Obstrüktif Uyku Apne Sendromu - Yeni Tıp Dergisi
Obstrüktif Uyku Apne Sendromu - Yeni Tıp Dergisi
Obstrüktif Uyku Apne Sendromu - Yeni Tıp Dergisi
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
D. Özol ve R. Akgedik<br />
D. Özol ve R. Akgedik<br />
adn verdiimiz, daha yüzeyel uyku evresine ya<br />
da uyanklk durumuna ksa süreli ani geçiler<br />
oluur ve solunum tekrar balatlr 9 . Bu durum bütün<br />
gece saat boyunca tekrarlayabilir. Solunum<br />
düzensizliklerinin çeidi, says ve süresi hastaln<br />
türünü ve iddetini belirler.<br />
OUAS için risk faktörleri<br />
Obezite. Kilo fazlal nedeniyle lateral farengeal<br />
bölgede ya birikiminin fazla olmas hava<br />
yolunun daralmasna neden olabilmektedir. Boyun<br />
çevresinin, erkeklerde 43 cm, kadnlarda 38<br />
cm'den fazla olmas uyku apnesi için risklidir 10,11 .<br />
Ancak uyku apnesi zayf kiilerde de görülebilir.<br />
Kilo verme ile OUAS bulgular düzelebilmektedir.<br />
Ya. leri yata üst solunum yollarnn kas<br />
tonusu azalr. <strong>Uyku</strong> apnesi orta ya üzerindeki<br />
erikinlerde gençlere göre 2-3 kat daha sktr. 40-<br />
65 ya aras erkek hastalar OUAS için yüksek risk<br />
grubunu oluturur 12 .<br />
Anatomik faktörler. Büyük bademcikler ve<br />
geniz eti varl inspiryumda havayolu negatif<br />
basncn arttrarak havayolu direncinin artna yol<br />
açar. Bademciklerin normalden büyük olmas ve<br />
geniz eti bulunmas daha çok çocuklarda görülen<br />
uyku apnesinin nedenidir; ancak bazen erikinlerde<br />
de sorumlu olabilir 13 .<br />
Boazn yapsal olarak darl. Baz kiilerde<br />
boazn ekli doutan dar yapda olabilir. Fasil<br />
dismorfizm, mandibuler anormallikler ve Down<br />
sendromunda makroglossi gibi anormallikler OUAS<br />
riskini arttrr 14 .<br />
Cinsiyet. Erkeklerin faringeal anatomik yaplar<br />
tkanmalarn olumasna daha yatkndr. <strong>Uyku</strong><br />
apnesi erkeklerde kadnlardan iki kat sk görülür.<br />
Ancak menopoz sonras kadnlarda skl artmaktadr,<br />
bu da hormonlarn etkili olabileceini düündürmektedir<br />
15 .<br />
Alkol, sakinletirici ve uyku ilaçlarnn<br />
kullanm. Bu maddeler üst solunum yollar nöromuskuler<br />
aktivite azalmas yolu ile boaz kaslarnn<br />
uyku srasnda gevemesine neden olurlar 16 .<br />
Yüksek rakm. Alkn olduunuzdan daha<br />
yüksek rakmdaki uykuda apne riski artar 17 .<br />
Irk. Genç zencilerde de OUAS daha yüksek<br />
bulunmutur 18 .<br />
OUAS Prevelans ve Semptomlar<br />
OUAS, orta yal kadnlarn %5’ini ve erkeklerin<br />
%15’ini etkileyen, uykuda solunum bozukluklar<br />
içinde en sk görülen hastalktr 19 . Majör semptomlar;<br />
horlama, tankl apne ve gündüz ar uyku<br />
halidir (Tablo 1). OUAS'n önemli bulgularndan biri<br />
olan gündüz ar uyuklama hali, hastalar uyku<br />
merkezlerine getiren en sk yaknmadr. Hasta<br />
gece uzun süre uyumasna ramen sabah yorgun,<br />
dinlenmemi ve bazen de ba ars ile uyanr. Gün<br />
içinde pasif olduu durumlarda uyuklar. Gündüz<br />
uykululuunun objektif deerlendirilmesindeki altn<br />
standart “multiple uyku latans testi” (MSLT) dir 20-21 .<br />
Bu testte kiinin gün içinde uyanklktan kaç dakikada<br />
uykuya geçtii hesaplanr. ki saat aralklarla<br />
yaplan toplam 5 tane 20 dakikalk test periyodundan<br />
(nap) oluur. Bu yirmi dakikalk süre içinde<br />
EEG dalgalarna göre kiinin uykuya dald süre<br />
(uyku latans) hesaplanr ve tüm testlerin ortalamas<br />
alnarak hesaplanan uyku latans süresi 8<br />
dakikann altnda bulunursa patolojik ar uykululuk<br />
kabul edilir. MSLT testi öncesindeki gece kiiye<br />
mutlaka polisomnografi yaplr ve gündüz uykululuk<br />
yapacak nedenler için ayrc tanda kullanlr.<br />
Tablo 1. OUAS bulgular<br />
Gündüz uykululuk hali<br />
iddetli horlama<br />
<strong>Uyku</strong> srasnda nefes duraklamasnn bakalar<br />
tarafndan gözlenmesi<br />
Solunum güçlüü ile uyanma<br />
Az kuruluu ve boaz ars ile uyanma<br />
Sabah olan ba arlar<br />
Tablo 2. OUAS’da kardiyovasküler hastalklarn<br />
olas mekanizmalar<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
<br />
Endotel disfonksiyonu<br />
Artm inflamatuar mediatörler<br />
Artm sempatik aktivite<br />
Hipoksi<br />
Artm trombotik faktörler (endotelin, fibrinojen…)<br />
MSLT zaman alc, maliyeti olan ve laboratuar<br />
artlarnda yaplan bir tetkiktir. Bunun dnda<br />
gündüz uyku halini deerlendiren“ Epworth uykululuk<br />
skalas” (Epworth Sleepiness Scale-ESS),<br />
1991 ylnda Johns tarafndan gelitirilmitir. ESS,<br />
kiinin uykuya eilimini saptamaya yarayan basit,<br />
güvenilir, kendi bana uygulanabilen, bitirmesi<br />
birkaç dakika ve skorlamas birkaç saniye süren<br />
subjektif anket benzeri bir testtir 22-23 . On puan ve<br />
üzeri pozitif kabul edilir.<br />
OUAS Tan yöntemleri<br />
1- Klinik tan<br />
2- Radyolojik tan (sefalometre, floroskopi, akustik<br />
refleksiyon)<br />
3- Nazofarengolarengoskopi<br />
4- Polisomnografi<br />
5- Dier (solunum fonksiyon testi, kan gaz ...)<br />
Gece boyunca oluan tüm apne ve hipopneler<br />
hesaplanarak, ortalama saat bana düen apne<br />
hipopne oran hesaplanr ve buna “<strong>Apne</strong>-Hipopne<br />
ndeksi” (AH) denir. Hastaln iddetini belirle-<br />
202