kuruluş yeri seçimi ve ölçek sorunu - Ankara Üniversitesi Kitaplar ...
kuruluş yeri seçimi ve ölçek sorunu - Ankara Üniversitesi Kitaplar ...
kuruluş yeri seçimi ve ölçek sorunu - Ankara Üniversitesi Kitaplar ...
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
tersine, hızlı nüfus artışı <strong>ve</strong> işsizlik gibi nedenlerle sanayiin toplandığı<br />
yığılma bölgelerine akın ettiği gözlenmektedir. Tabii bu sonuç sanayii<br />
kolunda dışsal ekonomilerin taşıdığı öneme, talep ettiği işgücünün niteliklerine,<br />
kullandığı teknolojiye (emek <strong>ve</strong>ya sermaye yoğun teknoloji)<br />
<strong>ve</strong> özellikle bizzat kendisinin dışsal ekonomiler yaratma kabiliyetine göre<br />
değişecektir. 50 Sanayiin bizzat dışsal ekonomiler yaratma kabiliyetinin yüksek<br />
olduğu emek yoğun sanayi kollarında, ucuz <strong>ve</strong> bol işgücü potansiyeline<br />
sahip bölgelerin <strong>kuruluş</strong> <strong>yeri</strong> avantajları artmaktadır. Ayrıca, yatırımların<br />
istihdam yaratma <strong>ve</strong> az gelişmiş bölgelerin kalkınması gibi sosyal etkilerinin<br />
de dikkate alındığı kamusal yatırımlarda, bu tür bölgeler <strong>kuruluş</strong><br />
<strong>yeri</strong> <strong>seçimi</strong>nde daha da fazla önem kazanır.<br />
C .2.1.4. YARDIMCI HİZMETLERİN KURULUŞ YERİ SEÇİMİ VE<br />
ÖLÇEK BÜYÜKLÜĞÜ ÜZERİNDEKİ ETKİLERİ<br />
İşletmecilik faaliyetlerinin <strong>yeri</strong>ne getirilmesinde gerekli bazı yardımcı<br />
hizmetler, bizzat teşebbüs bünyesinde kurulan hizmet üniteleri tarafından<br />
sağlanabileceği gibi, tedarik piyasalarından temini yoluna da gidilebilir.<br />
51 Söz konusu hizmetlerin belirli bir konumdan temin edilip edilememesi,<br />
şayet temin edilebiliniyorsa ne kadar temin edilebildiği (yardımcı<br />
hizmetlerin tedarik potansiyeli), bu konumun <strong>kuruluş</strong> <strong>yeri</strong> avantajlarını<br />
<strong>ve</strong> kurulacak üretim ünitesinin <strong>ölçek</strong> büyüklüğünü —özellikle derinlik<br />
boyutunda— belirleyen önemli bir faktördür. 52<br />
Belirli bir konumdan bu tür yardımcı hizmetlerin uygun bir fiyatla<br />
karşılanması mümkün değilse, ya bu konumda faaliyette bulunmaktan<br />
vazgeçilecek ya da gerekli yardımcı hizmetleri üreten hizmet birimlerinin<br />
de aynı konumda kurulması yoluna gidilecektir. İkinci alternatifin<br />
seçilmesi halinde, kurulacak hizmet ünitesinin en azından minimum eko-<br />
50 Batman, 1937 yılında petrol bulunduğu zaman 94 kişilik nüfusa sahip küçük bir<br />
köydü. 1950 yılında Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığının buradaki çalışmalarını<br />
genişletmesiyle 1937'den itibaren Batman'da görülen nüfus artışı şöyledir:<br />
' 1937<br />
97 kişi<br />
1955 4713 kişi<br />
1960 24990 kişi<br />
1975 64305 kişi<br />
1980 86000 kişi<br />
Almdığı yer: Milliyet Aktüalite, 15 Şubat 1981, s. 14.<br />
51 Bu konu işletme ekonomisinde "bizzat üretim <strong>ve</strong>ya satın alma" şeklinde ete<br />
alınmaktadır.<br />
52 Burada söz konusu olan hizmetler, taşıma hizmetlerini, bakım <strong>ve</strong> onarım gibi<br />
teknik hizmetleri, araştırma <strong>ve</strong> geliştirme hizmetlerini, bilgi işlem, hukuk <strong>ve</strong>.<br />
<strong>ve</strong>rgi danışmanlığı, sigortacılık gibi hizmetleri, piyasa araştırması, reklamcılık,<br />
toptancılık <strong>ve</strong> perakendecilik, stoklama gibi ticari, leassing <strong>ve</strong> factoring gibi<br />
birçok yardımcı hizmetleri kapsamaktadır.<br />
193