Dosya 14.1: tarihi çevrede koruma - Mimarlar Odası Ankara Şubesi
Dosya 14.1: tarihi çevrede koruma - Mimarlar Odası Ankara Şubesi
Dosya 14.1: tarihi çevrede koruma - Mimarlar Odası Ankara Şubesi
Create successful ePaper yourself
Turn your PDF publications into a flip-book with our unique Google optimized e-Paper software.
melidir. Çalışan ve çalışmayan nüfus ayrıştırılmalı,<br />
çalışan nüfusun işçi ya da işveren olduğu belirlenmelidir.<br />
Aile yapısının belirlenmesinde, aile fertlerinin<br />
sayısı ve çalışma durumları önem taşır.<br />
3. Ekonomik ve Finansal Analizler:<br />
Bu analizde, <strong>tarihi</strong> merkezdeki ekonomik etkinliklerin<br />
bir dökümü verilmelidir. Bu etkinliklerden bir<br />
tanesi, tüm çevreyi etkileyen hakim bir ekonomi<br />
türü olabilir, ama aynı zamanda, <strong>tarihi</strong> merkezin<br />
nitelik ve değerleriyle uyumsuz hatta zarar verici<br />
olabilir. Bu nedenle, ekonomik etkinliklerin, korunacak<br />
çevre değerleriyle etkileşimi incelenmeli,<br />
dengenin bozulma nedenleri belirlenmelidir.<br />
Analizler, parasal destek (kredi, vergi indirimi vb.)<br />
mekanizmalarını da araştırmalıdır.<br />
4. Arazi Kullanımı ve Ulaşım:<br />
Bu analizde, yapıların değişik katlarının kullanımları,<br />
bu kullanımların yerleşmedeki dağılımı ve<br />
yoğunlaştığı noktalar ele alınmalıdır. Yaya ve araç<br />
trafiğinin nitelikleri, <strong>tarihi</strong> merkezle ilişkileri, bunların<br />
aşırı yüklenme ve kirlilik gibi bozulmalara<br />
neden olup olmadıkları da inceleme konularıdır.<br />
Tarihi merkezlere ulaşılabilirliğin analizinde, bu<br />
alanların, daha çok yayaların kullanımı için tasarlandıkları<br />
unutulmamalı, ortak kullanım alanlarının<br />
motorlu trafikten arındırılması düşünülmelidir.<br />
Ulaşıma yönelik olarak verilecek zorunlu kamu<br />
hizmetlerinin, alanın tarihsel ve artistik niteliklerini<br />
bozmayacak limitler içinde olmasına dikkat<br />
edilmelidir.<br />
5. Yasal Konular:<br />
Koruma ve sağlıklaştırmaya yönelik bir planlama,<br />
alandaki kamu ve özel mülkiyetin dağılımının ve<br />
varsa bölünmüşlüğünün bilinmesini gerektirir. Bunun<br />
dışında,<br />
• kamulaştırma,<br />
• özel girişimcilerin desteklenmesi,<br />
• kültürel ve <strong>tarihi</strong> değerlerin korunması,<br />
KARARLAR, UYGULAMAYA YÖNELİK PROJE<br />
TANIMLARI, YÖNETİM PLANI<br />
Tarihsel çevre, bütünleşmiş <strong>koruma</strong> üst söylemi<br />
ile ele alındığında sürecin son aşaması <strong>koruma</strong><br />
kararlarının verilmesi, bu kararlar ışığı altında<br />
ivedilikle ele alınması gereken alt ölçekli proje<br />
alanlarının belirlenmesi ve yönetim planının hazırlanması<br />
olarak tanımlanabilir. İlk bakışta bu üç<br />
sözcüğün ayrı aşamalar olduğu akla gelebilir. Bir<br />
diğer deyişle, ayrıntılı projelendirilecek alanların<br />
ancak ana <strong>koruma</strong> kararları verildikten sonra belirlenebileceği<br />
ya da yönetim planının tüm sürecin<br />
sonunda hazırlanmasının en doğru yöntem olduğu<br />
ileri sürülebilir. Bu noktada, her üç işlemin de<br />
birbirini tamamlayan, birbirini besleyen ve zaman<br />
zaman geri dönüşler yapmayı gerektiren birer yapıya<br />
sahip olduğunu söylemek gerekir. Örneğin,<br />
ana kararların artık değişmeyecekmişcesine kesinleşmesinden<br />
sonra etüd edilen bir alt proje bölgesinin<br />
verileri ya da toplumun oradan beklentileri<br />
ana kararlara tekrar dönüp değişiklikler yapmayı<br />
gerektirebilecektir. Yönetim planının Kültür ve<br />
Tabiat Varlıklarını Koruma yasasında yer alan tanımına<br />
göre bu plan “yönetim alanının korunmasını,<br />
yaşatılmasını, değerlendirilmesini sağlamak<br />
amacıyla, işletme projesini, kazı plânı ve çevre<br />
düzenleme projesi veya <strong>koruma</strong> amaçlı imar plânını<br />
dikkate alarak oluşturulan <strong>koruma</strong> ve gelişim<br />
projesinin, yıllık ve beş yıllık uygulama etaplarını<br />
ve bütçesini de gösteren, her beş yılda bir gözden<br />
geçirilen plânlar” dır. Bu tanım aynı geri dönüş ve<br />
karşılıklı beslemelerin yönetim planı/ana kararlar/<br />
uygulamaya yönelik proje tanımları arasında sürebileceği<br />
açıkça görülecektir.<br />
Bu kısa bilgilenmenin sonunda, tarihsel çevrenin<br />
korunması, sağlıklaştırılması ve geliştirilmesi bağlamında<br />
gerçekleştirilecek her tür çalışmanın tek<br />
tip bir belge ile tanımlanamayacağı ve sorunun<br />
çözülemeyeceği unutulmamalıdır. Kimi hallerde<br />
kamu kurumlarının şartnamesi olarak karşımıza çıkan<br />
belgeler, birer çerçeve belge olarak görülmeli,<br />
her yerleşme için o yerleşmeye özgü etüd, analiz<br />
ve <strong>koruma</strong> kararlarının geliştirilmesinin ön koşul<br />
olduğu unutulmamalıdır.<br />
• çevresel <strong>koruma</strong>,<br />
• her ölçek için belirlenecek planlama normları,<br />
• yapılaşma koşulları.<br />
konularında yasal düzenlemeler araştırılmalı ve<br />
derlenmelidir.<br />
dosya <strong>tarihi</strong> <strong>çevrede</strong> <strong>koruma</strong>: yaklaşımlar, uygulamalar-1<br />
19