CMH204U
CMH204U
CMH204U
- No tags were found...
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
Duygular ve Mantık<br />
Günlük yaşamda mantık ve duyguların biri birinin tersi olduğuna inanırız. Bu ikisinin insanları farklı<br />
davranışlara ittiğini kendi deneyimlerimizden biliriz. “..... şeklinde davranmanın daha doğru olacağını<br />
biliyorum ama onu yapmayı canım istemiyor.” “Aklım bir şey söylüyor, gönlüm başka bir şey”<br />
dediğimiz anlarda, akıl ile duyguların çatıştığını dile getiriyoruzdur. İşin doğrusu; duygular aklımızı,<br />
aklımız da duygularımızı etkilemektedir. Sevdiğimiz insanların hiç de hoş olmayan davranışlarına ses<br />
çıkarmayıp hoş görürken, sevmediklerimizin normal hareketlerine gösterdiğimiz tahammülsüzlüğü ancak<br />
duygularla açıklayabiliriz. Sonuç olarak mantık ve duyguların birbirinden bağımsız çalışmadığını,<br />
karşılıklı etkileştiklerini söylemek gerçeğin ifadesi olacaktır.<br />
Duyguların Fizyolojisi<br />
Düşüncelerin duyguları etkilediğine yukarıda değinildi. Bu, duyguların oluşumunda beyin ve sinir<br />
sisteminin etkili olduğu anlamına gelir. Aslında duygularla ilgili temel fizyolojik değişmeleri yaratan<br />
otonom sinir sistemidir. Otonom sinir sistemi “sempatik” ve “parasempatik” sinir sistemi olmak üzere<br />
ikiye ayrılır. Bunlardan sempatik sistem, organizmayı acil durumlarla başa çıkmaya hazırlar. Sempatik<br />
sistemin etkisine giren organizmada olan kimi değişiklikler aşağıda sayılmıştır (Cüceloğlu, 1992).<br />
• Kan basıncı artar, kalp atışı hızlanır.<br />
• Nefes alış-verişi hızlanır.<br />
• Gözbebeği büyür.<br />
• Terleme artarken tükürük salgısında azalma olur.<br />
• Kandaki şeker düzeyi yükselir, böylece daha çok enerji verir.<br />
• Kandaki pıhtılaşma etkeni artar, böylece yaralanmalarda kan daha çabuk pıhtılaşır.<br />
• Kan, sindirim organlarından beyne ve çizgili kaslara yöneltilir.<br />
• Derideki kıllar diken diken olur.<br />
Sempatik sinir sistemi; yukarıdaki değişikliklerle bir kavga sırasında saldırmak ya da korkup kaçmak<br />
için organizmayı hazırlar. Tehlike geçtikten sonra da bu kez parasempatik sistem devreye girer ve<br />
fizyolojik yapıyı normale döndürür.<br />
Sakin koşullarda, sakin duyguların, tehlike koşullarında korku ve saldırganlık duygularının görev<br />
üstlendiği bir düzen içerisinde yaşamımızı sürdürüyoruz. İnsanoğlunun çevresiyle yaşadığı çatışmalarda<br />
üstün gelmesinde bu iki sistemin payı büyüktür. Böylece duygular, karşılaşılan durumlara uyum sağlama,<br />
dolayısıyla neslin devamında önemli rol oynamış olurlar. Aslında yoğun duyguların oluşturduğu<br />
fizyolojik tepkilerin, motivasyon sağlama amaçlı yoğun duyguları harekete geçirme aşamasında benzer<br />
tepkiler üretebildiğini söylemek mümkündür. Örneğin yüksek derecede motive olmuş ve hedefe<br />
odaklanmış bir kişide de kalp basıncının artması, soluk alışverişte artış, gözbebeklerinde büyüme gibi<br />
benzer fizyolojik tepkileri görebilmek mümkündür.<br />
vardır<br />
Duygular ile mantık ve otonom sinir sistemi arasında nasıl bir ilişki<br />
Duyguların Niteliği ve Türleri<br />
Duygular her ne kadar öznel olsa da, ilgili bilim insanlarının üzerinde çokça çalıştığı konulardan birisi<br />
olagelmiştir. Dahası, insanların kendilerini duygusal olarak ifade etme yollarına ilişkin çalışmaların tarihi<br />
oldukça gerilere gitmektedir. Duygusal ifadelere ilişkin geleneksel varsayımlardan birisi; duygusal<br />
ifadelerin bireyin tutku, erdem ve kusurlarını göstermesi için geliştirilmiş Tanrı-vergisi ve evrensel bir<br />
dil olduğu düşüncesidir (Russell, Bachorowski, & Fernandez-Dols).<br />
45