Orta Hat Abdominal Kesi SonrasÕ Akut ... - Yeni Tıp Dergisi
Orta Hat Abdominal Kesi SonrasÕ Akut ... - Yeni Tıp Dergisi
Orta Hat Abdominal Kesi SonrasÕ Akut ... - Yeni Tıp Dergisi
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
<strong>Yeni</strong> <strong>Tıp</strong> <strong>Dergisi</strong> A.D. 2007; Güneri 24:160-163 ve ark.<br />
Orijinal makale<br />
<strong>Orta</strong> <strong>Hat</strong> <strong>Abdominal</strong> <strong>Kesi</strong> Sonras <strong>Akut</strong><br />
Postoperatif Arnn Tedavisinde Parasetamol ve<br />
Tramadol’ün Karlatrlmas<br />
Aye Durdan GÜNER 1 , Mustafa BAYDAR 1 , Derya GÖKÇINAR 1 , Cüneyt SÜSLEYEN 1 , Il<br />
KARABEYOLU 1 , Nermin GÖÜ 1<br />
1 Ankara Numune Eitim ve Aratrma Hastanesi Anesteziyoloji ve Reaminasyon Klinii, ANKARA<br />
ÖZET<br />
Bu aratrmann amac parasetamol ve tramadolu yeterli<br />
postoperatif analjezi salamalar açsndan karlatrmaktr.<br />
Elektif genel cerrahi ameliyatlar için orta hat abdominal<br />
kesi uygulanan 30 hasta çalma kapsamna alnd.<br />
<strong>Abdominal</strong> fasya kapatlrken, intraoperatif olarak, 1000<br />
mg parasetamol ya da 100 mg tramadol infüzyonlar 20<br />
dk süreyle verildi. Hastalar uyandktan sonra 5. dakikada<br />
ve takibeden 5 saat süresince, 1 saat arayla ar<br />
deerlendirilmesi visual analog scale (VAS) kullanlarak<br />
yapld. VAS 40 mm üzerinde olarak bildirilen hastalara<br />
1 mg kg -1 petidin intramüsküler olarak uyguland. Tek<br />
bana ne tramadol ne de parasetamol etkin postoperatif<br />
ar gidermeyi salad. <strong>Orta</strong> hat abdominal kesi yaplan<br />
hastalarda iddetli arnn giderilmesinde multimodal<br />
analjezi tek analjezikten daha iyi seçenek olabilir.<br />
Anahtar Kelimeler: Postoperatif ar, parasetamol,<br />
tramadol<br />
ABSTRACT<br />
A comparison between paracetamol and tramadol<br />
for postoperative pain treatment in patients<br />
undergoing midline abdominal incision<br />
The aim of this investigation was to compare infusion of<br />
paracetamol with tramadol for providing sufficient<br />
postoperative analgesia.<br />
Thirthy patients undergoing elective general surgery<br />
procedures with midline abdominal incision were<br />
included in this study. As abdominal facia was closing,<br />
paracetamol 1000 mg or tramadol 100 mg infusions<br />
were administered for 20 minutes intraoperatively. After<br />
the patients had been awakened, their pain assesments<br />
were performed using a visual analog scale (VAS) at the<br />
postoperative fifth minute and afterwards for five hours<br />
with one hour intervals. In patients reporting a VAS 40<br />
mm at the defined time points of pain assessment,<br />
pethidine 1 mg kg -1 was administered intramuscularly.<br />
Single analgesics, either tramadol or paracetamol did<br />
not provide effective pain relief.<br />
Multimodal analgesia might be better than single<br />
analgesics for effective postoperative pain control in<br />
patients undergoing midline abdominal incision.<br />
Key Words: Postoperative pain, paracetamol, tramadol<br />
GR<br />
<strong>Akut</strong> postoperatif arnn giderilmesinin öneminin<br />
anlalmas ve tedavisindeki ilerlemeler son 20<br />
ylda olmutur. Ancak halen ideal bir postoperatif<br />
analjezi yöntemi bulunamamtr. En çok kullanlan<br />
analjezik ilaçlar olan narkotiklerin bulant, kusma,<br />
kant, idrar retansiyonu, solunum depresyonu,<br />
sedasyon ve santral sinir sistemi depresyonu gibi<br />
yan etkileri vardr. Lokal anestezik ilaçlarn ise;<br />
sistemik toksisite, uzam sensoriyal, motor ve<br />
sempatik blok yoluyla idrar retansiyonu, venöz<br />
staz ve hipotansiyon gibi sakncalar<br />
bulunmaktadr 1-4 . Oral parasetamolün tek bana<br />
ya da bir baka ilaçla birlikte verilerek postoperatif<br />
ar tedavisindeki kullanm çok sayda çalma ile<br />
gösterilmitir 5-7 . Cerrahi giriim geçiren hastalar<br />
etkin ve hzl balayan ar giderilmesini isterler.<br />
Oral yoldan vermek mümkün olmadnda ya da<br />
hzl analjezi gerektiinde, post operatif dönemde<br />
intravenöz yol tercih edilir. Suda çözünen ve<br />
intravenöz yolla verilebilen parasetamol formu<br />
Perfalgan (Bristol-Myers Squibb, Fransa) ar ya<br />
da hiperterminin tedavisi için intravenöz yoldan<br />
kullanmak amacyla gelitirilmi infüzyon<br />
solüsyonudur.<br />
Klinik dozlarda parasetamol ve tramadol dier<br />
analjeziklere göre daha az yan etki potansiyeline<br />
sahiptir 7,8 . Biz çalmamzda orta hat abdominal<br />
kesi yeri arsn gidermek amacyla intravenöz<br />
yoldan verilen parasetamol ve tramadolün analjezik<br />
etkinliklerini karlatrmay ve postoperatif akut<br />
ary daha az yan etkiyle önlemeyi amaçladk.<br />
MATERYAL VE METOT<br />
Bu çalma Helsinki Bildirgesi dorultusunda<br />
planlanlanarak Ankara Numune Eitim ve Aratrma<br />
Hastanesi Etik kurulu ile Salk Bakanl Merkezi<br />
Etik kurulu tarafndan onaylanmtr.<br />
160
A.D. Güneri ve ark.<br />
Ankara Numune Eitim ve Aratrma<br />
Hastanesi’nde farkl tanlarla abdominal vertikal<br />
kesi ile elektif operasyon planlanan 18-70 ya<br />
arasnda ASA I-III grubuna dahil olan 30 hasta<br />
çalma kapsamna alnd. Parasetamol ve opioidlere<br />
allerjisi olan, ciddi hepatik, renal, gastrik ve<br />
koagülasyon bozukluu olanlar, cerrahi öncesi 2<br />
hafta içinde analjezik ve MAO inhibitörleri kullanan<br />
hastalar çalma dnda brakld. Hastalara preoperatif<br />
premedikasyon amaçl midazolam ameliyatn<br />
balamasndan 30 dakika önce 0.01 mg/kg dozda<br />
i.v. olarak verildi.<br />
Hastalara Datex Ohmeda S/5 anestezi cihaz<br />
monitörü kullanlarak EKG, pulse oksimetri ve<br />
noninvaziv kan basnc monitorizasyonu yapld.<br />
Hastalarn tamamna 20 G intraket ile el üzerinde<br />
uygun damar yolu açlarak izotonik NaCl serum<br />
infüzyonuna baland. Anestezi induksiyonu 2-3<br />
mg kg -1 propofol ve 1 μg kg -1 fentanil ile yapld.<br />
Trakeal entübasyon 0.1 mg kg -1 vekuronyum ile<br />
gerçekletirildi. %50 oksijen ve %50 nitroz oksitin<br />
eit oranda karm içerisinde 0.8-1.2 MAC<br />
sevofluran ile anestezi idamesi saland.<br />
Hastalar randomize olarak 2 gruba ayrld. Grup 1<br />
parasetamol (n=15), Grup 2 tramadol (n=15)<br />
olarak belirlendi. Cerrahi giriimin sonuna doru<br />
fasya kapatlmaya baland anda intravenöz yoldan,<br />
parasetamol grubuna 1000 mg parasetamol<br />
(Perfalgan, Bristol-Myers Squibb, Fransa) ve<br />
tramadol grubuna 100 ml SF içerisinde 100 mg<br />
tramadol (Contramal, Grunenthal, Almanya) 15<br />
dakika süre içinde infuzyon eklinde uyguland.<br />
Cerrahi giriim sona erdiinde hastalar Uyanma<br />
Ünitesine alnd. Ar düzeyi hastann aylma odasna<br />
alnmasn takiben 5. dakika ve daha sonra 1., 2.,<br />
3., 4. ve 5. saatlerde 100 mm visual analog scale<br />
(VAS) (0 mm=Ar yok, 100 mm= En iddetli<br />
ar) ile deerlendirildi. Ek analjezik gereksinimi<br />
olup olmad kaydedildi. Ek analjezik gereksinimi<br />
olduunda (VAS 40 mm veya bunun üzerinde<br />
olduunda) parasetamol ve tramadol grubuna 1<br />
mg kg -1 petidin (Aldolan, Gerot, Avusturya)<br />
intramusküler olarak uyguland. Bulant, kusma,<br />
hipotansiyon, hipertansiyon, solunum yetmezlii<br />
ve ajitasyon, gibi olas yan etkiler kaydedildi.<br />
statistiksel analiz: Verilerin analizi SPSS 11.5<br />
paket programnda yapld. Gruplar arasnda kilo,<br />
boy, ASA, VAS ve cerrahi süresi yönünden farkn<br />
anlaml olup olmad Kruskal Wallis testi ile<br />
incelendi. Ya yönünden gruplar arasnda farkn<br />
anlamll ise ANOVA ile aratrld. Kruskal Wallis<br />
testine göre farkn anlaml görüldüü yerlerde<br />
Kruskal Wallis Çoklu Karlatrma testi<br />
kullanlarak gruplar ikili karlatrld. P0.05) (Tablo I).<br />
Tablo I. Olgularn demografik verileri ve preoperatif<br />
özellikleri<br />
Grup I<br />
Parasetamol<br />
(n=15)<br />
Grup II<br />
Tramadol<br />
(n=15)<br />
Ya (yl) 53.5±18.9 63.4±15.2<br />
Cinsiyet (K/E) 5/7 5/7<br />
Vücut arl (kg) 65.2±9.2 66.0±13.7<br />
Boy (cm) 165.4±6.8 166.2±7.7<br />
ASA (ortalama) 2.3±0.6 2.7±0.4<br />
Cerrahi süresi (dk) 199.8±16.1 203.5±9.9<br />
Postoperatif 5. dakikada tramadol grubunda VAS<br />
deerleri, parasetamol grubuna göre daha düük<br />
bulundu. Parasetamol ve tramadol grubuna dahil<br />
hastalara, VAS >40 mm saptandnda 1 mg kg -1<br />
petidin intramusküler olarak uyguland.<br />
Her iki grupta da 1.,2.,3.,4. ve 5. saatlerde<br />
yaptmz VAS deerlendirmesinde VAS’n 40<br />
mm’nin altna dütüü gözlendi. 1.,2.,3.,4. ve 5.<br />
saatlerdeki tramadol grubu VAS deerleri,<br />
parasetamol grubu VAS deerleri ile<br />
karlatrldnda istatistiksel olarak anlaml derecede<br />
düük olduu tespit edildi (p
A.D. Güneri ve ark.<br />
bildirilmitir 9 . Ancak oral parasetamolün cerrahi<br />
sonras kullanm snrldr. Ayrca parenteral<br />
parasetamol kullanmnn oral alma göre daha<br />
hzl etki balangcna ve daha uzun etki süresine<br />
sahip olduu bildirilmitir 10 .<br />
Biz çalmamzda, postoperatif ar kontrolünde<br />
kullanlan ajanlardan tramadol ile parasetamolün<br />
analjezik etkinliklerini ve yan etkilerini karlatrdk.<br />
Çalmamzda abdominal vertikal kesi ile elektif<br />
operasyon planlanan 18-70 ya arasnda ASA I-III<br />
grubuna dahil 30 hastay randomize olarak 2<br />
gruba ayrdk. ntraoperatif olarak fasya<br />
kapatlmaya baland andan itibaren, parasetamol<br />
grubuna 1 gram i.v. parasetamol, tramadol grubuna<br />
100 mg i.v. tramadol uyguladk. Gerektiinde ek<br />
analjezik olarak tüm hastalara 1 mg kg -1 petidin<br />
intramusküler yoldan verildi. Ar kontrolünde i.v.<br />
parasetamolün kullanm ile ilgili birçok çalma<br />
mevcuttur. Biz bu çalmada i.v. parasetamolün<br />
ar kontrolündeki etkinliini i.v. tramadol ile<br />
karlatrdk.<br />
Fijalkowska ve ark 20-69 yalar arasnda<br />
laparotomi veya laparoskopi planlanan 92 hastada<br />
i.v. parasetamolün etkinliini aratrmlardr.<br />
Anestezide propofol, N 2 O/O 2 , sevofluran ve fentanil<br />
kullanarak tüm hastalara ayn anestezi stratejisini<br />
uygulamlardr. Anestezi sonlandrlmasndan 15<br />
dakika önce tüm hastalara 1 gram i.v.<br />
parasetamol uygulanm ve postoperatif 6. saatte<br />
tekrarlanm. Ar olmas halinde kullanlacak ajan<br />
olarak 5 mg. morfin belirlenmi. Ar düzeyini<br />
belirlemek amacyla VAS ve VAS-R skorlamas<br />
kullanlm. Laparotomi grubunda ortalama VAS<br />
skoru 5.5, laparoskopi grubunda 4.0 bulunmu.<br />
Laparoskopi grubunda %16.3 hastada ek morfin<br />
ihtiyac olurken, laparotomi grubunda %71.4<br />
hastada ek morfin ihtiyac olmutur. Sonuç olarak;<br />
parasetamolün opioid ihtiyacn azalttn fakat<br />
major cerrahilerde mutlaka multimodal bir<br />
analjezik yaklam gerektiini bildirmilerdir 11 .<br />
Propasetamol parasetamolün edeeridir.<br />
Parasetamolün ön-ilac olup suda çözünür,<br />
postoperatif analjezide intravenöz yoldan kullanmak<br />
için gelitirilmitir. Aubrun ve ark cerrahi<br />
planlanan 550 hastay randomize olarak plasebo<br />
ve propasetamol grubu olarak ikiye ayrm, ek<br />
analjezik olarak 4 saatte bir ar skoruna göre s.c.<br />
morfin uygulamlar. Ar düzeyleri VAS skorlamas<br />
kullanarak deerlendirilmi. Sonuç olarak<br />
propasetamolün morfin ihtiyacn minimal düzeyde<br />
azalttn, morfine bal yan etkilerde bir azalma<br />
oluturmadn bunun yannda postoperatif iddetli<br />
ars olanlarda yeterli analjezi salayamadklarn<br />
bildirmilerdir 12 .<br />
Palazon ve ark. spinal füzyon operasyonu<br />
planlanan 42 hastay randomize olarak iki gruba<br />
ayrmlar, bir gruba i.v. plasebo, dier gruba 2<br />
gram propasetamol postoperatif 3 gün boyunca 6<br />
saatte bir uygulamlar. Ek analjezik olarak PCA ile<br />
morfin kullanmlar. 72 saatlik periyotda ar<br />
dereceleri VAS skorlamas ile deerlendirilmi.<br />
Hastann ek morfin ihtiyac PCA kullanm ile tespit<br />
edilmi. Propasetamol grubunda 60.3±20.5 mg ek<br />
morfin ihtiyac olurken, plasebo grubunda 112.2±<br />
39.1 mg ek morfin ihtiyac olmu. Propasetamol<br />
grubundaki ar skorlarnn belirgin olarak düük<br />
olduunu bildirmilerdir 13 .<br />
Binhas ve ark. yaptklar çalmada, mammoplasti<br />
planlanan 36 erikin bayan hasta randomize<br />
olarak plasebo ve parasetamol grubu olarak ikiye<br />
ayrlm. Tüm hastalara remifentanil bazl anestezi<br />
uygulanm, bir gruba i.v. plasebo, bir gruba<br />
anestezi sonlandrlmasndan önce 2 gram i.v.<br />
parasetamol uygulanm. Ek analjezik olarak<br />
morfin kullanlm. Parasetamol grubunda morfin<br />
ihtiyacnn plasebo grubuna göre daha az olduu<br />
tespit edilmi, trakeal ekstübasyonun hemen<br />
sonrasnda ar skorlar her iki grupta da benzer<br />
bulunurken, ekstübasyondan bir saat sonra<br />
yaplan deerlendirmede propasetamol grubunda<br />
ar skorlarnn daha düük olduunu tespit<br />
etmiler 14 .<br />
Tiroidektomi planlanan 97 hastada yaplan bir<br />
çalmada, hastalar randomize olarak 3 gruba ayrlm.<br />
Gruplara propasetamol 2 gr. (n =32), ketoprofen<br />
100 mg (n=33), propasetamol 2 gr+ketoprofen<br />
100 mg (n=32) uygulanm. laçlar anestezi<br />
sonlandrlmasndan 30 dakika önce ve postoperatif<br />
dönemde 6 saatte bir uygulanm. Ar düzeyleri<br />
VAS skorlamas kullanlarak deerlendirilmi.<br />
htiyaç halinde 100 mg tramadol i.v. ek doz olarak<br />
uygulanm. Sadece propasetamol uygulanan<br />
hastalarda ar skorlar dier iki gruba göre daha<br />
yüksek bulunmu. Propasetamol grubunda<br />
tramadol ihtiyacnn dier iki gruba oranla daha<br />
fazla olduu belirtilmi. Ketoprofen ve ketoprofen+<br />
propasetamol gruplar arasnda belirgin bir fark<br />
olmad bildirilmitir 15 .<br />
Yaptmz çalmada parasetamol grubunda VAS<br />
deerleri postoperatif 5. dakikada 40 mm. den<br />
fazla bulunduu için hastalara ek analjezik olarak<br />
petidin yaplmasna ihtiyaç duyulmutur. Sonuçta,<br />
parasetamol verilen grupta yeterli analjezi seviyesi<br />
salanamamtr.<br />
Aghamir ve ark. genel anestezi altnda opere<br />
edilecek 40 hastay randomize olarak 2 gruba<br />
ayrmlar. Her iki gruba da ayn anestezi<br />
protokolü uygulanm. Ar deerlendirmesi VRS<br />
skorlamas ile yaplm. Bir gruba postoperatif 0.<br />
saatte 100 mg i.v. tramadol, dier gruba 2 gr. i.v.<br />
parasetamol verilmi. Postoperatif 6,12, 18 ve 24.<br />
saatlerde yeterli analjezi salanamamas halinde<br />
162
A.D. Güneri ve ark.<br />
tramadol grubuna 50 mg tramadol, parasetamol<br />
grubuna da 1.5 gr parasetamol ilave verilmi.<br />
Sonuç olarak parasetamolün postoperatif ar<br />
kontrolünde güvenli bir alternatif olduu ancak<br />
iddetli arlarn kontrolünde tramadole göre<br />
yetersiz olduu vurgulanmtr 16 .<br />
Hoogewijs ve ark. periferal travma nedeniyle<br />
hastaneye gelen 131 hasta üzerinde yaptklar<br />
çalmada bir gruba 20 mg kg -1 i.v. parasetamol,<br />
bir gruba 0.25 mg kg -1 i.m. piritramide, bir gruba<br />
da i.v. 1 mg kg -1 tramadol uygulamlardr.<br />
Analjezik etkilerini karlatrdklarnda gruplar<br />
arasnda bir farkllk gözlememilerdir 17 .<br />
Pendeville ve ark. tonsillektomi operasyonu<br />
planlanan 50 çocuk üzerinde yaptklar çalmada,<br />
cerrahi insizyon öncesi bir gruba 30 mg kg -1 i.v.<br />
parasetamol, bir gruba 3 mg kg -1 i.v. tramadol<br />
uygulamlardr. Bu çalmada hastalara ayn<br />
anestezi protokolü uygulanm. Postoperatif 6.,<br />
12. saatlerde ve postoperatif 3 gün boyunca günde<br />
3 kez tramadol damla veya rektal asetaminofen<br />
uygulanm. Postoperatif ilk 6 saatte ek analjezik<br />
olarak i.v. diklofenak ve sonrasnda da oral<br />
ibuprofen kullanlm. Sonuç olarak tramadolün<br />
ar kontrolünde parasetamole göre daha etkili<br />
olduunu bildirmilerdir 18 .<br />
Dejonckheere ve ark. tiroidektomi planlanan 80<br />
hastada yaptklar çalmada 2 gr. i.v. parasetamol<br />
ve 1.5 mg kg -1 i.v. tramadolün analjezik<br />
etkinliklerini karlatrmlardr. Tramadol<br />
grubunda ar düzeyinin belirgin olarak daha az<br />
olduunu tespit etmiler ancak her iki grubun da<br />
yeterli ar kontrolünü salamadn ve bu<br />
nedenle her iki grupta da ek analjeziye ihtiyaç<br />
duyulduunu belirtmilerdir 19 .<br />
Verchere ve ark. yaptklar çalmada propofolremifentanil<br />
anestezisi altnda uygulanan<br />
supratentorial kraniyotomi sonrasnda analjezik<br />
olarak parasetamol (P), parasetamol-tramadol (PT)<br />
ve parasetamol-nalbufin (PN) karlatrlmtr.<br />
Cerrahinin bitiminden bir saat önce tüm olgulara<br />
30 mg kg -1 propasetamol .V uygulanm ve her 6<br />
saatte bir 30 mg kg -1 devam edilmitir. PT<br />
grubuna cerrahinin bitiminden 1 saat önce 1.5<br />
mg/kg tramadol verilmitir. Bu çalmada tek bana<br />
parasetamolun kraniyotomi arsnda yetersiz<br />
kald, parasetamol ile birlikte tramadol ve<br />
nalbufin uygulamalarnn yeterli analjezi salad<br />
bildirilmitir 20 .<br />
SONUÇ<br />
Majör abdominal cerrahilerden sonra<br />
parasetamolün ve tramadolün opioid ihtiyacn<br />
azaltt, fakat tek bana yeterli analjezi<br />
salayamadn, bu nedenle major cerrahilerde<br />
mutlaka multimodal bir analjezik yaklam<br />
gerektiini söyleyebiliriz.<br />
REFERANSLAR<br />
1. Wall PD. The prevention of postoperative pain. Pain 1988; 33:<br />
289-2.<br />
2. Smith G. Postoperative pain. In: Anaesthesia. Nimmo WS, Smith G<br />
(eds), Blackwell Sci Pub, Oxford 1989; 1175-22.<br />
3. Crews JC. Acute pain syndromes In: Practical management of pain.<br />
Raj PP (ed), Mosby Inc, St. Louis 2000; 169-26.<br />
4. Kehlet H, Holte K. Effect of postoperative analgesia and surgical<br />
outcome. Br J Anaesth 2001, 87:62-10.<br />
5. Prescott LF. Pharmacological actions and therapeutic use of<br />
paracetamol. In: Paracetamol (Acetaminophen): A Critical Bibliographic<br />
Review. Taylor and Francis, London 1996:197-539.<br />
6. Breivik H. Postoperative pain: towards optimal pharmacological<br />
and epidural analgesia. In: Pain, Giamberardino MA (ed), IASP Press,<br />
Seattle 2002; 337-49.<br />
7. Charlton JE. Treatment of postoperative pain. In: Pain,<br />
Giamberardino MA (ed), IASP Press, Seattle 2002; 351-5.<br />
8. Haas DA. An update on analgesics for the management of acute<br />
postoperative dental pain. Jcan Dent Assoc 2002; 68:476-6.<br />
9. Lechat P, Kisch R. Paracetamol. Present status of knowledge in<br />
1989. Therapie 1989, 44:337-14.<br />
10. Jarde O, Boccard E. Parenteral versus oral route increases<br />
paracetamol eficiency. Clin Drug Invest 1997, 14:474-7.<br />
11. Fijalkowska A, Trela-Stachurska K, Rechberger T. Efficacy of<br />
intravenous paracetamol for early postoperative analgesia after<br />
gynaecological surgery. Anaesth Int Therapy 2006 ; 38, 66-3.<br />
12. Aubrun F, Kalfon F, Mottet P, Bellanger A, Langeron O, Coriat P, et<br />
al. Adjunctive analgesia with intravenous propacetamol does not reduce<br />
morphine-related adverse effects. Br J Anaesth 2003, 90: 314-9.<br />
13. Hernandez-Palazon J, Tortosa JA, Martinez-Lage JF, Perez-Flores<br />
D. Intravenous administration of propacetamol reduces morphine<br />
consumption after spinal fusion surgery. Anesth Analg 2001, 92: 1473-6.<br />
14. Binhas M, Decailliot F, Rezaiquia-Delclaux S, Suen P, Dumerat M,<br />
Francois V, et al. Comparative effect of intraoperative propacetamol versus<br />
placebo on morphine consumption after elective reduction mammoplasty<br />
under remifentanil-based anesthesia: a randomized control trial. BMC<br />
Anesthesiol 2004, 4:6.<br />
15. Fourcade O, Sanchez P, Kern D, Mazoit JX, Minville V, Sami K.<br />
Propacetamol and ketoprofen after thyroidectomy. Eur J Anaesthesiol 2005,<br />
22:373-7.<br />
16. Aghamir K, Mojtahedzahed M, Alizahed F, Khalili H, Sadeghi M,<br />
Najafi A, et al. Propacetamol vs tramadol for post-operative pain<br />
management afterologic surgery: The Internet Journal of Pharmacology<br />
2006, 4:2.<br />
17. Hoogewijs J, Diltoer MW, Hubloue I, Spapen HD, Camu F, Corne L,<br />
et al. A prospective, open, single blind, randomized study comparing four<br />
analgesics in the treatment of peripheral injury in the emergency<br />
department. Eur J Emerg Med 2000, 7:119-4.<br />
18. Pendeville PE, Von Montiqny S, Dort JP, Veyckemans F. Douleblind<br />
randomized study of tramadol vs. paracetamol in analgesia after daycase<br />
tonsillectomy in children. Eur J Anaesthesiol 2000 17:576-6.<br />
19. Dejonckheere M, Desjeux L, Deneu S, Ewalenko P. Intravenous<br />
tramadol compared to propacetamol for postoperative analgesia following<br />
thyroidectomy. Acta Anesthesiol Belg 2001, 52:29-4.<br />
20. Verchere E, Grenier B, Mesli A, Siao D, Sesay M, Maurette P.<br />
Postoperative pain management after supratentorial craniotomy. J<br />
Neurosurg Anesthesiol 2002, 14: 96-5.<br />
Yazma adresi:<br />
Dr. Derya GÖKÇINAR<br />
Ankara Numune Eitim ve Aratrma Hastanesi, Ankara<br />
e-mail: dgokcinar@yahoo.com<br />
Yayna kabul tarihi: 10.05.2007<br />
163