda Mehmet admda bir<br />
Tiirk sanatkarmm buharla i~leyen<br />
bir oyuncak icad etmesi ve 10. asirda<br />
Cehveri admdaki biiyiik TUrk aliminin<br />
tahta kanatlarla ucma denemeleri<br />
bugUnkU buharla isleven vasrtalarm<br />
ve havacrlrgm ilk adrrmm atml~<br />
ve bugiinkii modern ilerlernelere<br />
1~lktutmuslardir.<br />
lslamlyet: ses, soz, hitabet,<br />
edebiyat ve siire de bilyilk bir yer<br />
verir. Peygamberimiz (SAY) giizel<br />
soz soyler, kitlelere hitap eder, kelimeleri<br />
inci tanesi gibi dizer, konus<br />
tugu anda dinleyenlerini hayran brrakirdr,<br />
hatipleri edipleri, sairlerl himaye<br />
ederdi. Kur'an-I Kerim'in ruhlara<br />
isleyen iistiin tesiri tUrliimakam<br />
larda okunrnasr, islamiyetin ses<br />
sanatrna verdigi ehemmiyeti gosterir.<br />
Dinimiz bizleri ilerlemeye daima<br />
tesvik eden en giizel bir dindir. iki<br />
giinU birbirine esit olan bir insanm<br />
zararda oldugunu, dUnya ve hayatm<br />
sanat ve ilim bakimmdan gerekleri<br />
ne ise onlan vapmarmzr emreden<br />
bir dindir. Daima dU~mammlzdan<br />
iistiin olmayr, harb sahasmda dii~marurruza<br />
galip gelecek en gelismis<br />
ve modern silahlarla mticehhez 01-<br />
marruzt ernreden bir dindir. Hie 01·<br />
meyecekmis gibi bu diinya icin cahsrnarmzt<br />
ve yann olecekrnis gibi<br />
de ahiretimiz icin cahsmarmzi ernreden<br />
biiyiik bir dindir.<br />
Cahsarn, Allah'm sevecegini,<br />
, cahsmavip bos duranm ne Allah ne<br />
Peygamber ne de insanlar tarafrndan<br />
sevilmeyecegini bildiren bir<br />
dindir. Bizlerin de cahsarak atalanmlzm<br />
diinyaya 1~lk tutan, ornek<br />
olan, hala ilerlemi~ milletlerin dahi<br />
hayranhgml kazanarak biiyiikli@i<br />
ve icadl kar~lsmda onlan adz blra·<br />
kan eserleri gibi yeni bulu~lar yaparak<br />
ecdadlmlza laYlk olmaya \;ah~ahm.<br />
Biitiin diinyaYI adaleti, sanatl<br />
yeni icatlan ve kurduklan dUzen sa·<br />
yesinde aSlrlar boyunca iistUn bir<br />
millet olaraktan ya~ayan, hayran<br />
blrakan ge\;mi~imize laYlk olahm.<br />
C;ah~anm hem dUnyasmm, hem<br />
de ahiretinin mamur olacagml, \;a·<br />
h~mayanm diinyasmm da ahiretinin<br />
de peri~an ve zelil olacagmm bilinmesi<br />
~uuru i~inde bulunmahYlz.<br />
11
IMUH.AM:MED-l<br />
VAHDET<br />
Bugiin diinyamiz binbir isttrapla<br />
mustarip. Giin gecmiy or hi, aCI<br />
bir haber duymayallm. Ya§ll diinyamlzzn<br />
oliimii mii ya/zla$zyor ..<br />
Bunu ancak Allah bilir. Fahat $U- '<br />
rasl bir gercek hi, diinya bunallmlann<br />
esiginde ...<br />
islam alemi parca parco ... Afganistan'tnda,<br />
Hindistan'tnda, Tiirhistan'tnda,<br />
Bulgaristan'tnda yapt<br />
Ian zuliim 0'na.<br />
Daha diin, ceddimiri atinin<br />
iizengisini open halaYlhlarzmlZ, bugun<br />
bashaldtrmts, Sebep: Eshi hasmetimizi<br />
haybedisimizdir, Batt, bu<br />
huvveti ythrnah. icin "Haclt Seferleri"<br />
tertiplemis rye§it cesit.i, Ama<br />
12<br />
muhtesem bir vahdete toslamts. KIllg<br />
kuvvetiyle Osmanlz 'YIYlhamayacaglm<br />
anlayan Avrupall, ba§ha yallara<br />
ba§vurmu§; bir nohtada da muvaffah<br />
almu$tur.<br />
Kiiltiir istilasiyla saldlrml§ mil<br />
Ietlere. Osmanlmm horuyucu kanat<br />
Ian altmda ya§ayan milletleri bize<br />
hiistiirmiis, Bizi de anlara dii§man<br />
etmeye gall$mi§. Siyah hopege<br />
"arap arap gelf" diye seslenisimizi<br />
nasIIizah edersiniz. Bizimle, islam<br />
diinyasmm arasindahi bu uguruma<br />
sebep olanlart hie diisiindiik mii.<br />
Bir zamanlar ham$umuz, simdi<br />
col: uzagtmtzda alan bir devlet,<br />
Kanuni'nin bir hiikremesiyle "danst"<br />
iilhesinde yasahlamtsti. Basha<br />
bir devlet, Hz. Musa 'YI kotideyen<br />
bir ayunu sahneden alml$tl. Bugiin<br />
sesimizi niryin duymuyorlar Yahudi,<br />
niryin bu hadar stmardit., Rus,<br />
nir,;in benim Afganlimtn yurdunda<br />
han kusuyor .. Bul[!ar nicin edepsizlih<br />
ediyor.. Yahm kom$umuz<br />
hangi akilla elini ate§e uzatzyor.<br />
Biitiin bu sorularm cevabml bul<br />
mah zorundaYlz. Hastallgm tedavisi<br />
te§hise, dogru te§hise baglldlr. Bugiin<br />
tek $eye muhtaclz. Birlige Muhammedi<br />
uahdete ... Aym Allah 'a,<br />
aym Peygamber 'e inanan insanlar<br />
birlikte hareket etmek zorundadlr·<br />
lar. Goniiller birle§meli. Sinelerdeki<br />
kalpler aym tempoda atmail. Maddi<br />
imkanlar, genel menfaatlerimiz igin<br />
hullanzlmall.<br />
Bunlan, once devlet biiyiilzlerimiz<br />
dii§iinmeli. Bizimki sadece yazmah...<br />
$amil i<strong>MA</strong>MOGLU<br />
"... VE SiZLER, YANi OZU GONLU ANAMIN SUTU<br />
GiBi OLANLAR BAYRAMINIZ MUBAREK OLSUN.."<br />
BiR KUTLU -GONE<br />
BASLARKEN ... ,<br />
Biraz sonra gun donecek. insanlar<br />
hala carsrda ogul veriyor. Bazan<br />
kendi kendime her gun boyle olsa<br />
diyorum. Ne vardi her zaman dargmlrklann<br />
ipleri cabuk incelip cabuk,<br />
kopsa, tebessurnler aynalarda<br />
solmasa ...<br />
Sukiir maddiyattan yana pek<br />
srkrntrm var sayrlmaz. Ama carurn<br />
uyumak istemiyor. Anasiz babasiz<br />
cocuklann basucunda oturuyor dii<br />
~iincelerim. Onlann verine koymak<br />
istiyorum kendi kendimi. Onlann<br />
cercevesiz diisilndiiklerl gibi diisilnemiyorum.<br />
_<br />
Ya kimsesizler yurdundaki
ms. Bankalarda faiz alacaklanruz<br />
var, devlette hisse senetleriniz var.<br />
Bir selamrmz ile cok kisivi iki bilk<br />
IUm ediyorsunuz, herkeste alacagiruz<br />
var... Ya oksuzleri ya fakirleri<br />
akhmzm en uzak bir noktasinda da<br />
olsa dii~iindiiniiz rnii hie Hayrr! Neden<br />
diislinmediniz Dii~iinemezsiniz<br />
ki.
Ve sizler, yani ozii, gonlii anarmn<br />
siitii gibi olanlar, Bayrarmruz<br />
mubarek olsun. Unutmaym ki kahcrhk<br />
O'na mahsustur. Hepimiz er<br />
veya ge~ O'na donecegiz.<br />
"EFENDIM; BtZLER, MILLET OLARAK KENDt<br />
KAABILiYETLERiMiZi HARCA<strong>MA</strong>DA COK<br />
<strong>MA</strong>HtRtZDtR. DAG BA~INDAKt BiR OGRETMENtN<br />
KENDi YAZIP SAHNEYE KOYDl1'CU ESERtN<br />
GOZELLlCtNt BDYDK tLLERDEKi PROFESYONELLER<br />
GORSELER BDYDK DtLLERtNt YUTARLAR ..."<br />
NAstHAT<br />
-Oglum Tahir'e+<br />
Zaman aniden ge~ip gidiyor,<br />
Bu giiniin i~ini yanna birakma!<br />
Olum kapma mutlak gelecek,<br />
Ahireti unutup bu diinyaya kanma!<br />
QOCUK VE GENQLERiMiziN<br />
EGiTiMiNDE TiYATRONUN<br />
ONEMi<br />
M. Fatih ERTUGRUL<br />
Her gecenin mutlak sabahi var,<br />
Sevgili okuyuculannuz:<br />
seyretmeye gelrnis, seyretmesini ve<br />
Karanhga bakip da giindtizii unutma!<br />
Miisaade ederseniz sizlere kii dinlemesini bilen olgun bir seyirci<br />
~iik bir rneseli hanrlatarak yazumza kitlesi vardrr, Ostelik tiyatro oyuncusu,<br />
ovnavacagt oyunu daha once<br />
baslamak istiyorum.<br />
Fftni diinya cok ~elsin diye,<br />
Deveye sorrnuslar;<br />
ezberlemis ve defalarca tekrar etrnistir.<br />
Hurilerle dolu cenneti unutma!<br />
"Neden boynun egri" zavalh<br />
deve, bir boynuna, bir horgiiciine bgretmenlik oyle mi ya<br />
Giinahlann hesabi birgiin gorulecek, bakmrs, sonra bir bacaklanna ve bacaklanyla<br />
cok giizel bir uyum gosteyircisine<br />
kabul ettirecek, seyrettire<br />
bgretmen, once kendisini se<br />
Yapngnn yamma kar kahr sanma!<br />
ren kuyruguna bakrnrs, gozlerinl cek, ovnavacak, ogretecek ve sonucunu<br />
Her yolun bir sonu var,<br />
yere dikerek;<br />
da yine kendisi teftis edecek.<br />
Yollara bakip da sakm aldanma!<br />
"Nerem dogru ki" diye cevap Daha da zoru, teftis sonucuna gore<br />
vermis.<br />
basarrh veya basansrz sayrlacak.<br />
Bu vazrmizda sizlere, tiyatrolar,<br />
bilhassa okul tiyatrolan, tivat<br />
• buyrun, cikm isln lcinden crkabi-<br />
Yiiz bilinmeyenli bir denklem,<br />
Para, mal, ~ohret hep ~e~ici,<br />
Dalkavuklara karup dostunu unutma!<br />
rolann egitimde kullanrlrnasr ve faydalan<br />
lirseniz! .<br />
Nefsinle miicadele et, ona kamp da,<br />
iizerinde durmak istiyorum.<br />
Evet Biz sirndi su sonucu ~Ilirseniz!<br />
Tiyatroyu ~oyle tarif ederler: karabiliriz saruvorurn:<br />
Sakm hal Yiice Mevla'YI unutma<br />
"lnsaru, insana, insanla anlatan<br />
"Meger ki ogretmenlik en zor<br />
EdipERSOZ<br />
bir sanat dah".<br />
tiyatro oyunculugudur, oylevse ogrenciler<br />
birer seyirci, smrf bir sahne,<br />
Krsa arna, ne kadar ozlii bir tao<br />
rif degil mil<br />
egitimin her kademesindeki idareciler<br />
DUYURU<br />
Halkla Iliskiler MudiirUmiiz<br />
de birer yonetmen veya reiisor<br />
•.. ve insaru, insana, insanla<br />
anlatmak ..•<br />
diirler. Dolayisryla okulda kocaman<br />
_ Birde derler ki; "tiyatro sanatfYlSIolmak,<br />
hele hele oyuncusu 01. mi"<br />
birer tiyatro blnasi sayrhrlar degil<br />
Saym Edip ERSOZ'iin bir kiz mak cok zordur." Egitim ve ogre. Okullardaki sevgili ogretmen ve<br />
cocugu diinyaya gelmistir. timle, tiyatronun ilgisine gelince genel<br />
idarecilerimiz, bu gercek tivatrocu<br />
gorii~ler su ortak noktada birleluklarmm<br />
yanmda, hemen her okul<br />
~EY<strong>MA</strong> ~ENtZ ismi verilen<br />
sirler:<br />
sonunda da, bilhassa ogrenci velllerine<br />
seyrettirmek iizere bir tiyatro<br />
yavruya hayrrh uzun omurler<br />
"Ogretmenlik, diinyanm en zor<br />
dilerken, Edip-Nurten ERSOZ tiyatro oyuneulugudur."<br />
- haZirlamak isterler. Tabii bu giizel<br />
~iftini candan tebrik ederiz.<br />
Bu bUyiik iddiaya destek veren istegi biitiin okullardaki biitiin idarecl<br />
~hsi gorii,lerimizi siralamak istiyorum:<br />
ve ogretmenlerin katlldlgml soy-<br />
Birlige
egitlm ve ogretimde kullarulabilme- Bu konuda tecriibesiz idareci Sonuc olarak biz, "tiyatronun,<br />
sinin biiyiik faydalanndan" haberi ve ogretmen, tutar "Cimri" ile bas- insan iizerine yaptlgl biiyiik etki,<br />
yoktur. Dolavisryla bazi idareciler lar, ama cok gecmeden brrakmak egitim ve ogretimde mutlaka kullabilhassa<br />
ogrenci ve velilerinden ge~ zorunda kahr. Sonra yine cok pro- rulmalrdrr" lddiarmzi tekrarladiktan<br />
len bu isteg], okul koruma dernegi fesyonellik isteyen baska meshur sonra bu i~ icin yaprlmasi gereken<br />
yararma bir ozel tiyatro ile anlasa- "$ bir oyunu d d dener. Vine birakrr. So- pro blem Iere getlrdlgimlz ~oziimleri<br />
rak savusturur, nun a a, ya vilzlerce defa oynanan<br />
"Catalh Koyii" veya hicbir de siralamaya cahsahm:<br />
Burada karsinuza ~I,kanen sac- edebi deger! olmayan bir oyunla, - Her iI ve ilcede, mutlaka<br />
rna durum sudur: "Sogiitlii Koyiin bgretmeni" ile ke- Genclik Merkezleri ve Okul temsil<br />
Kendi ogrencilerini, ana-ogulu cileri kacmrlar. kollari kurulmah ve desteklenmeli,<br />
oynayan sahnedeki erkek ve krz iki Okul bir tiyatrodur diyeceglz, Ama bu yapihrken, "dostlar ahsveogrenciye<br />
elele tutusturmayanlar, ogrenci seyirci ayru zamanda oyun- riste gorsun" zihniyetinden kesinlik<br />
bu ozel tiyatrolarda, anadan iiryan cu, ogretmenlik en zor tiyatro Ie kacrrulmalrdir.<br />
tiyatro sanatcrsi adi altmdaki rna- oyunculugu ve smrf bir sahne ola- - Bu tiir cahsmava goniillii gelum<br />
kadmlan seyrettirirler de, yap- cak, boyle oldugu halde, bir okul len gencler ve ogrencilerle ilgileniltiklan<br />
sacmahk akillanna bile gel, sahneye koyacak bir oyun bulama- meli, gelen ogrenci, bir daha boyle<br />
mez. Velevki bu tiir mahzurlar 01- yacak. Inanmak miimkiin degil... bir faaliyeti birakip kahveye gidemasa<br />
I e, a~an I veya az basanh ~gil ama, inanm durum bovte.; - Genclerden ve og~renciler-<br />
bil b I Efendim inanmak miimkiin de- rnemelidlr.<br />
en giizelinin kendi ogrencilerinin M'II' I I Egitim Genclik ve Spor den, kahvelere ve soziim ona 'eglenyaptlgl<br />
oldugunu bir tiirlii dii~iine- Bakanlrgr'nm "bg~retmen Yazarlar ce yeri olarak tanmlan batakhanemezler.<br />
Serisi" diye bir yayrru var. Ad: ve lere gitmemelerini istemeden once,<br />
Tabii, bir oyun sergileyecek sa- amact ne giizel deg~il mil Ama ne her . okula bir spor salonu, geregi ka-<br />
olmayan, spor yapacak tesisi hikmettir bilinmez, cok degerll bir<br />
Ionu<br />
olmayan orta dereceli veya yiiksek arkadasrmin verdigi bir tiyatro ese- dar arac ve malzeme, ogretmen ve<br />
okul idarecileri, mikrofonu kaptik- . ri, basrlmaya karar verdigi halde idareci saglanmalrdir.<br />
Ian zaman, ogrencilerin kahvehane sekizinci senesine girdigi halde, bir - Sadece gen~ligin degil, co-.<br />
ve diger eglence yeri adt altmdaki tiirlii yaymlanamadr, hikmetlni bile gu konuda rnaalesef bilgisiz oldugub<br />
kh ogrenemedik... na lnandrgrmrz vatandaslanrmzm e-<br />
kim ata keserler, anelere gitmemeleri icin ah- k Efendim, bizler, millet olarak gl v'{' mu ve ogretirm ..~ . . ..<br />
rem ozellikle<br />
"'d '1 endi kaabiliyetlerimizi harcamakta egitlm ve og~retim arnach oyunlann<br />
Bu tur I areci er, ogrencilerin<br />
y<br />
cok mahirizdir. DagV basindakl bir I ik dil I'd'<br />
boyle yerlere gitmemelerini lsterne- ..~ "$ •• yazl masl tesvt e I me I Ir.<br />
d .. ogret~enin kendi vazip sahneye Egitim ve ogretim amarIJ bir<br />
en once, onlan ora lara gonderme- koydu.gu eserin giizeJligini biiyiik il- Y<br />
yecek me~galeleri temin etmeye ~a- lerdekl profesyoneller gorseler bii- oyunun yazllmasmda, en biiyiik bah~malan<br />
gerektigini ne zaman ogre- yiik dillerini yutarlar. Ama 0 ogret- ~anOin yine bir egitimcinin yapanecekler,<br />
~ok komik olduklarmm ~enin idarecisi ne tenezziil edip go- cagl gozardl edilmemelidir.<br />
ne zaman farkma varacaklar rur, hasbelkader goriince de neden - Ost diizey yetkilileri ve ma-<br />
Aynl ~eyi istanbul'da da gor- boyle yaptm diye ogretmen hakkm- kamlarm, ogretmen yazar ve sanatmii~tiim.<br />
Ge~enlerde iiniversitelerin da soru~turma a~ar. ~llan te~vik i~in, gereken ne 'ise<br />
bulundugu bir semtte bir kahveha- Ah... yapmaya biran once ba~lamahdlrneye<br />
girdim.
- 0 giizel Kumandan ve<br />
o giizel Verilerin aziz hanrasma<br />
SANLI FETiH! ..<br />
,<br />
Ibrahim KAN<br />
uu GECE!..<br />
- Leyle-i KADiR icin-:<br />
Istanbul fethedildl bundan be, 8I1r once,<br />
Fethetmek nuib oldu Fatih gibi bir gence.<br />
Miijdeledi Peygamber enceden Fatih'imi,<br />
Ovdii 0ULUONDER kahraman neferiml.<br />
BindortyiizeUiii~ doviiliiyordu Buriar,<br />
~ebidlik ,erbetinl i~lyordu arslanlar.<br />
Atlann kifneyi,i, erlerin giirleyi,i,<br />
Olur mu bi~ sava,ta Milletimin bir e,l<br />
Korku yoktu gonliinde fI1nll TORK erlerinln;<br />
~iinkii !min doluydu goklii neferlerinln.<br />
Biiyiik·kii~;Bizansb titriyordu yiirektan,<br />
Vazge~yordu toplar surlamn dovmekten.<br />
Boguyordu zulmeti VOCEDtNtN NURLARI,<br />
Diifiiyordu yerlere BizanshnlD ba~lan.<br />
~ahlarurufll aBkarim sel gibl ~ghyordu,<br />
En basta Sultan Fatib Bevin~an aghyordu.<br />
Bir sah sabaluydt bur~larmda Bayragun,<br />
Dalgalandl Ezan'la Bizans oldu topragllll.<br />
Altwda yaUyordu alkanla ULUBATLI'M,<br />
Seyrediyordu onu aghyordu KIR·ATLI'M.<br />
Onde Ak,emseddin'le girdi Ayaaofya'ya,<br />
Seede edip birlikte bllfladllar DUAYA.<br />
IBlam·bul artIk 0 giinIslam·bol'a doniiflii.<br />
Du.tii giindarlerden hay, HiLAL'le yer degiftl.<br />
Bizans HalJu yollara dokiildii birer birer,<br />
Krallan tazimle Fatib'imden at diler.<br />
Oguz • soylum affetti biitiin Bizailshlan;<br />
~nkii bOyle yapardl ULu·TORKHakanlan.<br />
Makke'den, Medina'den, Kudiis'den sonra galen,<br />
o tertemiz beldeyi ha~I'dan TUrk'dii alan.<br />
MUftuladt Fethinl Peygamberler Hlitemi,<br />
Ta 0 giinden bllfladt hayhlann mitami.<br />
Kur'an'da adr g~en 0 Belde·j Tayyibe,<br />
Ka~asrr durak oldu ~EH!D EBA EYvtl'B'e<br />
Yeni blr ~ga glrdi tarib Sultan MEHMED'le,<br />
Oliimsiizle~i ismi arulaeek RAHMETLE.<br />
Cihanda tek padi,ap, tek devlet, tek PaY'1Tabt,<br />
OJBunistedi amma, aiilmedi kendina BAHT.<br />
Ayaaofya'dan sonrahedefi SENPIYER'di,<br />
Yllfasaydt Fatib'im RO<strong>MA</strong>'yada girerdi.<br />
Alpaalan'la deiilfti bahtl BizansWarm,<br />
Fatih'le ele ge¢ tabu Bizanlhlarm.<br />
Ne onu unuturum, ne de 0 ~erileri,<br />
Hiy ytkmaz hayalimden gage yiikseliflerl.<br />
Onlar Feth·i Milliin'le goniillerda hep Nar.<br />
Sevgileri bugiin de slflmaz kalplera ~ar.<br />
tllkiisii ISLAMoldu TURK'iin bin ytlboyunca,<br />
A1eme NtzAM verdi OLKOsONONYOLUNCA.<br />
Bu OLKO, bu t<strong>MA</strong>N'la ODAM, QY<strong>MA</strong>(HM,YURDUM,<br />
Erer felaha aneek. son bulur her bir derdim.<br />
TUrkliigun hamurunu IsLAM'm mayaalyla,<br />
Yogurup bezemeli, 0 e,siz hayaalyla.<br />
ltte 0 giinceddimin ne kabri takmelenJr,<br />
He de 0 diinkii kolem benim ile eglenir.<br />
Bllfluln kendimiza donUt hareketimiz,<br />
Onlensin artlll yater M1LIJ FELAKETlMtZ.<br />
Incinmeden uyusun kabrinde ~ANU ECDAD,<br />
DON onlardt bugiin de blzler edeJim ctHAD.<br />
Bu gecenin adma denir Leyle-i KADiR,<br />
Miibarek gecelerden budur olan en nadir.<br />
"Bu gece indirdik" der, KUR'AN'I YOCE..ALLAH,<br />
Bu gece tevbe eden her kul i~in var felah.<br />
"lcinde bu gecenin olmadlgl bin aydan,<br />
Hayirhdir bu gece" bak oyle diyor YE~DAN.<br />
"Rabbinin izni ile her i~ icin melekler,<br />
Bu gece ta fecre dek arza iner ve bekler"<br />
"Bu gece bastan basa her yer selam, selamet",<br />
Bu gece gonullere dolar sefkat, merhamet.<br />
Bu gece gokten yere rahmet yagar, nur yagar,<br />
Bu gece karanhga i<strong>MA</strong>N gunesi dogar.<br />
Bu gece "tesbih eder Iisanmca her varhk"<br />
Bu geceye hiirmeten ALEMDE olmaz darhk,<br />
Bu gecede niyazlar, nazlar goge yiikselir,<br />
Bu gecede her gonul HAK icin cusa gelir.<br />
Bu gecede affolur tevbe edilen giinah,<br />
Bu gecede secdeye kapanan ahnlar mah.<br />
Bu gece kabul olur biitiin iyi dilekler,<br />
Bu gece her ibadet bir sevaba bin ekler.<br />
Bu gece dudaklardan dokulen tek bir sestir,<br />
Bu gece hava baska ilahi bir nefestir.<br />
Bu gece peygambere SALAT okur MO'MiNLER,<br />
Bu gece hep melekler SAF SAF onlan dinler.<br />
Bu gecede ni'rnetin binbir cesidi vardir,<br />
Bu gece mii'min zengin, kafir yine nacardir,<br />
Bu gece kalpte zikir, dilde zikirdir olan,<br />
Giinahlara tevbedir, HAKK'a ~iikiirdiir olan.<br />
Bu gecede mihraplar, mimberler, minareler,<br />
Mii'minlerle beraber okur tath nagmeler.<br />
Eri~ir HAKK katma dalga dalga dualar,<br />
Bu gece yiizler aktlr kalpte nurlu ~ualar,<br />
Ad! giizel, kendisi miibarektir bu gece,<br />
E~i yok, benzeri yok, ~iinkii tektir bu gece.<br />
Biz miicrim kuUanm, Ey ya Rabbe'l Alemin,<br />
Bu gece hiirmetine, baw~la, affet AMiN.<br />
16 --------------"""-------------------Birlige QAGRI
"KADiR GECESi. iSM-i AZAM. CU<strong>MA</strong>DA DUALARIN<br />
KABUL OLUNDUGU SAAT, ALLAH (CC)'IN RIZA<br />
VE GAZABI VE SELAT-I VUSTA GiZLENMi~TiR.<br />
CtlMLESiNiN KADR-i KIYMETi PEK BtlYOKTtlR.<br />
~A YET BUNLAR <strong>MA</strong>LUM OLSA iD1 BU<br />
VESiLELERLE VE BU ZA<strong>MA</strong>NLARDA YAPI LAN<br />
iBADAT VE TAATIN MUTLAK KABUL<br />
OLUNACAGINDAN, SAiR ZA<strong>MA</strong>NLARDA BiR NEVi<br />
TEMBELLiGE, UYU~UKLUGA SEBEP OLUP, SAiR<br />
GtlNLER DEGERLENDiR1LMEYECEKT1. .."<br />
KADiR GECESi VE FAZiLETi<br />
Saffettin AKCAN<br />
"Dogrusu biz Kur'an-i Kadir Geeesi'nde indirmisizdir.<br />
Kadir Geeesi'nin sen ne oldugunu bilir misin Kadir<br />
Geeesi bin aydan hayirhdir. Melekler ve Cebrail 0<br />
geeede Rabblerinin izniyle her tiirlii i~ icin inerler. 0<br />
geee tan yerinin agarmasma kadar bir esenliktir"! Acaba<br />
bu geeeye nicin Kadir Gecesi denilmistir Once bu<br />
konu iizerinde durmak istiyoruz. Bu geceye Kadir Gecesi<br />
denilmesinin sebepleri;<br />
a) Kitab-i Mubinin bu geeede inmeye baslamasr'<br />
b) Bu geeede yapilan ibadet, taat sair geeelere nisbetle<br />
1000 aydan daha efdal ve hayirh oldugundan '<br />
c) Bu geeede bu seneden obiir seneye kadar oIan<br />
(bir senelik) kader, eeel, nzik takdir olunur. Bu takdirin<br />
manasi bu tiir biIgilerin Allah-ii Zilleelal tarafmdan<br />
meleklere bildirilmesidir", "0 geeede bu emirler aynhr"!<br />
d) Bu geceye has miistakil bir surenin 01u~u6<br />
e) Bu geeede envan teeeIIiyat, envan kudsiyye ve<br />
nefehati Rabbaniyenin yeryuzune hakim olmasmdan 7<br />
f) Bu gecede melaikenin yeryiiziine inip orayi doldurmalanndan"<br />
g) Bu geee magfiret, rahmet ve bereket yagmasmdan<br />
ve Allah'm zatmm tecellisinden"<br />
h) Bu geeenin ~eref ve kadrinin cok buyuk olusundan'<br />
bu geceye Kadir Gecesl denllmistlr.<br />
Yukanda gecen Kadir Suresi'nin nicin nazil oldugu<br />
meselesine gelinee, bunun sebebi ise:<br />
a) Efendimizin bir gUn ashabma Ben-i israil'den<br />
Semsun adh birinin Allah yolunda 1000 ay cihat ettigini<br />
anlatmea ashab cok sasmh (kendi omurlerinin krsa<br />
ve 0 kadar sevap alamayaeaklanndan) ve iizilldtHer.<br />
BirHge QAdRI<br />
Onlan yani biz ummet-i Muhammedi teselli i~in Cenab-i<br />
Hakk bu sureyi inzal buyurdu' I -<br />
b) Efendimizin Mirac Geeesi'nde onceki iimmetlerin<br />
hayatlannm cok uzun ve dolayisiyla cok ibadat ve<br />
taat yaptiklanm gorunce kendi iimmetinin omtirlerinin<br />
cok kisa oldugunu da bildiginden cok mahzun oldu.<br />
Cenab-i Hakk, habibini teselli icin bu sureyi inzal buyurdu'<br />
c) Vine Efendimizin ashabma Ben-i israil'den 4 kisinin<br />
- ki bunlar; Eyyub, Zekeriyya, Yusa ibn Nun,<br />
Hszkiyl ibn Acuz'dur- bir an bile gaflette ohnaksizm 80<br />
sene Allah'a ibadet ediyorlar ve olaya duyulan taaccub<br />
sonueu bu sure-i eelile inzal buyuruluyor'". Bu arada<br />
gizlenmis olan; Kadir Gecesi, lsm-i Azam, Cuma'da dualann<br />
kabul oldugu saat, Allah'm nza ve gazabt ve salat-i<br />
Vusta'" - ki hepsinin kadri kiymeti gercekten cok buyuktur<br />
- ~ayet bunlar malum olsa idi bu vesilelerle ve bu<br />
zamanlarda yapilan ibadat ve taatm mutlak kabul olacagmdan<br />
sair zamanlarda bir nevi tembellige, uyusukluga<br />
sebep olacagmdan sair giinler degerlendirilmeyecekti,<br />
Bunlann bilinmemesinin bir diger sebebi de butun<br />
gun ve geeelerde bunlan aramak gayesiyle ihya etmek,<br />
her an uyamk bulunmannz istendigindendir. Bir<br />
misal verirsek: lsm-i Azam Kur'an-i Kerim'de aciklanmarmstir.<br />
Dolayisiyla Kur'an bastan sona okunursa<br />
mutlaka bu arada ism-i Azam'l da okunmus olacagmdan<br />
0 sevabi nail olunur. Bu geeenin gercekten cok milhim<br />
ve aranmaya deger bir gece oldugunu su hadisi<br />
serif ve sair rivayetlerden anhyoruz: "Kim ki Ramazam<br />
ve Kadir Geeesi'ni ehemmiyetine inanarak geregi<br />
gibi ihya ederse affolunur'P Ashabdan biri ruyasm-<br />
17
da Kadir Gecesini Ramazanm son yedi giiniinde goruyor<br />
ve olayi Efendimize anlanyor. Enfedimiz de;<br />
"Sizin 0 ruyaruzi ben de biliyorum, Kim 0 geceyi ararsa<br />
Ramazanm son yedi giiniinde arasm" buyurdu 16 •<br />
Ebu Said (RA) Hazretleri ise Resulullah ile Ramazan'<br />
m 10 ile 20. giinleri arasmda itikafa girdigini ve 20.<br />
giiniin sabahr Efendirnizin disan cikrp; "Ben Kadir Gecesi'ni<br />
gordum ama 0 bana unutturuldu(*) Siz O'nu<br />
Ramazanm son 10 giiniinde ve tek gecelerinde araym<br />
ve ben 0 gece su ve camur icinde secde yaptim sonra<br />
(son 10 giin icinde) simdi kim Resulullah'la itikafa<br />
girecekse girsin" buyurdugunu rivayet etti ve "Biz<br />
de girdik. 0 anda havada his: bulut yoktu bir anda<br />
bulut geldi ve yagmur yagdl ve mescidin tavam akn.<br />
o srrada namazda Resulullah'i gordum ki; alnmda su<br />
ve carnur izi vardi (Yani 0 gece Kadir Gecesi idi)" dedi'<br />
Hz. Ai~e (RA) Validemizin de; "Efendimiz Ramazanm<br />
son 10 giinii gelince ailelerini uyandmr ve .0<br />
geceleri ihya ederdi" dedigi rivayet edilir!". Vine bu<br />
mevzu ile i1giJi Ebu Said el Hudri; "Resulullah Ramazanm<br />
ilk 10 gununde itikafa girdi. Sonra 10 ile 20. giin<br />
arasmda 10 giin itikafa girdi (Bir Tiirk cadmnda ve kapismda<br />
ham vardi) 20. giiniin sabalu hasm eliyle ahp<br />
cadmn bir kenanna koydu, basuu cikartarak: "Ben<br />
Kadir Gecesini aramak icin ilk lOve sonraki 10 goode<br />
itikafa girdim ve Kadir Gecesi'nin son 10 goode oldugu<br />
bana bildirildi. Simdi kim benimle itikafa girecekse girsin.<br />
Kadir Gecesi'ni tek gecelerde goruyorum buyurdu"<br />
dedi'".<br />
lbn-i Abbas (RA): "Resulullah Kadir Gecesi 'ni son<br />
10 giinde veya 9, 7, 5. giinlerde araym" buyurdu dedi20 •<br />
Zirrin (RA)'den bir rivayete gore, Ubeyy Ibn Ka'be<br />
(RA): "Ey Ebel Miinzrr Kadir Gecesi'ni bana anlat" dedim.<br />
(Ibn-i ~esud)'dan soruldu: "Kim senenin gecelerini<br />
ibadetle gecirirse Kadir Gecesi'ni bulabilir. Allah Eba<br />
Abdurrahman (RA)'a rahrnet etsin. Yemin olsun ki, Kadir<br />
Gecesi'nin Ramazanda oldugunu biliyor" dedi. Aynca<br />
miisedded rivayetine sunu ekledi: "Ama buna baglamp<br />
kahp ihmalkar hareketlerini kerih gordiigii lcin veya<br />
avunup kalmamalan icin, hangi giinde oldugunu soylemedi"<br />
dedi. Daha sonra Kadir'in Ramazan'm 27. gecesinde<br />
oldujiuna ittifak ettiler'" .<br />
lbn-i Mesud: "Resulullah 27. gecede araym" bir baska<br />
rivayetde de; "Son 7 gunde arayrn" buyurdu, dedi22 •<br />
Resulullah son 10 giinde diger giinlerden daha fazla ibadet<br />
ederdi. Kadri son tek gunlerde araym23. Abdurrazzak<br />
(RA)'dan nakledildigine gore; "Hz. Orner (RA) ashabl<br />
topladl ve on lara Kadir Gecesi'ni sordu ve son 10<br />
gOnde oldugunda ittifak ettiler. Sonra Hz. Orner (RA)<br />
kendilerinden ya~c;:ada1ta kii~iik olan ibn-i Abbas (RA)'a<br />
aym soruyu sordu da "27. gecedir" dedi. Hz. Orner<br />
(RA); "Nereden anladm" deyince tbn-i Abbas (RA};_<br />
"Bilmiyor musunuz Allah Teala gokJerin saYIslm 7<br />
olarak, yerin saYIsml 7 olarak, gOOlerinsaYIslm 70larak,<br />
insamn yaratddlgl azalan 7 olarak, Kabe'de tavafl defa,<br />
cemre 7 ta~, akrabahk 7 nesile kadar, neseb 7 gobege<br />
18<br />
kadardir." dedi24.<br />
Kadir Gecesi'nin hangi gece olduguna dair Efendimizden<br />
ve ashabdan nakledilen rivayetlerin dismda sair<br />
zevati kiramdan yaklasik 44 gorii~ mevcut ohnakla beraber<br />
biz bunlann ilk 21'ini zikredecegiz:<br />
1- Sia tarafmdan bu gecenin kaldmldrgma dair anlayis<br />
kesinlikle dogru degildir.<br />
2- Bu gece Efendimizin zamanmda bir defa vuku<br />
bulmustur.<br />
3- Bu gece sirf biz ummet-i Muhammede hassdir.<br />
4- Bu gecenin tiim sene de olma ihtimali var (Hanife,<br />
Kadihan, lkrime, Ebubekr Razi)<br />
5- Bu gece Ramazamn tiim gecelerinde olma ihtirnali<br />
var (Bazr Hanefiler, Safi, imameyn ve Buski)<br />
6- Biiyiik Hanefi, tefsir, fikih ve akaid alimi Nesefi;<br />
"Kadir Gecesi'ni her ayda gozler onu aradi" diyerek<br />
sair giinlerde de olabilecegini belirtti.<br />
7- Bu gece Ramazamn 1. gecesidir (Enes'den nakledilen<br />
bir rivayette Kadir Ramazamn 1. gecesidir buyuruldu.)<br />
8- Bu gece Ramazamn 15. gecesidir.<br />
9- Bu gece Ramazamn 17. gecesidir.<br />
10- Bu gece Ramazamn 10 ile 20. giinii arasidir (Nevevi)<br />
11- Bu gece Ramazanm 10 ile 18, giinii arasidir.<br />
12- Bu gece Ramazanm 10 ile 19. giinii arasidir.<br />
13- Bu gece Rainazamn 10 ile 21. giinii arasidir (~a·<br />
fi ve cemut)<br />
14- Bu gece Ramazamn 10 ile 23. giinii arasidrr.<br />
15- Bu gece Ramazamn 10 ile 24. giinii arasrdir.<br />
16- Bu gece Rarnazanm 10 i1e25. giinii arasidir.<br />
17- Bu gece Ramazanm 10 He 26. gimu arasidrr.<br />
18- Bu gece Rarnazanm 10 ile 27. giinii arasrdrr (ittifak<br />
halinde)<br />
19- Bu gece Ramazamn 10 ile 28. giinii arasrdrr.<br />
20- Bu gece Rarnazamn 10 ile 29. giinii arasrdir.<br />
21- Bu gece Ramazamn 10 ile 30. giinii arasrdrr",<br />
NakJedilen rivayetlerin umumu 27. gece He i1giJi<br />
oldugundan bu geceyle ilgili diger rivayetlerden bazilan<br />
da:<br />
- 27. gece hakkmda miistakil bir hadis mevcut (Buharii6<br />
- Ubeyy ibn Ka'b: "Bu gecenin Ramazanm 27.<br />
gecesi olduguna yemin edebilirim" diyor2 .<br />
- Hakeza'da aym sekilde zikretmektedir'".<br />
- Kur'arr'daki Kadr Suresi 30 kelirneden ibarettir<br />
ve 27 kelirne HiYE (0 Kadir Gecesi) manasma geldiginden<br />
yine 27. gecedir denildi29 •<br />
- Leylet'iiI Kadr; Araps:a terkibinde 9 harftir ve<br />
surede 3 defa tekrar edildiginden yine "27. gecedir"<br />
denildi3o.<br />
- Vine bu gecenin hususiyetIerinden olmak iizere<br />
Sufyan-I Sevri; "Bu gecede Kur'an okumak, dua ve istigfar<br />
-;:okhaytrhdlr" demi§tir31 •<br />
- Hz. Ai§e, Efendimize; "Bu geceye rastlarsam nasd<br />
dua edeyim" diye sorunca O'da; "Yarabbil Sen affe-<br />
Birlige QAGRI
Melekler ugradlklarl tum miiminlere selam vedicisin<br />
ve affr seversin, beni affet, diye dua et" buyurmU!itur32.<br />
- Sard ibn Miiseyyem: "Bu gecede yatsi namaznn<br />
cemaatla krlan nasibini ahr" demistir " .<br />
- Efendimizi su ve camuru secde ederken gormek<br />
(riiyada) yine bu gecede ve gunduzunde " .<br />
- "Gunes suasiz (tepsi gibi) meleklerin coklugundan<br />
ismlar yeryiiziine dagilmaz" denildi. (Nevevij" .<br />
- Hava ne soguk ne de sicak olur" .<br />
- 0 giiniin sabahr gunes hafif krrrmzi ve acik olarak<br />
dogar37.<br />
Giine~ diiz olur (ay gibi)38 .<br />
- 0 giin gunesle seytan crkmaz ".<br />
- Cabir ibn Semere ; "0 gece ruzgar ve yagmur olur<br />
yildizlar parlak ve acik olur" dedi" .<br />
- Hureyre; "0 giin yeryiiziinde taslardan daha cok<br />
melek olur" dedi'" .<br />
- Bu gecede tevbe kabul edilir42 • (Mutlaka)<br />
- Giine~in dogusundan bansina dek hava acik 0-<br />
lur43•<br />
rir44 .<br />
Bu gecede yapilan hayir 1000 aydan daha hayrrbdrr45•<br />
46<br />
Bu gecede yapilan ser 1000 aydan daha kotudur<br />
Bu gecede olenden kabir suali kalkar" .<br />
Bu gecede guzel sular tatlamr'" .<br />
Simdi de Kadir'in nicin giindiiz degil de gece 01-<br />
dugu uzerinde durmak istiyoruz:<br />
- Gece hayan daha hayirh ve ruhani hayat olusundan.<br />
lira ayet-i Kerimelerde:<br />
"Gece saatlerinde Allah's zikret" (Taha, 130)<br />
- "Onlar geceleri az uyuyanlardi (Zuriyat, 17)<br />
- "Geceleyin ve yildizlar kaybolurken onu tesbih<br />
et" (Tur, 49) .<br />
- ~iiphesiz gece kalkrsi daha tesirli ve 0 zaman<br />
okumak daha elverislidir" (Miizzemmil, 6)<br />
- Ey Muhammed! Gece uyamp fazladan namaz<br />
kil" (lsra 79),49. \<br />
Bir hadisi serifde de: "Gecenin son ii~te biri olunea<br />
Allah diinya semasma iner ve kullanna rahmet eder"<br />
buyurulmaktadrr. Vine gecelerde; insan ilahi SIr ve tecelliyata<br />
daha yakmdir. C;iinkUkalp bombos (mesguliyetsiz),<br />
gecenin sakinligi, husu ve korkuam olusundan<br />
ve kalbin ibadete daha hazrr olmasmdan, yine gecede<br />
Allah'm zatmm tecelli etmesinden'" (Ruh'ul Beyan)<br />
Fakat ttim bu rivayetlerin ve gorii~lerin yamsira sunu<br />
da gozonune almak gerekir. Sajrin biri: "Ey Efendi!<br />
Leyle-i Kadirin bize nicin cesitli alametlerinden bahsedip<br />
duruyorsun. Eger sen zamanm kadr-u kiymetini<br />
bilir (geregi gibi degerlendirirsen) her gece bir Kadir<br />
Gecesi'dir" demistir,<br />
KAYNAKLAR:<br />
1- Kadr Suresi, ayet: 1, 5<br />
2- Kur'an Dili. Hamdi Yazrr, C: 9, s. 5964, Beydavi Tefsiri,<br />
C: 6, s. 545, Buhari (Tecrid) C: 6, s. 313-322. Edva'ul Beyan.<br />
C: 9, s. 379-393. Feth'ill Bari (Askalani), C: 4, s. 202-<br />
211.<br />
3- a.g.t. ve hadis kitaplan.<br />
4- a.g.t.<br />
5- Duhan suresi, Ayet: 4<br />
6- Ebu Davud C: 2, 5.381-390<br />
7- Edva'ill Beyan (Kasanti] C: 9, s. 379-393. Safvet'iil Tefasir.<br />
C: 3, s. 584.<br />
8- Safvet'ill Tefasir, C: 3, s. 380, Feth'ill Bari. C: 4, s. 202-211,<br />
Ruh'ul Beyan, C: 4, s. 878 .<br />
9- Aym tefsirler<br />
10- Muntekii [Ibn-i Baci) C: 2, s. 87-89, Nevevi. C: 5, 5.163,<br />
Ruh'ul Beyan, C: 4, s. 678<br />
11- Hak Dini, Hazin, Ruh'ul Beyan, Nasfi, Beydavi, Ebu Davud,<br />
C: 2, 5.381-390<br />
12- Munteku C: I, s. 427<br />
13- Kur'an Dili<br />
14· Tecrid-i Sunh, C: 6, s. 313-322<br />
15- Feth'iil Bari, C: 4, s: 202-211<br />
16- a.g.e. ve sh. .<br />
17- a.g.e. ve Ebu Davud, C: 2, s. 381,390<br />
18· a.g.e, ve Irsad'us-Sari (Kastalani) C: 3, 5.429<br />
19- a.g,e. ve Ebu Davud, C: 2, s. 381, 390<br />
20· Ebu Davud, C: 2, s. 381, 390<br />
21· a.g.e, ve s.<br />
22- a.g.e. ve s. ve Tecrid<br />
23- Sunen-i Tirmizi, C: 2, s. 75<br />
24- Feth'iiI Bari, C: 4, s. 202, 211<br />
25. a.g.e., ve s.<br />
26- Ebu Davud, C: 2, s. 381, 390 ve Tecrid<br />
27- a.g.e. ve s.<br />
28· Feth'ill Bari C: 4, 5.202,211<br />
29- a.g,e, ve s. ve Ruh'ul Bevan, Edva'ill Beyan<br />
30- a.g,e, ve s. ve Edva'ill Beyan, C: 9, s. 379,393<br />
31- Tecrid-i Sarih, C: 6, s. 313, 322<br />
32- a.g.e. ve s.<br />
33- a.g.e. ve s.<br />
34· a.g.e, ve s. ve Ebu Davud, C: 2, s. 381,390<br />
35- Feth'iiI Bari, C: 4, s. 202, 211, Edva'ill Beyan, C: 9, s. 379,<br />
393, Nevevi. C: 5, s. 163<br />
36- Feth'iiI Bari. C:4, s. 202, 211<br />
37- a.g.e.ves.<br />
39. a.g.e. ve s.<br />
39- a.g.e. ve s.<br />
40· a.g.e. ve s.<br />
41- a.g,e. ve s.<br />
420 Nesefi. C: 6, s. 545<br />
43- Ruh'ul Beyan, C: 4, s. 678<br />
44- Feth'iiI Bari, C: 4, s. 202, 211 ve ir§ad·tis-Sari.C: 3, s: 429,<br />
439·<br />
45- Edva'iil Beyan, C: 9, s. 379, 393<br />
46· a.g.e. ve s.<br />
47- Ruh'ul Bcyan, C: 4,5: 678<br />
48- Feth'iiI Bari, C: 4, 5.202,211<br />
49- Edva'iilBeyan,C:9,s.379,393<br />
50- Tecrid-i Sarih, C: 6, s. 313, 322<br />
(*) IIadiste geccn "unuttum" lafzl~dan bir peygamberin unutup-unutrnamasi<br />
meselesi akla gelir ki, tebligi (Ommete bildirilmcsi<br />
gerekli olan sevier) vacib olan ahkam icin unutrnasr caiz<br />
degildir (Yani unutmaz). Unutmak caiz olsa da fiilen vuku bulm~I§t1r.<br />
Fiilen vaki olsa bile Allah Tcala hatrrlanrdi [Tecrid-i<br />
Sarih, C: 6, s. 313, 322).<br />
Birli~e QAGRI--------------------------------- 19
IDEALtMtZDEKi BDYOK<br />
ISLAM-TURK DEVLETI<br />
Burhan ULUCAN<br />
Her, islam'a hizmeti olc;:Uedinen.<br />
TUrk milliyetc;:isinin gonlunde<br />
yatan bUyUk islam-TUrk Devletinin<br />
kurulmasrdrr. Cumhuriyet doneminden<br />
bu yana hep gUc;:IUve mUreffeh<br />
bir TUrkiye icin cahstlrms, ama<br />
soyle, ama boyle esas mesele tatbik<br />
edilen sistemdir. Bizce onemli olan,<br />
Batmm ilerlevisine bakrp kucagma<br />
atrlmak rm yoksa islarn'rn ernrettigi<br />
degerlerle yola crkrp bizim kesfedemeyip,<br />
Bannm basanh oldugu sahalarda<br />
uygulamaya gecrnek midir<br />
Tarihi iyi bilmeyen avdrn kitle hiebir<br />
zaman halka. oncuhlk yapamaz.<br />
Neden tarih (:UnkU c;:okU~ler, crkrslar,<br />
ilerleyis, geri kalrs sirlan ve<br />
aciklamalan hep tarihte yatmakta-<br />
islam'a hizrneti olc;:Uedinen her<br />
TUrk milleyetcisinin islam oncesi ve<br />
islam sonrasi Turk tarihini iyi bilmesi<br />
lazlm. Ben burada tarihten<br />
bahsetmeyecegirn. Sadece vrllardrr<br />
ozlernini cektigimiz vagda~ ve rniireffeh<br />
bir islam-Turk devletinin gerceklesrnesi<br />
icin gereken ana nokta<br />
Ian gilniirnilzlln diliyle ozetlerneve<br />
cahsacagrm, Siyasi, iktisadi ve killtilrel<br />
acrdan gUc;:1iive mUreffeh bir<br />
islam', olc;:Uedinen TUrkiye gormeyi<br />
hicbir ulke istemez. Senelerdir cevrilen<br />
dolaplar, beyinleri yikanmrs<br />
kukla ve hainler, milli ve manevi degerlerimizi<br />
tahrip etmek isteyen,<br />
halkrmrzi kompleksli halk haline getiren<br />
ic;: ve d,~ mihraklarm eserleridir.<br />
Surasi bilinmelidir ki; iktisadi<br />
ve sosyal kalkmmamlz yolunda islam'a<br />
hizmeti gave edinen bUtiin<br />
TUrk milliyetc;:ileri birlikte fedakarhk<br />
ve mesuliyet yUklenmi~ durumdadlrlar.<br />
BiiyUk islam TUrk devleti·<br />
ne ula~mak ic;:in s,kmtl ve c;:ilelere<br />
gogUs gerip c;:ok c;:ah~,p sablfh 01-<br />
mak zorundaYlz. Daha dun 10 mil-<br />
20<br />
ENHAYIRLI<br />
GECE ...<br />
ONDAN<br />
Zamanm birbirinden farki<br />
yoktur. Icinde vuku bulan hadiseler<br />
zamam degerlendirir. Ramazan-i<br />
Serif kiymetini Leyle-i Kadir'<br />
den ahr. Leyle-i Kadir'de Peygamber<br />
Efendimize Kur'an'i Kerim'in<br />
nazil oldugu gUnden ahr. Bu misalleri<br />
geceler i"¢erisinde en verimli ve kiymetli<br />
bir gecedir. Cenab-i Hakk;<br />
Kur'an '1 Azlmilssan 'in 97. suresinde<br />
5 ayeti Kerime ile bizlere bu sevine<br />
Ii gtinU ihsan ettlginl bildirrnistir,<br />
Kadir Gecesi ile mtisllimanlar hiebir<br />
ummete nasip olmayan ilahi imtiyazlara<br />
mazhar olmuslardir: Ben-i<br />
lsrail ve gecmisteki insanlann orniirleri<br />
800-1000 sene arasmda olmasina<br />
mukabil, timmet-i mtislUmanm<br />
omurlerl 60·70 sene arasmdadir. Bu<br />
durum karsismda Peygamberimiz<br />
Cenab-i Hakk'a tazarruda bulunmus<br />
ve iimmeti de "Kadir Gecesi bin aydan<br />
hayirhdir" Liitf-i ilahisine nail<br />
olmuslardir, 1000 ay dogrudan<br />
dogruya 80 sene yapar. 90 sene omrii<br />
olan bir miisliiman 6400 sene<br />
yasamis olur. Ne mutlu miisliimanlara<br />
...<br />
Kur'an'i Kerim Resulullah<br />
(SA V) efendimize bu gece Levh-i<br />
Mafhuz'dan Serna-i diinyaya indirilmeye<br />
baslamrstir, Bunun icindir ki,<br />
Leyle-i Kadir; beseriyet icin bir hidayet<br />
ve saadet kaynagr olmustur.<br />
Kur'an-i Kerim'in nuzulii; Feyz-iil<br />
Vahidin insanlara yeni bir hayat<br />
vermesi, kiiflir ve dalal zulumetlerinin<br />
acihp dagilmasi, iman ve irfan<br />
nurlanmn beseriyet ve ufuklanm<br />
aydmlatmasi demektir.<br />
Kur'an-i Kerim, umumiyet<br />
itiban ile; bizim yegane hidayet<br />
kaynagirmzdir. Beseriyetin kurtu<br />
Ius recetesidir. 0; aciz insanlann<br />
ortaya koydugu bir ahlak kitabi<br />
degildir. Yasaklar mecmuasi da degildir.<br />
Boyle olmadrgi icin zaman<br />
asirm, mekan degismesi O'nu eskitemez<br />
ve degistlremez. Yi.iri.irllikten<br />
dusuremez. 0; her zamanki gibi,<br />
her zaman taze ve her devrede eksiksiz<br />
ve mtikemmeldir. Miislilmanlann<br />
anayasasidir. Gecmis ve gelecegin<br />
bilgisini veren, I~Igmi tutan,<br />
dunya ve ahiret rehberligi yapan<br />
bir kanun-i ilahidir,<br />
Bu mtibarek ve ruhani gecenin<br />
feyuzatmdan bi-hakkm milstefid<br />
olmak icin +sabah namazmi kacirmamak<br />
sartiyla-: ibadet ve taatia<br />
ihyaya cahsmahyiz. Nedamet gozyaslan<br />
dokerek Ytice Mevla'ya yalvarmahyiz.<br />
Peygamber Efendimiz;<br />
4 kisim insan cennete milstehaktrr:<br />
"Kur'an-i Kerim okuyanlar, lisamm<br />
muhafaza edenler, fakirleri doyuranlar,<br />
Ramazan-i Serlf''de oruc tutanlar<br />
Allah'm nimetinden istifade<br />
ederler" buyurmuslardir.<br />
"Cumera bi-gaflet, beset rtiZgar<br />
Tubani demi cent frrsat sumar"<br />
(Ey henuz hayatta bulunan<br />
insan! Bizim zamammiz gafletle gecip<br />
gitti. Bari sen su birkac giinlilk<br />
hayati frrsat say. Hentiz imkan variken<br />
zikir ve fikir ile ibadet ve taatla<br />
istigal et).<br />
Hakk Teala Hz. leri ciimlemizi<br />
bu ulu gecenin feyuzatma mazhar<br />
buyursun (Amin).<br />
ruhen ve :Jealleri bakimmdan tam<br />
olarak islami olan islam egitim potamizda,<br />
Tiirk milletinin islam ol~iileri<br />
icerisinde tesbit edilmis degi~mez<br />
idealleri dogrultusunda yogurrnak,<br />
egltmek, yetistirmek zorundaviz.<br />
Bu da Tiirk milletinin degi~mez<br />
kurallan itibariyle yapilacak<br />
olan islami egitimle miimkiindiir.<br />
Bugiin ki, istikrarsiz uygulama<br />
ve politikalara kars: olan alternatifimiz<br />
uygulama sahasma konmahdir"<br />
[vonetim Allah'a ait olduguna] [,<br />
man edenler [sivasi, iktisadi, kiiltiirei<br />
ve sllahh] savasi Allah yolunda<br />
yaparlar. Kafirlere gelince onlarda<br />
tagutun yolunda savasirlar"<br />
Allah'm emirlerini .. kltabiru resuliillahl<br />
ve birligimiz! saldm alaru<br />
yapmak isteyenlere miisade etmemeliyiz.<br />
Biiyiik islam-Tiirk Devletinin<br />
kuruculan, Tiirk milletini islam<br />
ol~iilerinden koparmayan ilirnde,<br />
teknikte iist seviyeye eristirenler<br />
olacaknr. Bu da, insanlarda<br />
Inane ve imamyla abidelesen islarna<br />
hizrneti esas alan Tiirk milliyetcileri<br />
olacaktrr. Tarihi ve giiniimiizii<br />
iyi bilip elele, goniil goniile<br />
goniil seferberligine kosup biiyiik<br />
yapmamak iJime gereken onemi vermemek<br />
biiyiik hata, gaflet ve ihanetguttur.<br />
"~iiphesiz ki, bu (islam) be<br />
alrnan biitiin ideoloji ve rejimler ta<br />
islam Tiirk Devleti insa edilecektir.<br />
Bunu boyle bilip kavramahylz.~<br />
Yolu ve metodu ger, bir<br />
Maddi sahaya onem veren, kaynagml<br />
be~eri sistem, materyalizm' den) sakmmlz."<br />
emir etti-ki, (tagutun kotiiliiklerin<br />
den alan liberal politikalar insammla~kl<br />
bin florte tercih ettik. Muvaffakiyetin<br />
ilk ~artl iman ve mii<br />
Giiniimiizde degi~en ve geli~en<br />
Zl dengede tutan maddi ve manevi bir diinyada kalkmmanm sag lam temellere<br />
oturtulabilmesi ancak tekcadele<br />
gii
YAVUZ BULBBT<br />
.BAKiLBR'ilv<br />
DUVAK'TA<br />
.AN.ADOLU GBRQBGi<br />
Yavuz Biilent'in, vasayan sairlerimiz<br />
arasrnda ve bu giinkii ~iirimizde<br />
hissedilir bir yeri vardir, 0'<br />
nu giiniimiiz ~iirinden -farz-I. muhal-<br />
crkanrsaruz bir boslugun dogdugu<br />
kolayca anlasihr. Ve bu bize<br />
sairin, bu giinkii edebiyaurmzdaki<br />
yerinin daha saghkh olarak tesbit<br />
edilmesine imkan verir.<br />
Serbest ve hece vezninin kullanJldlgl<br />
"DUVAK"taki siirlerinde<br />
cesitli tern 'alarm i~lendigi, ancak,<br />
hepsinde de insan sevgisinin, ozii<br />
olusturdugu goriiliir. Bu ~jjrler adeta<br />
birbirinin devarm intibaim uyandmr<br />
insanda.<br />
Yavuz Biilent, bu siirleri duvarak,<br />
hlssederek, yasavarak yazrmsnr<br />
ki okuyanlar da ayrn duygunun,<br />
dii~iincenin benligini.:sardlgmm farkma<br />
varmadan yasar, Anadolu Ger<br />
~egi'ni. Anadolu'yu yasayanlann<br />
diinyasldlr bu. Ve Duvak'm sonunda,<br />
~oyle geriye vaslarur, uzaklara<br />
bakarsmrz. i~inizi kaplayan tat" bir<br />
hiizniin verdigi hazla dalar gidersiniz<br />
yasanmis diinlere. Yeniden vasarsi-<br />
22<br />
Z!YARETyi<br />
ruz adeta. Ve siz bu duygular icindey<br />
ken biri cikar da sana seni anlatmaya<br />
kalkarsa:<br />
Yahn ayaklannla kostun mu tarla<br />
tarla<br />
Duydun mu ciplak.topragm, ~Iplak<br />
insanm vasuu<br />
Aglayan kadmlarla, ihtiyarlarla<br />
Yasadm 11'11 bir yagmur duasrru<br />
rmsralanm havkirmak gecer icinlzden.<br />
(jyle ya, senin kadar kim bilebilir,<br />
ekin kaziklan arasmda valmayak<br />
kosrnarun actsrn] ..• Devedikenlerinin,<br />
prtraklann yaladlgl ayaklann<br />
verdigi izdirabi ... Ya 0 dondurucu<br />
soguklarda, ciplak toprakta, ~IPlak<br />
cobarnn, crplak Anadolu insarurun<br />
goklere vukselen caresiz srzlarusnu.;<br />
Ve yakrm yakan kadmlarin<br />
Yiirek yakan serzenislerini ...<br />
Anadolu insam hep acrlan yasasa<br />
da - bu onun icin havan cekilmez<br />
yapmaz. lira her ~ey Allah'<br />
tandrr. (CC.) -onda yasanacak cok<br />
giizel seyler de bulur. Bunca kederi,<br />
Bahann mujdeleri var, kanatlarmda kuslann,<br />
Gunes ogleyin gelir-gecer pencereden<br />
En acunasizdrr yasak icinde yasaklarm<br />
Selam vermek "hava"dakine tutmak demirlerden<br />
Bir darb-r mesel geliyor akluna dusundukce;<br />
Bir yanunda muebbetlik yatar, beride idamhk,<br />
Ziyaretcim hal-hanr sorar, donuk gozlerinde<br />
Bir af mujdesi aranm, hurriyet bir tadlmhk!<br />
Selahattin ~ENLiLER<br />
iiziintiiyii unutturacak, biilbiiller gibi<br />
sakirdatacak gi.iJbahceleri de Anadolu<br />
Ger~egi'nin bir parcasidir. Ve<br />
oyle ki bu, Anadolu Ger~egi'ni yasamavanlara<br />
kar~1 yan ovi.in~vesilesi<br />
olur van da sitem:<br />
Bozbularuk irrnaklarda cirndin mi<br />
Kulak verdln mi yiirekten kavala,<br />
saza<br />
Bir ipek seccade iistilnde gibi,<br />
huzurla<br />
Durdun mu toprakta namaza<br />
Evet bunlar Anadolu insanmm diin<br />
oldugu gibi 'bugun de giinli.ikhavatmdan<br />
bir parca. (jmrii bunlarla gecer<br />
onun. Anadolu'da vasayip da<br />
bozbularuk mnaklarda cimmeven,<br />
bir cobanm kavahna, sazma kulak<br />
vermeyen bir tasavvur edilebilir mi<br />
hic.; Hele hele husu icerisinde,<br />
topragr seccade yaprp da namaz krlmamak<br />
olur mu.<br />
[lkbahar ve yaz giinleri aYI~lgm<br />
da, alanlarda gonfunce oynayan cocuklar<br />
ve derelerden yilkselen kurbaga<br />
sesleri. .. Taa uzaklardan gelen<br />
kopek ulumalarma yakmdakilerin<br />
de katllmalanyle cocuklann seslerini,<br />
bagmp ~agJrmalanm, oyun seslerini<br />
bastiran "Hav" "Huv"lar ...<br />
Geceyanlarmda birbir evlerine<br />
dagrlan cocuklardan sonra mhk emhgm<br />
kesildigi, siikunetin saltanat<br />
siirdiigii koyler ... Ve:<br />
Geceleri siit kokan, gilbre kokan<br />
evlerin<br />
Topraknr hep damian, duvan<br />
kerpic ...<br />
Seferberlik vrllanru dinlerken<br />
iirpererek<br />
Tandir baslarrnda uyudun mu hi~<br />
Koyde bir aksam iizerini -daha<br />
dogrusu her aksam iizerini- bundan<br />
daha iyi hangi ~air aciklarmsnr.<br />
Bir merak konusu dogrusu. Ancak<br />
bu kadar, vasavan insan ifade edebilir<br />
Anadolu gercegini,<br />
KI~ giinleri trenlerle ge~tin ml<br />
uzak 'koylerden<br />
Gordiin mii deh~etini tipinin, karm ..<br />
C;:ektinmi hi~ aClslm istasyonlarda<br />
Tandlr ekmegi satan, yumurta satan<br />
BirUge QAGRI
Van crplak cocuklann ...<br />
Okul parasmr, harchguu crkarmak<br />
isteyen Anadolu'nun bunca<br />
cocugu, kar demeden, tipi demeden<br />
sokaklara dii~er, istasyonlan adunlar.<br />
Bunlarm ~ogu da evin geciminl<br />
saglar. Tuz alabilmenin, gaz alabilmenin<br />
miicadelesini verir sekiz yasrnda,<br />
on vasmda; cocuklugunu yasarnadan.<br />
Anacrgirun gonJiinii almak<br />
ibadetlerin en biiyiigiidiir bu vasta<br />
Anadolu cocugunda. i~te hayat<br />
boyle baslar ve devam eder giinbe<br />
giin. Yann onun cocuklan da ayru<br />
miicadelenin icinde bulur kendini<br />
bir anda ...<br />
Ama bir de bakar ki hi~ klllgi<br />
kivafeti kendine benzemeyen, Yunus<br />
Emre'nin dedigince "Diller] var<br />
bizim dile benzemez"lerden ahkim<br />
kesenleri buluverir karsismda. Hem<br />
hikir gortilmek' istenir, hem de isyan<br />
ettirilmek. istismar etmektir bu<br />
verli-yabanm gayesi. Kendi cikan ,<br />
i~it;1onu atese atmak.<br />
o zaman da Anadolu insanr,<br />
Anadolu'nun bir baska gerceginl<br />
hanrlatrverer bovlelerine. Suratlanna<br />
tiikiiriircesine - sizin yiiziinuzden<br />
bu ~ektigim clleler dercesine-·<br />
bakar bakar ve lcinden kendi kendine<br />
mmldamr adeta:<br />
Krhgm krvafetin sarmadi beni<br />
Soyledigin tiirkiiler.bizim tiirkilrnilz<br />
degil<br />
Baska cesmelerden doldurrnussun<br />
tasml<br />
Yureginde nakrs yok, aCIyok<br />
bizden<br />
Bulutlar rahrnetini kesmeden yava~<br />
yava~<br />
insanlar selamml esirgemeden<br />
Savu~ git i~imizden.<br />
Diye soylenir.<br />
Hani bir atasoziimilz vardlf ya<br />
"Hekim kim" diye ba$lar. "Ba$mdan<br />
ge~en"i hekim yapan, bilgili kl-<br />
Ian soziimilz. i~te Anadolu Ger~egi'<br />
ni de Yavuz Btilent kadar gilzel anlatmak<br />
pek kola:y olmasa gerek. He<br />
Ie hele ya~amayanlar i~in.<br />
<strong>MA</strong>NADA GUZELLiK<br />
lnsanogtu dogurnundan oJiimune<br />
kadar gecen sure icerisinde hep<br />
bir arayrs icinde olrnustur. Bu ara<br />
YI~, hep giizeli bulma, ona vonelme,<br />
onu hayal etme ve vasamak blcirnidir.<br />
Boyledir veya boyle zannedifir<br />
her insanm guzeli aramadaki rneto-<br />
• du ayndir hi~ ~uphesiz. Kimi giizelligi<br />
tabiatta arar, kimi bir kadrnda,<br />
kimi mevki ve makamda hasrh isln<br />
emegin, servetin, giizeflikleri gibi...<br />
Kimine gore gilzel bir kadinda tasvir<br />
edilir, on un vasannsmm tamarm<br />
bu arayrsm icine girer, ondaki eda,<br />
boy, pos onda hersey mevcut hatta<br />
onda olmayanlar ona malolmus bu<br />
ki~i aradlgl giizeli buldum zannede-<br />
. rek ona kavusmak, onu elde etrnek<br />
icin milskilleri cozmeye ~ah~lf, didinir,<br />
yorulur, tam hedefe vardiguu<br />
zannederken bir de hedefsizlikle<br />
kar~lla~If... Guveni sarsrhr ve 0 guzellik<br />
:bir rniiddet sonra onun i~in<br />
biter. Baska bir giizel aramaya kalkl~lf,<br />
netice birincinin benzeri hadiselerle<br />
karsilasma ... Tabi aS11hedef<br />
bu degi.ldir gllzeli ve guzelligi aramada<br />
...<br />
Giizel ararur, istenir, bulunur<br />
veya bulunmaz sarfedilen emek, ci<br />
Ie hedefte ve menzilde ki~iyi mutlu<br />
edermi Bir an icin mutlu ettigini<br />
kabul edersek insan denilen 0 vuce<br />
mahluk Icin hedef bu mudur Evet<br />
se~ilen hedefin me~rulugu insan akhnm<br />
vazge~ilmez unsurudur. Guze<br />
Ie, Hakk'a, hakikate yonelmek ,demek<br />
insandaki egoistlik putunun YIkllmaslyla<br />
ba~lar. Sevgi ve guzel ara<br />
YI~lmlzla Allah (cc) 'a yonelebifirsek,<br />
araYI~lmlz ger~ek manada guze<br />
Ii bulmak ve giizele varmak olacaktlf.<br />
Hedefte hedefsizlik degil, bizzat<br />
hayallerimizin otesinde tasavvur etmeye<br />
insan akhnm alamayacagl guzelliklerle<br />
kar~lla~acaktlr. i~te guze<br />
Ii arama budur, bunun i~in her turlii<br />
eziyet ve me~akkate deger.<br />
Orban G(JLE~CE<br />
Kisilere gore giizel ve giizellikler<br />
degi~ir dedik. Kimi tabiat gllzelligini<br />
arar bulur. Kimi havvanm gu-<br />
. zelligini, yemenin, harcamarun, giymenin,<br />
arkadasm, dostun vs.bunlarrn<br />
hepsini du~unecek olursak hepsinde<br />
mevcut bulunan guzeltikler<br />
kaybolmaya ve glizelliklerini vitirmeye<br />
mahkumdurlar. Tabiatm aS11<br />
giizelligi ye~illiginde ararnr, Mevsim<br />
gecince vesllllk. yerini kurakhga brraksr<br />
veya bir kasirga ile tabiattaki<br />
giizellik birden bire kaybolabilir. Insanm<br />
gilzelligi ya~ kemale erip yiizdeki<br />
cizgiler belirgin hale geldimi<br />
insandaki ; giizellik bitrnistir (insan<br />
gozilvle], havvamn guzelligi ise akhrun<br />
olmamasi nedeniyle hareketindeki<br />
dengesizlik sonucu kaybolur.<br />
i~in, ernegin, isin, dostun hasih<br />
mevcut olan biitlln ddnyevi guzellikler<br />
gun gelir kendinden sonraki baska<br />
bir gilzellikle unutuverilir. Tum<br />
bu giizelliklerin unutulmasma karsm,<br />
unutulmamasi gereken aS11guzelllk<br />
manevi guzelliktir ki, bu da<br />
insanoglunun elindeki en buyuk hazine<br />
en biiylik.dilstur ve erdemdir.<br />
Guzel ve guzellik, guzel olan<br />
varhk ve bu varhktan insanm kendisinisbulmasr,<br />
nefsinin ve tiim seytani<br />
arzulanrun bu guzellik karstsrnda<br />
yok olmasr, onun yerine huzur<br />
ve mutlulugun yerle~mesi ancak<br />
giizel olan Allah'l (cc) aramallYlz.<br />
C;:unkii, butun guzellikler onda, biitun<br />
hayatlmlzm yegane miman olan<br />
gu~te bulmahYlz aS11giizellikleri..<br />
Bizleri yoktan var eden Cenab-I<br />
Hakk'a kar~1 sevgimizi yoneltebilirsek<br />
araYI~lmlz ger~ek manada guze·<br />
Ii bulmu~ demektir. Ne mutlu maddi<br />
giizellikleri bir tarafa blraklp manevi<br />
gilzellikleri arayanlara ve onun<br />
takip~ilerine. Hak ve Hakikat guzelliginin'<br />
etrafmda birle~mek asll hedef<br />
olmahdlf. Ne mutlu mana guzelligi<br />
ile ~uzeli arayanlara.<br />
Ibrahim YALC;:INKAYA<br />
Birlige QAGRI------------------------------- 23
ANNE<br />
GeIsen<br />
Bir aksam sessizce soyle,<br />
Mevsim bahar<br />
Ay Nisan<br />
Giin arefe<br />
Dolsa odamiza aydmhk yiiziin,<br />
Acsa goncalar yiiziinde bir oksiizun,<br />
o gun<br />
Bir kasrk fazla olsa sofranuzda,<br />
Bir parca ekmek.<br />
Ne hos olurdu<br />
Kimseyi beklemeinek<br />
Ozleyen ozleten tath sesinle<br />
Yaksan kmarmzt<br />
'Nen" soyleyerek<br />
Sonra<br />
Yeniden kurutsan nefesinle<br />
Sinse pamuk ellerinden rtnn<br />
Oksanan saclanma<br />
Golgen duvarlarda gezinse<br />
Hie bitmese gece,<br />
Hie olmasa sabah<br />
Bir bitmez riiyaya uzansam kollannda<br />
Ah! Giizel annecigim ah!<br />
Bu bayram<br />
istemem hlc bir oyuncagi hediye<br />
Sen kendini getirdin ya<br />
Yureglni, ellerini, gozlerini<br />
Bunlar yeter<br />
Bir bayramhgma hi~ degilse<br />
Yrllar gececek,<br />
Sen gelmeyeceksin,<br />
Cocuk kalbim biliyor<br />
Arefe gecelerinde<br />
Gozlerim kan ~anagl<br />
Yiiregim tas kesiliyor.<br />
Da'ia kac bahar gordun,<br />
Kac gun hasret giderdin sevdiklerine<br />
Yasm yirmibes bile degil anne!<br />
Bu vakitsiz gidi~ neden<br />
Derdin ne <br />
Selvinaz<br />
Rahmet yagar vatamma,<br />
Buram buram OLKO kokar.<br />
Bahar olur agaclara,<br />
Tomur tomur OLKO acar.<br />
Dogar bebe anasmdan,<br />
Gozlerinden OLKO akar.<br />
Mini mini vucudunda,<br />
Bastan sona OLKO yazar. -<br />
Celal KAPUSUZOGLU<br />
24_--------------------------------Birlige<br />
'<br />
GEL YAVBUM! ..<br />
Yavrum dunyada yasanmaz<br />
Cahssan kiymeti kalmaz<br />
Az da olsa tad almmaz<br />
Derlerse de sen gel yavrum.<br />
Herkes kendi havasmda<br />
Hicbir sey kalmaz tadmda<br />
Omidin olmaz yarma<br />
Derlerse de sen gel yavrum<br />
Ne arkadas, ne dost vardir<br />
Bir kalp kirsan 0 da kardir<br />
Bu dunya bize pek dardir<br />
Derlerse de sen gel yavrum<br />
Sen seversin onlar sevmez<br />
Sen aglarsm kimse bilmez<br />
Bu dunya gelmene degmez<br />
Inanma sakm, sen gel yavrum.<br />
Isteginin biri olmaz<br />
Bos dolmayip dolu almaz<br />
Bu dunya kimseye kalmaz<br />
Kalmasanda sen gel yavrum<br />
ERDOGAN<br />
OLKO<br />
Cenge gider gonuldasuu,<br />
OLKO tutar OLKO sallar.<br />
Sehit olur da gardasnn,<br />
Bayragima OLKO akar.<br />
Ilham gelir a~lgma,<br />
Kaleminden OLKO damlar.<br />
Meda yazar kagidma,<br />
OLKO icer OLKD koklar.<br />
-<br />
MEDA<br />
QAGRI
Kur'an't Kerim'de sure olarak<br />
gecen Nisa, liigat anlamryla kadrn<br />
demektir. insan tarihinde degeri<br />
hakkiyla verilemeyen, suclanan,<br />
zuliim goren, horlanan kadm 0 naziktir,<br />
zariftir, sevgi ve merhamet,<br />
sefkat frtratmdadrr. Egitilirse rnukaddes<br />
olmaya layik geri birakihrsa<br />
yiiziistii siiriinmeye mahkumdur.<br />
Kadmm insan rm degil mi tarnsrnasmm<br />
nihavet bir papaz taraftndan<br />
"kadm mahlukunun ruhu<br />
voktur" hiikmiiyle delaletin hid<br />
safhasma getirildigi Sir dolu varhk ...<br />
Gorilyoroz ki onu anlavamarms,<br />
ona degerini verememlsiz. Ta~i hak<br />
din islam gelinceye kadar. Islam<br />
onu yiiceltiyor, cenneti ayaklanna<br />
serivor, kocalarma itaatlarmda cenneti<br />
vaadediyor, nikahta kadmm on<br />
sarn ile bosanrnavi hak kihyor,<br />
ona mirastan en gilzel bir bicimde<br />
pay veriyor. Tabii hakkmdan ne<br />
bir eksik ne bir fazla ... Onu oyle<br />
bir koruyor ki kem gozlerden, ortilnmesini<br />
farz krhvor. Bugiln sokaxlarda<br />
son derece dekolte giyinenlerin<br />
kulagl cmlasm ...<br />
Suclandr dedik. Memnu meyvayr<br />
(yasak meyve) Adem (AS)'a<br />
yedirdigi icln Havva validemiz sUIYlandt<br />
dedik. Cennetten kovulmaya<br />
sebep oldugu icin suclandi dedik.<br />
Eminim hurafe boyutunda bu bilgiler<br />
hepimizin kafasmda, bu bilgilerde<br />
muharref Tevrat ve incil'de ..<br />
Halbuki Kur'an'l Kerim'de cennetten<br />
kov~lmaya SUlYluolarak gostei-ilen<br />
Hz. Adem (AS)'dlr. "Artlk<br />
ikisi de ondan yediler, hemen ikisinin<br />
de avret mahalleri a~thverdi.<br />
Ozerine cennetin yapragmdan yapt~tlrmaya<br />
ba~ladllar ve Adem Rabbisine<br />
asi oldu da ~a~lfdl kaldl".<br />
Havva, diinyada ge~en omrii<br />
boyunca Adem (AS)'a iyi bir e~, havat<br />
arkada~l, 1Y0eukiartnada ~efkat·<br />
Ii bir anne olmu~tur. 0 bu ozellikleriyle<br />
~i.iphesiz.kadmm timsaliydi btrakm<br />
Adem-Havva tartt~masmt ya<br />
Peygamberler Peygamberi Hz. MutSLAM'IN<br />
KADINA VERDiai ONEM..~~~ee~~:~:e ~!.~!~:k~~I:II~~'.~:~:<br />
,. Fi BA~ER yalist ve korniinist ulkelerdeki kagen<br />
Of M" d<br />
dmlara verilen haklara: usavat a I<br />
hammed Mustafa (SAV) efendimi- altmda e~itsizligi vasatnrrnava cahzin<br />
sevgili zevcesi Hz. Hatice Valide- san bu ddzenler kadiru en zor sartmiz.<br />
0 kadinhk vasrflanmn en kud- larda aglr i~leri yapmaya zorlarlar.<br />
sisini tasiyordu. Sefkati, merhameti Erkeklere verdikleri ucretin 1Y0k<br />
ve sevgiyi... cok altmda bir miktan kesfettikleri<br />
Dalalet ve saprkhgm dizboyu moda ve makyaj endilstrisiyle geri<br />
oldugu eahiliyye doneminde pey-· ahrlar. Bir yandan verip, bir yandan<br />
gamberJik vasfrvla sereflenen Hz. alan bu sistemler akhnea kadma<br />
Peygamber'e ilk inanan kadm Hz. sosyal bir dilzen hazirlar.<br />
Hatice. Hira Magarasmda ilk vahyin Hangi kadrn, iizerine zerafet,<br />
lkra (oku) olarak geldig! giln dehse- ineelik toplanrms bu elleri bir 1Y0eute<br />
binen Peygamber'e en gilvenli li- gun yumusak teninde gezdirmek<br />
Birlige QAGRI<br />
man Hz. Hatice, Ona zor giinlerinde yerine yagh ve zift kokan makinayardimci<br />
oluyor. Onun dediklerine lara sokmak isteyebilir Hangi kainaruvor,<br />
islarru tebliginde ayet dm geee gelYvakitlerde bir dolrnus<br />
ayet inen farzlan yerine getiriyor- ya da otobiis kuyrugunda srkrs-teduo<br />
Bu dereeede mukaddes bir var- pi~ ii~ilyerek, donarak beklesmek ishgm<br />
insanhgi ilzcrindc tarnsanlara teyebilir Sdzde kadrru dort duvar<br />
binlerce lanetler olsun. arasma srkisnran islam dini ona sr-<br />
Yine islamm kadma verdig! de- cak bir yuvada gecirn kavgrsmdan<br />
ger iizerinde ~ilpheye dil~enler, Kur' uzak her tiirlii sosyal gilvencesini vean'daki<br />
hitaplann miizekker olrna- ren bir hayat haztrlar. C;:agda~la~ma<br />
smdan dolavi bu seslenislerin sade- yolunda kanma feminizmi smngalace<br />
erkege ait oldugunu sarnrlar. Oy- van "Avrupa Fifileri" insarun furasa<br />
ki miizekker sadece erkege degil, tmdan gelen ortunme duygusunu<br />
erkek ve kadrndan olusan topluluga kaldirarak kadmi sehvet timsali<br />
hitap tarzrdrr. Hatta Ensar'dan biri- yapmaga lYah~ml~, "en bilviik dii~nin<br />
kitaplarm sadece erkege ait 01- man erkektir " slogam altmda bir<br />
masi konusunda varnlgrva dil~mesi kadrn-erkek miicadelesi baslatmrsilzerine<br />
inen ayetlerde hitaplar "Mii- lardir.<br />
Halbuki kadtn erkegin, erkek<br />
de kadmm ortiisiidilr. Yapi itiban ile<br />
gelen birbirinin eksikliklerini bu iki<br />
yolda~ tamamlar. Hak Peygamber<br />
(SAV) kadmlar ilYin;:'Omme~imin<br />
fitnesi" derken sozil Islaml bllmeyen,<br />
bilip de yCl~amayan kadmlar<br />
ilYindir. Demekki kadm eger egitil·<br />
mezse bir tehlike unsuru ta~lyor,<br />
toplumun yaplsml bozmaya vaslta<br />
oluyor. Kadml egitmek hor gormemek,<br />
fltratma yakl~1r i~lerde onu<br />
benimsemek lazlmdlr.<br />
Zinanm kanuniJe~tigi, umumhanelerin<br />
birer ticaret ve kazanlY<br />
yerleri yaplldlgl giiniimiizde artlk<br />
namusun muhafazast elde bir avulY<br />
kor.<br />
Selam haya, ort sahibi tesettilrii<br />
kendine farz bilmi~, mil'minlere, selam<br />
iffet ~izgisi i~inde ortilnen mii'<br />
min kadtnlara. Selam.<br />
25<br />
"SOZDE, KADINI DORT<br />
DUV AR ARASINA SIKI~TI<br />
RAN iSLAM DiNt ONA SI<br />
CAK BtR YUV ADA GE
Kiitiiphane denince kitap, kitap<br />
denince okumak, okumak denince<br />
ilim, ilim denince "OKU" emri akhrna<br />
geliyor.<br />
Dinimizde okurnarun degerl ne<br />
kadar yiiceltilrnis ...<br />
"Alirnin miirekkebi, sehidin kanmdan<br />
iistiindiir" Hadisi seriflnde<br />
en giizel ifadesini bulrnustur,<br />
Sanh tarihimizde ilme verilen<br />
onerni bilmeyenimiz yoktur. Hocasimn<br />
anrun ayagmdan sicravan camuru<br />
siis sayan; cocuklanrun hocasi<br />
tarafmdan anlasmah olarak azarlanan,<br />
daha sonra sehzadelere "Gordtiniiz<br />
iste, beni de ddvilyor" diyen<br />
ilme savgrh padisahlanmrz vardr,<br />
ilim yapan insan, kainattaki<br />
mucizevi ahenke vakif oldukca AIlah'a<br />
olan imam kuvvetlenmektedir.<br />
Rabbimiz "Hie bilenle bilmeyen bir<br />
olur mu" buvurrnaktadir, Gercekten<br />
de basa gelen tiirlii belalar hep<br />
cahilliktendir. "Cahil ile crkrna yola,<br />
basma getirir tiirlii bela." "Aptal<br />
dostun olacagma akilh dusrnamn<br />
olsun" gibi ozlti sozlerirniz pek fazladrr.<br />
Her ~ey ilme dayandlglna, ilimde<br />
okumak demek olduguna gore;<br />
isterseniz bir istatistikle durumu<br />
a~lkhga kavu~turahm:<br />
Olkemizde 1965'de 20 milyon,<br />
1985'de 21 milyon kitap baslldlgl<br />
26<br />
"GDNDN DEGt~EN ~ARTLARINA KENDI.Mizt<br />
UYDURACAK ESNEKLiGE VE
diye problemi yazdlglyla sildigi<br />
'iir olurdu. bgretmenimiz problemi<br />
tahtaya cozerken, biz de anlayip,<br />
dinlemeden avm anda defterimize<br />
yazardik.
iSTANBUL'UN<br />
FETHi<br />
ismail ARSLAN<br />
mak i~in bir cok islam hiikiimdan<br />
•<br />
__I,<br />
Miisliiman Tiirk'lm mazisi tarihe rine ikinci kez Osrnanh tahtmm baaltm<br />
harflerle yazrlan bircok sanh sma gecmis daha ilk giinden itibaolaylarla<br />
doludur. iste bir ~agl ka- ren istanbul'un fetih hazirhklanna<br />
patrp yeni bir ~ag acan istanbul'· Yrldmm Beyazrd'm vapnrdig: Ana·<br />
un fethi de bunlardan biridir. is· dolu Hisan'na benzer bogaz kesen<br />
tanbul'un fethinin Tlirk-lslarn tari- ismi verilen Rumeli Hisanru vapnr-.<br />
hinde onemi cok biiyiiktiir. c;iinkii maya baslarrus bu hisan 4 ay gibi;<br />
bu hususta sevgili Peygamberimi- kisa bir zamanda tamamlanmastru<br />
zin miijdesine nail olan bir Tiirk hii- saglamrstrr. Daha 0 giine kadar mis-,<br />
kiimdarrdir. Allahm sevgili resulu bu Ii goriilmemi~ olan birbucuk ton<br />
konuda "istanbul elbet fetholuna- aglrhgmda gulle atan sahi adr vericakttr.<br />
Onu fetheden emir ne guzel len toplar dokiilmiis, 5 Nisan 1453<br />
emir onun askeri ne giizel askerdir" giinii istanbul onlerlne gelen ordu<br />
buvurrnustur. Bu miijdeye nail 01· karargah kurmustur, Fatih, 6 Nisan<br />
1453 Cuma giinii tiim ordu ile beraistanbul<br />
onlerine gelrnis ancak cok ber cuma namaziru krldrktan sonra<br />
saglam bir savunrnava sahip olan fiilen savas hazirhgma baslarulmrsbu<br />
sehri ele gecirememislerdir. is- ur.<br />
tanbul fetholunmadan once tam 29 Tiirk-lslam toresi geregince Bikez<br />
kusanlrmstrr. Hatta bugiin is- zans imparatoruna teslim olmasi<br />
tanbul'da Eyiip semti ismi ile mes- icln haber gonderen Fatih, red cevahur<br />
semtte tiirbesi bulunan Peygarn- bt almca 12 Nisan 1453 giinii topcu<br />
berimizin arkadaslarrndan Sahabei birliklerine surlan dovmesi icin<br />
Kiram Hz. Ebu Eyyub el Ensari de emir vermistir. Giinler geciyor, rnuislam<br />
ordusunun icinde istanbul hasara uzadrkca uzuyor, Bizans'm<br />
kusatmasrna katrlnus ve istanbul cok kuvvetli olan surlan bir tiirlii<br />
onlerinde sehit dii~mii~tiir. yrkrlmak bilmiyordu. Bugiin dahi<br />
Peygamberimizin rnlijdesine na- akillara durgunluk veren azirn ve cail<br />
olmak isteyen Sultan Mehmet hsma ire bir gece icinde krzaklar<br />
Han babast II. Murad'm olUmii iize- iizerinde Halle onlerine indiren Fa- mrsnr.<br />
28 :._. -------------------------;.._----<br />
tih, tekrar hiicum emri vermis,<br />
kahraman Tiirk ordusu bir yandan<br />
arnansrzca carprsirken diger taraftan<br />
istanbul'un fethinin manevi<br />
kahramanlan Biiyiik Alim Aksernseddin<br />
ve Molla Hiisrev ordu icinde<br />
dolasarak sehltligin onemini ve<br />
Peygamberimizin miijdesini biiyilk<br />
bir cosku ile anlatrvorlar, askere<br />
sevk ve gii~ verlyorlardr. Gene Fatih<br />
au iizerine binerek ordunun<br />
oniine gecmls:<br />
- "Evlatlanrn, ben de sizinle<br />
olrneve hazrnm" diyerek hiicum<br />
emrini vermis ve bu hava icinde cosan<br />
askerin arnansrz mdcadelesi :;0-<br />
nucu kiifriin yikrlmaz zannedilen<br />
kalesi, 29 MaYls 1453 giinii vakrlrms<br />
Ulubath Hasan'm sehitlik mertebesine<br />
ulasarak kiifiir kalesine dikmis<br />
oldugu islam sancagr biitiin yiiceligi<br />
ile dalgalanmaya baslarmstr.<br />
Miisliiman Tiirk ordusunun basrnda<br />
sehre giren Fatih, herkesin<br />
dininde hiir oldugunu, kimsenin caruna<br />
ve mahna dokunulmayacaguu<br />
beyan ederek fethin bir nisanesi<br />
olarak Ayasofya kilisesi'ni cami haline<br />
cevirmis, lstanbul'un fethi ile<br />
bir ~ag kapanarak yeni bir ~ag acrl-<br />
Birlige QAGRI
Gune~ haynm acrvor mazgallara.<br />
Ve sen hala tutuklusun yiirek ..<br />
Lakin engellerle bagll degil hiilyalar,<br />
ateste kalrnrs bak sevdalanmiz.<br />
Belki bir gece ko~e basmda vurulrnus<br />
bulacaklar sen i... Faili rnechul<br />
bir kagrda, kavdrrn du~ecekler ..<br />
Belki kimileri aciyacak arkandan ...<br />
Kimileri de c;:aga nisbet sevinecekler.<br />
Fakat; hie;:biri sevdalann kadar<br />
kucaklarmyacak seni. ..<br />
Kan cikmayan tek bir hilcren<br />
kalmayacak ... Goller olacak kandan<br />
etrafmda, Bir de met guile gelecekler<br />
tabutunun yanma. Ozdeslesrnis bulacaklar<br />
seni oliimle. Hesap-kitap tao<br />
mamlanacak; ve Iter ki~i niyetine"<br />
diyecekler arkandan. Zindanda yeo<br />
tim kalacak sevdalarm.<br />
Yol yorgunu yuregin kor kan-<br />
. dillere dontlvor... Delikanh goksiinden<br />
vurdular, dort bir yanmdan vurdular<br />
goksune ... Yazrndan, bahanndan,<br />
krsrndan vurdular ... Gun batmrsn<br />
serinliginde aksarmn ... Bitrneyen<br />
gecelerde kaldl sevdalanmlz<br />
prangal, ..,<br />
Buyuk buyuk laflar edildi arkan<br />
dan ... Ayaklanmlz yere basmadl 0<br />
gece. Artlk ben havada, quyuk laflann<br />
ardma sigmacaglm ... Kalbimi<br />
versem sara, sevdalanm, ta~lrmlsm<br />
karde~im ...<br />
Eger tanlyabilsen<br />
Birlige QAGRI<br />
"BIR VEFAN VARDI DOSTTA UNUTTUGUN. 0 DA<br />
NAMLUNUN UCUNDA KALIRDI
"SENt tSTiYORUM KOCA BUDALA" DEDi VE BiR SUSTALIYI A
Yay be, dinsizler oglanl burada oldme terketrnisler. Bu<br />
adamlar insan degil, canavar Muhittin.<br />
-- Birak be kardesirn, canavar yer, iznrabma boylece<br />
son vermis olur. Bu dinsizler canavardan da beter;<br />
sanki iskence makinesi!..<br />
Delicesine esen bir 'riizgar bu konusmavi kesti ve iki<br />
genci iliklerine kadar titretti. ikisi de kosmaya basladilar.<br />
Nerede ise nefesleri kesilecekti. Bir ara durup etrafr<br />
dinlediler. Bir ses isitir gibi olmuslardi, Muhittin birden:<br />
- Bahadrr bekle, geliyoruz! diye bagurnava bastadr.<br />
Geliyoruz davan kardesim.<br />
Vine durdular, etraf dinlediler, Riizgar hala hrzh<br />
hrzh esiyordu. Bu sirada bir ses isitildi:<br />
- Ben coplilktevlm, coplliktel..<br />
i~te problem t;:oziilmii~tii; iki YII once arkadaslan<br />
Turgut da burada katledilrnis ve olii bulunrnustu.<br />
Muhittin ve Celal, sesin geldig] tarafa dogru hrzla<br />
kostu,
T1iB.K:iiLE:atlVItZLE GELE1VLEB.<br />
SULTA:N AKDAGJ:<br />
"Ugradim Bozok'a Sultan Akdagl<br />
Ala camh bozbularnk sellerin gordum<br />
Cennet misali tereyin olmus,<br />
Kokar al kirrmzr gullerln gordilm."<br />
(Sultan Akdagr tUrkiisiinden)<br />
Herkesin gonliinde bir sultan yatar. Bazen gonilllerdir<br />
sultam sultan yapan. Bazan sultandir gontilleri saray<br />
yapan.<br />
Goniil sultanlan _.ozsudan cskirdege, eekirdekten<br />
fidana, fidandan yemyesil agaca ve bir agactan ormanlara,<br />
ormandan vatana, vatandan imana akan hir ~aglayandir<br />
hazen. Her birisi ayn taht kurar goniillere .. Eger<br />
teknoloji konforu ile kirlenmemisse gonilllerimiz, zernzem<br />
kadar degilse hile ona ozeniyorsa yiiregimiz, "va-:<br />
tan sevgisi irnandandir" buyrugunca en biiyiik hasretleri<br />
ve sevgileri biz sakhyoruz demektir. Bu sevgi dogup<br />
biiyiidiigiimiiz yerlerden baslayip biltiin bir vatam kaplamaz<br />
rm Kaplar elbet. .. Kaplar ama, coeuklugumuz ve<br />
ilk gencliglmizin ge~tigi yerier, onsekiz yasm tozpembe<br />
hayallerinl ektigirniz topraklar herhalde, omrtlmtiziin<br />
en unutulmaz ve dupduru hatiralanm icinde saklar.<br />
Eger sizlerde, bir halk tiirkiisiinde de olsa, ugrarsamz<br />
dogdugum, biiyiidiigiim yeriere; gozlerinizden goniiIIerinize<br />
girecek, coskun izdiraplan dindirecek sade<br />
tabiat sevdasmm bir buket gibi sunulan sevgisini hissedeceksiniz.<br />
Bir Akdagh §airin su misramda diIe getirdigi<br />
gibi sizler de yogun duygularla dolacaksirnz;<br />
"Bozkirda yesilin renk renk duasi<br />
Ufukta uykusuz dii~tiir Akdag'rm,<br />
Topragm sarkisi, isin havasi,<br />
Koynunda en yakm estir Akdag 'im.'<br />
Hele bir ugraym, hele bir ayagmiz bassin Sultan<br />
Akdagma, bir hasret dindirmis gibi ferahlarsrmz bu vatan<br />
parcaciginda. Eger basmiz yorulmussa donen durnalara<br />
bakmaktan, yiireginiz hararetIenmi§se bu daglann<br />
cezbesinden, hemen "D~ Oluk"tan gana gana i~ebilirsiniz.<br />
i~ersiniz ve belki sizler de lju mlsralara benzer<br />
_bir§eyler mmldamrslmz;<br />
"Ormanlar eline vermi§ eIini,<br />
Bahar bin c;i~ekle dokmii§ diIini,<br />
Ku~atml~ beIini, sarml~ beIini,<br />
En ger~ek goniiIler bir bir Akdag'lm."<br />
Ie kl;<br />
"Sacim vadiye tararms atrms,<br />
Soyle bir silkinmis, dorugu tutrnus,<br />
Giinii yaprak yaprak dalda uyutmus,<br />
Kaygusuz baslara dii~tiir Akdag 'im.'<br />
Gercekten Bozok Yaylasi'nm sultamdir Akdag ... Siz<br />
onu bir yaz gecesinin ay aydmhgmda gorun. Gece sessizliginin<br />
iifledigi nlzgarlar earn kokulannm diriitici iksirini<br />
bahseder cigerlere. Ay, ondordunun isiklanru bu daglann<br />
iizerine gelinllk bir tiil gibi serer. Riizgar bu tiilii hazen<br />
serin serin oksar, yesilin aydinhgim nazh nazh irgalar.<br />
Huzuru, huzurun samimiyetini farkedersiniz;<br />
"Huzur bir tohumdur sende cillenir,<br />
Aksam camlannda pul pul gollenir,<br />
Ekinler diIIenir, otIar dillenir,<br />
Bu sesle daglan costur Akdag'im."<br />
ihsan KURT<br />
Sultan Akdag'm sehir merkezine yaklasildigmda,<br />
burasi artik Yesil Akdag'dir. Daha dogrusu bu yesillik<br />
bir zamanlara dogru itilmege baslannstir. Qiinkii burasi<br />
da beton. canavarlannm saldmsmdadir artik. Ama yine<br />
de bir direnis, son olmasmi arzu etmedlgirnlz bir direnis<br />
vardrr. Sehrin Icine girilmediglnde sadece birkae beton<br />
binadan baska birsey goremezsiniz. Qiinkii yesilln ortlisii<br />
bu kii~iik Anadolu ilcesinin iizerine kanatlanm hala germektedir.<br />
Yesil Akdag'm icine daldigimzda zamana yenilmeyen<br />
ahsap binalann yanmda, zamana uyan beton yigmlannm<br />
ytikseldlgi gorilliir. Su mimarisiyle goz zevkini<br />
oksayan ferah evlerin serin sokaklan artik giderek azalmaktadir.<br />
Ta Almanya'ya giden ayaklanmizm elleri buralan<br />
da ortadan kaldirmaktadir. Bircok yerlerimiz gibi<br />
Sultan Akdag'da ferah evlerini, temiz sokaklanm kaybetmege<br />
ba§laml§tJr ... Kaybolmayan ala~amh daglar biraz<br />
olsun gonIlimlize su serpmektedir. Yine de bir Sultan<br />
Akdag gonIlime yer etmi§ olarak kaiacaktJr sanlyorum.<br />
oyle ya gOriinen sultanlar cadda§sa da, her birimizin<br />
gonlUnde birer Sultan Akdag yok mudur Ylicelen goniil<br />
daglanna hangi nuhnar eller uzanmaya cesaret edebiIecek<br />
Sultan Akdag i~in sultanca sozler gerek ama en iyisi<br />
biz soziimiizii Akdagh §air LiitfLiKanak'm "Akdagmadeni<br />
Tiirkiisii" adml verdigi §iirinin son mlsraJ iIe noktala·<br />
yalIm:<br />
Bozok Yaylasl'nm kuzeydogu ucunda uzanu Ak·<br />
daglar ... Sanki yaylanm soluklanlp dirildigi, dirilip ayaga<br />
kalktJgl yerdir. Bozklrlar yerlerini once seyrek ve CI<br />
Daglann slrtJm a§agelmedir,<br />
"Yolu 'bir yama~tan dii~e gelmedir,<br />
hz me~e agac;lanna, daha sonra aralannda seyrek yabani Arzular goziimde ya§agelmedir,<br />
kavak aga~lannm gorilldiigii ~am aga~lanna blraku. oy- istersen bu hale §a§, dur Akdag'lm."<br />
32 --------------:::---------------- Birli~e QAGRI
MEDRESE-i YUSUFiYE'DEN<br />
BiR MEKTUP<br />
GONtrLDAfLARIM! ..<br />
Sebahattin ZORLU<br />
Kanh g5mlegi sirtmda izdirap<br />
dikenleriyle dagtanan kuru ekmegin ' saglam nesiller yetistirildi mi 12<br />
toku, bodrum katlanmn iilkii4ileke Mart'dan sonra meselenin donllp<br />
~inin ~u satrrlanna liitfen kulak verin!<br />
kaynaklandigun soylemek cok dog<br />
dola~tlgl ve meselenln egitlmden<br />
Gdnuldaslanml Avru yatagm ru olur. Bir baska cok onemli konu<br />
srcaklrgmdan uzak rnesafelerde kutuplasrrns<br />
olan bedenlerirnize hiik<br />
haksrzhklardir. Bunu unutmak onca<br />
da 12 Eylill'den sonra ugradlglmlz<br />
meden kalplerimiz her zaman beraberdir.<br />
Bu beraberlik ne iistad Necip unutmak demektir. Savm: Cumhur<br />
sehidimizin hasret kaldlgl Fatiha'yi<br />
Fazrl'm da konularrru teskil eden baskarn Kenan Evren Bursa'da yaptlgl<br />
konusmada aynen ~unu soy le<br />
bilekceler ne de oraya giren mesafe<br />
ve zaman bu bagm zerresini dahi zedelemeyecek<br />
aksine hasretimiz go<br />
"1973'den sonra komiinistler<br />
rnistir:<br />
niil bulutlan olup her zaman yiireklerimizi<br />
yakan ates olacaktir. Sonmutanlanna<br />
aglr hiicumlarda bulun<br />
12 Mart doneminin srkryonetim kosuz<br />
selarn ve sevgilerimle savgilanrm<br />
sunar, dar diinyanm genis ve ayrrustrr.<br />
Evet hakhydrlar. Gercekten<br />
muslardir" demis ve bundan yakmdmhga<br />
ulasmasi icin bir vesilenin o donemlerde Tiirk ordusu bazi istisnalar<br />
drsrnda yrkrcr-bolllcii komii<br />
zuhurunu Yiice Allah (cc)'dan niyaz<br />
ederim ...<br />
nistlerin tek hedefi olrnustu. Muhnrada<br />
imzasi bulunan rahmetli TUG<br />
Gonuldaslanrn! Bizle~"ilkokul<br />
bayramlarmda elimizde tasrdigmuz <strong>MA</strong>C;:Pasa basta olmak iizere, devrin<br />
Curnhurbaskaru Cevdet Sunav,<br />
dovizler sunlardr: "Bir okul acan,<br />
bir hapishane kapanr", ilkogretimin<br />
milli bir hedef saYlldlgl 0 vrllarnetim<br />
Komutanlan Faik Tiiriin, Se<br />
MiT Miistesan Fuat Dogu, SlkIYOdan<br />
bu yana bakarsak bir okul acan mih Sancar, Suat Aktulga, operasyonlarda<br />
vazife goren Auf Er~I<br />
bir de hapishane vaptrrmahdir.<br />
Genclerin mikrobu nereden kapnk kan, Tevfik Tiiriink, mahkernelerde<br />
Ian ayan-beyan ortadadrr. 0 giinden gorev yapan Ali Elverdi, Naci Giir<br />
bu giine ciddi ve isabetli tedbirler ve Baki Tug ve daha niceleri hayasizca<br />
saldinlara ugramad: rm Rah<br />
ahnsavdi bunca gencimizin beyni<br />
robotlasip vatan haini olarak cezaevlerini<br />
doldururmuydu. Mesele 0- Cihangir Erdeniz, IIgaz Aykutlu ve<br />
rnetli Nihat Erim ve Yasar Degerli,<br />
_Iup bitenle kalsaydl bunlan yazmazdim<br />
ama per~embenin geli~i ~ar~am lete hizmet ettikleri i~in hain komii<br />
Eyiip
·BllZIM.A!VB SOllBASI<br />
cilik politlkasi ve devlet miilkiyetine<br />
dayanan" bir .toprak sistemi 01-<br />
rnustur.<br />
Zanaat ve ticaret yaygm cagm<br />
onemli sanayii dah dokumacihkta<br />
cok ilerlemistir. Degisik cins<br />
TtiB.K B.B.i:Hi:<br />
A. QqnDBDS<br />
te kumaslar dokunmakta ve dill illkelere<br />
satilmaktadrr. Elisleri, deri<br />
Tanzimatm TUrk tarihinde cok saldmlarla c;ozillmU§ durumdaydi- ve koselecilik, dokumacihk, cam<br />
onemli bir yeri vardrr. Ne yazikki lar. islam medeniyetini .Slvunmak imalati, dokiim isleri gelismistir.<br />
tarihimizde bu konuya cok yer ve- davasi Tiirklerin lizerine dUllmlilltUr Lonco teskilatlan kendi alanlannrilmez;<br />
kisaca geclstirillr. Uzerinde ve hakikatinde Tlirkler biitiin Orta- daki ilerlemeye yardimci olmakta,<br />
tam anlamiyla ozellikle ekonomik dogu'yu 1071 'den sonra Anadolu' malm kalitesini korumaktadir.<br />
yap Ida bir arastirrna yapilmarrustir. yu, Kuzey Afrika'yi, Kanuni done- Medreselerde mUsbet ilimler<br />
Bazr tarihciler ovgU ile bahseder- minde de Cava ve Sumatra'ya kadar ogretilmekte ve hatta kilise baskiken,<br />
bazJlan yerle bir edip elestiri- genis bir Asya ve Afrika cografyasi- smdan kacan Hiristiyanlar Osmanh<br />
ler yagdlrml§lardlr. Bizde bazi kay- m Avrupa'ya karst savunmak mec- Ulkesine gelmelerine biJime katkinaklara<br />
dayanarak tanzimat done- buriyetinde kalrruslardrr. Iste bu da bulunmalanna imkan tarnmaktaminin<br />
ekonomik yapisma bakacagiz 600 ile 700 YIIonce baslayan tarihi dir.<br />
ve anlatmaya cahsacagiz. hadise, TUrk milletinin cihanda or- ,.. lste bu mUkemmel bir sekilde<br />
Tanzimat donemlne girmeden taya koydugu anti-emperyalist mis- isleyen devlet carki Kanuni Sultan<br />
onceki TUrk tarihine kisaca bakmak yonun baslangic yillanrn bize ver- Slileyman (1520-1566) devri ile bita<br />
fayda vardir. Bill.!ldigi gibi tarih mektedir. Tlirkler 1071 yilmda Ana tecek, Narmk Kemal'in izahatiyla;<br />
bir nehir gibidir. Bunun bir kismim dolu 'ya gelmisler ama gelirken bazi "Kiiclik bir asiretten olusan ylice<br />
keserek tutmak ve belirli bir tarih- Batrli kaynaklann bile kabul ettigi lmparatorlugun" yeniden kuclilmeten<br />
itibaren olaylan yeniden baslat- gibi Anadolu'ya sadeee kihc gucuy- ye baslamasirn gorelim:<br />
mak mtimkUn degildir. Tarihte han- Ie deg1f,ke'ndi kliltlirleriyle birlikte 'lJ!r1der ~dalet .ilkelerine, !yilik<br />
gi olaya bakarsak bakahm bu olay- gelmislerdir. ozellikleriyle de tarih: ilkelerine, insan ilkelerine dayanlarm<br />
sebepleri daha gerilere dogru- tebelli bir donemin en ileri, en me- mak suretiyle cihan hakimi haline<br />
duro Her .olaym bir hazirhk donemi deni, en insani ve yeteneklerini bir- . gelmislerdi. Bu Asya'nm ve Afrika'<br />
vardir. Sebep olmadan hicblr olay lestirmis, Kur'an-a dayanan miles- nm Avrupa'ya UstUnIUgtiydU·tF~L<br />
vuku bulmaz, bulrnamrstir. TUrk ta- seselerle kavramlan cok akrlci bir kisa bir stire sonra dunya tiearet<br />
rihinde atm yeri cok onemlidlr. sekilde yorumlayarak kendi ger- yollan degi§ecek, TUrklerde basla-<br />
Bu binek hayvam vasrtasiyla cok cekleriyle bagdastirrms, cagmm masi gerekli kesifler ve ieatlar ne<br />
hareketli olmuslardir. Hareketli1ik en gUC;ltidevletini meydana getir- yazikki Avrupa'da baslayacak duniki<br />
mefhumu cok onernli sekilde mistir, ~ ya dengesi tersine donecektir, Hele<br />
etkilemistir. Birisi mekan, digeri ise Uzerinde yasadigmnz TUrkiye, Amerika kitasmm Avrupa tarafmzamandir.<br />
Boylece TUrkler mesafe Osmanh toplumunun bir devarm, dan bulunmasi, Avrupa'mn en biimefhumuna<br />
bagh olarak zaman ve son verilen asamasidir. Biz de Os- yiik bahti olmus, TUrkler ieln ise en<br />
mekan mefhumlan icinde mecbu- manh donemine bakarak ileriye dog bUyUk talihsizlik olmustur. Ameriren<br />
daha geni§ ufuklu dU§Unmeye, ru gidecegiz. incelenirken, ileriligin ka'nm ke§fi ile orada bulunan ink!<br />
daha htir dti§Unmeye ba§laml§lardlr. nedenlerini klsaea ara§tJraeaglz. ve Aztek medeniyetlerinin elinde<br />
Bu zamanla kItalararasl dii§Unmeye Osmanh ekonomik dUzeninde bulunan ve yerden C;lkarIlan altmlar<br />
ba§laml§lardlr. Bunun neticesi c;ok devlet biitUn ekonomik faaliyetin Amerika'dan Avrupa'ya t:l§mml§-<br />
saYlda degi§ik kliltlirdeki insanlarla. tek ve mutlak hakimidir. Toprak tIr. i§te bu olay Avrupa'da ticareti<br />
temas etmelerinden dogmu§ olan mUlkiyetini elinde tutan, diizeni eanlandlrml§tIr.<br />
adalet inanel vardll. Yunanhlar gibi memur-askeriyle ytineten odur. 1§, ticaretin canh hale gelmesi<br />
siteye baglJ olmadlklarl iC;inde Tan· Oretimi ve ttiketimi gtiC;1likuru- biiyUk bir potansiyel kazanmasl,<br />
n diye ikame edeeekleri bir put ih- lUlllanyla denetlemekte, miri am-· milli i§ smllianm a§arak deniza§m<br />
tiyaeml duymaml§lardll. YapJlanna barl~, n_!llh~mliesseseleri, !;ellitli istikametlere ytinelmi§ ve nihayet<br />
uygun din olan tslamiyeti kabul et- yasaklar ekonomiye yol c;izmek- somiirgeeilik yani deniza§Jn ticaret<br />
meleri zor olmaml§tJr. tedir. TicaretC"bir nevi resmi dev- yoluyla Asya ve Afrika'mn soyul-<br />
TUrklerin islamla§masl yeryU· lE;t ~emuriyeti" §ekline sokmu§- masl donemi ba§laml§tIr. Somiirgeztinde<br />
c;ok biiyiik bir netice dogur- tur. Ekonominin her alanmda dU- ciligin te§ekkillUnde Avrupa'mn gemu§tur.<br />
QUnkii TUrklerin mlislliman zenleyici, koruyucu olarak "hazll li§mesinde Portekizlilerin Hindis·<br />
olmasmdan sonra islam medeniyeti- ve nazlldlr" Osmanhlann kurdugu tan'a gelmeleri c;ok bUyiik rol oynin<br />
tincilltigii, TUrkl+re geC;milltir. ekonomik diizenin ba~arlsl hem nar. Clinkli eskiden Hint, Qin ve<br />
Bildiglmiz. gibi hac;h ~eferleri ba§la- akJlcl hem- de Tnsani olabilmesidir. • Avrupa ticareti 0 vakit Siivey§ Kadlgmda<br />
Arap devletlerinin hepsi iz- Uretimin kontrolu ve duieni, dagl- nah ac;llmaml§ olmalda beraber Akmihlal<br />
halindeydiler. Hepsi kendi tImm, ula§tJrmanm listlin bir dU- deniz ve Klzlldeniz yoluyla yaplhproblemleriyle<br />
34' ve Qillaridan gelen zeyde gerc;ekle§mesi, -=--_...::........:..._ .gUC;liidevlet- yordu. Omit BumuBirlige dolaslhnca, CAGRI
diinya ticaret yollan yon degi~tirmis<br />
ve Avrupahlar mu mesafeleri<br />
kisaltmak icin denizasm yatmmlara<br />
yonelmek zorunda kalmislardi.<br />
Denizasm yatmmlara yonelen bir<br />
Avrupa baska illkelerin topraklanna<br />
el koyan, somurgecilik yapan, emperyalizme<br />
koyan bir Avrupa demektir.<br />
Alman iktisatcr Fennad<br />
Grenard; "Portekiz'e karsi Osmanh<br />
donanmasmm iistiinliik saglayama<br />
YI~1Asya'run en biiyUk talihsizlig!<br />
Avrupa'mn en bUyUktalihi" olarak<br />
kabul etmistir.<br />
Avrupa'daki bu gelismeyle beraber<br />
sehirlesme hareketi de hizlanrmstir.<br />
I;)ehirlerde biriken servet<br />
i~ vermek gueune kavusunca kurmakta<br />
oldugu sanayii icin gerekli<br />
bol ve ucuz isgtlciine kavusmustur,<br />
Zanaatlardaki ilerleme, uzmanlasrna,<br />
yapi tekniginin gelismesine,<br />
ekonominin hizla bUyUmesine sebep<br />
olmustur, Temelinde ekonomik<br />
faktorler bulunan bir siyasal olusumun<br />
paralelindeki bir teknik ilerleme<br />
biitiin Avrupa'ya yayrlmrstir.<br />
ozellikle sinal iiretimin kaynagl durumundaki<br />
yeralti madenlerinin isletilmesinde<br />
biiyilk bir gelisme vardir,<br />
16. yiizyrlda dogru kazma, kurutma<br />
ve havalandtrma teknikleri<br />
gelismekte, Saksonya, Bohemya ve<br />
Macaristan'daki madenlerin 600<br />
ayak derlnlige inilerek isletilmesl<br />
miimkUn olmaktadir, On ayak yukseklikte<br />
yapilan fmnlareski dokilmhanelerin<br />
kapasitesini iiC;katma e;lkarml~,<br />
Orta Avrupa'nm maden iire·<br />
timi 1460-1630 ydlan arasmda be~<br />
kat artml~tlr_ Bu geli~me ozellikle<br />
giimii§, demir ve komiirU kapsamakta,<br />
hem sanayinin kurulmasma hem<br />
de giie;IUsilahlann yaplmma yaramaktadlr.<br />
Sermaye birikiminin hlzlandlgl<br />
oranda yeni ihtiyac;larda belirmektedir.<br />
Dretimin yarattlgl artl~m satmak<br />
mecburiyeti teknigi zorlaml§,<br />
yeni bulu~lara yol ae;ml~tJr. Satmak<br />
mecburiyeti de yeni pazarlarm aC;IIniasml<br />
zorunlu kdmaktadii. Bu a<br />
mae; yeni fetihlere zorlayacakbr.<br />
GUney Amerika medeniyetlerinin<br />
yUzydlarca biriktirdikleri hazineler<br />
silah zoruyla Avrupa'ya ta~macaktlr.<br />
Amerika'daki insanlar Avrupalllar<br />
tarafmdan diri diri yakdarak 01-<br />
dtirillmU~,Aztek ve Inka medeniyetleri<br />
talan edilmi~tir.<br />
Afrika sahillerinden<br />
BirUge YAl.J1tl<br />
yiizbinler<br />
ce esir yeni topraklara gonderilmekte<br />
bu ticaret astronomik karlara<br />
yol acmaktadir, XVI. yilzyilda 900<br />
bin Afrikah kole esir tacirleri tarafmdan<br />
Amerika'ya gotiiriilmU§, sans<br />
yerine ulasan her koleye karsihk 5<br />
zenci, ya Afrika'da oldurulmus, ya<br />
da yolda olmiistiir .. Daha sonraki<br />
yillarda hizlanan bu ticaret Afrika'<br />
yl 60 milyon insandan mahrum brrakrmstir!<br />
. -<br />
SOmiirge hareketinin sonueunda<br />
degerli madenler Avrupa'ya adeta<br />
akrmstrr, Prof. Barkan'm verdigi<br />
su rakamlar bunu gostermektedir:<br />
1521-1560 ydlannda ispanya'da<br />
resrnen 18.000 ton gUmU§ve 200<br />
ton altm ithal edildigini belirtmektedir.<br />
Hatta gercek mlktann iki katr<br />
oldugu sarnlmaktadrr. "Meksika'da<br />
Peru'da elde edilen harp ganirnetleri<br />
ve soygunlar da arasmda bir defasmda<br />
1.300.000 kulce altm oldugu<br />
gibi normal insan bilyiikliigiinde altmdan<br />
yapilmis hey keller, yemek<br />
takimlan, cicek, hayvan, kus heykelleri<br />
de ilk devrin ganimetleri<br />
arasmdaydi':".<br />
lste bu gidi§ Osmanh Devletini,<br />
lktisaden zayiflatmis, ie; dilzeni<br />
bozulmus, Avrupa'yi ise iktisaden<br />
son dereee gilclenmis bir topluluk<br />
haline getirmistir. Ekonomisi kuvvetli<br />
olan bir devlet, ordusu daha<br />
kuvvetli olan bir devlet demektir.<br />
Osmanh devletini ayakta tutan baharat<br />
ve ipek yoUan can daman niteligindeydi.<br />
Kervanlann ta§ldlgl<br />
mallardan ahnan e;e§itli hare; ve vergiler<br />
uzun siire devlet gelirinin 0-<br />
nemli bir boliimUnU meydana getirmi~tir.<br />
Yol boyunca e;ok saYlda<br />
kervansaray, hanlar yapllml~. Bu<br />
ticaret yollan binlerce ki~iye i§ saglaml§,<br />
ekonomik canhhgm kaynagl<br />
olmu§tur. Ticaret yollan degi~ince<br />
yollar boyunca e;ok saYlda insanm<br />
gee;imini saglayan kervansaraylar,<br />
hanlar birer birer kapanml§, i~sizlik<br />
artml§tIr. Bunun yanmda zengin<br />
Avrupa ahclsmm piyasaya girmesi<br />
hammaddelerin de Avrupa'ya gitmesine,<br />
zanaatlann durmasma yol<br />
ae;nil§tlr. Her ne kadar zanaatlann<br />
hammaddesi olmalan gereke;esiyle<br />
dl§a satIml yasa:klanan mallarda<br />
Avrupah allCmm yUksek deger vermesi<br />
nedeniy!e BatJya kae;mlml~tJr.<br />
Hammadde darh~1 ie; piyasada fl·<br />
yatlann artmasma sebep olmu§tur.<br />
"Bugdaym kilesi 1450 ylllann·<br />
da 2·3, 1550'de 3, 1585'de 20-40<br />
akcedir. Koyun 1450·1580 yillannda<br />
20·30 akceyken, 1595'de 70-80<br />
akceye cikrmstrr' ,3 • Hal boyle<br />
olunca koca imparatorluk gerilemeye<br />
baslamistir. Osmanh aydmlan<br />
bu gerilemenin sebeplerini uzun<br />
uzun dU§Unmek durumundaydr, Ne<br />
yapmalan gerekliydi Cok az da 01-<br />
sa diisiinenler eiktr, XVII. yiizyilm<br />
ilk yansmda Kocl Bey, imparatorluk<br />
mUesseselerinin e;okU~Uniiaciklayan<br />
dtlsiincelerini Sultan IV. Murad'a<br />
bir risale halinde su;mu~tur.<br />
XVIII. ytizyihn ilk yansmda Defterdar<br />
Sari Mehmet Pasa Sultan<br />
III. Ahmet'e sundugu "Nasayih'Ul<br />
VUzera Ve'l Umera" layihasi iinliidUr.<br />
Bu gorii§lerde miiesseselerde<br />
gorulen disiplinsizliklerin giderilmesi<br />
ve bir takim tedbirler ahnarak<br />
mliesseselerin eski haline getirtlmesi<br />
tavsiye edilmektedir. Koci Bey<br />
ve Defterdar San Mehmet Pasa'mn<br />
tavsiyeleri istikametinde ahnmasr<br />
denenen perakende disiplin tedbirlerinden<br />
koklil bir sonuc almamaymca<br />
gozler Batiya cevrilmistlr.<br />
Risalelerin ortak gorii§U olan Kanuni<br />
Sultan Siileyman cagma yeniden<br />
donmek. Halbuki bu c;ag bUyUk fetihlerin<br />
yapddtgl, ganimet gelirlerinin<br />
temin edildlgi, dUnya ticaret<br />
yollannm henUz Tiirkler lehine 01-<br />
dugu, toprak nizammm, medrese<br />
nizammm Osmanhyi ayakta tuttugu<br />
donemdlr ... Kanuni donemine<br />
donmemiz miimkUn degildir. Avru·<br />
pa sanayile§tikten sonra bizim tanm<br />
ekonomisine dayanan Kanuni<br />
donemine donmemiz mUmkUn de·<br />
gildir. I;)unu hemen belirtelim: Sa<br />
nayi ve ticaret hie; yoktu anlammda<br />
kullanmlyorum. ozellikle tanm iyiy<br />
di. Osmanh devletine tavsiye edilmesi<br />
gereken tek onemli bir madde<br />
vardl ki, 0 da sanayile~mek. Osman·<br />
h aydmlarl bir c;ok sebeplerle male·<br />
sef bunu gorememi~lerdir. Bunu<br />
gormeyi~lerinin hence sebebi mazinin<br />
Gok yakmda c;ok ihti§amh donemi<br />
birdenbire kayhedilmi~ olmasmm<br />
dogurdugu bir maziye basret<br />
hastallgldlr. DolaYlslyla aydmlanmlZ<br />
kurtulu~u aramak ic;in ufka<br />
bakmak yerine gline~in battJgl yone<br />
bakmaYI tercih etmi~lerdir. Boylece<br />
sanayile§me problemi Uzerinde duro<br />
maml~lardlr. Hatta belirtildigine gore<br />
medreselerimizde iktisat ilmi bile<br />
geli§l:t'Jemi§tir. Aydmlanmtz Avru-<br />
35
pa'yi gorsdn incelesin diye Avrupa'<br />
ya gonderilmistir. Bunlardan biri d<br />
de III. Selim tarafmdan Avusturya'<br />
ya .gizli memuriyeUe gonderilen<br />
Ebubekir Ratip Efendi'nin risalesinden<br />
bir boliim alahm. Ebubekir Ratip<br />
Efendi 500 sayfahk bir risale ile<br />
yurda donmiistiir (1793).<br />
Ebubekir Rr.tlp Efendi risalesln<br />
de Avrupa'daki Osmanli topraklannda<br />
goriilen fakirligi, perisanhgi,<br />
kendisi ile konusan bir Avusturyahmn<br />
. agzmdan su suretle zabdetmektedir:<br />
"Ziraat ve harrasette olan<br />
bolluk vebereket memleketimizden<br />
baska bir devlet ve memlekette<br />
yoktur. Hal boyle iken gerek maden<br />
hususunda ve gerek zahire islerinde<br />
zahmet ve darhk gonilmektedir. istanbul'dan<br />
Edirne'ye kadar olan yolun<br />
sagI ve solu ekilmemis olup<br />
bombostur. Niifus kalabahktir, Fakat<br />
i~siz-gue;siiz ve serseri olanlar<br />
vardir, Bunlann ziraate ve ticarete<br />
sevk ve tesvik edilmesi hususunda<br />
hie; gayret sarfedllmernesi hayret ve<br />
merak vericidir. Siz Avrupa'ya sefareUe<br />
gelirken bu kadar arazi ve<br />
memleketten gectiniz. Arazimizde<br />
ziraatten mahrum bir yer gordiinilz<br />
mU Ve memleketimizde i~i-gticiive<br />
kazanci olmayan bir insan gozunuze<br />
ilisti rni" Aym sahis memlekete<br />
donerken bu topraklan gorunce aglamI~tu.<br />
Bu ortam Osmanh devletinin<br />
nc halde oldugunu a~Ik~a gostermektedir.<br />
Bab diyen sultanlar ve<br />
devlet adamlan da bat:Yl tammiyorduo<br />
.<br />
Tanzimat donemine geldigimizde<br />
bu bakl~ ae;ISI,yani maziye bakarak<br />
ornek olarak bir~eyler kurtarmak<br />
Kanuni e;agma tekrar giderek<br />
bir~eyler yapmak modasmm yerini<br />
ba~ka bir moda almaktadlr. Bu da<br />
maziye tamamen gozlerimizi kapatarak<br />
onUmiize bakmaktIr. istikbale<br />
bakmak demiyorum. C;:iinkiibakIlan<br />
uzun boylu bir tarih tahliline, ekonomik,<br />
sosyolojik verilere dayanan<br />
tarih felsefesinden kaynaklanan bir<br />
istikbal bakl~I degildir. Sadece Avrupa'YI<br />
takJitden ibarettir. Geliljen<br />
~arUar kar~Ismda kendisini kurtarI·<br />
CI formiilleri, dii~iinceleri, doktrinleri,<br />
teorileri Uretemedigi ie;in nihayet<br />
i~i merhamete havale etmek suretiy<br />
Ie adeta hasma teslim olmak tarzmdaydi.<br />
Halbuki Tanzimat Doneminde<br />
tarihimize yeni bir bakl~ a~lSI<br />
gelmekte ve yeni bir doniim noktasl<br />
36<br />
beJirmektedir. Onun adi Batililasmadir.<br />
II. Mahmud Batihlasmayi<br />
e.le ahrken yalmz orduyu ve askerlik<br />
muesseselerini Banhlastirmak yetersizdir,<br />
devlet milesseselerinin cemiyet<br />
diizeninin de modemlestirilmesi<br />
icabeder diye diisiindi]. Ama batryi<br />
tammiyordu. Kendisine iki yardim<br />
CI buldu; bunlardan biri Ingiliz elcisi<br />
Canning, digeri Mustafa Resit Pasa.<br />
Sultan Mustafa Reslt Pa~a'YI<br />
Avrupa'ya gondererek incelemesini<br />
istedi. Pasa da Avrupa'yi inceleyerek<br />
bir ferman hazirladi bu fermanm<br />
adi "Tanzi mat Fermani'tdir.<br />
Tanzimat Ferrnaru'm Han eden<br />
Mustafa Resit Pasa, padisahta Sultan<br />
AbdUlmecid Han'dir, Abdulmecid<br />
Han, tarih kitaplannda belirtildigine<br />
gore son derece hassas, iradesi<br />
zayif, etki alanmda kalan, fakat<br />
muhakkakki diger Osmanh padisah<br />
Ian gibi ratamm seven, icli ve duygulu<br />
bir insandir. Sair ruhludur. Zaten<br />
diizenin gidisini kavrayarak tedbir<br />
olacait giic;li.ibir egitimi de yoktu.<br />
Bunun icin de Mustafa Resit Pasa'nm<br />
etki alanma kolayca glrmistiro<br />
Mustafa Resit Pasa da hazirladigl<br />
fermam okuyarak ilan eder. Tanzimat<br />
Fermam 'run metni onemli degil<br />
ama Tanzimat'm TUrkiye'ye getirdigi<br />
ruh onemlidir. Artik Tanzimat'tan<br />
sonra Tiirkiye'deki fikir<br />
aklmlanmn kaynagl bab olacaktIr.<br />
Runun sebebi Bab medeniyetinin<br />
Ustiin bir medeniyet olu~u, TUrk<br />
Islam medeniyetinin Ylkdma haJinde,'<br />
~okU~ halinde bir medeniyet<br />
olu~udur.<br />
·1'anzimat Doneminin Tiirkiye'.<br />
ye verdigi en bUyUk zarar tarih kitaplanmlzm<br />
pek yazmadlgl 1838<br />
ticaret andla~masldu. Bu anla~ma<br />
ingilizlerle yapdan ticaret anla~masidir.<br />
Anla~ma metnini· yazmadan<br />
ingiltere .DI~i~leri Bakal11 Pblmeston,<br />
BUyUkMustafa Re!jit Pa~a aracIhgl<br />
He ve mahrem kaydlyla Sultan<br />
II. Mahmud'a ~u tavsiyelerde<br />
bulunuyordu: "Ticarette tekel usu<br />
Ii.i, vergide iltizam usulii kaldmlma<br />
II, karantina usulU ~utlak surette<br />
kabul edilmelidir"s Ingiltere ekonomisi<br />
bu mada liberal ekonomi<br />
sistemine dayandlgl ie;in TUrkiye ile<br />
ah~-veri~ baklmmdan biitUn husus·<br />
lann saglanmasl kendisi ie;in gerek<br />
Jiydi. Anla~ma maddeleri ~unlardIr:<br />
1- Ingiliz tebaasma dah_a once<br />
tanmmI~ olan haklar tastik olun-<br />
maktaydi.<br />
2- Anlasma hilkiimleri, Osmanhlann<br />
Avrupa ve Asya'daki topraklanmn<br />
yarnsrra MISlr ve Afrika'daki<br />
eyaletlerinde de gecerli olacakti,<br />
3- ie; ticaretteki tekel (Yed-i<br />
Vahit) usulii kalkacakti. ingiliz tilecan<br />
iilkenin her yanmda her cesit<br />
tanm yahut sanayii iiriinunii a1IPsatabilecckti.<br />
odeyecegi vergi ve resirnler<br />
en irntiyazh islam tebaasmdan<br />
fazla olmayacakti.<br />
, 4- ingiliz tilccan memleketten<br />
mal gotiirilrken Osmanhlann odedik<br />
leri vergilerin yerini tutmak ilzere<br />
% 9 reslm ve % 3 ihrac vergisi odeyecek,<br />
disandan getirdigi icin ise<br />
% 3 gUmriik resmine tabi olacakti.<br />
Yani TUrkiye'ye 100 lirahk Ingiliz<br />
mall geldiginde 3 lira _giimrukHave<br />
edecegiz. Bu mal 103 lira olacak. -<br />
100 lirahk TUrk malmi disanya satmak<br />
istedigimizde 9 lira ihrac vergi-'<br />
si gelecek bu mal 109 lira olacak.<br />
Buna 3 lira da hare; eklenecek ve<br />
bu mal 112 lira olacaktir,<br />
Yed-i Vahid Sistemi: Devletin<br />
Osmanhlann yiikselme doneminde<br />
ekonomiyi kontrol etmek uzere<br />
kurdugu merkeziyetci tekel sisternidire<br />
Bu sisterne gore TUrkiye bir takim<br />
iktisadi bolgelere aynlrmstir.<br />
Her bir bolgeden oteki bolgeye gee;erken<br />
sanki ba~ka bir devletten<br />
otekine mal gotiiriiyormu~ gibi gUmriik<br />
vergisi almml~br'l Bunun se~ebi<br />
de kalite kontrolu ie;indir. Bu sisteme<br />
gore TUrkiye'ye dI~andan gelen<br />
bir ingiliz mah istanbul'a geldigi<br />
zaman % 3 vergi verir, Aydm'a<br />
geldiginde bir daha izmir'e geldiginde<br />
bir daha verecektir. Yed-i<br />
Vahid vermeyecegi ie;in ingiliz tilccan<br />
mahm daha ucuz satacak TUrk<br />
tiiccar ise vergi vererek malmi pahalandlrmak<br />
mecburiyetindedir.<br />
Boylece TUrk devleti adeta bu anla~ma<br />
sebebiyle kendisi kendi tilccarmI,<br />
kendi ekonomisini ezmeye<br />
yabancilarl da himaye etmeye zor·<br />
lamI~br. Tabii ki halkta ucuz ve<br />
fabrikasyon olan ingiliz mallm tercih<br />
etmek zorunda kahyordu. Nitekim<br />
1840 yIlmda 2.800.000 altm<br />
Sterlin olan ingilizlerle olan ticaret<br />
1860 yllmda 11.000.000 altm sterline<br />
firlaml~tIr. Aym anla~ma ingilizlerin<br />
somurmesi yetmiyormu~<br />
gibi Kaslm 1938'de FranSlZlarla<br />
18 MaYls 1939'da Lobekbrem ve<br />
Hamburg ~ehirleri, 2 Eyliil 1839'<br />
Birli~e QAGRI
da . Sordunya, 31 Ocak 1940'da<br />
Norvec ve Isvec, 2 Mart 1940'da<br />
ispanya, 14 Mart 1940'da Flemenk,<br />
14 Mart 1940'da Bel~ika,<br />
1 Mayis 1940'da Danimarka ile imzalandi.<br />
Tiirkiye Tanzimat Fermam'ndan<br />
salah beklerken Avrupa'<br />
nm biltiin iilkeleri hasta adamm<br />
basma tilltilltti.Miimkiin olan en biiyiik<br />
eikarlan saglamaya cahstr,<br />
Osmanh Sanayinin Ticaret Anlasmasindan<br />
sonraki durumunu da gorelim:<br />
Eger bir Ulkenin kendi iirettigi<br />
mallar yabanci iilkelerin iirettigi<br />
mallardan pahah ise bir takim koruyucu<br />
tedbir almmadigi siirece 0 iilkenin<br />
sanayii olUr. lste bu durum<br />
1838'de TUrk ingiliz Ticaret Anlasmasiyla<br />
Osmanh Devletinin<br />
basma gelmistir.<br />
Tanzimat Doneminde Osmanhlann<br />
tek onernli sayilabilecek sanayii<br />
dokumacihkttr. Osmanh kumaslan<br />
hem icerideki talebi karstlamakta<br />
hem de disa satilmaktadir.<br />
Hammaddenin disanya kacmlmasr,<br />
ucuz olan ithal kumaslann tilremesiyle<br />
dokuma sanayii perisan<br />
olmustur, Buna misal olarak: "Bursa'da<br />
eskiden 1000 tezgah cahsip<br />
25 bin okka ipek islerken, 1848'<br />
den soma ancak 75 tezgah kalmisnr.':"<br />
"Aym sehrin kadife seten<br />
imalati 20 yil onceine oranla % 80<br />
azalrmstir. Benzer durum oteki<br />
dokuma kollannda da vardrr, istanbul<br />
ve Uskudar'daki tezgahlann<br />
saYISI 1866 yihnda yapilan bir<br />
arastirmaya gore 30-40 YII icinde<br />
3.160'dan 37'ye diillmiilltilr.,,7 Eskiden<br />
i§lenmi§ tiftik ihra~ eden Ankara<br />
§imdi ancak ham tiftik satabilmektedir.<br />
Diyarbaklr, Edirne Amas<br />
ya gibi dokumaclhgm ileri oldugu<br />
~ehirler, BatJ Anadolu 'nun hah tez<br />
gahlan, Bursa gibi genel bir ~oktintiiniin<br />
i~inde degi§ik kalite ve bol<br />
~e§itli Avrupa mallannm kar~JSJnda<br />
~aresiz kalml§lardlr.<br />
"1915 ydmda Enver Pa§a tarafmdan<br />
yaptmlan sanayii saylmma<br />
gore memleketimizde ancak .282 tao<br />
ne i~letme ayakta kalml§tJ. Bu i~let·<br />
melerde 14 bin i§~i I;all§makt~dlr.<br />
.14 bin i§~inin l;all§tJgl bu kuru mlann<br />
I;ogu yabancdarm elindeydi .. 8<br />
Koskoca imparatorlukta sanayide<br />
I;all~an i§l;i saylSI ancak bu kadar<br />
olunca bizim sanayimizin durumu<br />
ortava Clkar. Bundan bir devletin<br />
Birlige QAGRI .<br />
sanayiini kaybetmesi gibi basit bir<br />
netice cikmaz. Daha btiyiik, daha<br />
kiilli neticeler cikar. Bir devlet disandan<br />
daha cok mal almaya mecbur<br />
kahr, disandan daha cok mal almak<br />
demek elimizde daha fazla doviz<br />
olmasi demektlr. Doviz ne ile temin<br />
edilir Ya bore alacaksmiz, yahut<br />
kendi mahmzi disanya satarak temin<br />
edeceksiniz. Kendi malimzt<br />
kendi icinizde satamayacak duruma<br />
dii§tiigiiniize gore disanya satmak<br />
hayaldh ... Boyle olunca da borclanacaksimz.<br />
ingiliz Anlasmasinm yaprlmasmdan<br />
soma ilk defa, belki de<br />
TUrk tarihinde Ilk defa Osmanh<br />
devleti borclanmaya girmektedir.<br />
Bu bore Osmanh devletini yikmistJr<br />
Sanayimizin tasviyesinin rakam<br />
lanm verdikten soma tipik bir Osmanh<br />
sehri olan ve adeta biitiin imparatorlugun<br />
tipini teskil eden istanbul'un<br />
nasil iiretimden uzaklasip<br />
tamamen tiiketici, yiyici bir hale<br />
geldigini gorellm: istanbul'da sana:<br />
yimiz tasviye edildikten sonraki YIIlarda<br />
11.481 milyon ithalat yapilmrs,<br />
lstanbul'un disanya sattJgl<br />
mallann tutan 274 milyondur". i§.<br />
te bu ithalat istanbul'un giyim-kusam,<br />
yiyecek-icecek ihtiyacim karsilamak<br />
icin disandan almnustir,<br />
Boyle bir ortamda yapilacak i§ bore<br />
almak, ahnan bore para ile de uretmeden<br />
tiiketmek yoludur.<br />
Tanzimat Han eden Sultan Abdulmecid<br />
zarnanmda Osmanh devleti<br />
ilk defa borclanma yoluna gitmektedir.<br />
Osmanh Devletine Avrupa'mn<br />
ilk defa bore acmasi Kmm<br />
Harbi suasmda olmu§tur. Kmm<br />
harbi bilindigi gibi Rusya 'nm Os·<br />
manh Devleti tizerindeki baskllanna<br />
kar~1ingilizlerin, Franslzlarm ve Os·<br />
manhlann beraberce katddlklan giiya<br />
zaferle sonul;lanan bir sava~tJr.<br />
ingilizler biraz once belirttigimiz gibi<br />
ashnda kapitalist sistem diinya ti·<br />
caret yollarml elinde bulundurmasl·<br />
m, deniza§Jn iilkelerin elinde bulundurulmasma<br />
dayandlgl iGin rakip<br />
bir devletin diinya denizlerine ha·<br />
kim olmasl bu sistem il;in biiyUk bir<br />
tehdittir\ ingHtere Rusya gibi geli<br />
§en bir devletin kar§lsmda 0 zaman<br />
iGin TUrkiye'yi desteklemek geregini<br />
hissetmi§tir. QiinkUTUrkiye ayak<br />
ta durdugu miiddetc;e varsm ayakta<br />
dursun, onu rahat~a somiiriiyordu.<br />
Halbuki Rusya Osmanh Devletini<br />
Ylkarak Akdeniz'e hakim olursa in·<br />
giltere Akdeniz ticaretini kaybedecekti.<br />
Uzakdogu ticaretinde biiyiik<br />
zarara ugrayacakti. Iste bu menfaat<br />
lanndan dolayi TUrkiye'yi desteklemistir.<br />
Sultan Abdulmecid zamamnda<br />
1854-186~ yillan arasmda dort defa<br />
Avrupa'dan bore almmis, toplam<br />
borelandigumz miktar 16 milyon<br />
ele gecen para 8 milyondur. Aradaki<br />
8 milyon faiz olarak kesilrnlstir.<br />
Boylece Osmanh Devleti girtlagma<br />
kadar borclu, iiretimi neredeyse tamanu<br />
ile durrnus sanayisi iflas etrnis,<br />
ayakta durabilmek icln disanya<br />
bore Ianmaya mecbur, her bore<br />
landiginda kendisini disanya mahkum<br />
eden bir iiIke durumuna dii§<br />
mii§tiir. Osmanhnm bu .doneminl<br />
bellrttikten sonra Avrupa'da sanayii<br />
iilkelerinde ekonominin gelistigini<br />
gosteren misaller verelim: Ekonomide<br />
gelismenin gostergelerinden<br />
birisi de ihtira (patent) beratlandir.<br />
Yani bir kesif yapiyorsunuz<br />
bunun patentini ahyorsunuz ..<br />
Bu ekonomide uygulandrgi icin<br />
ekonomi canlamr. ABD'nde 1840<br />
yihnda 473 tane ihtira berati verilmis.<br />
Yani 473 tane yeni icat 01-<br />
mus. Mesela diidiiklii tencereyi bulrnuslar,<br />
gemi diimeni, gemi carki<br />
yahut yeni bir tiretim araci. 1907<br />
yihnda 36.600 yeni icat yapilmis.<br />
lngiltere'de 1869 yihnda 21.910 tane<br />
ke§if yapilrms. Fransa'da 1850<br />
yihnda 1687 tane kesif yapilmis.<br />
Bu buluslar kitaplarda kalrmyor,<br />
uygulama safhasma konuyor, ekonomi<br />
canlamyor, iiretim artJyor.<br />
Alman borG paralan degerlendire.<br />
mezsen, ilim ve teknikte ileri gidemezsen,<br />
tabiiki 0 donemde vanlan<br />
yer orasl olacaktJr.<br />
Biz bu yazlmlzda taril,imizi<br />
karalamak niyetinde degiliz. Yapllanlan<br />
kaynaklarla gostermek ve<br />
gelecege 1§lk tutmaktIr.<br />
KAYNAKLAR<br />
1- ismail Cern, Tiirkiye'de Geri Kalml~hgm<br />
Tarihi 5. 1.60<br />
2- a.g.e. s. 160<br />
3- a.g.e. s. 163<br />
4 Enver Ziya Karal,...Belleten Osmanh<br />
Tarihi, s. 587<br />
5 Rqit Kaynar Mustafa Re§it Pa§a<br />
ve Tanzimat, s. 157<br />
6: Enver Ziya Karat, Osmanh Tarihi<br />
(Islahat Fer.) s. 260<br />
7- Dogan AVClOgiu Ttirkiye'nin DU-<br />
~ilne. s. 54<br />
37
HAUL IPEK HOCAMIZA SORDUK<br />
- Sahurdan sonra ihtilam olarak cuniip olan kimsenin<br />
orucu nasll olur<br />
- Sabah uyandiginda mazmaza ve insrkakta suyun<br />
agzma, burnuna kacmamasma dikkat edereks yrkamr.<br />
Oruca devam eder.<br />
- Unutarah yemeh, icmeh, cinsi munasebette bulunmak<br />
orucu bozar ml<br />
- Bozmaz. Oruca devam etmesi gerekir.<br />
- Ramazan orucunun kazastnda pe/jpe/je "tutmah<br />
sart muitrt<br />
- Sart degildir. Ara vererek de tutabilir.<br />
- Teravih namazmda imama yeti/jen kimse namazlarml<br />
nastl kllar<br />
- Once yatsmm slinnet ve farzmi kilar. Sonra irnarna<br />
uyar, teravihten k~an rekatlan vitirden sonra gerek<br />
camide veya evinde tamamlar.Vitirden once de krlabilir.<br />
Vitiri 0 zaman yalmz krlar,<br />
- Zorla ue tehditle Ramazanda yedirilen oruca keffaret<br />
gerekir mi<br />
Keffar~t gerekmez. Kazasi lazimdir. Yediren gunahkar<br />
olur.<br />
-- Her yerde Euzu Besmeleden once ~ekilir. Besme-<br />
Azrz MisiN NESiN SEN<br />
Aziz misin sen Nesin dini vardir herkesin,<br />
Firavun Nemruq dinsiz sen de kafirsin kesin.<br />
Allah'sizim diyorsun baka baka yiizlere,<br />
Nasd ragbet edilir boylesi dinsizlere<br />
Kelime cambazrsm yiizlerce kitap yazdm,<br />
Diin Kur'an'i okurdun bugiin ne yazrk azdm.<br />
o pic nesil gelisti Kur'an'i yirtmak icin,<br />
Din ile alay edip boyle smtmak icin.<br />
Aziz misin sen Nesin dini vardir herkesin,<br />
Firavun Nemrud dinsiz sen de kafirsin kesin.<br />
Rahip ile papayla seni kiyaslayarnam,<br />
Onlann bir dini var senden yana olamam.<br />
i~in giiciin dinsizi kafiri taklit etmek, .<br />
iyi bil gafillerin sonu hiisranla batmak.<br />
Cok kemlik bildin erne Hakk'r bulamarmssm,<br />
Bir vezir oldun ama adam olamamissm.<br />
Aziz misin sen Nesin dini vardir herkesin,<br />
Firavun Nemrud dinsiz sen de kafirsin kesin,<br />
Muaz Ozbek OZANOGLU<br />
lenin Euzii'den once ~ekildigi bir yer var midtrt<br />
- Vardrr, Tuvaletin kapisma yaklasmca once besrnele<br />
soylenlr, sonra da Euzu cekilir.<br />
- Abdest de dirsek kemikleri, ayakda incik kemihlerini<br />
ytkamah farz muurt<br />
- Kollarda dirsek kemiklerini, ayakta incik kemiklerini<br />
yikamak farzdir, Yikamayanlann abdestleri sahih<br />
degildir.<br />
- Ramazanda niyet edilmeksizin yiyen kimseye<br />
ne lazlm gelir<br />
- Fetavayi Abdurrahim'de bu hususda boyle bir<br />
fetva vardir: Ramazanm gundlizlinde ozlirsliz yiyen ve<br />
teen kimseye ne lazrm olur Elcevap: Mlislliman olan<br />
boyle yapmaz denilmektedir. Niyet etmeden yiyene keffaret<br />
lazim gelmez demisler amas mlisllimanda boyle<br />
yapmaz demislerdir, Keffaret onun gunahun odeyemez,<br />
- Ramazan'da imsak oaktinden sonra hap yutan<br />
veya ilac kullanan kimseye ne lazlm olur<br />
- Hem kaza ve hem de keffaret lazrm gelir. llac glda<br />
hilkmiindedir. Oruc tutamayacak kadar hast a olanlar<br />
bu hilklimden miistesnadrr.<br />
OKSiiz QOCUX<br />
Iligine i~ledik~e yoklugun cilesi<br />
Uzuldun oksuz cocuk<br />
Yirnk elbiselerle ahreniyin yanmda<br />
Buzuldun oksuz cocuk<br />
Suratm yillarca yagrnur gormemis tarlayi<br />
Andmr oksuz cocuk<br />
Sokaklarda mahcup ytiri.iyli~uncigerimi<br />
Yandmr oksuz cocuk<br />
Gariptir kuru duvar kenarlanna mahsun<br />
Gokii~jjnoksuz cocuk<br />
Yasamak icin yoksulluga kacmci boyun<br />
Bukusun oksuz cocuk<br />
lcine kapamk kanatsiz kusum diye mi<br />
Yanarsm oksuz cocuk<br />
Merak etmeyen suskunlugu gulumsemeye<br />
Banarsm oksuz cocuk<br />
Hac1YiCiT<br />
38 -----------------L---------------Birlige
MODANEDiR<br />
Dog:;tn<br />
KI.f..,IQOGLU<br />
GOR<br />
Bosa cahsrr ALi'miz,<br />
Perisan hak ahalimiz.<br />
Belli degil mihalimiz<br />
Dur da gor.<br />
Bir dert iner ta surama.<br />
Tenezzul yoktur harama.<br />
Koylerin yolu var ama,<br />
Kar da gor.<br />
Neme IaZIlTIdemedim hie.<br />
Ayse'm, Fatma'm, Samet'im hie.<br />
Size gore Mehmet'im hie,<br />
Vur da gor.<br />
Utandim ~Ikl~ inisten,<br />
Estikce i~ cikar isten.<br />
Yasantirm sayip dusten,<br />
Yor da gor.<br />
Cekil basimdan elleme,<br />
Hayatmu du~ belleme.<br />
Yuregimi eselerne.<br />
Kor da gor.<br />
Yendikce kaparnr ortu,<br />
AI, makamda gor zfigurtu.<br />
Goge ~lkar ~ok btigurtu,<br />
Sor da gor.<br />
Moda nedir Geni~ kiiltiirlii mii~ soysuz kisiler iltica crkrvor, getoplumlann<br />
daha az geli~mi~ top- riciler cogahvor, laiklik elden gidilumlar<br />
iizerine kiiltiirel baski kurma yor diyenlerin, saman altmda su yiitemayiilleridir.<br />
Bunun icin insanm rilterek kendi emellerine ulasrna arzaaf<br />
noktasi olan begenilme hissine zusuna kaprlanlardrr. Vine halk irahitap<br />
eder. Bazen 0 kadar IYlgrmdan desi olan eumhuriyet alanlar ve<br />
crkarki insarun kendine yakrsarn miisliiman halkr dinden uzaklastirsecrnesinden<br />
ziyade ziibbe (giyini~i mak isteyenler, eumhuriyetin icine<br />
komik olan, toplumun limitlerini en tehlikeli iken, bunlarm eumhuriasan},<br />
vari bir goriinii~e biiriinerek yete sahip crkmalan milli bir talihkiiltiirel<br />
bir baskt oldugunu, top- sizlik ve unutulan bir gercektir.<br />
lumlarm, orf, adet, din ve kisilik- Halen edepsizlik arun haline gelerini<br />
bozmaya vonelik bir art dii- tirilen gazete bufeleri, sinemalar, fusunce<br />
sistemi oldugunu bariz bir husun selinde imam bogma sevdasekilde<br />
ortaya koyar.<br />
smdadrrlar. Amaclari cinsi ozgurluk-<br />
Nitekim moda insarun nefsine rniis, Ne havasiz ve ne edepsizlik<br />
hitap eder. Bize gore insanm en bu- icinde bunlan isteyeeek yiiz bulrnaviik<br />
dii~manl nefsidir. Modanm en Ian act bir gercektir.<br />
gecerli oldugu kesime baktrgrmrz- iste modanm bizi Avrupa'run<br />
da kadmlar, gencler ve banhlasma- pencesine dii~iirmek ilYinsecilen onya<br />
meyilli zenginler oldugu goze lar icin en giizel, bizim Icin de en<br />
carpar, Modanin Avrupa'nm usta- havasrz yoldur .. Vine bunu uygulahkla<br />
kullandrg: tahrip edici bir si- mak icin insarun nefsini secmeleri<br />
lah oldugunu neticelerine bakarak en ilginc ve dii~iindiiriieii yol olrnaanlayabiJiriz.<br />
Teknigini alrpta, kiil- lrdir.<br />
tiiriinii red ettiglmiz Avrupa bize de- Vine onlara gore mini etek gigerlisini<br />
verip, kendisine degersizi- yinmeyen, 0 seffaf bacaklan biirilni<br />
birakacak kadar dii~iineesiz bir yen inee kibar denilen coraplan<br />
sisteme sahip degildir, Bilakis ken- giyinmeyen, Allah'm insana emanet<br />
disine hayran oldugurnuzu anlava- olarak verdigi, giizel yiize boyalar<br />
rak, teknik namma bize kiiltiiriinii ve makyaj denilen varhktan ote<br />
satmakta, bizim giizel hasletierirniz yapmayanlar saclanna ~ekiller vereyerine<br />
kendi cirkin ozelliklerini rek, bizim tabirimizle tiftik kecileritoplumumuza<br />
yerlestlrmektedir. ne benzeyenlerin ya bu yirminci<br />
Vine bu moda kiiltiiriinii benim- asirda i~i ne ...<br />
seyenler eumhuriyeti kadm bacakla- Moda bu degiJdir. Moda, insan<br />
iizerinde duruyor sanmaktadirlar. run veya kisinin iizerine vakisam gi-<br />
AlYlkhgm her tiirliisiinii desteklerken yinmesidir. Nitekim Peygamber<br />
kapanmarnn her tiirliisiine kar~1 IYI- Efendimiz Muhammed Mustafa<br />
kip, crplaklar karnprrnn medeniye- (SAV) buyuruyorki: "Temlzgivinin<br />
tin varacagt son durak samp, giiliinlY giizel giyinin." islamiyet hie bir zave<br />
igrenlYduruma dii~mektedirler. man kisinin giyini~ini srrurtamarmso<br />
zaman nedir bu moda Din- trr, Ama onu adaba gore yaprlmasisizlik<br />
biberonlanyla beslenenler, ya- ru isternistir. i~te bu baskalannm<br />
bane, ideolojiJere baglamp Avrupa'- basklsl ve yabanel ideolojilerin etkinm<br />
emperyalizm yolunda ilerleme- si ile yapmamahYlz. Bize dii~en g~yi<br />
bir idarecilik ve iilkii olarak ;gor- rev onlann kiiltiirii yerine teknigini<br />
mektedirler.<br />
ve teknolojisini almaktlr. HilYbir za-<br />
Yusuf OleAN i~te bu gibi maskelere biiriin- man Avrupa'ya alet olmamaktlr.<br />
Birlige QAGRI ---------'-_._-----------------------
ERBAZLAR<br />
MOBIL YA - HALl VE EV ALETLERi<br />
Yilmaz ve Nihat ERBAZ<br />
BA YRAMINIZI TEBRIK EDE~lZ<br />
Tel: 11202 Kapahcarsi - YOZGAT<br />
lLHAN<br />
KA<strong>MA</strong>NLI<br />
Bayranumzi kutlar, esenlikler dileriz<br />
BAY VE BAYAN TUHAFiYE KONFEKSiYON<br />
BUYUK BEDEN VE HAMiLE GiYSILERi<br />
GELiNLiK - Ni~ANLIK TUVALETLER<br />
ABiYE ELBiSELER<br />
Meydan Veri Cad. No: 21<br />
Tel: 11172 - YOZGA T<br />
Stratejik ~lldan<br />
SOVYET<br />
MUSLU<strong>MA</strong>NLARI<br />
Ve Diger Azmlddar<br />
Fiyatl : KOV Oahil 4.500.·TL.<br />
isteme Adresi : Yeni FORUM A.$., P.K. 101;<br />
06692, Kavakhdere• ANKARA<br />
Posta Cek No : 292591<br />
(Posta gek hesabma ucreti yatmp, odeme kuponunu adresimize gonderen<br />
kitapseverlerin adreslerine, kitaplan derhal postalanacakttr.)
SESAY<br />
Plastik Sanayi ve<br />
Tic. Ltd. Sti. ,<br />
Sey:fiALiER - Sayit HEKi:1VI0GLU-<br />
YasinAliER<br />
Kendi Tesislerinde nay Ion poset imaline baslarmstir,<br />
Her tur naylon torba, Baskih ve Baskisiz poset siparisleri<br />
kabul edilmektedir<br />
Fabrika - Sanayi Sitesi Tel: 15476 - SansVeri - Emniyet Cad. Emniyet FmruyarnTel: 11622- YOZGAT<br />
Mubarek Ramazan Bayrannmzr tebrik eder<br />
Turk - islam Alemine hayrrlar getirmesini dileriz, )<br />
~~~~==========~========~~<br />
Adres: Lise Cad. [dare lsham No: 28 Kat 3<br />
~ : 11747 YOZGAT<br />
XOS-AI. ,<br />
DAYANIKLITUKETiM<br />
<strong>MA</strong>LLARI KOMtSYON VE<br />
PAZARLA<strong>MA</strong><br />
ZUlaliKAZAN<br />
BAY·BAYAN<br />
Mubarek Ramazan Bayramlnizi tebrik eder,<br />
Turk • islam ilemine haYlrlar getirmesini dilerim.<br />
MUSTAFAYE~iLTAN<br />
<strong>MA</strong>li MO$AViR<br />
Zl1el1 llem,ehr11er:lmJ.zle<br />
ve TUrk-islam Slem1nln Bamazan Bayramnu Kutlar.un.<br />
b1rli1cte biitiin gonwda,larUD.Ul<br />
\<br />
\<br />
\
so<br />
Mehmet ve Hasan SOL<strong>MA</strong>Z<br />
* ZiYNET<br />
* BiLEZiK<br />
* KOLYE<br />
* SAAT<br />
re~itlerimizle Siz SaY'nmiistetilerimize<br />
hizmet vermekten gurur duyarlZ.<br />
Mubarek Ramazan Bayrammm tebrik eder<br />
Turk - Islam Alemine haytrlar getirmesini dileriz.<br />
I<br />
~ : ls MRK : 11002MeydanVeriNo: 12<br />
~: Ev: H : 14728-M: 13621 YOZGAT<br />
----- -----<br />
- ---- - - --------..,