kuruluş yeri seçimi ve ölçek sorunu - Ankara Üniversitesi Kitaplar ...
kuruluş yeri seçimi ve ölçek sorunu - Ankara Üniversitesi Kitaplar ...
kuruluş yeri seçimi ve ölçek sorunu - Ankara Üniversitesi Kitaplar ...
You also want an ePaper? Increase the reach of your titles
YUMPU automatically turns print PDFs into web optimized ePapers that Google loves.
mum <strong>kuruluş</strong> <strong>yeri</strong>, ikinci aşamada da geçerlidir. Aksi halde, <strong>kuruluş</strong> <strong>yeri</strong><br />
ikinci aşamada ücret seviyesinin daha düşük olduğu konuma kaydırılmaktadır.<br />
Üçüncü aşamada da, birinci <strong>ve</strong> ikinci aşamalara göre belirlenen<br />
<strong>kuruluş</strong> <strong>yeri</strong>, yöresel yığılma avantajları farklılıkları dikkate alınarak<br />
—aynen ikinci aşamada olduğu gibi— yeniden değerlendirilmektedir.<br />
61 ' 62<br />
Weber'in, <strong>kuruluş</strong> <strong>yeri</strong> teorisine en önemli katkısı, —daha sonra <strong>kuruluş</strong><br />
<strong>yeri</strong> teorisinin temel kavramı- durumuna gelen— "<strong>kuruluş</strong> <strong>yeri</strong> faktörü"<br />
kavramıdır. 63 Ayrıca, —bir <strong>kuruluş</strong> <strong>yeri</strong> faktörü olan— malzemenin<br />
taşıma maliyetine ilişkin analizi <strong>ve</strong> sınıflandırılması da halen geçerliliğini<br />
korumaktadır.<br />
Weber, bir işletmenin <strong>kuruluş</strong> <strong>yeri</strong> <strong>seçimi</strong>ni etkileyen <strong>kuruluş</strong> <strong>yeri</strong><br />
faktörlerini üç grupta toplamaktadır: 64<br />
(1) Geçerlilik alanına göre <strong>kuruluş</strong> <strong>yeri</strong> faktörleri, tüm sektörler için<br />
geçerli olan i) genel <strong>kuruluş</strong> <strong>yeri</strong> faktörleri <strong>ve</strong> sadece belirli sektörler için<br />
geçerli olan ii) özel <strong>kuruluş</strong> <strong>yeri</strong> faktörleri şeklinde ikili, )<br />
(2) Mekansal etki alanına göre, işletmeleri belirli bölgelere doğru<br />
çeken i) bölgesel <strong>kuruluş</strong> <strong>yeri</strong> faktörleri <strong>ve</strong> belirli bölgeler içinde etkili<br />
olan ii) yığılma avantajları <strong>ve</strong> yayılma avantajları (<strong>ve</strong>ya yığılma dezavantajları)<br />
şeklinde ikili,<br />
(3) Faktörlerin yapısına göre de, i) tabii-teknik <strong>kuruluş</strong> <strong>yeri</strong> faktörleri<br />
<strong>ve</strong> ii) sosyo-kültürel <strong>kuruluş</strong> <strong>yeri</strong> faktörleri şeklinde yine ikili bir<br />
ayırıma gidilmektedir.<br />
Weber, "genel <strong>kuruluş</strong> <strong>yeri</strong> faktörleri sisteminde", birinci grupta sadece<br />
genel <strong>kuruluş</strong> <strong>yeri</strong> faktörleri <strong>ve</strong> ikinci grup <strong>kuruluş</strong> <strong>yeri</strong> faktörleri<br />
üzerinde durmakta, birinci grupta özel <strong>kuruluş</strong> <strong>yeri</strong> faktörlerini <strong>ve</strong> üçün-<br />
6i Weber, yığılma avantajlarını üretimin bir yerde toplanmasından kaynaklanan<br />
maliyet tasarrufları, yayılmayı (Deglomeration <strong>ve</strong>ya yığılma dezavantajları)<br />
ise üretimin bir yerde toplanması sonucu ortaya çıkan maliyet artışları olarak<br />
tanımlamaktadır. VVeber, yığılma avantajlarını teknik <strong>ve</strong> tesadüfi yığılma olarak<br />
ikiye ayırmakta, teknik yığılmada içsel <strong>ve</strong> dışsal ekonomiler şeklinde bir<br />
sınıflandırma yapmamaktadır. Fakat Weber metodunda üretim katsayılarının<br />
sabitliği varsayımı yapıldığından, yığılma avantajlarının burda sadece dışsal<br />
ekonomileri kapsadığı sonucuna varabiliriz. VVeber, A.: a.g.e., s. 123 v.d.<br />
63 ikinci <strong>ve</strong> üçüncü aşamalarda <strong>kuruluş</strong> <strong>yeri</strong>nde meydana gelebilecek kaymalara<br />
ilişkin bkz.: Çakıcı, L.: a.g.e., s. 73.<br />
63 Kuruluş <strong>yeri</strong> faktörü kavramına ilişkin daha geniş bilgi için üçüncü bölüme<br />
„ bakınız.<br />
64 Webergil <strong>kuruluş</strong> <strong>yeri</strong> faktörleri sistemi <strong>ve</strong> <strong>kuruluş</strong> <strong>yeri</strong>nin Webergil çözümü<br />
için bkz.: Çakıcı, L.: a.g.e., s. 25-35.<br />
26